Кіріспе

Логика мен математикада, ақиқат мәні – бұл бір ұсыныстың шындыққа қатынасын көрсететін мән. Классикалық логикада оның тек екі мүмкін мәні бар: шын немесе жалған.

Есептеу

Кейбір бағдарламалау тілдерінде кез келген өрнекті Бульдік дерек түрін күтетін жағдайда бағалауға болады. Әдетте (бірақ бұл бағдарламалау тіліне қарай өзгереді) нөл саны, бос жол, бос тізімдер және null өрнектері жалған деп бағаланады, ал ішінде мазмұны бар жолдар ("abc" сияқты), басқа сандар мен объектілер ақиқат деп бағаланады. Кейде мұндай өрнектерді "жалғандық" және "ақиқаттық" деп те атайды.

Интуициялық және конструктивті логика

Интуициялық логикада және, жалпы алғанда, конструктивті математикада, мәлімдемелерге конструктивті дәлел келтірілген жағдайда ғана шындық мәні беріледі. Бұл аксиомалар жиынымен басталады, және егер осы аксиомалардан мәлімдеменің дәлелі құрастырылса, онда мәлімдеме дұрыс деп есептеледі. Егер мәлімдемеден қайшылық туындаса, онда ол жалған болып саналады. Бұл әлі шындық мәні тағайындалмаған мәлімдемелердің болу мүмкіндігін қалдырады. Интуициялық логикадағы дәлелденбеген мәлімдемелерге аралық шындық мәні берілмейді (кейде бұл тура емес деп айтылады). Шындығында, олардың үшінші шындық мәні жоқ екенін дәлелдеуге болады, бұл нәтиже 1928 жылға, Гливенкоға дейін жетеді. Керісінше, мәлімдемелер дәлелденгенге немесе жоққа шығарылғанға дейін белгісіз шындық мәнінде қалады. Интуициялық логиканы түсіндірудің әртүрлі тәсілдері бар, оның ішінде Брауэр-Хейтинг-Колмогоров интерпретациясы да бар. Сондай-ақ қараңыз .

Көп мәнді логика

Көпмәнді логикалар (мысалы, бұлыңғыр логика және релеванттылық логикасы) екіден көп шындық мәніне мүмкіндік береді, сонымен қатар ішкі құрылымды қамтуы мүмкін. Мысалы, бірлік аралығында мұндай құрылым толық реттелу болып табылады; бұл шындықтың әртүрлі деңгейлерінің болуы арқылы көрініс табуы мүмкін.

Алгебралық семантика

Барлық логикалық жүйелер логикалық байланыстырушылардың шындық функциялары ретінде түсіндірілуі мүмкін болғандықтан, шындықты бағалау мағынасында емес. Мысалы, интуиционисттік логикада шындық мәндерінің толық жиынтығы жоқ, себебі оның семантикасы, Брауэр – Хейтинг – Колмогоровтың түсіндірмесі, формулалардың міндетті түрде шындығы тұрғысынан емес, дәлелдеу шарттары тұрғысынан анықталған. Бірақ тіпті шындықты бағалайтын емес логика да алгебралық семантикада жасалғандай, логикалық формулаларға белгілі бір мәндерді тағайындауға болады. Интуиционисттік логиканың алгебралық семантикасы классикалық пропозициялық есептеудің Буль алгебрасы семантикасымен салыстырғанда Хейтинг алгебрасы арқылы беріледі.

Басқа теорияларда

Интуициялық типтік теория шындық мәндерінің орнына типтерді пайдаланады. Топос теориясы шындық мәндерін ерекше мағынада қолданады: топостың шындық мәндері – субобъект жіктеуішінің глобалдық элементтері. Осылайша шындық мәндері болғанымен, бұл логиканы мәнділік логикаға айналдырмайды.