Кіріспе
Медициналық модель - психиатр Р. Д. Лэйнг өзінің "Отбасы саясаты және басқа да очерктерінде" (1971) "барлық дәрігерлер дайындалатын процедуралар жиынтығы" үшін жасаған термин. Бұл шағымды, ауру тарихын, физикалық тексеруді, қажет болған жағдайда қосымша сынақтарды, диагнозды, емдеуді және емдеумен және емдеусіз болжамды қамтиды. Медициналық модель медицина туралы негізгі болжамдарды қамтиды, олар физикалық немесе психологиялық қиындықтар туралы зерттеулерді және теориялық негіздегі себепті және қалпына келтіруді жүргізеді. Оны басқа негізгі болжамдар жасайтын басқа модельдермен салыстыруға болады. Мысалдарға баламалы денсаулық қозғалысының тұтас моделі мен мүгедектер құқығын қорғау қозғалысының әлеуметтік моделі, сондай-ақ психикалық бұзылулардың биопсихологиялық және қалпына келтіру модельдері жатады. Мысалы, Грегори Бейтсонның шизофренияның қос байланысы теориясы медициналық себептерге емес, экологиялық себептерге назар аударады. Бұл модельдер бір-бірін бір-бірінен ажырата алмайды. Үлгі - абсолютті шындықты немесе сенім жүйесін білдірмейді, ол науқастарға көмектесу құралы. Осылайша, пайдалылық негізгі критерий болып табылады, ал модельдің пайдалылығы контекстке байланысты.
mathematical modeling in medicine
Medical model is the term coined by psychiatrist R. D. Laing in his The Politics of the Family and Other Essays (1971), for the "set of procedures in which all doctors are trained". It includes complaint, history, physical examination, ancillary tests if needed, diagnosis, treatment, and prognosis with and without treatment. The medical model embodies basic assumptions about medicine that drive research and theorizing about physical or psychological difficulties on a basis of causation and remediation. It can be contrasted with other models that make different basic assumptions. Examples include holistic model of the alternative health movement and the social model of the disability rights movement, as well as to biopsychosocial and recovery models of mental disorders. For example, Gregory Bateson's double bind theory of schizophrenia focuses on environmental rather than medical causes. These models are not mutually exclusive. A model is not a statement of absolute reality or a belief system but a tool for helping patients. Thus, utility is the main criterion, and the utility of a model depends on context.
Психология саласында
Психологияда медициналық модель термині психопатология адамның биологиясының нәтижесі, яғни ми құрылымындағы физикалық / органикалық проблема, нейротрансмиттерлер, генетика, эндокриндік жүйе және т.б. сияқты, мидың жарақаттануынан, Альцгеймер ауруынан немесе Даун синдромынан туындайтын деген болжамға қатысты. Медициналық модель осы жағдайларда диагноз қою, болжау және зерттеу үшін нұсқау ретінде пайдалы. Алайда, психикалық аурулардың көпшілігі үшін медициналық модельге ғана сүйену толық емес түсінікке және жиі толық емес немесе тиімсіз емдеу шараларына әкеледі. Қазіргі психикалық бұзылулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығы (DSM 5) бұл мәселені ішінара қарастырады, "Бірақ көптеген психикалық бұзылулар үшін айқын биологиялық маркерлер немесе клиникалық пайдалы ауырлықты өлшеулер болмағандықтан, диагностикалық критерийлерде қамтылған қалыпты және патологиялық симптомдық көріністерді толық ажырату мүмкін болмады. Бұл ақпараттың тапшылығы пациенттің симптомдық көрінісі (әсіресе жеңіл түрінде) патологиялық емес және "психикалық бұзылу" диагнозы орынсыз болатын адамдарда кездесетін клиникалық жағдайларда әсіресе қиын. Психиатрияны көптеген себептермен сынға алған психиатрлар тобының "Критикалық психиатрия желісі" психикалық аурулар үшін медициналық модельдің емдеудің дұрыс емес таңдауларына әкелуі мүмкін деп санайды.
Аурудың микробтық теориясы
XIX ғасырда ғылыми медицинаның өркендеуі медицина үлгісінің дамуына үлкен әсер етті. Әсіресе, аурудың "жасушалық теориясын" Луи Пастер мен Роберт Кох сияқты еуропалық зерттеушілер дамытты. XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында әртүрлі аурулардың физикалық себептері ашылды, бұл өз кезегінде тиімді емдеу формаларын дамытуға әкелді.
"Ауру" және "жарақат" ұғымы
"Ауру" және "жарақат" ұғымдары медициналық модельдің негізгі бөлігі болып табылады. Жалпы алғанда, "ауру" немесе "жарақат" дегеніміз - дененің қалыпты жұмыс істеуінен ауытқу, бұл ауру адамға қолайсыз әсер етеді. Медициналық модельдің маңызды аспектісі - бұл белгілерді (объективті көрсеткіштер, мысалы, жоғары температура) және симптомдарды (пациент білдірген субъективті күйзеліс сезімдері) жеке адамның ішкі физикалық аномалиясын (патологиясын) көрсетеді. Медициналық модельге сәйкес, мүмкіндігінше медициналық емдеу патологияны түзетуге және ауруды емдеуге бағытталған. Мысалы, көптеген психикалық аурулар туралы болжам бойынша, бұзылудың себебі зардап шеккен адамның миында (әсіресе олардың ми нейрохимиясында) аномалиялар болып табылады. Бұл дегеніміз, бұзылулар адамның бойына сіңбейді, бұзылулар мидың өздігінен пайда болады дегенді білдіреді. Медициналық модельге сәйкес, емдеу (мысалы, дәрі-дәрмектер) тиімді болуы үшін, ол психикалық ауруы бар адамның миындағы теориялық химиялық тепе-теңдікті түзетуге мүмкіндігінше жақын бағытталуы керек.