Кіріспе
Proteaceae тұқымдасына жататын, Батыс Австралияның оңтүстік-батысына ендемик ағаш.
| аты = Holly жапырақты банксия
| суреті = Banksia ilicifolia marchetti latebud2 email.jpg
| туысы = Banksia
| атасы = Banksia subg. Isostylis
| түрі = ilicifolia
| авторы = R. Br. | синонимдер сілтемесі = Бұл Proteaceae тұқымдасына жататын ағаш. Батыс Австралияның оңтүстік-батысына ендемик, ол Banksia subg. Isostylis-ке жатады, бұл үш жақын туысқан Banksia түрлерінің субгенесі, олардың гүлшоғырлары банксия гүлдерінің ерекшеліктері емес, күмбез тәрізді бастары бар. Ол әдетте баған немесе қалыпсыз пішіндес, биіктігі шамамен жететін ағаш. Ғылыми және ортақ атаулары оның жапырақтарының ағылшын шатыр жапырағы Ilex aquifolium-ға ұқсас болуынан туындайды; жылтыр жасыл жапырақтарында көбінесе тікенекті тісті жиектер болады, бірақ кейбір өсімдіктерде тісті жапырақтары жоқ. Гүлшоғырлары бастапқыда сары, бірақ піскен кезде қызыл түспен араласады; бұл құстарға гүлдер ашылғанын және нектардың бар екенін ескертетін сигнал болып табылады. Роберт Браун 1810 жылы Banksia ilicifolia-ны сипаттаған. Banksia ilicifolia өсу формасы бойынша өзгерерлік болса да, Олбаниге жақын оңтүстік жағалауда жақын жағалаудағы бұталы түрлері бар, бірақ мұндай ресми сорттары жоқ. Кенде тараған түр, құмды топыраққа шектелген. Жақын туыстары өрттен зардап шегіп, тұқымнан қайта өссе, Banksia ilicifolia орман өртінен кейін қабығының астындағы эпикормдық бүршіктерден жаңарып, қалпына келеді. Ол сирек өсіріледі.
Speciesbox
| name = Holly leaved banksia
| image = Banksia ilicifolia marchetti latebud2 email. jpg
| genus = Banksia
| parent = Banksia subg. Isostylis
| species = ilicifolia
| authority = R. Br. |synonyms ref = is a tree in the family Proteaceae. Endemic to southwest Western Australia, it belongs to Banksia subg. Isostylis, a subgenus of three closely related Banksia species with inflorescences that are dome shaped heads rather than characteristic Banksia flower spikes. It is generally a tree up to tall with a columnar or irregular habit. Both the scientific and common names arise from the similarity of its foliage to that of the English holly Ilex aquifolium; the glossy green leaves generally have very prickly serrated margins, although some plants lack toothed leaves. The inflorescences are initially yellow but become red tinged with maturity; this acts as a signal to alert birds that the flowers have opened and nectar is available. Robert Brown described Banksia ilicifolia in 1810. Although Banksia ilicifolia is variable in growth form, with low coastal shrubby forms on the south coast near Albany, there are no recognised varieties as such. Distributed broadly, the species is restricted to sandy soils. Unlike its close relatives which are killed by fire and repopulate from seed, Banksia ilicifolia regenerates after bushfire by regrowing from epicormic buds under its bark. It is rarely cultivated.
Сипаттама
Banksia ilicifolia – өзгермелі түр. Ол әдетте тік өсетін ағаш, биіктігіне жетеді, бірақ оңтүстік жағалаудағы кейбір популяциялары кішкентай ағаштардан немесе тіпті жайылатын бұталардан тұрады. Маргарет өзені аймағында ол әдетте биіктігі шағын ағаш болып өседі. Көптеген қысқа бұтақтардан шыққан жапырақтар сабақ пен бұтақтарға жақын тығыз жапырақ массасын құрайды. Banksia ilicifolia-ның диаметріге дейін жететін мықты сабағы және қалыңдығына дейін жететін қалың, талшықты, сұр қабығы бар. Көшет жапырақтары көкшіл жасыл түсті, көзге көрінетін жүйкелер мен белгілері жоқ. Олар көлденең сопақ пішіндес, ұзындығы 8-13 мм, ені 12-18 мм және дөңгелек пішіннен ойысқа дейін өзгереді. Сүйірленіп таралатын құлақшалары 1,5 мм ұзындықта болады. Көшет жапырақтары жасыл және тегіс, қатты гипокотильдің үстінде орналасқан. Көшет жапырақтары котиледон жапырақтарының үстінде жиналған. Олар B. coccinea-ға ұқсас, үшбұрышты тілімдермен немесе "тістермен" (u немесе v пішіндес ойыспен) және жұмырланғаннан кең ланцет пішіндес болып келеді. Бірінші жапырақтар ұзындығы және ені шамамен бірдей, әр жиегінде үш немесе төрт тілімшесі бар. Көшеттің жоғарғы және төменгі жағындағы жапырақтары, сондай-ақ сабағы таралатын түктермен жабылған. Жастар жапырақтары үшбұрышты тілімдері бар, ұзындығы және ені өлшенетін, оқшауланған немесе сүйірленген. Бұл тілімдер жапырақтың сабаққа және ұшына қарай кішірейеді. Бұл түрді экспедицияның ботаникалық суретшісі Фердинанд Бауэр де суреттеген. Бауэрдің Proteaceae отбасының суреттерінің көп бөлігі сияқты, B. ilicifolia-ның бастапқы эскизі 1945 жылы Хофбургтағы өртте жойылды. Дегенмен, Лондон Табиғат тарихы мұражайында осы суреттің негізінде сақталған картина бар. Браун 1810 жылы "Протеалар деп аталатын өсімдіктердің табиғи реті туралы" еңбегінде бұл түрді жариялады. Бұталы, жағалаулық экотипті Джон Линдли 1840 жылы "Сван өзені колониясының өсімдік жамылғысының эскизі" еңбегінде Banksia aquifolium деп жеке түр ретінде жариялады, бірақ қазір бұл B. ilicifolia-ның таксономиялық синонимі деп есептеледі. Басымдық принципін қолдану Кунце замандастары тарапынан көбінесе назарға алынбады, ал Банксия L. f. 1940 жылы ресми түрде сақталды және Сирмуеллерадан бас тартты.
Инфрагендік орналасу
Реттелмеген Изостилис тобы, бір түрімен, Карл Мейснердің 1856 жылғы және Джордж Бентамның 1870 жылғы жіктемелерінде бөлім ретінде қайта жіктелді. 1981 жылы Алекс Джордж осы туысты қайта қарағанда, топты Banksia subg. Isostylis деп белгіледі – оның гүлқалқандары дөңгелек пішіндес, және оған B. ilicifolia-мен қатар жаңадан сипатталған B. cuneata және кейіннен B. oligantha түрлері қосылды. Бұл түрлер 1999 жылғы Қоршаған ортаны қорғау және биологиялық әртүрлілікті сақтау туралы заңмен қорғалады. B. ilicifolia мен B. subg. Isostylis-тің басқа да түрлері арасындағы байланыс әлі де нақты емес. ДНК зерттеулері B. cuneata-ны үш түрдің ішіндегі ең төменгісі деп көрсетсе де, B. ilicifolia-ның орналасуы Джорджтың 1999 жылғы жіктемесінде өзгеріссіз қалды, оны былай қорытындылауға болады: 2007 жылдың басында Маст пен Тиле Банксия туысын Дриандрамен біріктіріп, қайта ұйымдастырды және қасық пішіндес жапырақшалары бар таксондар үшін B. subg. Spathulatae деп жариялады. Осылайша, B. subg. Banksia қасық пішіндес жапырақшалары жоқ таксондарды қамтитын болып қайта анықталды. Олар Дриандраның ДНК үлгілерін толық жинағаннан кейін толық жіктемені жариялауды күткен. Сондықтан, егер Маст пен Тиледің номенклатуралық өзгерістерін уақытша жіктеме ретінде қарастырсақ, онда B. ilicifolia B. subg. Banksia-ға жатады.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Жалпы кездесетін түр, қалың жапырақты банксия Батыс Австралияның оңтүстік-батысында кеңінен таралған. Ол жағалау бойында, Лесуэр тауынан Аугустаға дейін, содан кейін шығысқа қарай, Олбанидің шығысындағы Кординуп өзеніне дейін кездеседі. Маргарет өзені аймағында ол Лиуин-Натуралисте қыратының артындағы сары құмды жазықтарда өседі. Banksia ilicifolia тек құмды топырақтарда ғана өседі; оның ареалы ауыр топырақтар басталатын жерде аяқталады. Banksia ilicifolia Перттен солтүстікке қарай орналасқан Суан жағалау жазығының (органикалық үйінді бұлақтары) аса сирек кездесетін Тумулус Спрингс (Tumulus Springs) қоғамдастығының құрамына кіреді, ол тұрақты түрде ылғалды торф топырақпен сипатталады. Басым ағаштарға M. preissiana, батпақты банксия (B. littoralis) және суға толып тұратын эвкалипт (Eucalyptus rudis), ал төменгі қабаттағы папоротниктерге – құрақ (Pteridium esculentum) және Cyclosorus interruptus, бұталарға – балдырлы мүре (Taxandria linearifolia) және Astartea fascicularis жатады.
Экология
Scott National Park-тағы далалық зерттеулер бойынша Banksia ilicifolia қыс пен ерте жаз айларында (мамырдан желтоқсанға дейін) балқұйрыққа (Tarsipes rostratus) нектардың көзі ретінде тіркелді, ал жазда Adenanthos meisneri оны ығыстырды. Бірнеше балжегіш түрлері Banksia ilicifolia-ны зияраттап, оны тозаңдатады. Батыс тікұшақ (Acanthorhynchus superciliosus) ерекше түрде осы түрді басқа банксиялардан артық жақсы көреді. Перт қаласының оңтүстігіндегі Жандакот әуежайында жүргізілген және 1988 жылы жарияланған далалық зерттеулер құстар мен жәндіктердің сары түсті гүлшоғырларды басымдықпен таңдағанын көрсетті. Тіркелген түрлерге бірнеше балжегіш түрлері кіреді, оның ішінде қызыл балдыр (Anthochaera carunculata), батыс балдыры (A. lunulata), батыс тікұшақ, қоңыр балжегіш (Lichmera indistincta), Жаңа Голландия балжегіші (Phylidonyris novaehollandiae), ақ жақты балжегіш (P. nigra), әнші балжегіш (Lichenostomus virescens), сондай-ақ жиырма сегіз попугай (Barnardius zonarius semitorquatus). Банксия орманындағы омыртқасыз жәндіктер популяциясын талдау кенелер мен құрттар (Acari), қоңыздар (Coleoptera) және құмырсқалар, аралар мен егеуқұйрықтардың (Hymenoptera) басымдығын көрсетті, бұл үш отряд B. ilicifolia-да да кең таралған, бірақ трипстерден (Thysanoptera) кем. B. ilicifolia-дағы буынтық аяқтылардың көп болуы жапырақтардағы қоректік заттардың (калий) жоғары деңгейімен байланысты болуы мүмкін. Банксия түрлеріндегі омыртқасыздардың жалпы санының төмендеуі жәндіктермен қоректенетін құстардың болуымен байланысты деп есептеледі. Қосымша тәжірибелер көрсеткендей, өзгешеленген өсімдіктермен будандасқан көшеттер күштірек және бейімделуге қабілетті, бұл шағын фрагменттелген популяцияларда өсетін өсімдіктердің күшін азайтуға және генетикалық инбридингке ұшырауы мүмкін екенін көрсетеді. Banksia ilicifolia орман өртінен кейін қабығының астындағы эпикормдық бүршіктерден қайта өсіп, жаңаруға қабілетті. Фолликулалар бірнеше жылдан кейін ашылып, тұқымдарды шығарады. Isostylis кішітүрінің қалған екі түрі оттан өліп, тұқым арқылы жаңаруға қабілетті. Өсімдік топырақ бетінің астында кең таралған тамырларды дамытады, олар топырақтан мүмкіндігінше тиімді түрде қоректік заттарды алуға мүмкіндік береді. Оңтүстік-батыс Австралиядағы Банксия орманында бірге өсетін үш түрді зерттеу – Banksia menziesii, B. attenuata және B. ilicifolia – олардың барлығы да қысқы жаңбырдан кейін қыркүйек айында жаңа тамырлар дамытатынын, ал B. menziesii тамыр жүйесімен байланысты бактериялар популяциясы басқа екеуінен ерекшеленетінін және тамырлардың жасына байланысты өзгеретінін анықтады. Оның жағалаулық тамырларымен қатар, Banksia ilicifolia су деңгейін іздеп, бір немесе бірнеше терең тамырларын жібереді. Ол міндетті фреатофит, яғни тіршілік ету үшін жер асты суларына қол жеткізуге мұқтаж; ол су деңгейіне бірге кездесетін B. menziesii және B. attenuata-ға қарағанда тығыз байланысты және су деңгейінің тереңдігі жер бетінен төмен болатын жерлерде болуы керек. Перт қаласының сумен қамтамасыз етілуі үшін Гнангара үйіндісінің суқоймасын пайдаланудан Су қорының төмендеуі және орташадан төмен жауын-шашынның көп жылдық кезеңі Банксиа илицифолияның популяциясы мен күшін едәуір төмендетті (басқа банксия түрлеріне қарағанда) 1960 жылдардың ортасынан бері. Батыс Австралияның көптеген банксиялары сияқты, Банксия ilicifolia топырақтағы су қоңызы Phytophthora cinnamomi-ның тудырған өліміне өте сезімтал екені дәлелденді. Banksia attenuata орманының 16 жылдық зерттеуі Перт қаласының оңтүстік-шығысында және P. cinnamomi індетінің толқынынан кейін B. ilicifolia популяциясы бар екенін көрсетті, бірақ ауру аймақтарында едәуір төмендеді. Жағалаудағы құмдық өсімдіктердегі үлгілер Armillaria luteobubalina-мен өлтірілгені туралы хабарланды, тамыр мойнының қабығының астында саңырауқұлақтың мицелийлік қабықтары табылды.
An analysis of the invertebrate population in the canopy of Banksia woodland found that mites and ticks (Acari), beetles (Coleoptera) and ants, bees and wasps (Hymenoptera) predominated overall, with the three orders also common on B. ilicifolia, although outnumbered by thrips (Thysanoptera). More arthropods on B. ilicifolia might be related to a higher nutrient (potassium) level in the leaves. Lower overall numbers of invertebrates on Banksia species were thought to be related to the presence of insectivorous birds. Further experiments show that seedlings of outcrossing with plants greater than apart are more vigorous and adaptable, suggesting that plants breeding within small fragmented populations are subject to reduced vigour and genetic inbreeding. Banksia ilicifolia regenerates after bushfire by regrowing from epicormic shoots under its bark. Follicles open and release seeds after several years. The other two species of the subgenus Isostylis are killed by fire and regenerate by seed. The plant develops masses of fine lateral roots which form a mat like structure underneath the soil surface. These enable it to extract nutrients as efficiently possible out of the soil. A study of three co occurring species in Banksia woodland in southwestern Australia—Banksia menziesii, B. attenuata and B. ilicifolia—found that all three develop fresh roots in September after winter rainfall, and that the bacteria populations associated with the root systems of B. menziesii differ from the other two, and that they also change depending on the age of the roots. Along with its shallow lateral roots, Banksia ilicifolia sinks one or more deep taproots seeking the water table. It is an obligate phreatophyte, that is, it is reliant upon accessing groundwater for its survival; it is more closely tied to the water table than the co occurring B. menziesii and B. attenuata, and must remain in areas where the depth of the water table is less than below the surface. Recent falls of the water table on the Swan Coastal Plain from use of the Gnangara Mound aquifer for Perth's water supply combined with years of below average rainfall have seen the population and vigour or Banksia ilicifolia fall considerably (more so than other banksia species) since the mid 1960s. Like many Western Australian banksias, Banksia ilicifolia has been shown to be highly sensitive to dieback from the soil borne water mould Phytophthora cinnamomi. A study of Banksia attenuata woodland southeast of Perth across 16 years and following a wave of P. cinnamomi infestation showed that B. ilicifolia populations were present but significantly reduced in diseased areas. Specimens in coastal dune vegetation were reported killed by Armillaria luteobubalina, with mycelial sheaths of the fungus beneath the bark of the root collar.
Өсіру
Banksia ilicifolia сирек өсіріледі, жақсы өсуі үшін күнге толы және құмды, жақсы кеуілген топырақ қажет. Өсуі баяу болғандықтан, тұқымнан гүлдеуіне он жылға дейін уақыт кетеді. Жылтыр жасыл жапырақтары, ұзақ гүлдеу кезеңі және айқын гүлдері оған бау-бақшада қолдануға мүмкіндік береді, бірақ тікенді жапырақтары газон немесе жолдарға жақын отырғызылса, түскен жапырақтары қиындық тудыруы мүмкін. Тұқым жинаудағы қиындықтар мен тұқымның аз түсуі оның құнының жоғары болуына себеп болады. Тұқымдар көбінесе жинамас бұрын жәндіктер жеп қояды.