Bell XV-3

Кіріспе

Bell XV 3 (Bell 200) - конвертиплан технологиясын зерттеу үшін АҚШ Әскери-әуе күштері мен АҚШ Армиясы арасындағы бірлескен зерттеу бағдарламасы үшін Bell Helicopter компаниясы әзірлеген американдық тентрилдік ұшақ. XV 3 ұшағының фюзеляжына орнатылған қозғалтқыш бар, оның қозғалтқыш күштерін екі қанат ұшына орнатылған екі ротор құрамына береді. Қанат ұшындағы ротор құрамалары тік және көлденең 90 градусқа ауыстырылды, XV 3 ұшағы тікұшақ сияқты ұшып, қонуға мүмкіндік береді, бірақ әдеттегі тұрақты қанатты ұшаққа ұқсас жылдамдықпен ұшады. XV-3 алғаш рет 1955 жылы 11 тамызда ұшты. Бірінші прототип үш бланкілі роторды пайдаланды және алғашқы ұшудан екі ай өткен соң флаттерлердің құлауымен проблема болды. Екінші прототиптің екі бледолық роторына сынақтар жүргізіліп, ол сәтті ұшты. Кейінгі үлгілермен салыстырғанда, оның өнімділігі шектеулі болғанымен, ұшақ 1958 жылдың желтоқсаны мен 1962 жылдың шілдесі аралығында тікұшақтан ұшаққа 110 ауысуды жүзеге асыра отырып, tilt-rotor тұжырымдамасын табысты көрсетті. XV-3 бағдарламасы 1966 жылы 20 мамырда қалған ұшақ жел құбырынан қатты зақымдалғаннан кейін аяқталды. XV 3 бағдарламасының деректері мен тәжірибесі Bell XV 15-ті табысты әзірлеуге арналған негізгі элементтер болды, кейіннен бұл V 22 Osprey-ге жол ашты. Қалған прототип 21-ғасырға дейін сақталып қалды, оны Белл қалпына келтірді, екі жылдық қалпына келтіру кезінде XV 3-те жұмыс істеген инженерлер болды. Кейін оны Дейтондағы (Огайо штаты) АҚШ Ұлттық әуе күштері мұражайына апарып, онда көрмеге қойды.

Жобалау және әзірлеу

1951 жылы Армия мен Әуе күштері конвертирулі ұшақ бағдарламасын жариялады және ұшақ индустриясынан жобалар алу үшін ұсыныстар сұранысын (RFP) шығарды. 1953 жылдың қазан айында Bell Helicopter компаниясына екі ұшақты сынақ үшін дайындау келісімшарты берілді. Бастапқы әскери атағы XH 33 болды, оны тікұшақ ретінде жіктеді, бірақ оның атағы конвертиплан сериясында XV 3 болып өзгертілді. Атау 1962 жылы қайтадан XV 3A болып өзгертілді, V префиксі VTOL дегенді білдіреді. Жоспарлаушылардың жетекшілері Боб Лихтен мен Кеннет Верник болды. Белл-теректерінде ұшу сынақтары 1959 жылы 24 сәуірде аяқталды, ал ұшақ Эдвардс әуе базасына жеткізілді. XV-3 ұшағының әскери ұшу сынақтары 1959 жылы 14 мамырда басталды. Майор дәрежесіне көтерілген Роберт Ферри 1959 жылдың мамыр айынан шілдесіне дейін жүргізілген әскери ұшу бағалаулары туралы баяндаманы бірлесіп жазды. Ол "тұрақты қанатты еңіс тірек" немесе tilt-ротор конструкцияның кемшіліктеріне қарамастан, роторлы ұшақ үшін практикалық қолданба екенін атап өтті. Бірлескен қызмет сынағы аяқталғаннан кейін, ұшақ Аймс қондырғысына қайтарылды, онда 1959 жылы 12 тамызда Фред Дринкуотер НАСА-ның алғашқы сынақ ұшқышы болды. 1961 жылы 8 тамызда майор Э. Э. Клювер ең бірінші тікұшақ ұшқан әскери ұшқыш болды. Сынаулар 1962 жылдың шілдесіне дейін жалғасты, өйткені NASA және Bell жел туннельінде сынақтарды аяқтады. Бұл сынақтардың мақсаты - бүкіл бағдарламада проблемалар тудырған аэроэластикалық динамикалық ротор тұрақсыздығын алдын ала болжау және жою. 1966 жылдың сәуірінде Bell Helicopter аэродинамикалық докторы Эрл Холл XV 3 бағдарламасының деректерін талдай отырып, tilt-rotor ұшақ пилонының тұрақсыздығын түсіндірді. Холлдың зерттеулерін бекіту және компьютерлік модель жасау үшін НАСА Ames 40 × 80 жел құбырында жел құбыры сынағын жүргізуге келісті. Инженерлер соңғы жоспарланған сынақты аяқтаған кезде қанаттың ұшы бұзылып, екі ротор да бұзылып, XV 3 қатты зақымдалып, жел туннелі зақымдалды. 1966 жылы 14 маусымда NASA Ames Research Center XV 3 сынағының аяқталғанын жариялады. XV-3 ұшағы жалпы саны 250 рет ұшуды, 125 ұшу сағатын, 110 рет толық қайта құруды жүзеге асырды. 1984 жылы Bell XV 15 ұшу сынақ тобы XV 15 армияның авиация мұражайының сыртында сақталған ұшақты табуға мүмкіндік берді. 54 148 ұшағы 1986 жылдың желтоқсанына дейін армияның қолдауымен және бұрынғы Bell XV 3 инженері Клод Лейбенсбергердің басшылығымен жөнделді, бірақ ұшақ бөлшектеліп, жабық қоймаға орналастырылды. 2004 жылы 22 қаңтарда XV 3 Арлингтондағы (Техас штаты) Bell Plant 6 зауытына жеткізілді. 2005 жылы Bell Helicopter қызметкерлері 54 148 мұражайлық көрініс жағдайында қалпына келтіру жұмыстарын бастады, бұл жолы бұрынғы XV 3 инженері Чарльз Дэвис басқарды. 2011 жылдан бастап Ғылыми-зерттеу және даму галереясында көрініс табады.

In 1951, the Army and Air Force announced the Convertible Aircraft Program and released the Request for Proposals (RFP) to solicit designs from the aircraft industry. In October 1953, Bell Helicopter was awarded a development contract to produce two aircraft for testing purposes. The original military designation was XH 33, classifying it as a helicopter, but its designation was changed to XV 3 in the convertiplane series. The designation was changed once again in 1962 to XV 3A when the V prefix was changed to mean VTOL. The leading designers were Bob Lichten and Kenneth Wernicke. Flight testing at the Bell facilities was completed on 24 April 1959, and the aircraft was shipped to Edwards Air Force Base. The military flight testing of the XV 3 began on 14 May 1959. Promoted to the rank of Major, Robert Ferry would coauthor the report on the military flight evaluations, conducted from May to July 1959, noting that despite the deficiencies of the design, the "fixed wing tilt prop," or tiltrotor, was a practical application for rotorcraft. Following the completion of the joint service testing, the aircraft was returned to the Ames facility, where on 12 August 1959, Fred Drinkwater became the first NASA test pilot to complete the full conversion of a tiltrotor to airplane mode. On 8 August 1961, Army Major E. E. Kluever became the first Army pilot to fly a tiltrotor aircraft. Testing would continue through July 1962 as NASA and Bell completed wind tunnel testing to study pitch flap coupling exhibited by the tiltrotor in an effort to predict and eliminate the aeroelastic dynamic rotor instability (referred to simply as pylon whirl) that had caused problems throughout the program. In April 1966, Bell Helicopter aerodynamicist Dr. Earl Hall published an analysis of the XV 3 program data explaining the tiltrotor aircraft pylon whirl instability. In order to establish Hall's findings and develop a computer model, NASA agreed to conduct wind tunnel testing at the Ames 40 × 80 wind tunnel. As the engineers were completing the last planned test, a wingtip failure caused both rotors to fail, resulting in severe damage of the XV 3 and damage to the wind tunnel. On 14 June 1966, NASA Ames Research Center announced the completion of XV 3 testing. The XV 3 had accomplished a total of 250 flights, accumulated 125 flight hours, and completed 110 full conversions. In 1984, the Bell XV 15 flight test team discovered the aircraft stored outside the Army's Aviation Museum during the XV 15 visit to Fort Rucker, Alabama, as part of a demonstration tour. 54 148 was repaired by December 1986, with Army support and the leadership of former Bell XV 3 engineer Claude Leibensberger, but the aircraft was disassembled and placed into indoor storage. On 22 January 2004, the XV 3 was delivered to Bell Plant 6 in Arlington, Texas. In 2005, Bell Helicopter employees began work to restore 54 148 to museum display condition, this time led by former XV 3 engineer Charles Davis. and as of 2011 is on display in the Research & Development Gallery.