Кіріспе

Пираллахи аралы (азер. Pirallahı adası) - Каспий теңізіндегі арал. Арал Әзірбайжанның бір бөлігі болып табылады және Апшерон түбегінің солтүстік-шығыс жағалауында, Бакудің солтүстік-шығысында орналасқан. Арал ұзын және ең үлкен ені - 7 км. Әкімшілік тұрғыдан Пираллахи аралы Баку қаласының Пираллахи ауданына жатады. Аралдың жалпы ауданы 14,6 км2. Пираллахидың солтүстік бөлігіндегі мұнай қоры 1,2 миллион тонна деп бағаланады. Каспийдің басқа аралдарына ұшулар аралдың оңтүстік шетіндегі вертолет айлағынан қол жетімді.

Тарих

Пайраллахи сөзбе-сөз "Алланың ғибадатханасы" дегенді білдіреді. Ежелгі уақытта аралда ғибадат орны мен діни саяхат болған, бірақ оның қай дінге тиесілі екені туралы нақты деректер жоқ. Бір нұсқа бойынша, бұл зороастрийлердің, ал басқалары бойынша мұсылмандардың ғибадатханасы болған. Ресей империясы кезінде аралдың атауы Святой (орысша: Святой "Қасиетті"). 1660 жылы парсы мен казак басшылары Степан Разиннің арасындағы теңіз шайқасынан алынған жау олжасы аралдың солтүстік шетінде жатыр деп айтылады. Пираллахи аралы - Әзірбайжанда мұнай өндірілген алғашқы жерлердің бірі. 1820 жылдары ол екі бөлек аймаққа бөлінді, бірі тұрғын үй, екіншісі мұнайды парафинге тазарту. 1934 жылы мұнай іздеушілер аралдың кемежайларынан металл бұрғыларды түсірді, ол кезде мұхит сыртындағы мұнай іздеуде жетістік деп саналды.

Артем аралы

Әзірбайжан Кеңес Одағының құрамында болған кезде, арал 1936 жылы революционер жолдас Артемнің (Федор Сергеев) есімімен Артем аралы деп аталды. Пираллахи аралында әлі күнге дейін Артем деген елді мекен бар. Ескі Артем ауылы Каспий теңізінің су деңгейінің көтерілуіне байланысты эвакуацияланды және тұрғындар 1948 жылы неміс тұтқындары салған бірнеше пәтерлік мұнараларға көшірілді. 1999 жылдың 5 қазанында қазіргі атауы қайта берілді. 1950 жылдардың басында бөгеттің құрылысы арқылы арал құрлықпен байланысып, аралдан түбекке айналды. 2016 жылы бөгеттің орнында кемелер өте алатын жол көпірі салынды. Аралда мұнай мен газ өндіру жүргізіледі, халық арасында балық аулау кеңінен таралған және аралда балық аулау порты бар. Бұрын Пираллахи темір жол вокзалы (бұрынғы Артем) Бакудан келген тармақтағы терминал қызметін атқарған, қазіргі уақытта вокзал мен темір жол бұзылған.

Халық саны

1968 жылы Артем Остров ауылының халқы 14,4 мың адамға жетті. Аралдың халқы 17 281 адам (2020 жылғы санақ бойынша), тығыздығы ~ 3000 адам / км2.

Күн станциясы

Бакудің Пираллахи ауданында баламалы және жаңартылатын энергияны өндіруді арттыру және оның сапасын жақсарту мақсатында қуаты 2,8 мегаваттты құрайтын Пираллахи күн электр станциясы пайдалануға берілді. Пираллахи күн электр станциясының құрылысы 2014 жылы басталды. 2020 жылдың соңына дейін құрылысын аяқтағаннан кейін зауыттың қуаты 12,8 мегаваттты құрайды.

Жоғары технологиялық парк

Азербайжанның Байланыс және ақпараттық технологиялар министрлігі аралда 50 гектар аумақты құрайтын, АТК индустриясына арналған жоғары технологиялық парк құруда.

Қызықты орындар

Пираллахи маяк Әзірбайжандағы ең үлкен маяк - Гурген елді мекенінің аумағында орналасқан Абшерон маяк. Пираллахи аралында қатты жартастарға салынған 1859 жылы салынған маяк 1860 жылы 23 қазанда пайдалануға берілді. Нерекенд - аралдың кіреберісіндегі балық базары мен теңіз тағамдары мейрамханасы. Сондай-ақ, аралда "FMarine Hotel Resort" бар.