Кіріспе

әскери бөлім Филиппин скауттары (филиппин тілінде: Maghahanap ng Pilipinas/Hukbong Maghahanap ng Pilipinas) – 1901 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін АҚШ армиясының әскери ұйымы. Бұл әскерлердің көпшілігі филиппиндер мен филиппин-американдықтардан тұрды, олар АҚШ армиясының Филиппин бөліміне қарастырылып, американдық офицерлердің басқаруында болды (дегенмен, бірқатар филиппин-американдықтар АҚШ Әскери академиясынан офицерлік шен алды). Филиппин скауттарының бөлімшелерінен басқа АҚШ армиясының бөлімшелерінен ажырату үшін "(PS)" қосымшасы берілді. Бірінші скаут роталары 1901 жылы Эмилио Агуинальдо басқаратын Филиппин революциялық армиясына қарсы күресу үшін АҚШ тарапынан құрылды. 1919–1920 жылдары PS роталары АҚШ армиясы құрамындағы полктерге біріктіріліп, 43-ші, 44-ші, 45-ші және 57-ші жаяу әскер полктері, сондай-ақ 24-ші және 25-ші далалық артиллерия полктері, 26-шы атқыштар полкі (PS) және 91-ші және 92-ші жағалау артиллерия полктері болып қайта атау алды. Қызметтік және қолдау бөлімдері инженерлік, медициналық, жабдықтау және әскери полиция бөлімдері ретінде ұйымдастырылды. Жаяу әскер және далалық артиллерия полктері АҚШ-тың 31-ші жаяу әскер полкімен бірігіп, АҚШ армиясының Филиппин дивизиясын құрады. Осы кезде скауттар Тынық мұхитындағы АҚШ армиясының алдыңғы шептегі күштеріне айналды. Филиппин бөлімі скауттарды Минданао аралындағы моро тайпаларын бағындыруға (Моро көтерілісін қараңыз) және аралдарда тәртіп орнатуға тағайындады. 1930 жылдары филиппин скауттары 31-ші жаяу әскер полкімен бірге Джоло және Палаван қалаларында әрекеттер жүргізді. Филиппин скауттары полктері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясының соғысқа қатысқан алғашқы бөлімдері болды, бұл 1942 жылдың мамырында USAFFE капитуляциясына дейін жалғасты. Одан кейін де кейбір жекелеген сарбаздар мен бөлімдер капитуляциялаудан бас тартып, жапондық оккупацияға қарсы қарсылықтың бастапқы күштеріне айналды. Кейіннен босатылған тұтқындар да қарсылық қозғалысына қосылды.

Макабебе скауттары

Жергілікті жетекшілер және генерал Генри Лоутон басқаратын АҚШ күштеріне қосылған Макабебеден шыққан испан армиясының бұрынғы милиция мүшелерінің шағын тобы, генерал Элвелл Отистің рұқсатымен алғашында екі, кейін бес Макабебе скауттары ротасын құрды. Бұл роталар 1899 жылдың 10 қыркүйегінде лейтенант Мэтью А. Батсон басшылығымен құрылды. Макабелер келесі екі айда өзінің сенімділігін дәлелдеді, содан кейін Батсон әрқайсысы 128 адамнан тұратын бес рота құрды; барлығы милицияда қызмет өткен тәжірибелі әскерилер еді. Жауап ретінде полковник Агапито Бонзон басқаратын Агуинальдо күштері 1898 жылдың 26 маусымында Макабебе қаласын өртеп, 300 тұрғынын қырғынға ұшыратты. 1901 жылғы Армияны қайта ұйымдастыру заңы АҚШ армиясының құрамында филиппин шыққан скаут бөлімдерін құруға рұқсат берді. Армияның ұсынысы бойынша АҚШ президенті Теодор Рузвельт бірыңғай жергілікті скауттар ұйымын құруға рұқсат берді. Армия 1901 жылдың қазан айында 50 жергілікті ротаны 5000 адамнан тұратын бірыңғай күшке біріктіре отырып, бұл жергілікті скауттар күшін белсендірді. Келесі он жыл ішінде скауттар американдық командирлерінен мақтаулар алды, бұл олардың бөлім ретінде сақталуына септігін тигізді.

Филиппин скауттары мен АҚШ-тың Қиыр Шығыстағы әскерлері (USAFFE)

1941 жылдың 26 шілдесінде президент Рузвельт алдағы соғысқа дайындық ретінде генерал Дуглас Макартурды қайтадан әрекетке шақырып, оны жаңа әскери ұйымның – Қиыр Шығыстағы АҚШ армиясы күштерінің (USAFFE) басшылығына тағайындады. Макартур Филиппиндегі барлық әскери күштерге, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Азия флотынан басқа, қолбасшылық етті. Филиппин дивизиясы, Филиппин департаменті және барлық басқа филиппин скауттары бөлімшелері USAFFE құрамына кірді, сондай-ақ АҚШ армиясының Қиыр Шығыс Әуе күштері (FEAF) де кірді. USAFFE құрылған кезде, бөлімшеде 22 532 әскер болды, оның ішінде 11 972 филиппин скауты болды. 22 532 әскердің 10 473-і Филиппин дивизиясының құрамында болды, оның ішінде 2 552 америкалық және 7 921 филиппиндік болды. Дивизияның барлық қатардағы әскерлері, 31-ші жаяу әскер полкінен және кейбір әскери полиция мен штаб әскерлерінен басқа, филиппин скауттарынан тұрды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылдың 7 желтоқсанында (Азия уақыты бойынша 1941 жылдың 8 желтоқсанында) Жапония императорлық әскерлері Пёрл-Харбордағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Тынық мұхиты флотына шабуыл жасады, Филиппиндегі Кларк-филдтегі АҚШ Армиясының Қиыр Шығыс әуе күштерін бомбалады, Британдық Гонконгқа шабуылдады және бірден Британдық Малайяның жағалауына әскерлерді түсірді. Келесі үш айда жапон армиясы Оңтүстік-Шығыс Азия арқылы жорық жасады, ал 1942 жылдың наурызына қарай жапондықтар Филиппиннен басқа, Батыс Тынық мұхитындағы барлық елдер мен аралдарды толығымен басып алды. Лусон аралының Батан түбегінде филиппин скауттары, АҚШ Армиясының Ұлттық гвардиясының бірнеше бөлімдері және нашар жабдықталған, жақсы дайындығы жоқ филиппин армиясының он дивизиясы жапондықтарға қарсы тұрды. Батан шайқасынан аман қалғандардың барлығы филиппин скауттарын американдық қорғаныстың тірегі деп сипаттады. Президент Франклин Рузвельт екінші дүниежүзілік соғыстағы АҚШ Армиясының алғашқы үш «Құрмет медалін» филиппин скауттарына табыс етті: 1942 жылдың 6 қаңтарында Батанның Кулис қаласы маңындағы ерлігі үшін сержант Хосе Калугасқа, 12 қаңтарда Батанның Абукай маңындағы ерлігі үшін лейтенант Александр Р. Нинингерге және 1942 жылдың 3 ақпанында Батанның Багак маңындағы ерлігі үшін лейтенант Виллибальд С. Бьянкиге. АҚШ Әскери-теңіз күштері Пёрл-Харборда қирағандықтан, ал Жапон Әскери-теңіз күштері Филиппинді блокадалағандықтан, Батанға жеткілікті азық-түлік, дәрі-дәрмек, оқ-дәрі немесе күш жіберудің мүмкіндігі болмады. Науқанның басында, 1942 жылдың қаңтарында генерал МакАртур өз күштеріне күндізгі рационның жартысын беруге бұйрық берді, себебі Батандағы USAFFE азық-түлік қоры жоспарланған алты айлық қоршауға жеткіліксіз болды. Мұндай диета Филиппиндегі құрғақ маусымның тропикалық ыстығында жұмыс істеп, шайқасқан адамдарға жеткілікті калория бермеді. Дегенмен, скауттар мен басқа сарбаздар төрт айдан астам уақыт бойы жеткілікті азық-түлік пен дәрі-дәрмексіз тұрды, ал безгек, дизентерия және нашар тамақтану олардың қатарын азайтты, ал жапондық шабуылдар оларды Батан түбегінің тереңіне итерді. Батан шайқасының қайнаған кезінде, 1942 жылдың 11 наурызында АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт генерал Дуглас Макартурды PT катері мен ұшақпен Филиппиннен эвакуациялауға бұйрық берді.

Соғыс тұтқындары

Батан шайқасы 1942 жылдың 9 сәуірінде аяқталды, сол кезде генерал-майор Эдвард П. Кинг кіші өзінің аштықтан өлген, ауруға шалдыққан әскерлерінің жаудың шабуылынан қаза табуын көргісі келмей, қарсыластарына бас иді. Осы оқиғадан кейін 70 мың адам – 16 мың американдық және 54 мың филиппин азаматы соғыс тұтқынына айналды. Жапон әскері американдық және филиппин сарбаздарын Батан түбегінің шығыс жолымен 65 шақырымға дейін, "Өлім маршы" деп белгілі болған аяусыз жорыққа қатыстырды. Марш барысында жапон күзетшілері құлап түскен, қашуға тырысқан немесе шөлін сумен қандыру үшін тоқтаған 7000-нан 10000-ға дейін адамдарды атып немесе сүйреп өлтірді. Олар сонымен қатар тұтқындарға тамақ пен су жеткізуге тырысқан филиппин азаматтарын қинап, кейде өлтірді, ал марш бойы жеңілген әскерлерге "Жеңіс" белгісін көрсетті. Марш Сан-Фернандодағы теміржол станциясында аяқталды. Мұнда тұтқындар "40 және 10" вагондарына тығылып отырды, олар Капас қаласына, Тарлак провинциясына дейін сапардың соңғы кезеңінде кезекпен отыруға ғана мүмкіндік берді. Капас қаласында олар Филиппин армиясының бұрынғы оқу лагері – О'Доннелл лагеріне жеткізілді, ол олардың түрме лагеріне айналды. О'Доннелл лагерінде жапондықтар 60 мың аман қалған адамды 10 мың адамға арналған Филиппин армиясының лагеріне сығып тықты. Лагерге келген әрбір топты жапон командирі өз тілінде "Тозаққа тікелей жол" деп айтып қарсы алды, олардың "тұтқынға алынғанын", соғыс тұтқыны емес екенін және олармен сондайша қарым-қатынас жасайтынын мәлімдеді. Лагерде судың ағысы аз, азық-түлік жеткіліксіз, медициналық көмек көрсетілмеді, санитарлық талаптарды сақтау үшін тек қана шағын траншеялар болды. Ауа райы шыдамсыз болды, латриналардан шыққан шыбықтар тұтқындардың тағамын жауып тастады, ал безгек, дизентерия, бери-бери және басқа да көптеген аурулар адамдардың арасында тарады. Күн сайын шамамен 400 адам қайтыс болды. 1942 жылдың қыркүйегінен желтоқсан айына дейін жапондықтар аман қалған филиппин сарбаздарын және скауттарын отбасыларына және туған қалаларының әкімдеріне біртіндеп босатып жіберді. Бірақ О'Доннелл лагері 8 айлық қызметтен кейін 1943 жылдың қаңтар айында жабылды, онда 50 мың филиппин тұтқынының 26 мыңы қаза тапты. Жапондықтар американдық тұтқындарды Ньюэва Эсиха провинциясындағы Кабанатуан қаласына көшірді, онда жағдай шамалы жақсарды. Бірақ 1944 жылы АҚШ әскерлері Филиппинге жақындаған кезде, ең дені сау американдық тұтқындарды Жапония мен Маньчжурияға құл ретінде жұмыс істеуге алып кетті. Мыңдаған адамдар жүк кемелерінің қараңғы бөлімдеріне тығылып, отыруға немесе жатуға орын жоқ еді. Тағы да азық-түлік пен су тапшы болды, санитарлық жағдай болмады, ал кемелердің жабық бөлімдеріндегі ыстық төзімсіз болды. Адамдар тірі күйінде тұншығып өлді. Жапондық кемелер таңбаланбаған, ал кейбіреулерін американдық теңіз шабуылдық кемелері торпедалады. Көптеген адамдар жұмыс лагерьлерінде азықтандырудың жетіспеуінен және ауа райынан қайтыс болды. Жапония бас иіп, АҚШ және Филиппин армиясы Батан тұтқындарын азат еткен кезде, американдық тұтқындардың үштен екісі жапондық тұтқында мерт болды.

Бостандық және "жаңа" скауттар

Жапония Филиппинді басып алған кезде филиппиндіктердің кең көлемді партизан қозғалысы пайда болды. Кейбір жағдайларда партизандық бөлімшелерді қашып кеткен американдық офицерлер (мысалы, Венделл Фертиг) басқарды және көбінесе «шартты түрде» босатылған филиппин скауттары мен филиппин одақтастық армиясының сарбаздарын, сондай-ақ филиппин жер астының азаматтық мүшелерін қамтыды. Макартурдың әскерлері партизандардың қолдауымен Филиппин аралдарын азат еткенде, тірі қалған филиппин скауттары алға шығып, АҚШ армиясына қайта қосылды. Филиппин партизандары да оларға қосылды, ал АҚШ армиясы филиппин скауттарының жаңа бөлімшелерін құрып, ескі филиппин дивизиясын 12-ші жаяу әскер дивизиясы ретінде қайта құрды. Бағынышты бөлімшелерге 43-ші, 44-ші және 45-ші жаяу әскер полктері (PS); 23-ші, 24-ші және 88-ші далалық артиллерия (PS) батальондары; 56-шы инженерлік батальон (PS) және 57-ші жаяу әскер полкі (PS) кірді. «Жаңа скауттар» солтүстік Лусондағы жапон армиясына қарсы күреске белсенді түрде қатысты, тәртіпті қалпына келтіру және оңтүстікте қашып кеткен жапондықтардың қалталарын табуға көмектесу үшін әскери полиция ретінде қызмет етті, сондай-ақ Окинавадағы оккупациялық күштер ретінде қызмет етті. Жапонияны басып алуды жоспарлау барысында филиппин скауттары басып алу күштеріне қосылды және Жапония жеңілгеннен кейін оккупациялық күштердің бір бөлігі болуға таңдалды. 1945 жылдың тамызында Жапония бағындырылғаннан кейін, АҚШ 1946 жылдың 4 шілдесінде Филиппин Республикасына толық тәуелсіздік берді. Осы кезде этникалық филиппиндік филиппин скауттары АҚШ әскери тарихында ерекше мәртебеге ие болды: олар АҚШ армиясының ресми сарбаздары болды, бірақ енді шетел азаматы болды. Бұл қиын жағдайды шешу үшін АҚШ филиппин скауттарына толық АҚШ азаматтығын ұсынды. Көптеген тірі қалған скауттар, шамамен 1000-ға жуық, осы ұсынысты қабылдады, ал армия оларды әскери қызметін аяқтау үшін басқа бөлімшелерге ауыстырды. Филиппин үкіметінің келісімімен Конгресс 50 000 филиппин скаутын сақтап қалуға рұқсат берді. Генерал-майор Хиббс басшылығымен филиппин дивизиясы 12-ші жаяу әскер дивизиясы (PS) ретінде қайта құрылды. Бұрынғы ұйымдастырудан айырмашылығы, дивизияның қатардағы қызметкерлерінің барлығы филиппин скауттарынан құралды. Соғыс министрлігі екінші филиппин скаут дивизиясын, 14-ші дивизияны құруды ұсынды, бірақ бұл жоспар іске аспады. Ақырында президент Трумэн филиппин скауттарын АҚШ армиясының ресми құрамынан шығарып, олардың барлық бөлімшелік туларын 1947 жылы зейнеткерлікке жіберді, ал 1948 жылдың желтоқсанында толығымен таратылды.

Мұра

Көптеген бұрынғы филиппин скауттары жаңа филиппин армиясында, сондай-ақ АҚШ армиясында жиырма және одан да көп жыл әскери қызметте болды, Корея соғысында, 1962 жылғы қазан айындағы зымыран дағдарысы кезінде Кубаға жоспарланған шабуылға дейін, Вьетнам соғысында және ынтымақсыздық кезеңінде (Қырық жылдық соғыс) қатысты. Скауттардың балалары (Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Форт Уильям МакКинлиде "Армиялық сорпа" деп аталған) кейде әкелерінің әскери дәстүрін жалғастырып, АҚШ армиясының сарбаздары мен теңіз жаяу әскері болды. Екі филиппин скаут баласы АҚШ армиясының генералдарының жұлдыздарын алды: генерал-лейтенант Эдвард Сориано және генерал-майор Антонио М. Тагуба. Үшіншісі, бригада генералы Оскар Хилман, Вашингтон штатының тумасы және бастапқыда қатардағы әскер болған бронетанқ офицері, Армия Ұлттық гвардиясындағы ұзақ қызметінің нәтижесінде жұлдызға ие болды. Филиппин дивизиясының ардагерлері және USAFFE құрамында соғысқан басқа филиппиндіктерге, басқа ел азаматтары емес ардагерлерден айырмашылығы, ешқашан азаматтық берілмеді. 1993 жылдан бері, филиппиндік ардагерлердің әділдігі туралы заң аталған бірнеше заң жобалары АҚШ Конгресіне ұсынылды. Бірақ бұл мәселе күрделі болды, себебі Филиппин азат етілгеннен кейін Филиппин скауттарының мүшелеріне АҚШ армиясына қатысуға және кейбір жағдайларда офицерлік шен алуға, содан кейін азаматтық алуға мүмкіндік берілді. Көптеген "ескі" филиппин скауттары (Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін немесе оның кезінде қатысқандар) осы мүмкіндікті пайдаланды. Алайда, көптеген "жаңа" филиппин скауттарына (соғыстан кейін, көбінесе Окинавада және басқа жерлерде оккупациялық міндеттер үшін жұмысқа алынғандарға) азаматтық ұсынылмады. Аталған заң жобасына ұқсас мәтін 2009 жылғы Американың экономикасын жаңғырту және инвестициялау туралы заңға Сенат тарапынан қосылды, ол заңға қол қойылды. Бұл АҚШ немесе олардың күйеуі немесе әйелі қайтыс болған жағдайда, сол адамдардың әскери қызметкер немесе партизан ретінде танылған ардагерлеріне бір реттік төлем жасады. Дегенмен, бұл басқа бөлімдердің ұқсас ардагерлеріне қол жетімді мүмкіндіктерден әлдеқайда төмен. 2012 жылы Дональд А. Пата, Юта университетінің оқытушысы Крис Шефердің көмегімен "Ұмытылған сарбаздар" атты деректі фильмін жасады, оны Лу Даймонд Филлипс баяндады. Фильм Лос-Анджелес қаласы, Калифорния Сенаты, Лос-Анджелес округі және Белоит халықаралық кинофестивалінде марапатталды.