Кіріспе
Банксия телматияясы, көбінесе батпақ түлкі банксиясы немесе сирек батпақ банксиясы деп аталады, Австралияның төменгі батыс жағалауы бойындағы батпақтарда және батпақтарда өсетін бұта. Ол тік бұта болып өседі, биік, тар жапырақтары мен ашық қоңыр гүлдері бар, олар мол мөлшерде нектар өндіре алады. 1840 жылдары жиналған, 1981 жылға дейін жеке түр ретінде жарияланбаған; басқа да ұқсас түрлер сияқты, бұған дейін B. sphaerocarpa (fox banksia) құрамына енгізілген. Бұл бұта Батыс Австралиядағы Баджингарра мен Серпентин арасындағы жағалаудағы құмды жазықтың маусымдық ылғалды жазық жерлерінде өседі. Аз зерттелген түр, оның экологиясы немесе биологиясы туралы көп нәрсе белгілі емес. Анықталғандай, оны түрлі құстар мен ұсақ сүтқоректілер тозаңдатады. Abietinae сериясының көптеген мүшелері сияқты, ол бау-бақшаға көп әлеуетті деп саналмайды және сирек өсіріледі.
Banksia telmatiaea, commonly known as swamp fox banksia or rarely marsh banksia, is a shrub that grows in marshes and swamps along the lower west coast of Australia. It grows as an upright bush up to tall, with narrow leaves and a pale brown flower spike, which can produce profuse quantities of nectar. First collected in the 1840s, it was not published as a separate species until 1981; as with several other similar species it was previously included in B. sphaerocarpa (fox banksia). The shrub grows amongst scrubland in seasonally wet lowland areas of the coastal sandplain between Badgingarra and Serpentine in Western Australia. A little studied species, not much is known of its ecology or conservation biology. Reports suggest that a variety of birds and small mammals pollinate it. Like many members of the series Abietinae, it has not been considered to have much horticultural potential and is rarely cultivated.
Сипаттама
B. telmatiaea тік бұта ретінде биікке дейін өседі. Оның түкті сабақтары мен бұтақтары бар, ал тік, тар жапырақтары ұзын және кең. Жапырақтарының жоғарғы беті жасыл, ал асты ақ түкті. Жаңа өскен өсімдік ақшыл қоңыр түсті, кейін жасыл түске айналады. әрқайсысы төрт біріктірілген тепалдан және бір ұзын сымдық стильден тұратын түтікшелі перианттан тұрады. Стилдер тік емес, бұғатталған және бастапқыда жоғарғы периант бөліктерінің ішінде тұтқындалады, бірақ антезисте босатады. Бұл түр әдетте сәуірден тамызға дейін гүлдейді, бірақ қарашаға дейін гүлдер байқалды. Ол ақыр соңында Алекс Джордж өзінің 1981 жылғы монографиясында жариялады Банксия L. f. (Proteaceae) туысы, ол 1969 жылы 14 мамырда Реганс Фордтың солтүстігіндегі Брэнд шоссесінде жинаған үлгіге негізделген және "А. С. Джордж 9309" деп аталды. Ол оны Б. лептофиллаға өте ұқсас деп тапты, бірақ оның құмды топыраққа қарағанда батпақты және қыста гүлденуді түр мәртебесін кепілдендіруге лайық деп қарады. Георгий оған грек тіліндегі telmat /τελματ ("тоғанның саздығы") деген атауды берді. B. telmatiaea үшін жалпы атауларға батпақ түлкі банксиясы мен батпақ банксиясы жатады.
Инфрагендік орналасу
Джордж B. telmatiaea-ны Banksia субгеніне орналастырды, өйткені оның гүлшоғыры Banksia гүлінің типтік тікенегі, Oncostylis бөлімі, өйткені ол ілгек стилдерге ие, ал Abietinae сериясы, өйткені оның гүлшоғыры шамамен сфералық. Ол оның ең жақын туысы деп қарады Б. лептофилла (Slender leafed Banksia), ол Б. тельматиаеадан ұзын жапырақтары мен үлкен гүлдерімен ерекшеленеді; бірақ оның орналасуында ол оны Б. скапрелла (Бурма жолы банксиасы) және Б. ларицина (Роза жемісті банксиа) арасына орналастырды. Бұл клад B. subser түрінің негізіне айналды. Лептофиллалар, Тиле оларды "жемістілік ошақтарында қатайған және тікенді жалпы брактар және тығыз арахноздық көшеттер сабақтары бар" түрлерден тұрады деп анықтады. Олардың кладограммасына сәйкес, олардың орналасуы B. telmatiaea-ны B. scabrella-ның қасына орналастырды. 2007 жылдың басында Маст пен Тиле Банксияны Дриандрамен біріктіру арқылы қайта ұйымдастырды және B. subg. Қашық тәрізді котиледондары бар таксондар үшін Spathulatae. Олар Дриандраның ДНК-ын іріктеу аяқталғаннан кейін толық ретке келтіруді алдын ала болжады; бұл арада, егер Маст пен Тиледің номенклатуралық өзгерістерін аралық ретке келтіру ретінде алсақ, онда B. telmatiaea B. subg. Спатулата.
Таралуы және мекендейтін ортасы
B. telmatiaea тек Свон жағалаулық жазығында, Джералдтон құмдық жазығында және Джарра орманындағы биогеографиялық аймақтарда, жағалаудан ішкі аймақта, бірақ Дарлинг жартасынан шығысқа қарай ешқашан өспейді. Ол солтүстікте Баджгингара маңындағы Хилл өзенінен оңтүстікте Серпентинге дейін таралады. Көптеген популяциялар Мур өзенінің солтүстігінде немесе Каннингтонның оңтүстігінде кездеседі, олардың арасында бірнеше шашыраңқы популяциялар бар. Бұл түрдің мекендеу аймағы - ылғалды, бірақ су баспайтын, мысалы, батпақтар мен батпақтардың шетінде орналасқан. Мысалы, Yule Brook ботаникалық қорығында, жерде қатарлы құм қырқалары саздық жазықтықты кесіп өтеді, B. telmatiaea жазықтың төменгі бөліктерінде де, маусымдық су басулар орын алған жерде де, жоғарғы жақта да кездеспейді; дренаж жақсы болған жерде; бірақ бұл аралық тіршілік ету орындарының ең көп таралған өсімдіктерінің бірі, қырқалы беткейлерінде және саздық жазықтығының биік аймақтарында. Жеңімпаз топырақ - терең сұр құмды топырақ немесе құммен қапталған саз топырақ. Қатысқан өсімдіктер әдетте шөптесін немесе бұталы жерлер, бірақ ылғалдылықты жақсы көретін ағаштар, мысалы, B. littoralis (саздық банксиа) немесе Melaleuca preissiana (моона) болуы мүмкін, кейде төмен ашық орманды құру үшін жеткілікті санда.
Экология
Басқа протеалар сияқты, B. telmatiaea-да протеоидтік тамырлар бар, тамырлары қысқа бүйірлік тамыршалардың тығыз шоғыры бар, олар жапырақ шөгіндісінің астында топырақта кілем құрайды. Бұл тамырлар Австралияның фосфор тапшы жерлері сияқты қоректік заттарға мұқтаж топырақтағы қоректік заттарды сіңіруге өте қабілетті. Банксияның көптеген түрлерінен айырмашылығы, B. telmatiaea лигнотубері жоқ, сондықтан өсімдіктер орман өртімен өлтіріледі. Ол орман өрті болғаннан кейін әуедегі тұқым қорын босатуға бейімделген, сондықтан тез қалпына келеді. Серотонин деп аталатын бұл мінез-құлық B. telmatiaea-ны сәтті регенерация үшін қолайлы от режиміне тәуелді етеді; шынында да, өрттің шамадан тыс жиілігі B. telmatiaea-ның оңтүстікке қарай, оңтүстік-батыс Австралияда қолайлы тіршілік ортасына қарамастан, пайда болмауына себеп болуы мүмкін. Серротинді банксиялардың көпшілігі сияқты, B. telmatiaea тұқымы орман өрті өткеннен кейін бірден шығарылмайды. Фолликулдар бірден ашылады, бірақ тұқымдарды бөліп шығаратын қанатты бөлік тұқымдардың құлауына кедергі жасайды. Егер олар ылғалданса, бұл қанат жабылады, ал олар құрғаған кезде олар қайтадан ашылады, тұқымдарды орнынан шығарып, олардың құлауына мүмкіндік береді. Бұл әдіс ормандар өрттен кейінгі алғашқы жаңбырдан кейін ғана шығарылатынын қамтамасыз етеді. B. telmatiaea гүлдеріне төрт құс түрі келіп түскенін байқаған: қызыл құс (Anthochaera carunculata) және басқа Banksia түрлерін зерттеу олардың қатысуын үнемі көрсетті. Сонымен қатар, B. telmatiaea тікенегінің бірқатар сипаттамалары түнгі сүтқоректілердің тозаңдануына бейімделген деп есептеледі: күшті, мускус иісі. B. telmatiaea жағдайында ол ақырында "гүлдің түбінде жабысып қалған, қалың қара, желатинді түйір" болады. 1996 жылы жүргізілген зерттеулер бояудың өзгеруіне цианобактериялар немесе нектардағы басқа микроорганизмдер себепші емес, "өсімдіктерден шыққан химиялық құбылыс" екенін көрсетті. Бірақ сахарозаның басым бөлігі. Шын мәнінде, ол өте сенімді, сондықтан аурудың бар екендігін көрсететін индикатор түр ретінде қолданылады. Климаттың өзгеруінің бұл түрге әсер ету мүмкіндігін бағалау кезінде қатты өзгерістер жойылуына әкелуі мүмкін екені анықталды; бірақ аздап қатты өзгеру сценарийлері бойынша оның жаңа мекенделетін аймақтарға қаншалықты тиімді көшіп кетуіне байланысты таралуы шынымен де өсуі мүмкін. 1987 жылы Джордж осы түрге сирек кездесетін немесе қауіп төндіретін австралиялық өсімдіктер (ROTAP) критерийлерін қолданды, оны "3R" қорғау мәртебесіне ие деп анықтады: сирек кездесетін, тек шағын популяцияларда кездесетін, бірақ жойылып кету қаупі бар немесе зардап шеккен деп саналмайтын түр.
Өсіру
B. telmatiaea сирек өсіріледі. Ол тез өседі, бірақ қартайған сайын шатасып кетеді. Гүлдің тікенектері тартымды болса да, олар көбінесе жапырақтарының астында орналасқан бұтаның ішінде кездеседі. Табиғи ортада бірнеше ай бойы гүлдейді, бірақ Джорджтың айтуынша, ол өсіруде гүлденуге қарсы болуы мүмкін. Ол жасыл жапырақтан төмен емес, жеңіл кесуді қабылдайды. Джордж күн сәулесі түсетін, сусыз топыраққа, қыста ылғалды жерге орналасуды ұсынады.