Кіріспе

Имплантацияға дейінгі генетикалық гаплотипілеу (PGH) - бұл ұрпақтағы бір гендік бұзылыстардың болуын анықтау үшін қолданылатын имплантацияға дейінгі генетикалық диагностиканың (PGD) клиникалық әдісі. PGH - бұл қымбат және көп уақытты талап ететін бүкіл геномдық ассоциация эксперименттеріне қарағанда генді орналастырудың тиімді әдісін ұсынады. ПГГ-ның екі негізгі себеппен флуоресценциялы ин ситу гибридтеу (ФИШ) және полимеразалы тізбекті реакция (ПЦР) сияқты жалпы ПГД әдістерінен айырмашылығы бар. Біріншіден, ПГГ эмбриондардың генетикалық құрылымына назар аудармай, бұрыннан ауырып келгендер мен ауырмағандардың геномдарын салыстырады. Осылайша, ұрпақ аралық өзгерісті зерттеу тек мутацияны іздеудің орнына, мақсатты аурумен статистикалық байланысты генетикалық маркерлердің гаплотипі анықталады. ПГГ-ны жиі генетикалық тестілеудің басқа әдістерін нығайту үшін қолданады және кейбір жалпы ПГД әдістерінен дәлдірек деп саналады, өйткені ол қате диагноз қою қаупін азайтады. Зерттеулер аллельді жоғалту (ADO) салдарынан диагноздың қателігін, түсіндіру қателігінің ең көп таралған себептерінің бірі, ПГГ қолдану арқылы жоюға болады. Сонымен қатар, транслокацияға байланысты мутация жағдайында, ПГГ хромосомалық аномалияны толық көлемде, транслокацияның теңгерімді түрлерін тасымалдайтын эмбриондар мен гомологты қалыпты хромосомаларды тасымалдайтын эмбриондарды ажырата алады. Бұл артықшылық, өйткені FISH сияқты PGD әдістері эмбриондағы фенотиптік айырмашылықты білдіретінін, бірақ эмбриондағы тасымалдаушы болуы мүмкіндігін анықтамайды. 2015 жылы ПГГ бүкіл геномды күшейту (WGA) процесімен бірге ауруды диагностикалау үшін ғана емес, сонымен қатар митоздықтардан мейотикалық бөліну қателерін ажырату үшін де қолданылды. ПГД әдістерін пайдалану мен жақсарту үшін зерттеулер үздіксіз жүргізіліп келеді. Бұл әдіс жүктіліктің алғашқы апталарында емес, емшектегі ауытқуларды имплантациядан бұрын анықтауға мүмкіндік беретіндіктен, кеңінен таралып келеді. Соңғысы көбінесе эмбрионды абортқа әкеледі, бұл көптеген адамдар үшін этикалық дилемма болып табылады, қазір одан аулақ болу мүмкін.

Процедура

PGH аурудың пайда болуына себепші гендерді анықтау үшін қысқа тандемді қайталаулар (STR) және бір нуклеотидті полиморфизмдер (SNP) сияқты байланысты полиморфты маркерлерді қолданумен бірге отбасылық тарихқа қатысты ақпаратты пайдаланады. STR және SNP екеуі де ген нуклеотидтерінің түр-түрі болып табылады, ал адамның ДНК-да әр түрінің он миллиондаған түр-түрі бар деп есептейді. Керісінше, тіпті моногенді ауруды зардап шеккен геннің ішінде көптеген әртүрлі мутациялар тудыруы мүмкін болғандықтан, белгілі бір мутацияны табуға негізделген дәстүрлі ПГД әдістері мутацияға арналған арнайы сынақтарды талап етеді. Осылайша, PGH ПГД-ның барлығын мутацияға тән тестілер жоқ жағдайларда кеңейтеді. ПГГ-ның флуоресценттік ин ситу гибридтесуден (ФИШ) артықшылығы бар, өйткені ФИШ-тің хромосомалық транслокацияның теңгерімді түріне ие эмбриондарды гомологты қалыпты хромосомаларды тасымалдайтындардан ажырата алмайтыны. Бұл диагноз қоюға үлкен зиян келтіруі мүмкін. PGH айырмашылықты анықтай алады, ал FISH жиі ажырата алмайды. PGH мұны транслокацияларды тануға жақсы бейімделген полиморфты маркеттерді пайдалану арқылы жасайды. Бұл полиморфты белгілер қалыпты, теңгерімді және теңгерімсіз транслокацияларды өткізген эмбриондарды ажырата алады. FISH-те талдау үшін жасушалардың көбірек бекітілуі қажет, ал PGH-де тек жасушалардың полимераза тізбекті реакциясы түтіктеріне көшірілуі қажет. Жасушаларды ауыстыру қарапайым әдіс болып табылады және талдаудың сәтсіздігіне аз мүмкіндік береді.

Тарих

ПГД 1968 жылы жыныстық қоянға жүргізілген болса, адам ПГД тек 1985 жылы бір жасушалық ДНК-да ПЦР-ны әзірлеуден кейін қол жетімді болды. ПГГ алғаш рет 2006 жылы Лондонның Гай ауруханасында жасалды.