Жан Серве Стас: Көміртегінің атомдық салмағын ашқан белгілі химик
Jean Stas
Жан Серве Стас – бельгиялық химик, көміртегінің атомдық салмағын анықтаған. Анализдік химиядағы еңбектері, Париж және Брюссельдегі қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бельгиялық химик, көміртектің атомдық салмағын бірге ашқан Жан Сервайс Стас (21 тамыз 1813 – 13 желтоқсан 1891) – бельгиялық талдау химияшысы, көміртектің атомдық салмағын бірге ашқан.
Belgian chemist, co discoverer of the atomic weight of carbon
Jean Servais Stas (21 August 1813 – 13 December 1891) was a Belgian analytical chemist who co discovered the atomic weight of carbon.
Өмір және жұмыс
Стас Левен қаласында дүниеге келіп, бастапқыда дәрігерлік білім алған. Кейін химияға ауысып, Жан Батист Дюманың жетекшілігімен Париждегі Политехникалық мектепте жұмыс істеді. Стас пен Дюма таза материалдың үлгісін өлшеп, оны таза оттегіде жағып, содан кейін пайда болған көмірқышқыл газын өлшеу арқылы көміртегінің атомдық салмағын анықтады. 1840 жылы Стас Брюссельдегі Корольдік әскери мектепте профессор болып тағайындалды. Ол 16 атомдық массасы бар оттегіні стандарт ретінде пайдаланып, элементтердің атомдық салмағын бұрынғыдан әлдеқайда дәл анықтады. Оның нәтижелері ағылшын физигі Уильям Пруттың барлық атомдық салмақтар сутегінің атомдық салмағының толық есеуі болуы керек деген гипотезасын жоққа шығарды. Стастың осы мұқият және дәл атомдық салмақ өлшемдері Дмитрий Менделеев және басқа ғалымдардың элементтердің периодтық жүйесін құруға негіз салды. Лавуазьенің пионерлік жұмысы мен массаның сақталу заңы туралы айғағынан кейін, Стастың ұзақ және терең тәжірибелері химиялық реакцияларда осы заңның абсолюттік дәлдігін растады, тіпті олар басқа мақсаттармен жүргізілген болса да. Оның зерттеулері көрсеткендей, кейбір реакцияларда жоғалту немесе пайда болу 100 000-нан 2-ден 4 бөлікке дейін болған. Лавуазье мен Морли және Стас көздеген және қол жеткізген дәлдік арасындағы айырмашылық зор. 1850 жылы Стас бельгиялық граф Ипполит Висар де Бокарменің қайын сіңілісін никотинмен улап өлтіргенін дәлелдеді. 1869 жылы тамақ жолы ауруынан дауысы нашарлағандықтан зейнетке шықты. Ол монета жасау комиссары болды, бірақ 1872 жылы үкіметтің ақша-кредит саясатына келіспегендіктен қызметтен кетті. Жан Стас Брюссельде қайтыс болды және Левенде жерленді.
Stas was born in Leuven and trained initially as a physician. He later switched to chemistry and worked at the École Polytechnique in Paris under the direction of Jean Baptiste Dumas. Stas and Dumas established the atomic weight of carbon by weighing a sample of the pure material, burning it in pure oxygen, and then weighing the carbon dioxide produced. In 1840, Stas was appointed professor at the Royal Military School in Brussels. He acquired international fame by determining the atomic weights of the elements more accurately than had ever been done before, using an atomic mass of 16 for oxygen as his standard. His results disproved the hypothesis of the English physicist William Prout that all atomic weights must be integer multiples of that of hydrogen. These careful, accurate atomic weight measurements of Stas helped lay the foundation for the periodic system of elements of Dmitri Mendeleev and others. Following the pioneering work of Lavoisier and his statement of the conservation of mass, the prolonged and exhaustive experiments of Stas supported the strict accuracy of this law in chemical reactions, even though they were carried out with other intentions. His research indicated that in certain reactions the loss or gain could not have been more than from 2 to 4 parts in 100,000. The difference in the accuracy aimed at and attained by Lavoisier on the one hand, and by Morley and Stas on the other, is enormous. In 1850, Stas gave the evidence that the Belgian Count Hippolyte Visart de Bocarmé killed his brother in law by poisoning him with nicotine. Stas retired in 1869 because of problems with his voice caused by a throat ailment. He became commissioner of the mint, but resigned in 1872 because he disagreed with the government's monetary policy. Jean Stas died in Brussels and was buried at Leuven.
Таңдалған жазбалар
Стас, Жан Сервайс (1865). Химиялық пропорциялар заңдары туралы жаңа зерттеулер: атомдық салмақтар және олардың бір-бірімен байланысы. Брюссель: Брюссель. М. Хайез.
Stas, Jean Servais (1865). Nouvelles recherches sur les lois des proportions chimiques : sur les poids atomiques et leurs rapports mutuels. Brussels: Bruxelles. M. Hayez