Кіріспе

InterPro Family Chordin (грекше χορδή, string, catgut) - ертедегі эмбрионалды даму кезінде дорсаль-вентральді үлгіде маңызды рөл атқаратын белок. Адамда бұл CHRD генінің коды болып табылады.

Тарих

Хордин алғаш рет Эдвард М. Де Робертс зертханасында африкалық тырнақты бақада (Xenopus laevis) ерте омыртқалылардың эмбрионалды тіндерін дорсализациялайтын негізгі даму ақуызы ретінде анықталды. Алғаш рет хординнің Спиманның ұйымдастырушысындағы дорсальды гомеобокс гендерінде рөл атқарады деп болжам жасалды. Хордин генінің белсенділігі gsc (goosecoid) және Xnot мРНК инъекциялары арқылы анықталды. Хординді ашқандар оның эмбриондағы gsc және Xnot аймақтарында да экспрессияға ұшырайтынын анықтады, оған прекордалық пластинка, нотокорд және хордоневральды шаршау кіреді. Бұл аймақтардағы геннің экспрессиясы хордин атауына әкелді. Хординнің бастапқы функциялары құйрық, бас және дене аймақтарын ұйымдастыру үшін жасушалардың өзара әрекеттесуін аралаумен бірге осьтің қалыптасуына көмектесу үшін көрші жасушаларды жалдауға жатады деп ойланды.

Белоктың құрылымы

Хордин - 941 амин қышқылы бар протеин, оның үш өлшемді электронды микроскопиялық құрылымы ат тұяғына ұқсайды. Хординнің ерекше құрылымдық ерекшелігі - цистеинге бай төрт қайталануы бар, олардың әрқайсысында 10 цистеин бар, олардың арақашықтығы ерекше. Бұл қайталанулар бірнеше клеткадан тыс матрицалық белоктардың домендерімен гомологты, соның ішінде фон Виллебранд факторы. Бұл белоктың баламалы шлицтеу арқылы шығарылатын бес атаулы изоформасы бар.

Гендер құрылымы

CHRD 23 экзондық ұзындығы 11,5 кб және 3q27-де орналасқан. Хордин BMP- ні жасуша бетіндегі рецепторлармен өзара әрекеттесуіне жол бермей, BMP сигналын бұғаттап, эпидермистің пайда болуын тежеп, нейротіктің пайда болуын ынталандырады. Хордин әсіресе BMP 2, 4, 7- ді тежейді. Бұл маңызды, өйткені тек мойынның жетіспеушілігі болса, кішкене кемшіліктер болады, бірақ бас әлі де қалыптасады. Ноггиннің ортаңғы гаструлада хординмен өзара ауыспалы екені анықталды. Сызық түйінге және осьтік мезодермге дамыған сайын, хординдік мРНК әлі де экспрессияланады. Бұл дәлелдер ертедегі эмбриондарда хординнің үлгілік рөлін көрсетеді. Қоянның басы мен бас сүйегі жетіспейтін тышқанның дамуында бас мүлдем жоқ. Хордин құстардың гаструляциясына да қатысады және органогенезде де рөл атқарады.