Кіріспе
Музыкалық радио – негізгі мазмұны музыка болатын радио форматы. Телевизия ескі радионың ойын-сауық және драмалық мазмұнын ығыстырғаннан кейін, көптеген елдерде музыкалық форматтар басымдыққа ие болды. Радиодағы драмалық және комедиялық бағдарламалар әлі де жалғасуда, көбінесе қоғамдық радио арналарында. Музыка радио технологиясын дамытуға ықпал етеді, оның ішінде кең жолақты FM, Digital Radio Mondiale сияқты қазіргі заманғы цифрлық радио жүйелерін, тіпті интернет-радионың және музыкалық ағым қызметтерінің (Pandora және Spotify сияқты) дамуын қамтамасыз етеді. Радио басты ойын-сауық құралы болған кезде, әдеттегі бағдарламалар көбінесе әңгімелер мен түрлі шоулардан тұратын. Егер музыка ойнатылса, көбінесе ол тікелей концерт немесе түрлі шоудың бір бөлігі болатын. Диск жокейлер – тікелей эфирде бағдарламаны үздіріссіз жалғастыру үшін дискілерді (пластинкаларды) бір дискофоннан екіншісіне ауыстырып отыратын дыбыс инженерлері. 1940 жылдардың ортасында пластинкалардың жаппай өндірісі мен танымалдылығының артуы, сондай-ақ теледидардың пайда болуы, жазбаларды ойнатуға және бағдарламаны жүргізу үшін диск жокейді жалдауға арналған шоудың қажеттігін көрсетті. Диск жокейлердің (кейін ди-джейлер деп аталған) алғашқыларының бірі Дик Кларк болды. Одан кейін басқалар да оның үлгісімен жүріп, бүгінде музыкалық радио ең көп таралған форматқа айналды.
Music radio is a radio format in which music is the main broadcast content. After television replaced old time radio's dramatic content, music formats became dominant in many countries. Radio drama and comedy continue, often on public radio. Music drives radio technology, including wide band FM, modern digital radio systems such as Digital Radio Mondiale, and even the rise of internet radio and music streaming services (such as Pandora and Spotify). When radio was the main form of entertainment, regular programming, mostly stories and variety shows, was the norm. If there was music, it was normally a live concert or part of a variety show. Backstage sound engineers who jockeyed discs (records) from one turntable to another to keep up with the live programming were often called disc jockeys. With the mass production and popularity of records in the mid 1940s, as well as the birth of TV, it was discovered that a show was needed to simply play records and hire a disc jockey to host the program. One of the first disc jockeys (later called DJs) was Dick Clark. Others followed suit and today music radio is the most numerous format.
Формат
Радиостанция тыңдаушыларды тарту үшін бағдарламалар ұсынады. Коммерциялық радиостанциялар жарнама сату арқылы табыс табады. Қоғамдық және жергілікті радиостанциялар тыңдаушылардың қайырымдылықтары мен гранттар есебінен қызмет етеді. Жастар жарнамашылардың назарында, себебі олардың таңдаулары оңай өзгертіледі. Сондықтан, ең табысты коммерциялық радиостанциялар жас тыңдаушыларға бағытталған. Бағдарламалар көбінесе ең аз қызықтыдан ең қызықтысына қарай, содан кейін жарнамалармен ауысады. Бұл жоспардың мақсаты – бағдарлама кезінде тыңдаушылардың қызығушылығын арттыру. Музыканы таңдаудың бірнеше стандартты тәсілдері бар, мысалы, еркін формат, топ 40, альбомдық рок және Jack. Бұлардың барлығы музыканың барлық түрлеріне қолданылады. Тыңдаушыларды тартпайтын үнсіздікке жол беру үшін станция эфирді дыбыспен толтыруға тырысады. Тыңдаушылар жарнаманың белгілі бір мөлшерін ғана қабылдай алады, одан артығын шыдамайды. Кейбір аймақтарда мемлекеттік реттеушілер сағат ішінде қанша жарнама ойнатылуын белгілейді. Джинглдер – радионың неон таңбаларына теңдесетін нәрсе. Джинглдер – станцияның атауы, жиілігі және кейде диджей немесе бағдарлама сегментін жарнамалайтын қысқа, көтеріңкі хор музыкасы. Джинглдерді Техастағы JAM сияқты арнайы коммерциялық қызметтер радиостанциялар үшін жасайды. Джинглдер көбінесе жазылған дауыстық жарнамалармен ("стингерлер" деп аталады, сондай-ақ аймаққа байланысты "лайнерлер") алмастырылады. Станцияға адалдықты арттыру үшін станция сағат сайын алтыдан он екі ретке дейін уақытты, станцияның атауын және жиілігін жариялайды. Джинглдер мен стингерлер (лайнерлер) станцияға жағымды және аз уақыт ішінде танылатын дыбыс беруге көмектеседі. АҚШ-та станцияны анықтаудың заңдық талабы – сағат сайын, шамамен сағат басында немесе хабар таратудың соңында. Жаңалықтар, уақыт туралы ақпарат, нақты уақыттағы жол ақпараты және ауа райы туралы хабарлар тыңдаушылар үшін құнды болып табылады. Сондықтан жаңалықтар мен станцияның атауы жарнамадан бұрын беріледі. Уақыт, жол және ауа райы туралы ақпарат бірден келеді. Инженер әдетте станцияның сағаттарын күн сайын жергілікті стандартты уақытқа WWV немесе WWVH арқылы (атомдық сағатты қараңыз) орнатады. Бұл сегменттер ең мақсатты аудитория – жастар үшін бағаланбайды, сондықтан көптеген коммерциялық станциялар оларды қысқартады немесе музыкаға арналған уақытты ұзарту үшін толығымен жояды. Жаңалықтарды ұсынатын көптеген музыкалық станциялар жаңалықтарды (жаңалықтар агенттіктерінен немесе интернеттен) "жарып оқиды", ал ірі станциялар (әдетте жаңалықтар/әңгімелесу станцияларымен байланысты) жаңалықтардың тақырыптарын қайта жазу және жергілікті жаңалықтардың қорытындысын беру үшін редакторды жалдауы мүмкін. Қорытындылар аз уақытта көбірек жаңалықтарды ұсынуға мүмкіндік береді. Кейбір станциялар жаңалықтарды жинауды телеарналармен немесе газеттермен бірлесе жүзеге асырады, егер олардың барлығы бір медиа холдингіне қарасты болса. Соңғы тренд – радиостанцияның веб-сайтын жаңалықтарды және жарнамаларды эфирде жариялау үшін пайдалану. Көптеген станциялар ауа райы мен жол ақпараты үшін Smartraveler және AccuWeather сияқты агенттіктермен келісімшарт жасайды, өз қызметкерлерін пайдаланбайды. Радиостанциялардың шалу телефондары (күнгі уақытқа байланысты орташа және ірі нарықтардан басқа) жарнамалар мен әзілдер үшін немесе тікелей эфирде музыка сұрауларын қабылдау үшін азайып барады. Коммерциялық станциялардың диджейлері әдетте телефонға жауап бермейді және негізгі емес нарықтарда музыка ойнаған кезде қоңырауды өңдемейді, өйткені бағдарлама спутник арқылы жіберіледі немесе компьютерде дауыспен жазылған. Көбінесе станциялар сұрауларды электрондық пошта арқылы және онлайн чат арқылы қабылдайды. Станцияның жарнамалық құндылығы тыңдаушылардың санына, жасына және әл-ауқатына байланысты белгіленеді. Arbitron, коммерциялық статистикалық қызмет, тыңдаушылардың санын статистикалық өлшеу үшін тыңдаушылардың күнделіктерін пайдаланды. Arbitron күнделіктері бейсенбі күндері жиналды, сондықтан көптеген радиостанциялар бейсенбі күндері арнайы жарнамалар өткізді, соңғы минуттағы Arbitron күнделіктерін өздеріне үлкен нарық үлесін беруге көндіруге үміттенеді. Arbitron келісімшарт бойынша оның есімін эфирде атауға тыйым салады. Жарнамалар тыңдаушылар үшін лотереяға тең. Жарнамалық бюджеттер әдетте тыңдаушы басына жылына шамамен 1 долларға тең. Ірі нарықта сәтті радиостанция толық уақытты жарнама директорын жұмысқа ала алады және ай сайын демалыс, автомобиль және басқа да сыйлықтармен бірнеше лотерея өткізе алады. Лотереялық заттар көбінесе жарнама берушілерден айырбас арқылы алынады, бұл екі компанияға да көтерме бағада толық бағамен сатуға мүмкіндік береді. Мысалы, круиздік компаниялар көбінесе пайдаланбаған сыйымдылыққа ие болады және мүмкіндік болғанда, круиздік демалыспен төлеуге дайын. Кеме қалай болса да теңізге шығады, сондықтан айырбас жасалған демалыс круиздік компанияға аз немесе ешқандай шығынға түсірмейді. Өзінің сыйлығын ұсынатын компанияны жарнамалайды. FCC лотереяны "сыйлық, мүмкіндік және қаражатты біріктіретін кез келген ойын, бәйге немесе акция" деп анықтады.
Уақыт бойынша бағдарламалау
Көптеген музыкалық станцияларда диджейлер бар, олар бағдарлама директоры анықтаған плейлист бойынша музыка ойнайды, бұл музыка уақыт блоктары бойынша құрылған. Практика аймаққа және форматқа қарай өзгеше болғанымен, төменде Солтүстік Американың коммерциялық радиостанциясындағы әдеттегі үлгі келтірілген. Күннің бірінші блогы – таңертеңгілік "сапар уақыты" блогы. Arbitron бұл блокты таңғы сағат 6-дан 10-ға дейін анықтайды, бірақ ол таңғы сағат 5-те басталуы мүмкін (әдетте сағат 6-дан кешіктірмей), және сағат 9-да немесе сағат 11-де аяқталуы мүмкін. Бұл блокта көбінесе жаңалықтар хабарламалары, жол қозғалысы және ауа райы туралы ескертулер, сондай-ақ таңғы диджейлер тобының жеңіл комедиясы беріледі (көптеген скандалшы диджейлер осы уақыттағы радиодан бастады немесе әлі де жұмыс істейді). Кейбір станциялар музыкаға көбірек назар аударады және осы кезеңде жарнамаларды және тікелей эфирдегі сұрақ-жауаптарды азайтады. Түскі блокта (Arbitron бойынша сағат 10-нан 15-ке дейін, бірақ көбінесе сағат 17-ге дейін ұзартылады) көбінесе музыка ойнатылады және көптеген жерлерде басқа нарықтан дауыспен жазылған материалдар қолданылады. Түскі ас уақытында станция үздіксіз музыка ойнатуы немесе түскі ас ішетін адамдар үшін барлық сұраныс форматтарына ауысуы мүмкін. Бұл блокта көбінесе "қайталанбайтын жұмыс күні" ұсынылады; мұндай мүмкіндік ұсынатын станциялар көбінесе сауда қызметкерлері сияқты тұтқын аудиторияға бағытталған, олар ұзақ уақыт бойы станцияны тыңдауға мәжбүр және қайталанудан ашуланып қалуы мүмкін. Кешкі уақытта, немесе "кешкі сапар уақытында" (Arbitron бойынша сағат 15-тен 19-ға дейін), кешкі сағаттағы бағдарлама күндізгі бағдарламаға ұқсас, бірақ сапармен жүретіндерге арналған жол қозғалысы және ауа райы туралы ескертулер қосылады. Кейбір станциялар сағат 17-де жұмыстан шыққандар үшін қысқа комедиялық кешендер ("17:00-дегі әзілдер") енгізеді немесе көлікте тыңдауға қолайлы ән ойнатады. Кешкі блокта (Arbitron бойынша сағат 19:00-ден түнгі 00:00-ге дейін), егер бар болса, музыкаға оралады. Бұл уақытта Том Кент немесе Делила сияқты синдикаттық бағдарламалар танымал. Түнгі бағдарлама, түнгі 00:00-ден сапар уақытының басына дейін, көбінесе тыныш музыкамен және егер болса, аздаған хабарламалармен беріледі. Кейбір станциялар деректі фильмдерді немесе тіпті жарнамалық роликтерді ойнатады, ал басқалары синдикаттық немесе дауыспен жазылған диджейлерді ойнатады. Толық автоматтандыру, диджейсіз, осы уақытта өте кең таралған. Түнгі бағдарламалау блоктарында көбірек тәуекелді әндер ойнатуға болады, өйткені түнгі эфир рейтингтер үшін маңызды емес және күндізгі уақыттағыдай қатаң федералдық шектеулерге бағынбайды. Станциялар осы уақытта эфирден шығуға рұқсат етіледі; АМ радиосы әлі де маңызды болып табылатын аймақтарда (әсіресе АҚШ-та) жергілікті станциялар ашық арналы станцияларды қорғау үшін эфирден шығуға немесе қуатын азайтуға міндетті болуы мүмкін. Демалыс күндері, әсіресе жексенбіде, бағдарлама әртүрлі болады. Өткен аптаның ең танымал әндерін тізімдейтін кері санау шоуы 1970 жылдан бері демалыс күндері радио бағдарламаларының маңызды бөлігі болып табылады. Кері санау шоуының қазіргі жүргізушілері әртүрлі форматтарда Рик Дис, Райан Сикрест, Джефф Фоксворти, Кикс Брукс, Боб Кингсли, Крук және Чейс, Рэнди Джексон, Уолт Лав, Аль Гросс, Дик Бартли және (қайта көрсетілімдер арқылы) Кейси Касем. Демалыс күндері басқа да бағдарламаларға нишалық бағдарламалар, ретроспективті шоулар және Путумайоның әлемдік музыка сағаты сияқты әлемдік музыка кіреді. Станцияларда блюз немесе джаз сияқты әртүрлі музыка жанрлары бар шоулар болуы мүмкін. Қоғамдық істер мен діни бағдарламалар көбінесе жексенбі күні таңертең, әдетте аптаның ең аз тыңдалатын кезеңдерінің бірі. Сонымен қатар, демалыс күндері кешке арнайы шаралар өткізіледі; би стансасының жергілікті клубта ұйымдастырылған би кеші болуы мүмкін немесе классикалық станса опера ойнауы мүмкін. Сенбі күндері кешке де осыған ұқсас; жергілікті және ұлттық (мысалы, Дик Бартли) сұраныс шоулары сенбі күні кешке өте танымал. 1925 жылы басталғаннан бері, ең ұзақ уақыт бойы елдегі радио бағдарлама - Grand Ole Opry - сенбі күні кешке эфирге шығады. АҚШ-тағы көптеген музыкалық станциялар жаңалықтар мен уақыт тексеруді аздап жүргізеді, олар көбірек музыканы эфирге шығаруды жөн көреді. Жаңалықтар көбінесе сапармен жүретіндерге арналған уақыттағы әңгімеге ғана шектеледі, бірақ ауа райы туралы жаңартулар күні бойы, тіпті осы станцияларда да өте жиі кездеседі. ABC FM News – музыкалық радиостанциялар үшін арналған американдық жаңалықтар желісінің мысалы. BBC және ABC басқаша тәсіл қолданады, олардың барлық станциялары жаңалықтарды жаңартуды жүзеге асырады (BBC Radio 1Xtra TX деген атпен өз жаңалықтар сегменттерін жасайды).
Музыкалық форматтар
Кейбір танымал музыкалық радио форматтары — Top 40, Freeform Rock және AOR (Album Oriented Rock). Көптеген басқа станциялар (мысалы, Rhythm & Blues) осы форматтардың бірінің өзгертілген нұсқасын, әртүрлі ойнату тізімімен пайдаланады. Радиостанциялардың өзін жарнамалау тәсілдері біркелкі емес. Коммерциялық жылтырдың арасында классикалық үлгілерді анықтау үшін сыни талдау қажет. Музыкалық радио форматтарының тізіміне жүгініп, толық ақпаратты алыңыз. Музыкалық талғам мен коммерциялық жағдайлардың өзгеруімен форматтардың эволюциясы (немесе теледидар тілімен айтқанда, арнаның өзгеруі) жиі болады. Мысалы, қазіргі Easy listening және Soft rock форматтарына дамыған Beautiful music форматы, жас ұрпақтың қызығушылығының болмауынан дерлік жойылып кетті, ал классикалық рок соңғы 20 жылда танымал болды, ал Jack FM 2000 жылдан бері пайда болды. АҚШ-та ең танымал формат – кантри музыка, бірақ рок музыкасы ең көп сатылады.
Топ-40
Бастапқы радио форматы Top 40 музыкасы болды, қазір индустрияда заманауи хит-радио немесе CHR деп белгілі. Осы радио форматында диджейлер Billboard журналының бағалауынша немесе станцияның жергілікті сатылым кестесінен таңдалған қырық ең көп сатылған синглдің (әдетте тізімде) бірін таңдайтын. Жалпы алғанда, "Top 40" станцияларын кейде "Top 20" станциялары деп атау дұрыс. Олар тыңдаушылардың жалықпауы үшін тек ең танымал әндерді ойнауға тырысатын. Top 40 радио музыканы джинглдермен, акциялармен, әзілдермен, тікелей эфирдегі қоңыраулармен және тыңдаушылардың өтініштерімен, қысқа жаңалықтармен, уақыт және ауа райы туралы хабарламалармен, ең бастысы – жарнамамен толықтыратын. Традициялық Top 40 станциясының ерекшелігі – аса жалынды диджей және жоғары темпті джинглдердің қолданылуы. Бұл формат АҚШ-та ойлап табылды және бүгінде оны бүкіл әлемде естуге болады. Тодд Сторц пен Гордон МакЛендон Top 40 радиосын құрған. Билл Дрейк пен Рик Склар заманауи кезеңге елеулі әсер етті. Варианттары мен гибридтеріне Jack FM сияқты еркін форматтар (төменде Freeform Rock деп аталады) және төменде Oldies деп таныстырылатын "Mix" форматтары жатады. Top 40 музыкасын кейбір музыка жанкүйерлері қайталанатын және төмен сапалы деп сынға алады, бұл формат iHeartMedia және CBS Corporation сияқты ірі медиа компанияларының басымдығында. Top 40 интернетте жиі кездеспейді, көбінесе Virgin Radio UK сияқты коммерциялық хабар таратушылардың құзырында болады. Ең танымал Top 40 станцияларының қатарында Musicradio 77 WABC/Нью-Йорк, Boss Radio 93 KHJ/Лос-Анджелес, The Big 89 WLS/Чикаго, 1050 CHUM/Торонто, Famous 56 WFIL/Филадельфия және The Big 68 WRKO/Бостон болды. Бүгінде WHTZ Z100/Нью-Йорк, 102.7 KIIS FM/ және KAMP 97.1 AMP Radio/ (Лос-Анджелес) және Бразилиядағы Jovem Pan сияқты танымал Top 40 станциялары бар.
Еркін пішінді және прогрессивті рок
Кейінгі дамуы – еркін форматтағы радио, кейін коммерциялық тұрғыдан прогрессивті рок радиосы ретінде қалыптасты, ал одан кейін тағы да коммерциялық түрде AOR (Album Oriented Rock) ретінде дамыды, онда альбомнан таңдалған әндер тиісті кіріспемен бірге ойнатылатын. Дәстүрлі еркін форматтағы радиостанциялар диджейлерге маңызды музыка ойнату және маңызды әлеуметтік пікірлер мен юмор ұсыну еркіндігін бергенімен мақтанатын. Бұл тәсіл коммерциялық қиындықтарға әкелді, себебі осы еркіндікке қызыққан диджейлердің талғамы көбінесе тыңдаушылардан өте өзгеше болды, нәтижесінде тыңдаушылардың үлесі төмендеді. Сонымен қатар, еркін форматтағы станциялардың болжамдылығы төмен болуы мүмкін, бұл тыңдаушылардың адалдығына қауіп тудыруы мүмкін. Прогрессивті рок радиосы (прогрессивті рок музыка жанрымен шатастырылмауы керек) стилі бойынша еркін форматта болғанмен, әрқашан немесе көбінесе қандай да бір рок музыкасы ойналатындай етіп шектелген. Жауапты диджейлер тыңдаушыларға жағымды эфир жасау үшін өз жауапкершіліктерін сезініп, станцияның дыбысын болжамды ету үшін басқа диджейлерді тыңдап, олардың кейбір музыкалық таңдауларын қайталайтын. 1970 жылдардағы Нью-Йорктегі WNEW FM осы прогрессивті рок радиосының үлгісі болды. Ең жақсы жағдайда, еркін форматтағы станциялар әлеуметтік белсенділік, бағдарламалық еркіндік және тыңдаушылардың қатысуы деңгейі жағынан теңдесіз болды. Дегенмен, табысқа жету үшін, тыңдаушылармен толық үйлесімде болатын, сонымен қатар радиостанцияның коммерциялық сәттілігіне ұмтылатын дарынды диджейлер қажет. Бұл – сирек кездесетін қасиеттер жиынтығы. Мұндай адамдар болған жағдайда да, олар көбінесе өте жоғары жалақы талап етеді. Алайда, талантты диджейлерді төмен жалақымен жұмысқа алып, ынталандыру мүмкін болса, бұл жаңа станция үшін тиімді тәсіл болуы мүмкін. Еркін форматтағы радио әсіресе колледж радиосында танымал; соңғы жылдары пайда болған, бірақ эфирде жеке тұлғалардың болмауына байланысты даулы болып табылатын эклектикалық поп-формат, «variety hits» деп аталады, ол бірнеше онжылдықтардан бергі 40 үздік әннің кең ассортиментін ойнайды; сондай-ақ, Калифорниядағы Infinity Broadcasting KYOU станциясы және Адам Карридің Sirius спутниктік радиосындағы подкаст шоуымен бастамасы болған, көбінесе сөзден тұратын подкаст радиосы да бар.
AOR (альбомға бағдарланған рок)
AOR (альбомдық бағытталған рок) – қырық жылдықтар стиліндегі формулалар мен прогрессивті рок радиосы/фриформ арасындағы коммерциялық келісім ретінде қалыптасты. Бағдарлама директоры немесе музыкалық кеңесші белгілі бір музыкалық "стандарттарды" іріктеп, ойнату тізімін осы стандарттар бойынша жүргізуді талап етеді, мүмкін диджей таңдаған ретпен. Диджей әр таңдауды таныстырады, бірақ егер ол нақты музыкалық шығармамен және оның авторымен жеке таныс болмаса, қолдануға дайын сценарийлік таныстыруды пайдалана алады. Әрине, компьютер бұл процесте көп көмектеседі. Диджейлердің шығармашылық еркіндігіне қатысты пайдалы, салыстырмалы түрде қауіпсіз келісім – бұл сағат сайын бірнеше рет, әдетте сағаттың коммерциялық тұрғыдан ең аз пайдалы уақыттарында диджей тыңдаушыларға қызығушылық тудыруы мүмкін жаңа тректерді бөліп көрсетуі. Тыңдаушылар жаңа тректерге пікір білдіруге шақырылады, бұл станцияға тыңдаушылардың талғамын анықтауға мүмкіндік береді. Жаңа артистерді таныстыру мүмкіндігі станцияның музыкалық қорын дамытуға көмектеседі. AOR-дың маңызды тармақтары – классикалық рок және ересектерге арналған альтернативтік альбомдар.
Олдзи, стандарттар және классикалық рок
Классикалық рок немесе олджи форматтарының жаңа орындаушыларды ойнамайтын кемшілігі бар делінеді. Бұл шығармашылық тұрғысынан дұрыс, бірақ коммерциялық тұрғысынан емес. Радио индустриясындағы қалыпты түсінік – егер станция тыңдаушыларына жақсы таныс емес әндерді жиі ойнаса, жақсы рейтинг пен кіріс таба алмайды. Сондықтан «Top 40» станциялары тек ең танымал хиттерді ойнайды, ал олджи және классикалық рок форматтары өз кезеңдері үшін солай істейді. Бұл философияның жасырын қаупі – бөлшек сауда сияқты жабық ортада тыңдаушылар бірнеше сағат бойы, бірнеше күн қатарынан станцияны үнемі тыңдайды, бұл уақыт өте келе жағымсыз болуы мүмкін. Олджи және оған ұқсас форматтардың артықшылығы – олардың ойнату тізімін құруға болатын уақыт шеңбері (қазіргі «Top 40» станциясының хиттерімен салыстырғанда 30 жылға дейін) әлдеқайда кең. Сондықтан идеалды «классикалық» станция (форматы қандай болмасын) тыңдаушылардың сүйікті әндерін жиі ойнап, тұрақты аудиторияны қалыптастыру мен ойнату тізімін кеңейтіп, тыңдаушылардың наразылығын тудырмау арасында тепе-теңдік табуы керек. Дегенмен, классикалық рок пен олджидің нақты түрлеріне, әсіресе психоделикалық рок пен прогрессивті рокқа маманданған интернет станцияларының шағын индустриясы бар сияқты. Олджи және классикалық рок форматтарының белгілі бір нарығы бар, бірақ аудиторияның жасы ұлғайған сайын станция жарнама берушілер үшін аз қызығушылық тудырады. Жарнама берушілер жасы үлкен тыңдаушыларды өз брендтік таңдауларында бекініп қалған және жас, импульсивті тыңдаушылар сияқты жарнамаға жауап бермейтін жандар деп қарастырады. Олджи станциялары кейде жастарға бағытталған музыка форматтарына өтуге мәжбүр болады. Сондықтан «олджи» станциясының анықтамасы жылдар бойы біртіндеп өзгерді (және «олджи» сөзінің өзі 1960 жылдардан және одан бұрынғы музыканы үнемі ойнайтын станциялардан басқа қолданылмай келеді). Сондықтан WCBS FM (Нью-Йорк) және WJMK (Чикаго) сияқты көптеген олджи станциялары соңғы жылдары жастарға бағытталған Jack FM форматына ауысты, бірақ WCBS FM 2007 жылдың 12 шілдесінде Classic Hits форматын қабылдады, ал «Jack FM» форматы HD2 субканалына көшірілді. WCBS FM-нің 1955–1979 жылдар аралығындағы JACK форматынан айырмашылығы, пост-JACK станциясы түпнұсқа форматтың есейген тыңдаушыларының демографиялық ерекшеліктеріне байланысты 1964–1989 жылдар аралығындағы кезеңге негізделген. Жас тыңдаушыларға деген бұл артықшылық 1930 жылдардан 1950 жылдарға дейінгі музыканы қамтыған «Биг-Бэнд» немесе «Стандарттар» музыка форматтарының құлдырауына себеп болды. Аудитория жарнама берушілер үшін тым есейген сайын, осы форматтағы радиостанциялар рейтинг пен кірістің күрт төмендеуін көрді. Бұл оларға жастық форматтарды қабылдаудан басқа таңдау қалдырмады, бірақ Стандарттар форматы (рокер Род Стюарт шығарған альбомдар сериясынан Ұлы американдық ән кітабы деп те белгілі) эфирден тыс қайта жаңғырудан өтті, Стюарт, Тони Беннетт және Куин Латифа сияқты әртістер музыкаға өздерінің интерпретацияларын қосты. 1990 жылдардың ортасынан соңына дейін «Mix» форматы – «Top 40» және классикалық рок музыкасының шала анықталған қоспасы, ересектерге арналған заманауи музыкаға баса назар аударады. Форматтың нақты стандартты бірегейлігі болмаса да, көптеген «қоспа» станцияларында көбінесе 1980 және 1990 жылдардағы (көбінесе 1970 жылдардағы) поп және рок музыкасынан тұратын, кейбір қазіргі материалдармен араластырылған айналымдар бар. Сонымен қатар, 1970-80-90 жылдардағы поп музыкасына арналған станциялар сол музыкамен өскен аудиториялар қартайған сайын және жастық шақтағы дыбыстарға деген ностальгиялық сезімде дамыды. Мұндай әндердің осындай станциялардағы үздіксіз ойналуы музыканы жас ұрпақтарға таныстырып, олардың музыкаға жаңа қызығушылық танытуына мүмкіндік берді, осылайша оның сақталу мерзімін индустриядағы қалыпты түсініктерден асыра ұзартты. Толық қызмет көрсету форматы – бұл форматтың еркін түрі. Толық қызмет көрсету станциялары көбінесе олджи, классикалық рок, классикалық хиттер мен ересектерге арналған стандартты музыканы араластырады, кейде әдемі музыка, ересектерге арналған заманауи немесе классикалық ел сияқты форматтардағы музыкамен кездеседі. Демалыс күндері кельт музыкасы, полька және итальян музыкасы (аймақтың этникалық топтарына байланысты) сияқты форматтарға бағытталған арнайы немесе нишалық бағдарламалар жиі кездеседі. Музыкадан басқа, жергілікті бағдарламалардың шектеулі бөлігі толық қызмет көрсететін станцияларда естіледі. Толық қызмет негізінен ауылдық станциялар арқылы беріледі.
Классикалық, поп, тыңдауға ыңғайлы, джаз, би
Бұл форматтардың бәрі ең ірі нарықтарда шағын, бірақ өте адал тыңдарманға ие. Көбісі жоғарыда аталған сияқты форматтарды (Top 40, Freeform, AOR және Oldies) қолданады, бірақ әртүрлі әндер тізімімен. Осы форматтарды ұстанатын мемлекеттік радиостанциялар көбінесе "еркін форматтағы" станциялар болып табылады.
Мексиканың аймақтық
Regional Mexican – латын Америкасы музыкасының радио форматы, көбінесе Banda, Conjunto, Corridos, Duranguense, Grupero, Huapango, Mariachi, New Mexico музыкасы, Norteña, Ranchera және Tejano музыкасын қамтиды. Бұл АҚШ-тағы испаноязық американдықтарға бағытталған ең танымал радио формат. [2] Солтүстік Мексикадан көптеген иммигранттардың келуі аймақтық мексикалық радиостанцияларында Norteña музыкасына көбірек назар аударуға себеп болуы мүмкін, [1] бірақ испаноязық тыңдаушылар саны көп нарықтарда бірнеше аймақтық мексикалық станциялар болуы мүмкін, олар музыканың қай аймақтан алынғаны және қай жерде танымал екеніне қарай өзгешеліктерге ие болады.
Оңай тыңдау
Easy listening және adult contemporary – әртүрлі стильдегі поп музыканы көбінесе баяу темппен орындайтын байланысты форматтар. Easy Listening көбінесе 20-ғасырдың басындағы стандарттар стиліндегі ескі музыканы (әдеттегі орындаушылары – Джонни Матис және Фрэнк Синатра), Big Band музыкасын және дәл осындай стильдегі Селин Дион мен Джош Гробан сияқты заманауи орындаушыларды қамтиды, ал Adult Contemporary 1970-жылдардан бастап жаңа поп музыкаға көбірек назар аударады. Easy listening форматының алдастысы – қазір сирек кездесетін «Beautiful Music» форматы (XM арнасында «Sunny» деген бір арнасы бар), ол негізінен тегіс джаз немесе поп музыканың классикалық аранжировкаларымен және осыған ұқсас шығармалармен айналысады. Қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған ең танымал Adult Contemporary станциясы – Нью-Йорктегі WLTW, ол 106.7 Lite FM деп белгілі. Джаз станциялары әдетте дәстүрлі джаз формаларын немесе тегіс джазды орындайды. Джаз станциясы, колледж станциясынан басқа, ең аз тыңдаушыларға ие және эфирдегі тұлғасының жоғары мәдени деңгейімен ерекшеленеді, сондай-ақ көптеген станциялар колледждерде басқарылады. Калифорния мемлекеттік университеті Лонг-Бич KJAZZ 88.1 станциясын демеушілік етеді, ол онлайн режимінде де көптеген тыңдаушыларға ие. Екі өте танымал тегіс джаз станциясы – Чикагодағы WNUA және Лос-Анджелестегі 94.7 The Wave, екеуі де 1987 жылы іске қосылып, бүгінгі күнге дейін осы форматта үлкен жетістіктерге қол жеткізіп келеді. Сонымен қатар, Орландодағы WUCF FM 1978 жылдан бері джаз музыкасын ойнатып келеді. Дәстүрлі және тегіс джаз станциялары 2000-жылдардан бері коммерциялық және коммерциялық емес станцияларда күрт төмендеп келеді, себебі бұл форматтардың басқа форматтарға қарағанда кірістілігі төмен (коммерциялық станциялар үшін adult contemporary, коммерциялық емес станциялар үшін NPR жаңалықтары/талқылаулары). Блюз бағдарламалары көбінесе басқа форматтарды тарататын станциялардағы нишалық бағдарламалармен шектеледі. Бұған ерекшелік ретінде Канаданың Оттава қаласында орналасқан CIDG FM – толығымен блюз музыкасын орындайтын станция. Би музыкасы – бұл нишалық бағыт, ал «ритмикалық поп» станцияларының жанкүйерлері көп болғанымен, олардың коммерциялық тұрақтылығы әрқашан жоғары болмайды. 1970-жылдардың соңында диско форматты радиостанциялардың көптеген түрлері болды, бірақ диско музыкаға қарсылық туған кезде олардың көпшілігі жойылды; Бостондағы WXKS – осы кезеңнен сақталған санаулы станциялардың бірі, қазір Clear Channel Communications компаниясына тиесілі және үлкен ықпалға ие 40 ең үздік хиттерді орындайды. Дегенмен, интернетте және спутниктік радиода би музыкасын орындайтын көптеген станциялар бар, олардың көпшілігі электронды музыканың әртүрлі түрлеріне маманданған. АҚШ-тың екі ірі спутниктік радио қызметі де диско станцияларын қамтиды.
Альтернативті және заманауи рок
Рок музыкасының ұзақ және құрметті радио дәстүрі бар, ол Wolfman Jack және Alan Freed сияқты диджейлерге дейін жетеді, сондықтан рок радиосының түрлері жиі кездеседі. Классикалық рок және олджи форматтары жоғарыда талқыланды; алайда, олардан өзге, қазіргі рок музыкасының әртүрлі аспектілеріне арналған бірнеше музыкалық радио жанрлары бар. Альтернативтік рок 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басындағы гранж көрінісінен пайда болды және әсіресе студенттік радио мен ересектерге арналған альбомдық альтернативтік станциялармен танымал. Ән жазушыларға және аутсайдерлік немесе "үш аккордты керемет" клишесінен гөрі күрделі дыбысы бар топтарға ерекше назар беріледі. Сонымен қатар, басқа станциялар ауыр металл, панк-рок немесе пост-панк пен поп музыкасының әсерінен туған, "заманауи рок" деп аталатын түрлі дыбыстарға бағытталған. Тар тақырыптық рок станциялары, әсіресе панк, металл, классикалық рок, инди музыка және тағы басқалар сияқты жанрларға бөлінген интернет және спутниктік радиода кең таралған. Радионы жақсы білетін адамдардың арасында рок радиосының ірі корпоративтік меншікке көшуі оны өздігінен жасауға итермелеп отыр деген пікір бар.
Елдің атауы
Көбінесе ауылдық музыка ретінде стереотиптелгенімен, кантри музыка форматы бүкіл Америка Құрама Штаттарында және басқа да бірнеше елде (әсіресе Канада мен Австралияда) кең таралған және танымал. Кантри музыка радионың алғашқы күндерінен бері, радионың өзінің бастапқы кезеңдерінен бастап, кеңінен танымал болған шаруашылық радио бағдарламалары арқылы танымал радио форматы болды; алайда, бұл формат бастапқыда, әсіресе AM радиосында, көбінесе ауылдық құбылыс еді. Форматты жаңғыртуға жұмсаған ондаған жылдық күш-жігер 1980-жылдар мен 1990-жылдардың басында АҚШ-тың қала шеткерлеріндегі көптеген FM радиостанцияларының іске қосылуымен жеміс берді. Көптеген негізгі кантри радиостанцияларында қазіргі заманғы поп-кантриге басымдық беріледі, бұл топ 40 форматына ұқсас процесті ұстанады; ал әр станцияның музыкалық қорындағы қалған музыка көбінесе соңғы он бес жылға (немесе «жаңа кантри» немесе «ыстық кантри» станциялары үшін одан да қысқарақ) жатады, нақты музыка станцияға және тыңдаушы естігісі келетін стильге байланысты өзгереді. Классикалық кантри – кантри музыка форматының бір түрі; ол эстрадалық музыканың «ескі хиттерге» ұқсас аналогы болып табылады. Классикалық кантри көбінесе кантри музыканың кеңінен таралғанға дейін эфир берген ауылдық AM станцияларында сақталады. Музыкалық қоспаға байланысты, ол 1970-жылдар мен 1990-жылдардың салыстырмалы түрде жаңа классикалық кантри әндерін (әдетте жарнама берушілерге тиімді) ойнатуы мүмкін немесе тіпті 1920-жылдарға дейін созылуы мүмкін, осылайша басқа кез келген радио форматтан гөрі әлдеқайда көне музыка ойнатады. Кантри музыкасы мен кейбір рок музыкасының түрлерінің (мысалы, оңтүстік рок, кантри-рок және хартленд-рок) арасындағы ұқсастықтардың артуына байланысты кантри және рок форматтарын біріктіруге әрекеттер жасалды, бірақ олардың көпшілігі сәтсіз аяқталды. Альтернативті кантри форматы – Америка, ол классикалық дәуір, альт-кантри және культ музыканттарының пайдасына негізгі поп-кантри әндерінен бас тартады. Ойнайтын музыкасы сияқты, бұл станциялар да берік культ жанкүйерлерін және тыңдаушылардың адалдығын қалыптастыра алады, бірақ олар поп-кантри станцияларына қарағанда коммерциялық тұрғыдан аз табысты.
Urban (хип-хоп/R&B)
1980 жылдары рэп музыкасының үлкен танымалдыққа ие болуы, реп/хип-хоп және R&B музыкасына маманданған көптеген радиостанциялардың ашылуына себеп болды (мотаун сияқты классикалық R&B ерекшелік, ол көбінесе ескі әндерді ойнайтын станцияларға жатады). Бұл форматтың барлық ұлттық топтар мен әлеуметтік топтардың арасында танымалдылығы жоғары.
Би музыкасының радиосы
Би музыкасы радиосы тікелей эфирдегі диджейлердің жиынтықтарына және техно, хаус, электро, драм-н-бейс, UK гаражы және биг бит жанрларындағы хит-синглдерге баса назар аударады. Кейбір радиостанциялар барлық электрондық би музыкасын орындайды, ал басқалары (әсіресе пираттық радиостанциялар) нақты белгілі бір жанрларға шоғырланады. Бұл формат Англия, Германия, Нидерланды және тағы басқа елдерде кең таралған, бірақ АҚШ-та (мұнда би музыкасы көбінесе интернет-радиостанцияларында ғана естіледі) оның танымалдығы төмен. Дегенмен, АҚШ-та осындай мазмұнды ұсынатын станциялардың саны артты; АҚШ-тағы бес жердегі радиостанция толығымен би музыкасына арналған форматта жұмыс істейді (олардың біреуі түнгі және таңертеңгі сағаттарда жартылай уақытпен эфир береді) және олардың эфир тізімі туралы Billboard Dance/Mix Show Airplay тізіміне хабарлайды. Сонымен қатар, топ 40 және ырғақты радиостанциялар да би музыкасының соңғы кездегі танымалдылығының өсуіне байланысты поп-чарттарға өткен EDM әндерін эфирге шығаруы мүмкін.
Христиандық және евангелистік музыка
Христиандық және евангельдік радиостанциялар көбінесе танымал заманауи христиандық музыканы ойнатады, ал кейбіреулері Евангельдік музыканы және/немесе мадақтау мен құдайға сыйынбау әндерін орындайды. K Love және Air1 – ең танымал христиандық радиостанциялардың қатарында. АҚШ-та христиандық музыка станциялары (әсіресе номиналды түрде коммерциялық емес станциялар) көбінесе делдалдық бағдарламаларға тәуелді: христиандық музыка станциясы әдетте күнінің бір бөлігінде ғана музыка ойнатады, ал қалған уақытта уағыздаушылар өз уағыздарының жазбаларын эфирге шығару үшін ақы төлейді.
Қоғамдық радио форматтары
Кейбір музыкалық радионы Ұлттық қоғамдық радио сияқты қоғамдық қызмет көрсететін ұйымдар немесе BBC эфирге шығарады. АҚШ-та қоғамдық радио көбінесе үш форматқа шектеледі: жаңалықтар/талқылау, классикалық музыка және джаз. Соңғысы 2000-шы жылдардың соңында қарқынды түрде азайып барады. Басқа елдерде ұлттық телерадиокомпаниялардың беделі зор болғандықтан, форматтар көбірек әртүрлі болуы мүмкін.
Қоғамдық радио
Қоғамдық радио көбінесе музыкалық форматқа көп жүктеледі, себебі ол салыстырмалы түрде төмен құнды және көбінесе тыңдауға ыңғайлы болады.
Коммерциялық радио
Коммерциялық радиостанциялар жарнама берушілерден тыңдаушылардың шамамен есептелген саны үшін ақы алады. Аудиториясы қаншалықты көп болса, станцияның коммерциялық жарнама тарифтері соғұрлым жоғары болады. Коммерциялық радиостанциялар станция форматын мүмкіндігінше көп демографиялық аудиторияны қамту үшін бағдарлайды. Станцияның құны әдетте нарықтағы нарықтық үлесінің пайызы ретінде өлшенеді. АҚШ нарықтарында өлшеуді тарихи түрде Arbitron жүргізетін, тыңдаушылардың күнделіктерін пайдаланатын коммерциялық статистикалық қызмет жүзеге асырды. Arbitron күнделіктері дәстүрлі түрде бейсенбі күндері жиналатын болғандықтан, көптеген радиостанциялар бейсенбі күндері арнайы акциялар өткізеді, соңғы минуттағы Arbitron күнделіктерін толтырушыларды өздеріне көбірек нарықтық үлес беруге көндіруді үміттенеді. Станцияларға келісімшарт бойынша эфирде Arbitron туралы айтуға тыйым салынған. Нарықтық үлес әрқашан маңызды емес, себебі барлық радиостанциялар коммерциялық емес. Қоғамдық радионы мемлекеттік және жеке донорлар қаржыландырады. Көптеген қоғамдық радиостанциялар пайда табуға міндетті емес болғандықтан, жарнамалардың қажеті жоқ. (Шындығында, көптеген қоғамдық радиостанциялар өз елдерінің радиорегуляторынан коммерциялық емес лицензиямен жұмыс істейтіндіктен, оларға жарнама сатуға рұқсат берілмейді.) Спонсордың атын және ақпаратты атап көрсетуге рұқсат етілген, бірақ тыңдаушыны спонсордың қызметтерін пайдалануға шақыратын "әрекетке шақыру" құрамайтын андеррайтингтік хабарламаларға рұқсат етуі мүмкін. Сондай-ақ, спутниктік радио абоненттерден ақы алады немесе қоғамдық радио тарату қызметімен басқарылады. Сондықтан спутниктік радиода сирек жарнамалар көрсетіледі немесе донорлардан қаржы жинауға тырысады. Спутниктік радиода коммерциялық үзілістердің болмауы маңызды артықшылық болып табылады. Көбінесе спутниктік музыка станциясының бағдарламасындағы жалғыз үзілістер станцияны тану және диджейлерді таныстыру үшін болады. Осы жоспарларды орындайтын интернет-радиостанциялары да бар. Алғашқы коммерциялық радионың көп бөлігі толығымен еркін форматта болды, бірақ 1950-ші жылдардағы «payola» жанжалы бұл жағдайды күрт өзгертті. Нәтижесінде диджейлер бағдарламалауда толық еркіндікке ие бола бермейді. Кейде ерекше жағдайға немесе өте беделді, ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген тұлғаға осындай еркіндік беріледі. Бағдарламаның көп бөлігін бағдарламалық директор жасайды. Бағдарламалық директорлар станция үшін немесе корпоративтік желі басқаратын орталық жерде жұмыс істей алады. Диджейдің қызметі көбінесе әндерді таныстыру және ойнатумен шектеледі. Көптеген станциялар жас тыңдаушыларды тартуға тырысады, себебі жарнама берушілер жарнама жас адамдардың өнім таңдауын өзгерте алады деп санайды. Ересектердің көзқарасын өзгерту қиын деп есептеледі. Музыкалық радионың бірнеше мүмкін форматтары бар. Бастапқыда ол тікелей эфирде оркестрдің музыкасын ойнаған, белгілі бір уақытқа сатылған эфир уақытын қамтыды. 1930-шы жылдары фонографтық жазбалар, әсіресе синглдар, диджейге жеке әндерді немесе әндер блогын таныстыруға мүмкіндік берді. Содан бері бағдарлама осылай құрылды, жарнамадан кейін аудитория үшін ең құнды мазмұн көрсетіледі. Дәстүрлі емес радио хабарларын таратуда бағдарламалау басқаша. Jack FM форматы диджейлерді толығымен жояды, сондай-ақ көптеген интернет-радиостанциялары да осылай жұмыс істейді. Музыка ғана ойнатылады. Егер хабарланса, онда RDS (FM үшін) немесе ID3 тегтері (Интернет үшін) қолданылады. Спутниктік радио көбінесе диджейлерді пайдаланады, бірақ олардың бағдарламалық блогы ұзағырақ және күндізгі уақытқа байланысты ерекшеленбейді. Сонымен қатар, қабылдағыштар әдетте ән атауларын көрсетеді, сондықтан оларды жариялаудың қажеті жоқ. Интернет және спутниктік радио хабарларын тарату қоғамдық медиа болып саналмайды, сондықтан осы форматтарға осықтандыру, шифрларды тарату және қоғамдық тәртіпке қатысты шарттар мен заңдар қолданылмайды. Сондықтан спутниктік және интернет-радио жыныстық, әдепсіз және саяси мазмұнды ұсынуға еркін. Типикалық провайдерлерге Playboy Radio, цензураланбаған рэп және хард-рок станциялары, сондай-ақ «заңсыз» кантри музыка станциялары кіреді. Интернетке кең қол жеткізу және оны таңдап пайдалану бағдарлама жасаушыларға арнайы қызығушылық танытатын аудиторияға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде, негізгі және тар қызығушылық веб-трансляциялар гүлденеді, әсіресе электрондық музыка станциялары Интернетте спутниктік немесе эфирлік медиадан гөрі көп кездеседі.
Өңірлік айырмашылықтар
Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерден тыс, жергілікті музыка жанрларына негіделген бірнеше радио форматтары танымал. Мысалдарға португалдық фадо, испан тіліндегі мексикалық аймақтық музыка, реггетон және техано, француз каджун (әсіресе француз Луизианасында), орыс шансоны және (2000-жылдардың соңынан бері) корей K-попы жатады.
Бағдарламалау шығындары
Радиостанциялар көбінесе ең аз шығынмен көп тыңдаушыларды тарту үшін музыкалық форматты қолданады. Мазмұн бұрыннан дайындалғандықтан, станция жазбалар арасына төмен құнды эфирлік бағдарламаларды қосады. Музыкалық радиостанциялар АҚШ-тағы ASCAP және BMI немесе Ұлыбританиядағы PRS сияқты лицензиялау агенттіктерге музыкалық лицензиялық төлемдерді төлейді. Бұл төлемдер немесе роялтилер әдетте ән жазушыларға төленеді; музыканттар өздері әнді жазбаса, орындау құқықтарының үлесіне ие болса да, радиодан түсетін роялтилерден көбінесе үлес алмайды. (Осылайша, авторлық құқығы бұзылмаған әнді радиода кім орындағанына немесе қашан орындағанына қарамастан, еркін ойнатуға болады.) Мысалы, 2004 жылы ASCAP-қа төленген салалық төлемдер 176 миллион долларға жетті. Коммерциялық радиостанциялар көбінесе CD-дискілерді тегін алады, бірақ оны эфирде ойнағаны үшін роялти төлейді. Кейбір шағын аудандық станциялар тізімде жоқ, жергілікті өндірілген музыканы ойнайды және осы төлемдерден қашады. Лицензиялау мәселелері алғашқы интернет-радионы дерлік құлатты. АҚШ-та Конгресс шағын тәуелсіз операторлар үшін қымбат, бірақ RIAA-ның стандартты шкаласынан оңай болатын роялти жүйесімен араласты. XM және Sirius компаниялары өздерінің музыкалық бағдарламаларын бизнеске тегін пайдалануға (бірақ қайта таратуға) рұқсат беретін коммерциялық пакеттерді ұсынады. Pandora және Digitally Imported сияқты ең танымал интернет-радио желілері SoundExchange-ке жыл сайын роялти төлейді.
Музыкалық радио және мәдениет
Музыкалық радио, әсіресе топ-40, музыкалық талғамның барометрі де, төрешісі де болатын, ал радио эфиріне шығу – негізгі музыка әлеміндегі сәттіліктің маңызды көрсеткіші. Шындығында, рок музыкасының танымалдылығының өсуі музыкалық радио тарихымен тығыз байланысты. Рок музыкасының алғашқы үлгілері Оңтүстіктің кедей аудандарында ұзақ уақытқа дейін тоқырап жатты. Оны көбінесе ауылдық афроамерикандықтар тыңдады, әсіресе Теннесси штатының Мемфис қаласында WDIA радиостанциясының толыққанды афроамерикандық бағдарламалары арқасында кең танылды. 1950 жылдары рок музыкасы ақ диджейлер Дьюи Филлипс, Алан Фрид, Дик Кларк және Вольфман Джек сияқты, афроамерикандық музыканы бағалайтын және дау тудыратын тұлғалардың арқасында кеңінен таралды. Көп жылдар бойы тыңдаушылардың көп бөлігі ертегідей бостандықпен берілетін рок радиосының құлдырауынан кейін радио бағдарламаларының мазмұнына наразы болып келді. Ұлыбританиядағы жағалаудан тыс пираттық радиостанцияларының танымалдылығы – коммерциялық радионың көбінесе тым қауіпсіз және кейде саясиландырылған тізімдеріне деген көңілінің толуының алғашқы белгісі болды. 1990 жылдардың ортасында шағын эксперименттер жасаушылардың ойыншығынан әлемдік құбылысқа айналған Интернет радиосы, кішкентай тәуелсіз станциялар мен ірі коммерциялық станцияларға өздерінің материалдарын бүкіл әлемге таратуға мүмкіндік берді. Бұл әуе арқылы берілетін музыкалық хабар таратуға қауіп ретінде қарастырылды және жазба индустриясының қатаң лицензиялық талаптарымен тоқтатылуға жақын болды. Сонымен қатар, спутниктік радио қызметтерінің маңызды бәсекелес ретінде өсуі Интернет радиосының көптеген артықшылықтарын, оның ішінде цензураның болмауы, таңдаудың кеңдігі, бағдарламалау форматына көбірек эклектикалық көзқарас және кедергісіз цифрлық дыбыс сапасын ұсына отырып, тыңдаушылардың ұялы байланысқа бейімділігін арттырды. Шындығында, кейбіреулер үшін «бір өлшемді» бағдарламалау енді тиімді емес, себебі тыңдаушылар арасындағы музыкалық талғамның әртүрлілігі радио форматтарының көбеюіне алып келді, бұл кейбіреулер тар мақсатты бағдарламалаудың бір түрі деп атайды.