Кіріспе
1934 жылы Уэльс штатының Врексам қаласына жақын жердегі көмір кен орындарында болған апат Гресфорд апаты 1934 жылы 22 қыркүйекте Врексам қаласына жақын жердегі Гресфорд кен орнында болған. Гресфорд - Ұлыбританиядағы ең ауыр көмір кен апаттарының бірі: апаттың даулы тергеуі себептерін анықтай алмады, бірақ дәлелдер қауіпсіздік процедураларының сәтсіздіктері мен шахтаның нашар басқаруы себепші факторлар болды деп болжайды. Қосымша қоғамдық дау-дамайлар кен орнының зақымдалған бөліктерін тұрақты түрде бекіту туралы шешіммен туындады, яғни қайтыс болғандардың тек он бірі ғана қалпына келтірілді.
The Gresford disaster occurred on 22 September 1934 at Gresford Colliery, near Wrexham, when an explosion and underground fire killed 266 men. Gresford is one of Britain's worst coal mining disasters: a controversial inquiry into the disaster did not conclusively identify a cause, though evidence suggested that failures in safety procedures and poor mine management were contributory factors. Further public controversy was caused by the decision to seal the colliery's damaged sections permanently, meaning that only eleven of those who died were recovered.
Өмірбаян
Вестминстер және Біріккен кен өндірушілер тобы 1908 жылы Гресфордтағы шұңқырды батыра бастады. Екі шахтаның бірі - Дэннис, екіншісі - Мартин. Олар компанияның төрағасы сэр Теодор Мартиннің және компанияның басқарушы директоры Генри Дайк Деннистің әйелі Мейбл Деннистің есімімен аталған, ол әр шахтаның алғашқы шөптерін салтанатты түрде кескен. Жұмыс 1911 жылы аяқталды. Кен Кен орны Денбигшир кен орнындағы ең терең кен орындарының бірі болды: Деннис шахтасы 690,07 м, Мартин шахтасы 686,41 м тереңдікке жетті. 1934 жылы кен орнында 2200 көмір өндіруші жұмыс істеді, оның 1850-і жер астында, 350-і жер бетінде жұмыс істеді. Гресфордта бірнеше бөлімде үш көмір тоғысы өңделген: Кранк (Оңтүстік-шығыс және No. 1 Солтүстік бөлімдері), 0,91 м қашықтықтағы жоғары сапалы тұрмыстық көмір өндіретін. Brassey (Оңтүстік-шығыс және No. 1 Солтүстік секциясында) 1,22 м-ден 3,66 м-ге дейінгі аралықта коммерциялық мақсатта жеңіл "бу" көмірін жеткізу. Негізгі (Деннис, Оңтүстік-Шығыс және No. 1 Солтүстік секциялары), 2,13 м қабатты, ол жұмсақ өнеркәсіптік көмір өндірді. Бала бұзылысының шығысында орналасқан шахта, бұзылыстың батысындағы шахталардан айырмашылығы, өте құрғақ болды, сондықтан отқа бейім болды. Әсіресе, Гресфордтың өнімінің көп бөлігін құрайтын Main көмір "өте газды сипатқа ие болды". Жарылыс Дэннистің негізгі тетігінде болды. Бұл бөлім, шахтаның түбінен басталған, тігістің 1:10 -ға түсуінен кейін жай көтеріліспен қазылып алынды. Апат кезінде Деннис алты "аймаққа" бөлінді: 20-сы, 61-і, 109-ы, 14-і, 29-ы және "95-і және 24-і" деп аталатын өте терең аймақ. Деннистің көпшілігі ұзақ қабырға жүйесімен жұмыс істеді, онда көмір бетін жеке блоктарда қазып алды. Гресфорд сол кездегі стандарттарға сәйкес заманауи шұңқыр деп саналды және Деннис бөліміндегі аудандардың көпшілігі механикаландырылды, 20-шы және 61-ші бөлімдерінен басқа, олар негізгі шахтадан ең алыста орналасқан (шамамен 200 м) және әлі де қолмен жұмыс істеді. Апат туралы тергеу кезінде берілген дәлелдер жарылыс алдында шахтада бірқатар қолайсыз жағдайлар болғандығын көрсетті. Біріншіден, Деннис ауданындағы кейбір аудандарда жер асты шахтасының желдету жүйесі жеткіліксіз болған; әсіресе, 14 және 29 аудандарда ауа сапасы нашар екені белгілі. 109-, 14- және 29-аймақтардағы негізгі қайтару тыныс жолы 1,22 м. 1,22 м. және жеткілікті желдету үшін тым кішкентай. Екіншіден, 792,48 м тереңдіктегі 95 және 24 аудандарындағы жұмыс жағдайлары әрқашан ыңғайсыз ыстық болды. Үшіншіден, қауіпсіздік ережелерін бұзған көптеген адамдар болды, бұл аудандардың жұмыс істеуге жарамсыз жағдайға әкелді. Апат туралы тергеу барысында, жұмысының мақсаты - ауданның қауіпсіздігін қадағалау, ал кен орнының бір қызметкері, басқа міндеттеріне қоса, ауысым кезінде оқ атуды да мойындады. Оның ауысым кезінде толық уақытты атысшы қауіпсіз түрде атқарғаннан да көп зарядты атқандығы анықталды. 1933 жылы кен орнында шығын болды, ал кен орнының басқарушысы Уильям Бонсолл пайданы көбейту үшін Деннис отбасының қысымына ұшырады. Генри Дайк Деннис Врексам ауданында басқарушыға қарағанда соққы орнын көбірек басқаратын күшті адам ретінде танымал болды. Бонсалл тау-кен инженері болған жоқ және Гресфордта кен агенті рөлін, әдетте, техникалық тәжірибелі адам атқаратын, ол менеджерге де, меншік иелеріне де қарсы тұру үшін өкілеттілік алған, біраз уақыттан бері компания хатшысы уақытша атқарып келді. Гресфорд бұрын жақсы қауіпсіздік рекорды болған, бірақ екі жыл ішінде Бонсаллдың оған көмектесу үшін Кокин болмағандығы туралы ұсыныстар болды. Бонсалл апатқа дейінгі айларда кен орнының Деннис бөлімінде аз уақыт өткізгенін мойындады, өйткені ол Оңтүстік-Шығыс бөліміндегі "Слант" аймағында жаңа машиналарды орнатуды қадағалап отырды. Денистің бөліміндегі желдетуді жақсарту жұмыстары тоқтатылды, ал тергеу төрағасы кейіннен "Мистер Бонсаллдың бұл мәселені жоққа шығарғанын сезінгенін" мойындады.
By 1934, 2,200 coal miners were employed at the colliery, with 1,850 working underground and 350 on the surface. Three coal seams were worked at Gresford across several sections:
Crank (South East and No. 1 North sections), a 0.91 m seam producing high quality household coal. Brassey (South East and No. 1 North sections), a 1.22 m to 3.66 m seam delivering harder 'steam' coal for commercial use. Main (Dennis, South East and No. 1 North sections), a 2.13 m seam that produced softer industrial coal. Lying east of the Bala Fault, the mine was extremely dry, unlike mines to the west of the fault, and was therefore prone to firedamp. The Main coal in particular, which made up most of Gresford's output, was "of a very gassy nature". The explosion occurred within the main seam of Dennis. This section, which began more than from the shaft bottom, was mined down a shallow gradient following the 1:10 dip of the seam. At the time of the disaster Dennis was divided into six "districts": 20's, 61's, 109's, 14's, 29's, and a very deep area known collectively as the "95's and 24's". Most districts in Dennis were worked by the longwall system where the coal face was mined in single blocks. Gresford was considered a modern pit by standards of the time and most districts in the Dennis section were mechanised except 20's and 61's, which were furthest from the main shaft (approximately ) and which were still worked by hand. Evidence given at the inquiry into the disaster suggested there were a number of adverse conditions in the pit prior to the explosion. Firstly, underground mine ventilation in some districts of Dennis was probably inadequate; in particular, the 14's and 29's districts were notorious for poor air quality. The main return airway for the 109's, 14's and 29's districts was said to be 1.22 m by 1.22 m and far too small to provide adequate ventilation. Secondly, working conditions in the 792.48 m deep 95's and 24's district were always uncomfortably hot. Thirdly, it was alleged, there were also numerous breaches of safety regulations leading to the districts being in an unfit condition to operate. The disaster inquiry was told that one of the pit deputies, whose job was to oversee the safety of a district, admitted that he also carried out shotfiring during his shifts, in addition to his other duties. It was revealed that he fired more charges during his shift than a full time shotfirer could have safely carried out. The colliery had made an operating loss in 1933, and the pit manager, William Bonsall, is thought to have been under pressure from the Dennis family to increase profitability. Henry Dyke Dennis was reputed in the Wrexham district to be a forceful individual who had more control of the pit than the manager. Bonsall was not a trained mining engineer and at Gresford the role of mine agent, which would normally be held by a technically experienced person with authority to stand up to both manager and owners, had for some time been temporarily filled by the company secretary since the retirement of the previous agent Sydney Cockin. Gresford had previously had a good safety record, but there were suggestions that in the two years Bonsall had not had Cockin to help him the pit's management had come under increasing commercial pressure. Bonsall admitted he had spent little time in the Dennis section of the pit in the months before the disaster, as he was overseeing the installation of new machinery in the "Slant", an area in the South East section. Work on improving the Dennis section ventilation had been halted, and the inquiry's chair later confessed to "an uneasy feeling that Mr. Bonsall was overridden" on the matter.
Жарылыс
1934 жылы 22 қыркүйекте сағат 02:08 -де Дэннис бөлімінде қатты жарылыс болды. Жарылыс 29-ауданға жақын жерде өрт шығарып, "142-ең терең" деп аталатын негізгі жолды бұғаттады. Сол кезде жер астында 500 адам түнгі ауысымда жұмыс істеді, олардың жартысынан көбі зардап шеккен аймақтарда болды. Қалғандары жарылыс болған кезде Оңтүстік-Шығыс бөліміндегі Слант ауданында болды; олардың көбі кейін біршама уақыт апат болғанын білмеді. Деннистегі түнгі күзетші Фред Дэвис басты шахтаның түбінде кезекші болып тұрған кезде, қатты соққы естіп, 30 секунд бойы шаң бұлтына қалады. Ол тазаланғанда, ол телефон арқылы бетін және Бонсалл айтты, менеджер: "Бір нәрсе болды төмен Деннис. Менің ойымша, ол атып тастады. " Бонсалл кен орнына барып, не болғанын анықтауға тырысты. Таңертеңгі сағат 3.30-да Денистің негізгі жолының бөліктері "Клач" деп аталатын қиылыстан кейін өртеніп жатқанын, онда жүк тасымалдау қозғалтқыштары орналасқандығын және көптеген кеншілер өрттен кейін тұтқындалып қалғанын хабарлады. Сол уақытта "Слант" шахтасында жұмыс істейтін ауысымға шахтаның түбінде тұруға және шахтадан шығуға бұйрық берілді. Денистің бөлімінен тек алты адам ғана қашып құтылған, олардың барлығы 29-шы ауданда жұмыс істеген: Роберт (Тед) Эндрюс, Сирил Чаллонер, Томас Фишер, Дэвид Джонс (округтің түнгі ауысымның орынбасары), Альберт (Берт) Сэмюэлс және Джек Сэмюэлс. Топтың кейбір мүшелері жарылыс болған кезде "Клач" станциясының солтүстігінде демалып отырды. Джек Сэмюэлс тергеу кезінде берген куәлігінде "көктің қатты соққысын, содан кейін бірден шаңның көтерілгенін" естуін сипаттады. "Түсті" деп Сэмюэлс 14 ауданды білдіретінін түсіндірді, ол олардың астында орналасқан. Бір әріптесі оларға ауданды "жел жолы" арқылы тастап кетуді кеңес берді, бұл 29-шы әуе қайту бағыты болды. Самуэльс 29 адамның ауданында жұмыс істейтін тағы 30 адамды шақырды. Ал алты адамнан тұратын топтың жетекшісі ауаны желдетіп, ылғалдың әсерін азайтуға тырысқанда, олар басқа шахташылар өздерінің артынан ермегенін түсінді. Джек Сэмюэлс Джонстың бірнеше рет артқа шегінгенін, ол "жүрді" деп түсіндіргенін, бірақ Сэмюэлс оған "қатысып" , орынбасарды баспалдақпен көтеріп жібергенін айтты; Сэмюэлс тергеу кезінде өзінің батылдығы мен топтың басшылығын мақтады. 1: 3 ауытқулары, бірнеше сатылар және тас құлаулар арқылы ұзақ және қиын қашып шыққаннан кейін алты кенші ақырында Деннис негізгі жолына оралды және Эндрю Уильямспен кездесті, ол кенші менеджермен бірге, жарылыс туралы хабарланғаннан кейін, Дэннис негізгі шахтасына бірден түсті. Уильямс Дэвид Джонсты алып, "Клучқа" қарай бет алды, ал қалған бес адам қақпаның түбінде қауіпсіз жерге барды. "Клач" жолынан кейін Уильямс негізгі жүк көлігінде үш құлауды тапты. Ол оларды өтіп кеткеннен кейін, 29-ауданның негізгі кіреберісінен 20 метр бұрын өрт басталғанын, одан әрі аудандардан қашуды болдырмағанын анықтады және дереу оны сөндіру үшін адамдар мен материалдарды жіберді. Уиллиамстың, Бонсалдың және Бен Эдвардстың дәлелдемелері, олардың барлығы осы маңызды сәтте отты көрген, оның қаншалықты үлкен екендігі туралы айырмашылықтар болды: Бонсал онымен күресу үшін оған жеткілікті жақындауға болмайды деп ойлады, бірақ өртеніп жатқан жерді тікелей көре алған Эдвардс "отты көп көрінбейтінін" айтты, ал тергеудің соңғы есебі, егер ондағы құрал-жабдықтар жақсы болса, отты осы кезеңде сөндіруге бола ма екендігі туралы қорытындысыз болды. Уильямс пен Фред Дэвис отқа тыныс алу аппаратын қолдана отырып, алғашқы әрекетті жасады, бірақ түтіндер оларды кері қайтарып жіберді.
Құтқару әрекеттері
Таң атпай еріктілер отты сөндіру үшін және қалдықтарды жою үшін аттарымен шұңқырға кіре бастады. Аймақтағы мамандандырылған шахталық құтқару топтары ескертілді, бірақ кейіннен басқарудың бұзылуымен байланысты деп болжанатын кідіріс болды. Осы аралықта аймақтағы кен орындарынан көптеген еріктілер көмекке жіберілді: таңғы сағат 4:30-да жіберілген басқа кен орнының менеджері өрт сөндіруге тырысқанын сипаттады. Алты кенші қайтыс болды, олардың барлығы "Клач" кемесі жанында жұмыс істеген. Таңғы сағат 5-те Гресфордтың құтқару тобы орнына жетіп, көрші Лей Майн кен орнының кейбір командалары жер бетінде болды, бірақ олар шақыруды күтіп, толғанды. 8:40-да Лейдің 18 адамнан тұратын командасы құдыққа шақыру алды және оларды жолға шығаратын Гресфорд шахташысымен бірге кірді. Біршама ұйымдаспаған түрде Джон Чарльз Уильямс және оның екі құтқарушысы No. 1 Лей тобы Гресфордтың құтқарушысы В. Хьюзбен бірге Гресфордтың қызметкерлері жер астындағы 20 - ші ауданның бір шақырымдық әуе жолын тексеруді тапсырды. Бонсалл кейіннен өзінің мақсаты тек команданың атмосфераны қалпына келтіруі екенін мәлімдеді: ол өзінің бұйрығы "менен нақты нұсқаулар алғанға дейін кірмеу керек еді, өйткені менің ойымда ол көміртек оксидімен зарядталатын болады, мен олардың бұған баруын қаламаймын, өйткені онымен ер адамдарды қайтарудың ең аз мүмкіндігі болмайды". Алайда, нұсқауды бір орынбасар қате түсіндірді, яғни команда қайтып оралуға физикалық түрде кіруі керек; тиісінше құтқару тобы тыныс алу аппаратын қолдана отырып, тыныс алу жолына кірді, олардың канаригі бірден қайтыс болғанына қарамастан. Команданың жетекшісі Уильямс бірнеше жүз метр өткеннен кейін оларды кері қайтаруға бұйырды, өйткені алдымыздағы тыныс жолы 0,91 м және 3 фут және одан азға дейін тарылады. Екі команданың Уильямс сөздері бойынша "қауіпті болып көрінді" және құлдырап кетті, мүмкін мұрын клиптерін алып тастағаннан кейін; Уильямс кейін улы газдармен жеңілгенге дейін үшінші команда мүшесін қауіпсіз жерге сүйреуге тырысты. Уильямс жалғыз аман қалған адам болды; оның отбасы кейінірек "Гресфорд апаты" атты анонимді балада жазған адам екенін айтты, ол шахтаның басқаруын қатты сынға алды. 20-шы жылдары көмірқышқыл газының деңгейі ешкімді тірі қалдыруға болмайтынын көрсеткеніне қарамастан, құтқару жұмыстары құм, тас шаң және сөндіргіштерді қолдана отырып, 29-шы бұрылыстағы өртпен күресуге бағытталған. Ең солтүстік аудандарда, 20 және 61-ші аудандарда қамалған кеншілер оттың екінші жағында болғаннан гөрі көп болар еді, ал 29-шы аудандардың кіреберісіндегі тас құлаулар зардап шеккен аудандарда қамалған ер адамдардың қашып кету мүмкіндігі аз екенін тез арада анық көрсетті. Айналадағы су тасқыны деңгейленіп, өрт күшейе түсті. 2 құтқару тобы, деңгейдің бүкіл соңы "ағаштан жасалған бір жалын, жолдың көмір жақтары бір ақ массада жанған, біз бір жағына қаншалықты көп тастарды жылжытсақ, жалынға соғұрлым көп ауа құямыз [ ] Бұл оттың жалынын көру өте ерекше болды, барлық түстерде, мен ешқашан ұмытпаймын". Сенбі күні таңертеңгілікте алаңдаулы туыстары мен жұмыстан шыққан жұмысшылар қазба орнының басына жиналып, жаңалықтарды күтті. Кешке қарай Денистің басты жолындағы өрттің бақылауға алынғаны туралы хабарлар тарала бастағанда үміт артты; жер бетінде күтіп тұрған отбасыларға құтқарушылар командалары жақын арада Ключтен кейінгі ең жақын аудан - 29-шы жылдардағы кеншілерге жетуі мүмкін деп айтылды. Алайда жексенбі күні кешке қарай құдықтағы жағдайдың өте қауіпті болғаны анық болды. Өрт 29-шы жүк көлігі жолында, сондай-ақ 142-ші тереңдікте орын алды, ал құтқару топтары өрттің алыс жағында ауыр құлаудың артында жарылыстар болғандықтан, кері тартылды. Туыстарына Денистің бөлінісіне кіретін шахталар жабылады деп айтылды, өйткені ешкім аман қалмауы мүмкін еді және одан әрі өлімнен құтылу үшін тырысу өте қауіпті еді. Қазбадан соңғы шыққан адам, Ланкашир мен Чешир шахташыларының федерациясының президенті Джон МакГурк: "Ешбір адамның тірі қалуы мүмкін емес. Мен он рет жарылыстан кейін шұңқырларда болдым, бірақ мұндайды ешқашан көрген емеспін. От қызып тұрған жерден жиырма метрге дейін тастар қызып тұр ". Келесі бірнеше күн ішінде ордада жарылыстар жиі болды. 25 қыркүйекте Джордж Браун есімді жер бетіндегі жұмысшы апаттың соңғы құрбаны болды. Ол ұшып бара жатқан қалдықтардан көз жұмды.
and some of the teams from the neighbouring Llay Main Colliery were at the surface, though they grew increasingly frustrated while waiting to be called down. At 8:40 am, the 18 man Llay team finally received a call down the pit and went in accompanied by a Gresford miner who was to show them the way. In a somewhat disorganised fashion John Charles Williams and his two rescue men making up the No. 1 Llay team, along with a Gresford rescue man W. Hughes, were instructed by the Gresford staff then below ground to check the mile long return airway of the 20's district. Bonsall later stated that his intent had only been that the team establish the atmosphere in the return: he claimed that his order had been "not to go in until they got definite instructions from me, because what I had in my mind was that it would be charged with carbon monoxide, and I did not want them to go through that because there would not be the slightest chance of getting men back through it." The instruction was, however, misinterpreted by a deputy as meaning that the team should physically enter the return; accordingly the rescue team entered the airway using breathing apparatus, despite the fact that their canary died instantly. Williams, the team's leader, ordered them back when after several hundred yards after the airway ahead narrowed to 0.91 m by 3 ft and less. Two of the team then in Williams' words "seemed to get alarmed" and collapsed, possibly after removing their nose clips; Williams then tried dragging a third team member for over towards safety before being overcome himself by poisonous gases. Williams would be the only survivor; he was said by his family to be the man who later wrote the anonymous broadside ballad "The Gresford Disaster", which was highly critical of the mine's management. Despite the fact that the carbon monoxide levels in the 20's suggested that no one further in could be left alive, rescue efforts became focused on trying to fight the fire at 29's Turn, using sand, stone dust, and extinguishers. The miners trapped in the most northerly districts, the 20's and 61's, would have been more than on the other side of the fire, and rockfalls at the entrance to the 29's soon made it clear there was little chance of escape for the men trapped in the affected districts. As the falls were levelled, the fire become more severe: Parry Davies, captain of the Llay No. 2 rescue team, described the whole end of the level as "one mass of flame, the coal sides of the roadway, burning in one white mass, and the more stones we moved to one side, the more air we put on to the flames [ ] It was most peculiar to see the flames from that fire, all the colours of the rainbow, a sight which I will never forget." By early Saturday morning large crowds of concerned relatives and off duty miners had gathered silently at the pit head awaiting news. Hopes were raised in the evening when rumours began circulating that the fire in the Dennis main road was being brought under control; families waiting at the surface were told rescue teams would soon be able to reach the miners in the 29's, the nearest district beyond the Clutch. However, by Sunday evening it became clear that conditions in the pit had become extremely hazardous. Fire took hold in 29's haulage road as well as 142's Deep, and the rescue teams were withdrawn as further explosions took place behind a heavy fall on the far side of the fire. Relatives were told the shafts into the Dennis section would be capped because no one could have survived and it was far too dangerous to try to recover any further bodies. The final man to leave the pit, John McGurk, president of the Lancashire and Cheshire Miners' Federation, commented "there is no chance that any man is alive. I have been down in pits after ten explosions, but I have never seen anything like this. From the point where the fire is raging for twenty yards the stones are red hot". More explosions continued to occur within the pit over the next few days. On 25 September, a surface worker named George Brown became the disaster's final victim when he was killed by flying debris after one blast blew the cap off the Dennis shaft.
Қалпына келтіру шаралары
Барлығы 11 адамның (сегіз шахташы мен үш құтқарушы) денесі ғана шахтадан табылды. Тергеулер өлім себебін көмірқышқыл газымен улану деп жазды. Кен шахталары алты ай бойы жабық болды, содан кейін зардап шекпеген аудандар біртіндеп қайтадан енгізілді. Құтқарушылар 1935 жылы 7 наурызда тыныс алу аппаратын қолдана отырып, орға алғаш рет кірді. Жарылыстар мен құдыққа құйылған судың салдарынан болған залал өте ауыр болды, сондықтан құдыққа таза ауа жіберілуі үшін құрылыс тоқтату үшін күш-жігер жұмсалды. Мамыр айында "Лей-Майн" No1 кемесінің капитаны Пэрри Дэвис 2 құтқару тобы, екі инспектормен және Кен министрлігінің дәрігерімен бірге, No 20 мүшелерінің бірі, Cefn y Bedd-тің Джон Льюисінің денесін табу үшін 20-шы қайтару тыныс жолына кірді. Құтқарушылар алғашқы құтқару кезінде бір топты жойды. Шілде айына қарай тыныс алу аппаратын қолданатын ер адамдар тобы тоқтатудан 700 метр қашықтықтағы Деннис секциясына дейін 142 тереңдігінің жүк таситын жоғарғы бөлігіне дейін барды, бірақ олар жоғалған кеншілердің бірде-бір ізін таппады. Бірнеше айдың ішінде Слант бөлімінде қалыпты желдету қалпына келтірілді: бұл жұмыс сол күнге дейін тыныс алу мүмкін емес атмосферада жұмыс істейтін адамдармен ойықтарды қайта ашудың алғашқысы болды. Алайда, тұрақты тоқтатудан тыс жерден ауа үлгілерін алғаннан кейін, кен инспекторлары жұмысшылардың өздерінің шақыруларына қарамастан, деннис аудандарына барып, денелерді алуға рұқсат беруден бас тартты. Денис ешқашан қайта ашылмаған; апаттың қалған 254 құрбандарының денелері жабық аудандарда қалдырылатын болады.
Тергеу
1934 жылдың қыркүйек айының соңына қарай 1100 Гресфорд кеншілері жұмыссыздық тізіліміне қол қойды. Жәрдемақы қорларын Врексамның мэрі, Денбигширдің лорд-лейтенанты және Лондонның лорд-меңірі құрды. Олардың күш-жігері құрбандардың асыраушыларына жалпы сомасы 580 000 фунт стерлингтен астам жиналды. 1934 жылдың 25 қазанында Регент көшесіндегі Черч Хауста ресми тергеу басталды. Ол Сэр Генри Уокердің, Ұлыбританияның кен орындарының бас инспекторының, құтқару кезінде құдықта болған. Кеншілер Солтүстік Уэльс кеншілер қауымдастығы арқылы сэр Стаффорд Криппспен таныстырды; кен иелері қылмыстық айыптауларға тап болуы мүмкін екендігін ескеріп, Хартли Шоукросты қоса алғанда, айтарлықтай заңгерлер тобын жалдады. Сондай-ақ, екі тау-кен бағалаушы, біреуі кеншілер, екіншісі кен орнының басшылығы бекіткен, сонымен қатар Уокерге және тексеруге көмек көрсету үшін тағайындалды. Жергілікті тұрғындар тергеу жұмысына үлкен қызығушылық танытты: уақыт өте келе күмісті күдіктілер ретінде шақырылған күдіктілер қоғамдық галереядан күшейіп келе жатқан жаушылыққа тап болды, атмосфера олардың дәлелдемелерінің сапасына әсер ете бастады. Тергеу екі жақтың да мінез-құлқы туралы сенсациялық айыптаулармен белгіленді: депутаттар апаттан кейін инспекциямен бірге кездесулер өткізді деп мәлімделді, бұл кеншілер наразылығына әкелді, ал кәсіподақтар кеншілерге куәлік беру үшін ақы төледі деген бірнеше пікірлер болды, бұл сотта шатастырды. Кеншілердің заңды өкілдері жарылыс себептеріне қатысты тергеу барысында бірнеше теорияларды ұсынды. Көп уақыт бойы, әсіресе түнгі ауысымда, шахтаның тікелей бақылауы астында емес екендігі туралы дәлелдер тез пайда болды. Дерек беру үшін шақырылған полиция қызметкерлері барлығы шұңқырдың қауіпсіз екенін мәлімдеген, ал кеншілер полиция қызметкерлері қауіпсіз емес жұмысты белсенді түрде көтермелегенін, ал көптеген адамдар полиция қызметкерлері қауіпсіздік туралы шағымдарды елемегенін айтты: біреу "егер сіз өрт сөндірушімен сөйлесеңіз, ол реквизитпен сөйлескендей болды" деп мәлімдеді. Криппс жарылыс 142-ші терезеде 95-ші ауданның маңында негізгі тыныс алу жолының маңында атыспен болған деп санайтынын айтты, жарылыс 95-ші түнгі ауысымның орынбасары Сэм Маттиас осы жерге келген уақытта болған деп атап өтті. Жарылыс кезінде ауа жолындағы өрт сөндіруші заттардың қалтасы жанды, ол желдеткіштің жеткіліксіздігі және газ деңгейін бақылауға басшылықтың бейқамдығы салдарынан ауа жолында жиналған, бұл 1911 жылғы көмір шахталары туралы заңның 29-бабының талабына қайшы келеді. Криппстің дәлелінің негізі - шахтаның басшылығы барынша өндіріске есептік түрде назар аударды және осыған сәйкес, депутаттар қауіпсіздік ережелерін елемеуге шақырылды. Қаулылар жеке шахтерлерге қауіпсіздік жауапкершілігін жүктесе де, олардың көбісі депутаттардан қорқып, немесе жұмыстан айырылып қалудан қорқып, сөйлеуге дайын емес екенін дәлелдеді. Кеншілер бекіткен бағалаушы Джозеф Джонс 14-ші аудандағы көмір бетінде жиналған метан газын үлкен мөлшерде қауіпсіздік шамдарымен немесе механикалық көмір кескіштің отшашығынан болған апаттан тұтануы мүмкін деп болжады. Джонс менеджментті қатты сынға алды, 14 -ші "нағыз газметр" екенін, "Көмір шахталары туралы заң мен жалпы ережелерді" қатаң және үнемі бұзу болғандығын және құтқарушыларды 20 -ші тыныс алу жолына жіберуді тапсырған орынбасар "қасақана адам өлтіргені үшін кінәлі" екенін айтты. Криппс пен Джонс екеуі де Инспекцияның ережелерді орындамауы арқылы жарылысқа ішінара кінәлі екенін айтты: Джонс апатқа дейінгі айларда Гресфордтағы жергілікті және бөлімшелік инспекторлар Домини мен Чарльтонның жеткіліксіз жұмысын атап өтті, ал Криппс Инспекцияның қауіпсіздіктің кемшіліктеріне көз жұмуға мүдделі екенін айтты. Криппс тіпті Доминидің инспекцияларын "қап-қара әзіл" деп сипаттап, "осындай сұрақтарға жауап беретін адамның елдің үлкен аймағындағы шахталарды тексеруге жауапты болуы өкінішті" деп түсіндірді. Тергеу 1934 жылы 14 желтоқсанда тағы да дәлелдер алу үшін Деннис бөлімін қайта ашуға дейін тоқтатылды. 1935 жылы мамыр айында өздігінен тыныс алу аппаратын киген қалпына келтіру топтары жабық орға қайта кірсе де, үкіметтік инспекторлар мен Вестминстер және Біріккен кен өндірушілер тобының қызметкерлері Дэннис секциясына кіруге ешқандай қосымша әрекетті жібермеді. Оқиғаға себеп ретінде ауа үлгілерінде "жылу" бар екендігі және өрттердің қайта басталуының қаупі келтір�...
On 25 October 1934 the official inquiry opened at Church House on Regent Street in Wrexham. It was chaired by Sir Henry Walker, His Majesty's Chief Inspector of Mines, who had himself been in the pit during the rescue attempts. The miners, through the North Wales Miners' Association, were represented by Sir Stafford Cripps; the mine owners, mindful of the fact they could face criminal charges, hired a formidable legal team including Hartley Shawcross. Two mining assessors, one approved by the miners and the other by the colliery management, were also appointed to assist Walker and the inquiry. Local interest in the inquiry was enormous: as time went on the colliery officials called as witnesses faced increasing hostility from the public gallery, to the degree the atmosphere began to affect the quality of their evidence. The inquiry was marked by sensational allegations about the conduct of both sides: it was claimed that the deputies had after the accident held meetings together with the inspectorate, leading to a protest by miners, and there were several comments that the unions had paid miners to give evidence, causing an uproar in court. The miners' legal representatives presented several theories at the inquiry as to cause of the explosion. Evidence had rapidly emerged that for much of the time, and especially during the night shifts, the pit was not under the direct supervision of the under managers and manager but was effectively run by the colliery officials – the overmen and deputies or 'firemen' – and often by the deputies alone. While the deputies called to give evidence all claimed the pit was safe, miners alleged that the deputies had actively encouraged unsafe working, and many said that the deputies ignored complaints about safety: one claimed "if you talked to a fireman it was like talking to a prop". Cripps said he believed an explosion was triggered on 142's Deep near to 95's district by shotfiring near a main airway, noting that the explosion had occurred about the time the 95's night shift deputy, Sam Matthias, would have arrived at this point. The blast had ignited a pocket of firedamp which, Cripps suggested, had accumulated in the airway because of inadequate ventilation and the lax attitude of the management to monitoring gas levels, contrary to Section 29 of the Coal Mines Act 1911. The heart of Cripps's argument was that the mine's management had focused quite calculatedly on maximum production, and that the deputies had accordingly been encouraged to ignore safety regulations. While the regulations also gave individual miners safety responsibility, many said in evidence that they were unwilling to speak out for fear of victimisation at the hands of the deputies, or that they would lose their jobs. The assessor approved by the miners, Joseph Jones, also theorised that a large quantity of methane gas, which had accumulated at the coal face in the 14's district, might have been ignited through an accident with a safety lamp or from a spark from a mechanised coalcutter. Jones was sharply critical of the management, stating that 14's was a "veritable gasometer", that there had been "flagrant and persistent breaches of the Coal Mines Act and General Regulations" and that the deputy responsible for ordering the rescue men into 20's airway was "guilty of manslaughter". Both Cripps and Jones suggested the Inspectorate itself was partly culpable for the explosion through its failure to enforce the Regulations: Jones noted the inadequate work of the local and divisional inspectors, Dominy and Charlton, at Gresford in the months leading up to the disaster and Cripps argued the Inspectorate had an interest in turning a blind eye to safety failings. Cripps went so far as to describe Dominy's inspections as "an absolute farce" and commented that it was "pathetic that a person who answers questions like that should be in charge of the inspection of mines in a large area of the country". The inquest was initially adjourned on 14 December 1934, pending reopening of the Dennis section to obtain further evidence. Although recovery teams wearing self contained breathing apparatus re entered the sealed pit in May 1935, both government inspectors and officials from the Westminster and United Collieries Group would not allow any further attempts to be made to access the Dennis section. Evidence of 'heating' in the air samples taken beyond the stoppings, and the consequent risks of restarting fires, were cited as the reason: Walker agreed, though at the time of writing his report he hoped "that this heating will subside in time and that then it will be safe to re enter the Dennis Section". As there were no other reports concerning the deeper parts of the section, the inquiry considered explanations presented by the legal representatives of the pit's management and by the inspectors. The divisional inspector, Charlton, countered the miners' theories by suggesting that firedamp had actually accumulated further up the Dennis main road just beyond the Clutch. This gas was ignited at the Clutch when a telephone was used to warn miners of the influx of firedamp. Shawcross suggested that the explosion might have been caused by the spontaneous heating of a pillar of coal, based on reports of a burning smell in the area of the Clutch prior to the disaster. Shawcross had been able to demonstrate that the evidence of the miners with respect to stone dusting on the main haulage roads was exaggerated or untrue, and used this to cast doubt on their reports of gas and dangerous shotfiring practices at the face. The assessor chosen by the mine owners, John Brass, also argued that the explosion, judging by the positions in which the bodies of the haulage men were found, had taken place at the Clutch, and that the gas had come from a new drift being driven from there to 29's for ventilation. Brass dismissed the miners' testimonies of poor conditions in 14's as "extravagant and contradictory", claiming that the district's high productivity would have been impossible if lamps were constantly being extinguished by gas, and stating that witnesses had claimed to smell gas when "firedamp has no smell such as has been described". A year before the inquiry published its conclusion, coal production resumed at Gresford from the South East Martin section in January 1936. In 1937 the inquiry published its findings. Despite being presented with evidence of management failures, a lack of safety measures, bad working practices and poor ventilation in the pit, Walker drew very cautious conclusions about the cause in his final verdict. This was largely because the two assessors chosen by the miners and by the pit's management, and the barristers representing them, had given widely different suggestions as to the source of the explosion; though Walker stated he had "grave suspicions" regarding shotfiring near an airway in 95's, the cause suggested by Cripps. Unusually, as neither Jones nor Brass agreed with Walker's findings, both appended individual reports to the main text. Without any decisive evidence, Walker's conclusions did not attribute any outright blame or definitive cause for the disaster. But in a debate in the House of Commons in February 1937 following the release of Walker's report, the politician David Grenfell condemned the management of the colliery because the miners' testimonies had told:
of lamps having been extinguished by gas, blowing the gas about with a banjack, of protests and quarrels about firing shots in the presence of gas. There is no language in which one can describe the inferno of 14's. There were men working almost stark naked, clogs with holes bored through the bottom to let the sweat run out, 100 shots a day fired on a face less than 200 yards wide, the air thick with fumes and dust from blasting, the banjack hissing to waft the gas out of the face into the unpacked waste, a space 200 yards long and 100 yards wide above the wind road full of inflammable gas and impenetrable for that reason. Later in 1937, legal proceedings were started in Wrexham's petty sessions court against the pit manager, the under manager and United & Westminster Collieries Limited, the owners of the mine. Aside from the evidence of poor working practices, it was discovered that Bonsall had after the accident instructed an assistant surveyor, William Cuffin, to falsify records of ventilation measurements during several weeks when none had actually been taken. However, the court dismissed most of the charges without the mine owners ever being called to give evidence. The only conviction against the management at Gresford Colliery was for inadequate record keeping, for which Bonsall was fined £150 plus costs. Permission to re enter the Dennis section was never given, and no examination or inspection of the deeper parts of Dennis was ever undertaken. This decision was widely perceived by the public as a deliberate attempt by the mine owners and Inspectorate to cover up any evidence of their culpability in the cause of the explosion. The miners' unions continued to press for entry into the sealed districts to recover bodies, with Grenfell and senior union officials including Herbert Smith and Joe Hall of the Miners' Federation of Great Britain volunteering to lead the recovery teams personally, but the matter was finally settled when the three Gresford rescue teams themselves said they would follow the Inspectorate's advice in the matter. It is probable that resentment at the dominance of the North Wales industry by Yorkshire, represented by Smith and Hall, played a part in their decision.
Мұра
Криппс және басқалар Бонсаллды аяусыз және циникалық менеджер ретінде суреттеді, бірақ зерттеушілер қазір оның "жеке қабілетінен тыс күшті әлсіз адам" болғаны мүмкін деп санайды, оның дәлелдемесі 4000 сұраққа төтеп берудің және тергеу кезінде 20 сағат бойы өтетін қарсы тергеудің өте қатты шаршауы мен стрессі әсер етті. Криппс пен Бонсолл арасындағы 29-шы ауданның желдеткіші туралы бір пікір алмасу менеджердің сенімділігін жойып, оны құлдыраудың аз алдында қалдырды. Алайда, Бонсалл кеншілердің ашуының нақты нысанасы - Гресфордтың иелерінің орнын басатын болды. Керісінше, Уильямсқа, оның орынбасары, Криппстің дәл осындай қатал сұрақтарына қарамастан, кеңінен жанашырлық танытылды. Уильямс Гресфордтағы жұмысты қабылдауда қауіпті жағдайларды мойындады және оларды түзетуге кірісті: оның үшеуінің ұлдары да шұңқырда жұмыс істеді, оған оның қауіпсіздігіне жеке қызығушылық білдірді. Криппс тергеу кезінде алынған дәлелдерді көмір өнеркәсібін мемлекет меншігіне алуды талап ету үшін қолданды. Бұл 1947 жылы болды, сонда кен орнын және басқаларын Ұлттық көмір басқармасы өз қолына алды. Қабылдау келісімінің аясында Gresford Colliery жеке басқаруына қатысты барлық операциялық жазбалар мен хат-хабарлар сенімгерлікпен қасақана жойылған. Гресфорд кен орнын экономикалық себептермен 1973 жылдың қарашасында жабды. 1980 жылдары бұл жер өнеркәсіптік аймақ ретінде қайта құрылды. 1982 жылы апат құрбандарына арналған ескерткіш қасында тұрғызылды; ол ескі шұңқырдың басты орамасының дөңгелегі арқылы жасалды. Апаттың соңғы тікелей байланысы, 14 жасында шахтада жұмыс істей бастаған және құтқару жұмыстарына қатысқан Эдди Эдвардс мырза 2016 жылдың 6 қаңтарында 102 жасында қайтыс болды.
Музыка
Апат "Гресфорд" әнұранымен еске алынды. "Қоршылар әнұраны" деп аталатын бұл әнді Оңтүстік Тайнсайдтың Хебберн қаласынан келген Роберт Сент есімді шахтер жазған. Бұл күй көптеген кен орындарының қола оркестрлерінде танымал болып қала береді және жыл сайынғы Англияның солтүстігіндегі Шахташылар пикниктерінде, әсіресе Дарем Шахташылары галасында ойналады. "Гресфорд апаты" - 6/8 мезгілінде жазылған халық әндері, ол кен орнындағы жарылыстан кейін көп ұзамай анонимді түрде жарияланып, кең таралған. Ол кеңінен жазылған, оның ішінде Эван Макколл, The Hennessys, Алекс Кэмпбелл және The Albion Band нұсқалары бар. Ол Roud Folk Song Index (no: 3089) құрамына кіреді және Рой Палмер 1974 жылы өзінің Poverty Knock: әндер, балладалар және қазіргі заманғы есептер арқылы он тоғызыншы ғасырдағы өнеркәсіптік өмірдің суреті (XX ғасыр композициясы болғанына қарамастан) кітабында талқылайды. Сет Лейкманның 2006 жылғы "Freedom Fields" альбомындағы "The Colliers" әні апат туралы.
Цитаталар мен библиография
. Бастапқы Pitwork веб-сайты қазір Durham Mining Museum-де орналасқан Бастапқы Pitwork веб-сайты қазір Durham Mining Museum-де орналасқан
Original Pitwork website now hosted by Durham Mining Museum