Кіріспе
Неміс саяси экономисі (1717-1771) Иоганн Генрих Готтлоб фон Джасти (28 желтоқсан 171721 шілде 1771) - 18 ғасырдағы жетекші неміс саяси экономистерінің бірі.
Johann Heinrich Gottlob von Justi (28 December 171721 July 1771) was one of the leading German political economists in the 18th century.
Өмір
Джасти Брюккенде дүниеге келген. 1750 жылдан 1753 жылға дейін Джасти Австрияның Вена қаласындағы Терезиан рыцарь академиясында сабақ берді. Ол Фридрих Вильгельм фон Хаугвицпен тығыз байланыс орнатты, оның әкімшілік реформалары оның саяси идеяларына қатты әсер етті. Қысқа уақыт Эрфурт пен Лейпцигте тұрғаннан кейін, 1755 жылы Геттингендегі полиция директоры болып тағайындалды. Геттингенде Джасти қазіргі француз шығармаларын, әсіресе Монтескьедің "Заңдардың рухы" атты еңбегін жүйелі түрде зерттей бастады. 1757 жылы ол Дания министрі Бернсторфтың Копенгагенге шақыруын қабылдады. 1758 жылы ол Алтонаға қоныстанды. 1760 жылы Пруссияда тұрақты орын алуды үміттеніп, Джасти Берлинге көшіп барды. Бес жылдан кейін, 1765 жылы, ол Пруссияның кен, шыны және болат өндірісінің инспекторы болып тағайындалды. 1768 жылы ол мемлекеттік қаражатты бұрмалауда айыпталып, Кустринде тұтқындалды. Андре Уэйкфилдтің жаңа мұрағаттық зерттеулері Джастидің Неймарктегі пруссиялық лауазымды адам ретінде іс-әрекетін "егерде барлық жағынан апат" деп қарастыруға болатынын көрсетті. 1771 жылы сәуірде босатылғаннан кейін ол Берлинге оралды, ол көп ұзамай қайтыс болды.
Өнері
Джасти шығармашылығы философиялық, әдеби, технологиялық, геологиялық, химиялық, физикалық, сондай-ақ саяси және экономикалық мәселелерге қатысты 50-ден астам тәуелсіз шығармалардан тұрады. Өмірінің басым бөлігінде Джасти академиялық немесе мемлекеттік басқаруда тұрақты лауазымға ие болған жоқ, бірақ өз жазбаларының авторлық жарнасынан өмір сүруге мәжбүр болды. Осыған сәйкес ол Лейпциг пен Франкфурттағы екі ірі жыл сайынғы неміс кітап жәрмеңкесінің әрқайсысында кем дегенде екі жаңа атауды ұсынуға тырысты. Бұл жағдай Джастидің шығармаларында кездесетін көптеген мәтіндік ұқсастықтарды түсіндіреді. Жеті жылдық соғыс кезінде Еуропадағы билік күресінің аясында жазған Джастидің басты мақсаты - қасиетті Рим империясының ірі мемлекеттерінде Англия мен Францияның әскери күші, саяси мәртебесі мен экономикалық жетістіктерімен теңестіретін заманауи коммерциялық монархияларды құру еді. Осылайша, Джасти француз ойшылдарының идеяларына жүгінді, мысалы, Фенелон, Сент-Пьер, д'Аргенсон және Монтескье. Саяси жазбаларында Джасти жеке меншік құқығының бұзылмауын мойындаған орташа үкімет жүргізсе ғана елдің экономикалық және коммерциялық жағынан табысты бола алатынын атап өтті. Ал деспотизм елдерді кедейлендіруге және әскери күшін әлсіретуге әкеледі. Монтескье ықпалымен Джасти әртүрлі үкімет формаларының артықшылықтары мен кемшіліктерін кеңінен талқылады, бірақ кең ауқымды экономикалық реформаларды үйлестіре алатын және жүзеге асыратын үкімет формасының жалғыз түрі - жаңғыртылған монархиялық режим. Юсти экономикалық реформалар туралы кең ауқымды идеялар ұсынды. Халық санының өсуін қолдау және бәсекелестікті ынталандыру шараларынан басқа (гильдиялар мен корпорациялардың күшін азайту арқылы), Justi жеке тұтынудың өсуін (бұрынғы заңдарды жою арқылы), өндіріс пен компаниялардың таралуын, сондай-ақ сыртқы сауданың өсуін (үкімет қолдаған сауда компанияларының көмегімен және тауарлардың импорты мен экспортына қатысты тыйым салуларды жою) экономикалық табыстың негізі ретінде қарастырды. Бұл шаралар тау-кен өндірісі мен ауыл шаруашылығын жақсартумен қатар жүргізілуі тиіс еді. Ақыр соңында, бұл реформалар тек қана салық реформасының толыққанды жүзеге асырылуымен, соның ішінде акциз салығын жоюмен (Akzise) қамтамасыз етілсе ғана табысты бола алады. Оның қаржы мақалаларында қазіргі француз жазбаларының ықпалы, сондай-ақ Вольф пен Пуфендорфтың камералистік теориялары айқын көрінеді. Әр түрлі мәселелерде Джасти Адам Смиттің көзқарасына ұқсас ұстанымдарды қабылдаған сияқты. Алайда, оның жалпы пікірі - ұзақ мерзімді перспективада либералды экономикалық тәртіпті алу үшін қысқа мерзімді мемлекеттік араласу қажеттілігі - сэр Джеймс Стюарт (экономист) сияқты ойшылдарға әлдеқайда жақын. Джасти туралы зерттеулер негізінен оның саяси экономикаға арналған еңбектеріне бағытталған (Фердинанд Френсдорф пен Ульрих Адамның шолу зерттеулерін қараңыз). Оның ауқымды шығармашылығының басқа бөліктері әлі егжей-тегжейлі зерттелмеген.
Екіншілік әдебиет
Ульрих Адам: Дж.Х.Г. Джастидің саяси экономикасы. Питер Ланг, Оксфорд 2006, Фердинанд Френсдорф: Über das Leben und die Schriften des Nationalökonomen J. H. G. фон Джасти. Геттинген 1903 Дирк Флейшер: "Полицейлік ғылыми көзқарас бойынша шіркеу түсінігі. Иоганн Генрих Готтлоб фон Юстис "Cеркеге түсінік беру" Альбрехт Бютель және басқалар. ): "Христиандық жол". Ағылшын тілінде Neue Studien zu Kirche und Religion in der Aufklärungszeit. Лейпциг 2006, б. 7183, Андре Уэйкфилд: тәртіпсіз полиция мемлекеті. Неміс камерализмі ғылым мен тәжірибе ретінде. Чикаго университетінің баспасы, Чикаго, 2009.
Ferdinand Frensdorff: Über das Leben und die Schriften des Nationalökonomen J. H. G. von Justi. Göttingen 1903
Dirk Fleischer: "Kirchenverständnis aus polizeiwissenschaftlicher Sicht. Johann Heinrich Gottlob von Justis Verständnis der Kirche", in Albrecht Beutel et al.(ed. ): Christentum im Übergang. Neue Studien zu Kirche und Religion in der Aufklärungszeit. Leipzig 2006, pp. 71–83,
Andre Wakefield: The Disordered Police State. German Cameralism as Science and Practice. University of Chicago Press, Chicago, 2009.