Кіріспе

Proteaceae тұқымдасына жататын бұталар Австралияға тән Banksia grossa - Proteaceae тұқымдасына жататын бұта түрі және Оңтүстік-Батыс Австралияға тән. Ол Abietinae сериясының банксиялардың он төрт түрінің бірі, олардың барлығы негізінен цилиндрлі немесе овал гүлшоғыры бар. 1965 жылы жиналған, 1981 жылы Алекс Джордж алғаш рет ресми түрде сипаттады. Оның қалың жапырақтары мен ірі тұқымдары оны Abietinae-дің басқа мүшелерінен ерекшелейді және оның түрінің атауының негізі болып табылады. Батыс Австралиядағы Энеабба мен Баджингарра арасындағы құм немесе латерит үстіндегі құмда кездесетін бұл түр көптеген сабақты бұта ретінде тар жапырақтары мен овалдық қоңыр түсті гүлдері бар, жүздеген жеке гүлдерден тұратын биікке дейін өседі. Гүлдеу наурыздан қыркүйекке дейінгі салқын айларда болады. Гүлдің тікенектерінде дәнді түтікшелер пайда болады, олар тұқымдарды алып жүреді. Банксиа гросса орман өрті болғаннан кейін өзінің ағаштай лигнотуберінен қалпына келеді; орман өрті тұқымдардың шығарылуын ынталандырады, олар бұзылудан кейін өседі. Гүлжапырақтарға келетін қонақтар (және оларды тозаңдаушылар) - жәндіктер мен түнгі сүтқоректілер, ақ құйрықты дуннарт.

Сипаттама

Банксиа гросса бұталы бұта ретінде өседі, әдетте биік, кейде биікке дейін. Жаңа өсімдіктер көктемде және жаздың басында пайда болады.

Гүлдер

Гүлдер Banksia гүлінің типтік тікенегінде кездеседі: жүздеген кішкентай жеке гүлдерден немесе гүлшеттерден тұратын гүл шоғыры, ағаштан жасалған цилиндрлік осьтің айналасында тығыз орналасқан (және толық жасырынған). B. grossa-да бұл ось диаметрімен биік болады. Осыдан бастап гүлшоғыры жақтық жағынан сәулелеп, гүлшоғырға диаметрімен береді. Гүлденгеннен кейін ескі гүлшоғыры кеуіп, тікенекке қарсы құрмалады, бұл оған түкті көрініс береді. Қазір инфруктоценция деп аталады, ол шамамен эллипсоидты, биіктігі 6-10 см және ені. Оның ұшынан 25 - ге дейін жылтыраған эллипстік түтікшелер пайда болады. Тиле мен Лэдигестің аранжировкасындағы кладистикаға баса назар аударған Джордж өзінің 1981 жылғы аранжировкасының аздап өзгертілген нұсқасын 1999 жылы Банксияны Австралия флорасы сериясы үшін монографиялар сериясында жариялады. B. grossa орналасуы 1981 жылғымен бірдей болды, бірақ B. telmatiaea оны және B. leptophylla арасында орналастырды. B. grossa-ның Джорджтың 1999 жылғы орналасуын келесідей қорытындылауға болады: 2007 жылдың басында Маст пен Тиле Банксианың қайта орналасуын бастады, оған Дриандраны біріктірді және B. subg. Қашық тәрізді котиледондары бар таксондар үшін Spathulatae. Олар Дриандраның ДНК үлгісін алу аяқталғаннан кейін толық ретке келтіруді алдын ала болжады; бұл арада, егер Маст пен Тиледің номенклатуралық өзгерістерін уақытша ретке келтіру ретінде алсақ, онда B. grossa B. subg Spathulatae-ге орналастырылады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Banksia grossa негізінен солтүстікте Яндануканың батысында, оңтүстікте Баджингарра ұлттық паркіне дейін және шығыста Куроуға дейін кездеседі. Ол латерит үстіндегі терең емес құмда, терең құмда және кейде латериттік көтерілістердің үстінде, жазық немесе жұмсақ толқындарлы жерде, квонган бұталы алқаптарында өседі. Фолликулдары, әдетте, орман өрті болғаннан кейін ашылып, бұзылудан кейін өсетін тұқымдарды шығарады. Ескі тікенектердегі тұрақты гүлдері бар түрлер көбінесе жанып кеткеннен кейін фолликулдардың ашылуы үшін жоғары температураны қажет етеді; зертханалық сынақтар 270 °C-қа және 90% 400 °C-қа әсер еткеннен кейін 50% ашылуын көрсетті. Кладистикалық талдаулар бұл түр мен оның туыстары сериясы Абитинаe ауқымды жапырақты ата-бабаларынан дамыған, Австралияның оңтүстік-батысындағы құрғақ климатқа шабуыл жасаған кезде, ені оралған шеттері бар ұзын, тар жапырақтар дамыған. Көптеген құсқұйрықтар осы түрдің нектарын ішіп, жақын маңдағы Банксиа аттенуата гүлшоғырына назар аудармайтынына хабарланған. The Banksia Atlas зерттеуінде осы түрдің тозаңдырғыштары тіркелмеген. Оны алғаш рет 1980 жылы Байрон Ламонт атап өтті; ол оны нектардағы қантпен қоректенетін цианобактерияларға жатқызды. Бұл цианобактериялардың көпшілігінде гетероцистер бар екенін ескеріп, ол атмосфералық азотты бекіту арқылы өсімдікке көмектеседі деп болжады, содан кейін ол жаңбырмен гүлдер басынан шайылып, протеоидтік тамыр шұңқырымен сіңіріледі. Бұл симбиозды 1985 жылы Барретт пен Ламонт зерттеді, бірақ азотты бекіту туралы ешқандай дәлел табылмады. 1996 жылы Марки мен Ламонт жүргізген зерттеулер бояудың өзгеруіне цианобактериялар немесе нектардағы басқа микроорганизмдер себепші емес, керісінше "өсімдіктерден шыққан химиялық құбылыс" екенін көрсетті. Олардың талдаулары көрсеткендей, нектарда қант пен еркін амин қышқылдарының деңгейі ерекше жоғары. Түсті нектардың мақсаты анық емес, әсіресе түнгі сүтқоректілер сияқты тозаңдырғыштар көзбен азық іздемейді. Алайда, жасы ұлғая түскен сайын көрінісі мен иісі айқын бола бастаған нектар тозаңгерлерді оны жаңа нектардан артық көруге талпындыруы мүмкін. Түстің өзгеруі тозаңданумен байланысты емес болуы мүмкін.

Бағбандықта қолдану

Банксиа гросса өзінің тартымды ине тәрізді жапырақтары мен тот басқан қоңыр гүлдері үшін өсіріледі, екеуі де түсте өте өзгермелі болуы мүмкін. Бұл түрдің жақсы сумен құрғатылған құмды немесе балшықты қышқыл топырағы бар, pH 5,5-тен 7, күн ашық жерлерде өседі. Ол қалыптасқаннан кейін құрғақшылыққа төзімді болады. Бұл өсімдіктің шыбық өсіруін күшейту үшін оны қатты кесу керек. Ұрпақ арқылы көбейеді. Бұл өсімдік баяу өседі, жетілуіне 5-7 жыл кетеді.