Кіріспе

Биелско-Бела мұражайы, сондай-ақ Сульковский князьдерінің қамалы (Польша: Zamek książąt Sułkowskich) - Польшаның Биелско-Бела қаласындағы музей. Музейдің үш жергілікті филиалы 1970 жылдан бері құрылған: Джулиан Фалат мұражайы, Технология және тоқыма өнеркәсібі мұражайы және Түктілер үйі мұражайы.

Музейдің тарихы

Биелско-Бела мұражайының негізгі орны тарихи Биелско қасабасында орналасқан. Биелско-Бела мұражайы 20-ғасырдың басында, Силезия Биелско және Галисия Бияланың жергілікті билігі екі бөлек мұражай құрған кезде құрылған мұражай дәстүрлерін сақтап келді. Ескі Бияла муниципалды мұражайы 1902 жылы 19 желтоқсанда қалалық кеңестің қарары бойынша Биелс гимназиясының (басқа орта мектептің) мұғалімі Эрвин Хансликтің бастамасымен құрылды. Сол уақытта көршілес Бельск қаласындағы қалалық кеңесте осыған ұқсас бастаманы протестант викарі Артур Шмидт қабылдады. Кейінгі айларда, оның өтініші бойынша, 1903 жылы Бельско мен оның маңайында музейлік құндылықтарды жинаудың тамаша іс-шарасы жүргізілді. Оның нәтижесі 1903 жылы маусымда Бельск ату галереясында жергілікті көнеліктер көрмесінде көрсетілді. Бірнеше айдан кейін Биелский қалалық кеңесі Биелскийде Муниципалды мұражай болып аталды. Алайда, мұражайдың екеуі де көпшілікке ашылғанға дейін біраз уақыт өтті. Бияла мұражайы 1904 жылы 3 желтоқсанда қалалық әкімдікте ашылды, ол 1920 жылға дейін жұмыс істеді. Содан кейін мұражайдың қызметі тоқтатылды, оның экспонаттары бір бөлмеде сақталды және нысанның мақсаты өзгертілді. Мұражай 1932 жылы ғана қайта ашылды, бұл жолы ғимараттың жертөлесінде, ол Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін жұмыс істеді. Биелско мұражайы 1906 жылы 25 ақпанда 9 Рынектегі ескі қала үйінің ғимаратында көпшілікке ашылды. Соғыс аралығы кезеңінде оның кураторы Эдвард Шнактың күш-жігерінің арқасында экспозиция саны айтарлықтай өсті. Ол кезде бұл Польшадағы ең ірі аймақтық мұражайлардың бірі және Катовице мен Циезинде жұмыс істейтін мұражайлардан кейін Силезиядағы үшінші мұражай болды. 1941 жылы нацистік билік екі қалалық мұражайларды Бялада бұрынғы гильдия үйінде орналасқан "Гейматмузей" деп аталатын музейге біріктірді. Ол жерде ол Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін сақталды. 1945 жылы мұражайды қайта жаңғырту туралы шешім қабылданды. Биелскідегі Муниципальдік мұражай 1947 жылы 14 ақпанда көпшілікке ашылды. XX ғасырдың жетпісінші жылдарынан бастап бірнеше жергілікті филиалдар құрылды: Джулиан Фалат мұражайы (1973), "Текстиль технологиясы мұражайы" қазіргі уақытта Технология және tekstil өнеркәсібі мұражайы (1979) және тоқымашы үйі мұражайы (1992). 2001 жылдан бастап музей Біелско-Бела музейі, ал 2013 жылдан бастап Біелско-Бела тарихи музейі деп аталады.

Қалқа

Биелско-Бела қаласының орталығында орналасқан қамал - бұл Бельско ескі қалашығында салынған ең көне және ең үлкен тарихи маңызды құрылыс. Бір аңыз бойынша, оның орнында бұрын жолшыбай саудагерлерге шабуылдайтын қарақшылардың қонысы болған. Ополь князі Казимир (1229 - 30) бұл қамалды басып алып, қарақшыларды жойып, сол жерде аңшылық сарайды тұрғызды, ол жылдар бойы бильский қаласының айналасында дамыған керемет қамалға айналды. Қалдықтың ең көне бөлігі 14 ғасырға жатады. Келесі ғасырларда қамал біртіндеп дамып, өзгерді. Бұл өз табиғатында қала қамалы, ол бастапқыдан бастап Бельск бекіністерінің жүйесіне қосылды, сонымен бірге олардың ең мықты бөлімін қамтамасыз етті. Ғасырлар бойы ол Силезия шекарасының бекінісі қызметін атқарды, алдымен Чиецин мен Ошвицким округінің шекараларын күзетті, содан кейін 15 ғасырдың екінші жартысында ол Чехия мен Польшаның мемлекеттік шекарасын қорғады және 1526 жылдан бастап Австрияның Польша шекарасын қорғады. XVI ғасырдың соңынан бастап оның қорғаныс рөлі төмендеп, қамал біртіндеп дворяндық сарайға айналды. Қазіргі қалқанның сыртқы көрінісі XIX ғасырдың екінші жартысында жүргізілген соңғы, толық қайта құруға жатады, ол оның бұрынғы стильдік ерекшеліктерін толығымен жойды. 1899-1973 жылдар аралығында қазіргі уақытта Қамалдың шығыс бөлігінде көрінетін кірпіш қабырғаның орнында Базарлар парадты болды, бұл Қамалдың денесі үшін тартымды сәулеттік негіз болды. Базарлар Замкова көшесін кеңейту жұмыстарына байланысты бұзылды. Пясттармен салынған қамал екі ғасырдан астам уақыт бойы олардың резиденцияларының бірі болды. 1572 жылдан бастап ол Промниц, Шаффгоц, Суннег, Солмс және Хаугвицтің дворяндық отбасыларының өкілдері басқаратын тәуелсіз сыныптық негіздегі Биелско мемлекетінің әкімшілік және коммерциялық орталығы болды. 1752 жылы бұл мемлекеттің жағдайы герцогтікке көтерілді, ол Сульковскис отбасының билігіне өтті. Биелско голландиясы 1849 жылға дейін өмір сүрді, ол кезде Австрия қазіргі әкімшілік бөліністі енгізді, осылайша ескі феодалдық құрылымдарды жою және Биелско округінің Старостине қосылды. Қасқырдың өзі және қала маңындағы көптеген иеліктер 1945 жылға дейін Сульковскийлердің иелігінде болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қамал поляк мемлекетімен немістер қалдырған мүлік ретінде иеленді және көптеген мәдени мекемелердің баспанасы ретінде қызмет етті. 1983 жылдан бастап Катовице қаласындағы Силезия жергілікті үкіметінің қарамағындағы Бельско-Беладағы ұлттық мұражай қамалдың жалғыз пайдаланушысы болды.

Тұрақты көрме

Қалада тұрақты көрме бірінші қабаттағы бірнеше бөлмелерді қамтиды. Оған кіру 2001 жылы қалпына келтірілген 19-ғасырлық вестибюльді бойлай өтеді. Ғимараттың батыс қанатында аңшылық бөлме мен қару-жарақ қоймасы орналасқан. Келесі екі бөлмеде 15 - 17 ғасырлардағы үш ғасырлық өнер тарихы көрсетіледі. Бұл бөлмелерге жақын орналасқан рококо стиліне тән концерт залы мен Бидермейер залы бар. Қалдықтың шығыс қанатында 19 және 20 ғасырлардағы сурет және графика галереясы орналасқан. Солтүстік қанатта орналасқан келесі бөлмелерде қала мен қамалдың тарихына, сондай-ақ ескі Биелско мен Бяланың қолөнершіл дәстүрлеріне арналған көрме орналасқан. Қалманың шығыс қанатында өнер галереясы орналасқан. Мұнда 19-шы суреттерде реализм мен академизмді бейнелейтін суреттер, Млода Польша (Жас Польша) суреттері, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі тәуелсіздіктің жиырма жылдығында және қазіргі уақытта Бельско-Белаға байланысты суретшілердің туындылары бар. Ауланың алдындағы аулада XX ғасырдың басындағы суретшілер жасаған графикалық өнердің жинағы, сондай-ақ XIX және XX ғасырдағы Бельско мен Бела тұрғындарының портреттері қойылған. Сонымен қатар, Қамалдың бірінші қабатында мұражайдың уақытша көрмелері орналасқан тағы үш бөлме бар.

Технология және тоқыма өнеркәсібі мұражайы

Музейде бұл салаға қатысты машиналар, жабдықтар мен құжаттар жинақталады. Экспонаттар төрт бөлмеде сақталады. Олардың әрқайсысы ескі тоқыма зауытының бөлінісіне сәйкес келеді. Бөлек бөлмеде бас киім жасау машиналары бар. Экспозицияны Більско-Бела өрт сөндіру бөлімінің және қалалық сумен жабдықтау жүйесінің тарихына арналған көрме толықтырады. Сонымен қатар, шағын баспахана және мұражай астық қоймасы бар, онда барлық тарихи тұрмыстық жабдықтар, радио құрылғылары, жазу машиналары және т.б. сақталады. Тарихи токарь, бұрғылау машиналары мен құлыптау құралдары Бельск қаласындағы металл өңдеу өнеркәсібінің дәстүрін еске салады.

Ұқымашының үйі

Биылғы көрмеге "Тігушілер үйі" атты көрменің негізі - тоқымашы үйі мен цехының интерьерін қайта құру. Оның орналасуы 19-20 ғасырлар аралығындағы үйдегі өмір мен жұмыс жағдайларын жақындастыруға тырысу. Үйді екі үлкен бөлімге бөліп тұратын зал бар. Кіреберісінің сол жағында - цех, оң жағында - ас үй мен жатын бөлмесі бар тұрғын бөлме. "Тіггердің үйі" бұрынғы ағаштан салынған қала құрылысының түпнұсқа үлгісін көрсетеді. Бұл - қолөнер шеберлерінің еңбектерін көрсетудегі бірегей әрекет, ол гильдияның мықты позициясы арқылы қалыптасады.

Джулиан Фалаттың вилласы

Бистра-Сляскадағы Юлиан Фалатоның мұражайы суретшінің тарихи вилласында орналасқан, оны "Фалатовка" деп атайды. Мұражайға келушілер суретшіге және суретшінің кейбір өмірбаянына танысады. Бұл суретшілердің Краков көркемсурет академиясының ректоры лауазымынан зейнетке шыққаннан кейін тұрған үйі. Көрмеде майлы бояулар мен акварель суреттері: автопортреттер, отбасы мен достарының портреттері, көптеген саяхаттарынан шыққан пейзаждар және аңшылықпен байланысты жұмыстар ұсынылады. Көрмеге қоғамның игілігі үшін өмірлік көркем шығармашылық пен әлеуметтік қызметке арналған мұрағаттық материалдар енген. Көрмеге мектеп сертификаттары, Фалаттың отбасы мен достарымен бірге түсірілген фотосуреттері, дипломдар, құрметті атақтар, марапаттар, хаттар мен оның әлемді аралау саяхаттарына байланысты естеліктер қойылған.