Кіріспе

Күмісті құрайтын химиялық қосылыстар Күміс - салыстырмалы түрде реакцияға келмейтін металл, бірақ ол бірнеше қосылыстарды құрай алады. Күмістің жалпы тотығу күйлері (жалпылық тәртібімен): +1 (ең тұрақты күй; мысалы, күміс нитраты, AgNO3); +2 (үшеңдік тотығу; мысалы, күміс ((II) фториді, AgF2); және тіпті өте сирек +3 (өте тотығу; мысалы, калий тетрафтораргентаты, КАГФ4). +3 күйіне жету үшін фтор немесе пероксидсульфат сияқты өте күшті тотықтырғыш заттар қажет, ал кейбір күміс (III) қосылыстары атмосфералық ылғалмен әрекеттесіп, шыныға шабуыл жасайды. Шынында да, күміс ((III) фториді әдетте күміс немесе күміс монофториді ең күшті тотықтырғыш агент криптоновый дифторидпен әрекеттесу арқылы алынады.

Координациялық қосылыстар

Күміс кешендері оның жеңіл мыс кешендеріне ұқсас болады. Күміс ((III) кешендері сирек кездеседі және мыс ((III) кешендеріне қарағанда біршама тұрақты болғанымен, оқшауланған күйге жетуі өте оңай. Мысалы, квадраттық жазық периодат [Ag ((IO5OH) ]2− және телурат [Ag {TeO4 ((OH) 2} 2−]5− кешендерін күмісті ((I) сілтілі пероксодисульфатпен окистендіру арқылы дайындауға болады. Сары диамагниттік [AgF4] - әлдеқайда тұрақсыз, ылғалды ауада түтіндейді және шынымен әрекеттеседі. Көмістің ең маңызды тотығу күйі +1. Ag+ катион, оның гомологтары Cu+ және Au+ сияқты диамагнитті, өйткені үшеуі де жұптаспаған электрондары жоқ жабық қабықшалы электрондық конфигурацияларға ие: оның кешендері лигандтар I- сияқты оңай поляризацияланбаған жағдайда түсті болып табылады. Аг+ көбіне анионды тұздар түзеді, бірақ оттегімен үйлестіруге қарсы келеді, сондықтан бұл тұздардың көпшілігі суда ерімейді: ерекшеліктері нитрат, перхлорат және фтор. Тетракоординаталы тетраэдрлі сулы ион [Ag(H2O) 4) + белгілі, бірақ Ag + катионы үшін сипаттама геометриясы 2 координатты сызықтық болып табылады. Мысалы, күміс хлориді артық сулы аммиакта [Ag(NH3) 2]+ түрінде ерітеді; күміс тұздары фотографияда тиосульфат кешенінің [Ag(S2O3) 2] 3− түзілуіне байланысты ерітіледі; ал күміс (және алтын) цианидін алу кешенінің [Ag(CN) 2− түзілуіне байланысты жұмыс істейді. Күмiс цианидi сызықтық полимерді {AgCN→AgCN→} құрайды; күміс тиоцианат ұқсас құрылымға ие, бірақ оның орнына сперма атомдарының sp3 гибридтелгендіктен зигзагты құрайды. Келаттағыш лигандтар сызықтық кешендер құрай алмайды, сондықтан күміс () кешендері олармен полимерлерді қалыптастыруға бейім; бірнеше ерекшеліктер бар, мысалы, тетраэдрлік дифосфин және диарсин кешендері [Ag () L) 2 +.

Органикалық металл қосылыстары

Стандартты жағдайларда күміс AgC байланысының әлсіздігіне байланысты қарапайым карбонилдерді құрамайды. Криогендік температурада 13 СО лиганды бар нәзік кешендер пайда болады. Алкендер мен алкиндермен полимерлік AgLX кешендері белгілі, бірақ олардың байланыстары термодинамикалық жағынан тіпті платина кешендерінен де әлсіз (бірақ олар аналогты алтын кешендерінен гөрі тез түзіледі): олар да өте симметриялық емес, 11-топта π байланысының әлсіздігін көрсетеді. AgC σ байланыстары күміспен де қалыптасуы мүмкін, мыспен және алтынмен, бірақ күміспен қарапайым алкильдер мен арильдер мысқа қарағанда тіпті тұрақсыз (ортақ жағдайда жарылуға бейім). Мысалы, термиялық тұрақтылықтың нашар болуы AgMe (−50 °C) және CuMe (−15 °C) салыстырмалы ыдырау температураларында, сондай-ақ PhAg (74 °C) және PhCu (100 °C) температураларында көрінеді. CAg байланысы perfluoroalkyl лигандтарымен тұрақтандырылады, мысалы AgCF ((CF3) 2). Алкенилкүміс қосылыстары да алкилкүміс қосылыстарына қарағанда тұрақты. Күміс НХК кешендері оңай дайындалады және лабильді лигандтарды ауыстыру арқылы басқа НХК кешендерін дайындау үшін қолданылады. Мысалы, bis ((NHC) күміс ((I) кешенінің bis ((ацетон) нитрил) палладий дихлоридімен немесе хлорид ((диметил) сульфиді) алтын ((I) кешенімен реакциясы:

Металдар аралық қосылыстар

Күміс периодтық кестедегі басқа элементтердің көпшілігімен қорытпалар жасайды. 13 тобындағы элементтер, сутегі, литий және бериллийден басқалары, конденсацияланған фазада күміспен өте араласады және металдар аралық қосылыстарды құрайды; 49 тобындағы элементтер тек нашар араласады; 1014 тобындағы элементтер (борон мен көміртекті қоспағанда) өте күрделі AgM фазалық диаграммаларға ие және коммерциялық жағынан ең маңызды қорытпаларды құрайды; және периодтық кестедегі қалған элементтерде олардың AgM фазалық диаграммаларында тұтастық жоқ. Мұндай қоспалардың ең маңыздысы мыспен жасалған: монеталар мен зергерлік бұйымдар үшін қолданылатын күмістің көпшілігі шын мәнінде күміс-мыс қорытпасы болып табылады, ал эвтектикалық қоспа вакуумдық балқытуда қолданылады. Екі металл сұйықтық ретінде толық араласады, бірақ қатты емес; өнеркәсіптегі маңыздылығы күміс пен мыс концентрациясының кең ауқымында олардың қасиеттері қолайлы екендігіне байланысты, бірақ көптеген пайдалы қорытпалар эутектілік қоспаға қарағанда күміске бай (71,9% күміс және 28,1% мыс салмағы бойынша, ал 60,1% күміс және 28,1% мыс атом). Басқа қос қорытпалардың көпшілігі аз қолданылады: мысалы, күміс-алтын қорытпалары тым жұмсақ, ал күміс-кадмий қорытпалары тым улы. Тернарлы қорытпалардың маңызы әлдеқайда зор: тіс амальгамы әдетте күміс-тин-сыртқы қорытпалар, күміс-мыс-алтын қорытпалары зергерлік бұйымдарда өте маңызды (әдетте алтынға бай) және қаттылық пен түстердің кең ауқымына ие, күміс-мыс-мырыш қорытпалары төмен балқытушы балқыту қорытпалары ретінде пайдалы, ал күміс-кадмий-индий (периодикалық кестеде үш іргелес элементті қамтиды) өзінің жоғары жылулық нейтронды ұстау қимасына, жылуды жақсы өткізгіштігіне, механикалық тұрақтылығына және ыстық суда коррозияға төзімділігіне байланысты ядролық реакторларда пайдалы.