Кіріспе

Жер бетіндегі крокодиломорф туысы Terrestrisuchus - өте кішкентай, ертедегі крокодиломорфтың жойылған туысы. Уэльсте және Оңтүстік Англияда табылған қазбалар Риетиан кезеңінде Триастың соңғы кезеңінің аяғына жақын уақытқа жатады. Террестрисукус қазіргі крокодильдерден айырмашылығы, толығымен құрлықта өмір сүрген, ұзақ аяқты, белсенді жыртқыш болды. Бұл тізбектегі тропикалық, төменгі аралдар Британияның оңтүстігін құраған, сондай-ақ, кішкентай динозаврлар мен көп сандаған ринхоцефалиандар мекендеген. Террестрисукустың көптеген кәдімгі қалдықтары оның өмір сүрген аралдарын құраған, Terrestrisuchus және басқа да аралда тіршілік ететін бауырымен жорғалаушылардың қалдықтарын сақтаған үңгірлер мен шұңқырларды құрайтын әк тас карсттағы жарықтардан белгілі.

Сипаттама

Террестрисукус қазіргі крокодильдерге ұқсамайтын өте ұзын аяқты, кішкентай, жұқа крокодиломорф болды. Бастапқыда оның ұзындығы шамамен екі жасқа дейінгі аралықта болған деп есептелді, бірақ бұл бағалау жас үлгілерге негізделген болуы мүмкін және толық өскен Террестрисукустың ұзындығы жетіп немесе одан асып кетуі мүмкін. Денесі салыстырмалы түрде қысқа және ылғалды, ал омыртқасының үстінде мойындарынан арқасына дейін жүретін жұптық osteoderms қатарлары болды. Бұл остеодермдер "жапырақ пішінді" деп сипатталады, олар алдыңғы жағында төмен қарай жылжитын және оның алдындағы скрутпен тұйықталатын алдыңғы жағында айқын шұңқырмен салыстырмалы түрде ұзын. Бұл оның денесін қатты ұстап, омыртқасының икемділігін шектейді, бұл оның денесін құрлықта ұстап тұрады. Террестрисукустың жамбастары тірі крокодильдерден айырмашылығы созылып кеткен жамбас сүйектері бар. Террестрисуктың тығыз орналасқан гастралиясы немесе құрсақ қабырғалары болғаны белгілі. Оның құйрығы өте ұзын, шамамен екі есе ұзындығы бас пен дененің, сонымен қатар 70 құйрық омыртқасы бар, және ол жануардың қысқа уақыт бойы артқы аяқтарымен жүгіруіне мүмкіндік беретін тепе-теңдік ретінде қолданылған болуы мүмкін.

Аяқ-қол және дене тұрқы

Қазіргі крокодильдерден айырмашылығы, Террестрисукустың аяқтары денесіне пропорционалды өте ұзын болды және тікелей оның астында тік ұсталды. Бүркіттердің пішіні және қол мен аяқ сүйектері Террестрисукустың цифрлық екенін көрсетеді, созылып кеткен метакарпус (бұға) және метатарсаль сүйектері бір-біріне қатты қысылған, жылдам жүгіретін динозаврлардың аяғына ұқсас, Террестрисукустың өте жылдам жүгіруіне бейімделген. Қолтырмадағы пішінді сүйек, протосухтар сияқты ертедегі крокодиллифтермен салыстырғанда, сондай-ақ қазіргі крокодиллиандармен салыстырғанда айтарлықтай кішірек, бұл Террестрисухтың қолтырмалары аз икемді болғанын көрсетеді. Краш Террестрисукусты төрт аяқты ретінде қалпына келтірді, оның артқы аяқтары алдыңғы аяқтарынан әлдеқайда ұзын, ал жамбастары иықтан жоғары тұрды. Сол сияқты, Terrestrisuchus жамбас сүйегінің денесіне қарай ішкі жаққа қараған, және жамбас ойықшасына аяққа тік бұрышта орналасады.

Ашу тарихы

Террестрисукустың алғашқы окаменелісін профессор К. А. Кермак пен доктор П. Л. Робинсон 1952 жылдың көктемінде Оңтүстік Уэльстегі Гламморгандың Коубридге жақын орналасқан Пантифффин карьерінен тапты. Олардың табылған заттарын Кермак Лондонның Линнеев қоғамына 1953 жылы 8 қазанда ұсынды және "алғашқы крокодил немесе крокодил ата-бабасына" тиесілі деп танылды. Ол кезде әлі ешқандай остеодерм анықталмаған, Кермак қазіргі крокодильдер мен триас "текодонттары" арасындағы "жоғалған байланысты" білдіреді деп есептеді. Қалдықтардың ішінде жақсы сақталған бірнеше буыны бар жартылай қаңқалар мен түрлі оқшауланған сүйектер бар. Кермак жануарға ат қоюдан немесе типтік үлгіге атаудан бас тартты, өйткені қалдықтарды дайындау әлі жалғасып жатқан еді. Ақырында экземплярлар 1984 жылы П. Дж. Крашпен аталып, толық сипатталды. Террестрисукус деген жалпы атау осы крокодиломорфтың жер бетіндегі өмір салтын атап өту үшін таңдалды, ал латын грацилисінен алынған нақты атау оның жеңіл, нәзік дене бітімі үшін. Pantyffynnon карьері негізінен карбондық әктастан тұрады, бірақ Terrestrisuchus фоссилдері әктастағы жарылыстарда (мысалы, құмтастар мен марлдар) орналастырылған триастық шөгінді жыныстардан табылды. Ондағы кен орындарының жасы тарихи тұрғыдан талқыланып келеді, ескі әдебиеттерде Карниан мен Нориан дәуірі туралы айтылады. Алайда, палинологиялық деректер триас кезеңінің соңына жақын ретиандық дәуірдің жас кезеңін анықтау үшін пайдаланылды. Бұл бағалауды конхостракан және геоморфологиялық деректер сияқты ретиандық индекстік қалдықтар растады. Магний конгломератынан ағылшындықтардың барлық сүйектері табылды. Террестрисукустың қалдықтары бастапқыда Лондон университетінің колледжінде сақталған, кейін олар Лондонның Табиғи тарих мұражайына көшірілді.

Жіктеу

Террестрисукус бастапқыда крокодиломорфтар "Сфеносухия" субтартымының мүшесі ретінде жіктелді, бұл топқа басқа да ұқсас ұзақ аяқты ерте крокодиломорфтар кірді және барлық кейінгі крокодиломорфтар дамыған топтан бөлек сәулелену болып саналды. Бұл ұсыныс 2023 жылы ресмиленді, бұл кладты Спикман (2023) филогенетикалық тұрғыдан Saltoposuchidae деп анықтады. Төмендегі кладограмма оның талдау нәтижелерін көрсетеді:

Сальтопосукус деген сөздің синонимисі

1988 жылы, оның атау алғаннан кейін төрт жыл өткен соң, палеонтологтар Майкл Бентон мен Джеймс Кларк алғаш рет Террестрисукустың үлгілері шын мәнінде Салтопосукустың жасөспірімдерін білдіретінін және сол себепті соңғысының кіші синоними болып табылатындығын ұсынды. Террестрисукус пен Салтопосукустың ұқсастығы оның сипатталуынан бастап анықталды, және Краш осыны мойындау үшін Saltoposuchidae отбасын құрды. Алайда, Бенттон мен Кларк Краш екі таксоны ажырату үшін анықтаған таңбаларды жарамсыз деп санады және сондықтан екеуі кем дегенде бір тұқымға тиесілі болуы мүмкін деп есептеді. Бұл гипотезаны 1992 жылы Серено мен Уайлд қабылдамады, олар екі тұқымның арасындағы қосымша айырмашылықтарды анықтады деп мәлімдеді, бірақ Кларк және басқалар. (2001) бұл айырмашылықтарды күмәнді деп санайды немесе олардың қалдықтарының өлшемдеріндегі айырмашылыққа байланысты. 2003 жылы палеонтолог Дэвид Аллен Terrestrisuchus-та жас ерекшеліктерді анықтады және оның және Saltoposuchus арасындағы барлық ерекшеліктердің онтогенетикалық өзгермелі екеніне сенді, сондықтан олар басқаша ажыратылмады. Алайда, Ален ақырында бұл пікірді жоққа шығарды және олардың синонимиясын баспадан шығарылмаған Ph. D. 2010 жылы Terrestrisuchus анатомиясы бойынша диссертация. 2013 жылы гипотезаның ресми қайта бағалауы екі түрдің синонимдік болуымен қол жетімді дәлелдер сәйкес келмейтіндігі және Terrestrisuchus шынымен де өзінің жеке туысы екендігі ықтимал екендігі туралы қорытынды жасады. Бұл екі таксондардың географиялық және стратиграфиялық ауқымымен салыстырмалы түрде, Террестрисукус Saltoposuchus-тан кем дегенде "бірнеше миллион жыл" жас, сондай-ақ омыртқаларының бірігу үлгілерінде және басқа крокодиломорф өсу серияларына қарағанда өсу кезінде артқы аяқтың үлестерінде сәйкессіздіктер болды. Сальтопозукустың өзін 2023 жылы Стефан Спикман толықтай қайта сипаттады, ол онтогенезге немесе жеке өзгеріске жатқызуға болмайтын көптеген морфологиялық айырмашылықтарды анықтады, сондықтан олардың синонимиясын қабылдамады. Екі таксон, сол сияқты, жақын туыстар, олар Saltoposuchidae кладынан Litargosuchus-пен бірге тұрады.

Зат алмасу және өсу

Террестрисукустың аяқ сүйектерінің микроқұрылысы оның жақсы тамырланғандығын және құрамында көп мөлшерде энергияны тұтынушы фиброламеллалық сүйекті тін бар екенін көрсетеді, бұл Террестрисукустың басқа археосауриформдармен және тіпті басқа псевдосухиандармен салыстырғанда салыстырмалы түрде тез өсуін көрсетеді. Мұндай жоғары өсу қарқыны жоғары, "жылы қанды" зат алмасумен сәйкес келеді. Алайда, туысқан "сфеносухиан" Hesperosuchus-тың өсу қарқыны баяу, крокодилдікке ұқсас, сондықтан Terrestrisuchus-тың жоғары өсу қарқыны үлгідегі үлгілердің жетілмегендігіне және әлі де тез өсіп келе жатқанына байланысты болуы мүмкін және ересектерде зат алмасудың баяулауы.

Палеоэкология

Террестрисукус - жағалаулық түр, негізінен ішкі су тасқыны ортасынан белгілі базалық крокодиломорфтар үшін ерекше. Триастың соңғы кезеңінде Панффиннон карьері және басқа карьерлер Оңтүстік Уэльс пен Англияның Бристольге дейінгі аралынан тұратын палеоархипелагтың ежелгі аралдарының бөлігі болды. Аралдар орманды карсттық орталар болды, олар жарылыстармен, тұншықтармен және әшекейлермен, әшекейлер қаз таспен ерозияға ұшырады, бұл орталар ұзақ аяқты, террестрисукус сияқты тез жүретін бауырымен жорғалаушылар мекендеуге жақсы сай келген болуы мүмкін. Пантифьнон палео аралында Террестрисух басқа археозаврлармен бірге өмір сүрді, мысалы, ұқсас ұзын аяқты, жұмбақ псевдосухиан Энигмаспина, өсімдікпен қоректенетін сауроподоморфты динозавр Пантидрако және келофисоидты терропод Пендрайг. Ринхоцефалиандар (қазіргі туатаралардың туыстары) өте көп болды және кем дегенде үш түрден белгілі, соның ішінде Клевозавр камбрика, Дифидонтозавр және кем дегенде бір немесе екі аталмаған түрлер, олар Террестрисукустың тамақтануының үлкен бөлігін құраған (бәлкім, Террестрисукусқа тиесілі болуы мүмкін Клевозаврдың сүйектеріндегі тістеу белгілері дәлелдейді). Террестрисукус аралдың фаунасының салыстырмалы түрде сирек кездесетін бөлігі болды, ол жыртқыш жануар үшін күтілетін туыстық қатынас.