Кіріспе
Телеарна үшін түсірілген көркем фильмдер "телефильмдер" деп аталады. Телефильм, телефильм, телемультфильм немесе телефильм/мультфильм – телеарнаға түсіріліп, бастапқыда сол арна арқылы көрсетілген, толық метражды фильм. Ол кинотеатрларда көрсету үшін түсірілген фильмдерден және тікелей бейнежазбаға түсірілген фильмдерден өзгеше. Кейбір жағдайларда мұндай фильмдерді "мини-сериал" деп те атайды, ол әдетте бірнеше бөліктен тұратын немесе шектеулі саны бар эпизодтардан құралған сериалды білдіреді.
films called Television
A television film, alternatively known as a television movie, made for TV film/movie, telefilm, telemovie or TV film/movie, is a feature length film that is produced and originally distributed by or to a television network, in contrast to theatrical films made for initial showing in movie theaters, and direct to video films made for initial release on home video formats. In certain cases, such films may also be referred to and shown as a miniseries, which typically indicates a film that has been divided into multiple parts or a series that contains a predetermined, limited number of episodes.
Шығуы мен тарихы
"Телевизиялық фильмдердің" алғашқы үлгілеріне 1944 жылдың 18 желтоқсанында Нью-Йорктегі WABD (қазіргі WNYW) телеарнасында көрсетілген, RKO Pictures компаниясының өндірісіндегі "Talk Faster, Mister" және 1957 жылғы Роберт Браунингтің поэмасы негізінде түсірілген "The Pied Piper of Hamelin" фильмі кіреді. Сонымен қатар, Ван Джонсонның басты рөлде ойнаған, теледидар үшін тікелей түсірілген алғашқы "отбасылық мюзиклдердің" бірі еді. Бұл фильм Technicolor форматында түсірілді, бұл теледидар үшін жаңалық болды, себебі бұрын телеарналар желілердің өндірген түсті процестерін қолданған. Осы кезеңдегі "отбасылық мюзиклдердің" көпшілігі, мысалы "Peter Pan", түсірілмей, тікелей эфирде көрсетіліп, кинескопқа жазылған. Кинескоп – бұл бейнемонитордан түсірілген теледидар бағдарламасының жазбасы, видеотаспаның ойдағыруына дейін теледидар бағдарламасын жазудың жалғыз (салыстырмалы түрде арзан) тәсілі. Көптеген телеарналар фильмдерді көрсетуге қарсы болды, себебі олардың ойынша, бұл станция менеджерлерін жарнама берушілер мен кино өндірушілермен тәуелсіз келісімдер жасауға итермелейді, соның салдарынан желілердің демеушілермен және серіктестермен жасаған келісімдері бұзылуы мүмкін. Телевизиялық фильм деп саналатын екінші фильм – Дон Сигельдің "The Hanged Man" фильмі, ол 1964 жылдың 18 қарашасында NBC телеарнасында көрсетілді.
Мысалдар
ABC-дің "Батлстар Галактика: Жұлдызды әлемнің сағасы" сериалы 1978 жылдың 17 қыркүйегінде 60 миллионнан астам көрермен алдында тұсаукесер өткізді. Барлық уақыттағы ең көп тамашаланған телефильм – 1983 жылдың 20 қарашасында 100 миллионға жуық көрерменге көрсетілген ABC телеарнасының "Ертеңгі күн" фильмі болды. Көптеген жағдайларда, сәтті аяқталған сериалдардың жалғасы телефильм түрінде шығады. Мысалы, "Babylon 5: The Gathering" ғылыми-фантастикалық "Babylon 5" сериалын бастады және шоудың әдеттегі бір сағаттық эпизодтарынан ерекшеленеді. "Babylon 5" сериалының бірнеше телефильм жалғасы бар, олардың барлығы бірдей ойдан туған сюжеттік желіде орналасқан. 2003 жылғы "Батлстар Галактика" фильмінің жаңадан түсірілуі екі бөлімді мини-сериал ретінде басталды, кейін апта сайынғы телебағдарлама ретінде жалғасты. Тағы бір мысал – Showtime телеарнасының "Sabrina, the Teenage Witch" фильмі, ол бастапқыда ABC телеарнасында көрсетілді және екі фильмде де басты рөлді ойнаған актриса (Мелисса Джоан Харт) пайдаланылды. "Телефильм" термині сондай-ақ, "Мейберриге оралу" және "Ыстық Рождество Брэдилермен" сериалдарындағыдай, ұзақ уақыттан бері жоғалып кеткен сериалдардың "қайта қосылуына" арналған туындылар үшін де жиі қолданылады. Олар сондай-ақ телесериалдардан туындауы мүмкін, мысалы, "The Incredible Hulk Returns", "The Trial of the Incredible Hulk" және "The Death of the Incredible Hulk". Кейде телефильмдер сәтті кинотеатрлық фильмдерге жалғас ретінде түсіріледі. Мысалы, "Ата-аналардың тұзағы" сериясының тек бірінші фильмі ғана кинотеатрларда көрсетілді. "Ата-аналардың тұзағы II", "III" және "Гавайидегі бал айы" теледидар үшін түсірілді, ал "Midnight Run" сериалының жалғасы да, алғашқысы кинотеатрларда сәтті көрсетілгеніне қарамастан, телефильмдер түрінде шықты. Мұндай фильмдер бейнежазбаға тікелей шығарылуы мүмкін және көбінесе солай болады. Бірақ кейбір фильмдер, мысалы, "The Dukes of Hazzard: The Beginning" ("The Dukes of Hazzard" фильмінің преквелі) және Джеймс А. Миченердің "Техас" фильмдері DVD және теледидарда бірдей уақытта шығарылды, бірақ ешқашан кинотеатрларда көрсетілген жоқ. Теледидар үшін түсірілген мюзиклдер де танымал болды. Бір мысал – Disney Channel арнасында алғашқы екі фильмін көрсеткен "High School Musical" сериалы. Бірінші телефильмнің сәттілігіне байланысты "High School Musical 2" жалғасы шығарылды, ол 2007 жылдың тамызында 17,2 миллион көрерменге ұсынылды (бұл оны негізгі кабельдік телеарналар тарихындағы спорттық емес бағдарламалардың ең жоғары рейтингісіне және кабельдік фильмнің премьерасы үшін ең жоғары рейтингке ие етті). Алғашқы екі фильмтің танымалдылығына байланысты, екінші "HSM" жалғасы "High School Musical 3: Senior Year" 2008 жылы Disney Channel арнасында көрсетілмей, кинотеатрларда көрсетілді. "High School Musical 3" ең көп табыс әкелген мюзиклдердің біріне айналды. Телевизиялық фильмдер дәстүрлі түрде маусымдық кезеңде ірі телеарналар арқылы көрсетіліп келді. Бірақ қазір мұндай ұсыныстар өте сирек кездеседі. Кен Таккер Джесси Стоунның CBS телефильмдерін қарап тұрып, "телеарналар енді телефильмдерге инвестиция жасамайды" деп атап өтті. Бұл орынды Hallmark Channel, Syfy, Lifetime және HBO сияқты кабельдік арналар басты, сондай-ақ Temple Grandin және Recount сияқты жобаларға, көбінесе үздік шығармашылық таланттарды пайдаланды. Бұрын екі сағаттық фильм немесе мини-сериал ретінде жоспарланған жоғары сапалы шектеулі бағдарламалар енді бірнеше аптаға созылатын жаңа "шешімді сериал" форматына бейімделді (әдетте мини-сериалдардағыдай бірінен кейін бірі жалғаспайды), соңында аяқталуы кепілді. Мұндай мысалға "The People v. O. J. Simpson: American Crime Story" сериалын келтіруге болады, және мұндай сериалдар көбінесе кабельдік арналарда және Netflix сияқты стримингтік қызметтерде көрсетіледі.
Өндіріс және сапа
1991 жылы "Нью-Йорк таймс" газетінде жарияланған мақалада теледидар сыншысы Джон Дж. О'Коннор "халық мәдениетінің аз ғана туындылары теледидар үшін түсірілген фильмдерге қарағанда көбірек қараушылықты тудырады" деп жазды.
Теледидар шоуларының толықметражды эпизодтары
Кейде ұзақ уақыт бойы көрсетіліп келе жатқан телесериалдар телефильмдердің негізі ретінде қолданылады. Мұндай фильмдер көбінесе бір камерамен түсіріледі, тіпті телесериал бірнеше камерамен түсірілсе де, бірақ оларды синдикация үшін 30 немесе 60 минуттық жеке бөлімдерге бөлуге оңай болады. Көптеген фильмдер шоудың актерлерін экзотикалық шетелдік жерге көшіреді. Дегенмен, олар фильм ретінде жарнамаланғанымен, шын мәнінде телешоудың ұзартылған эпизодтары ғана, мысалы, Star Trek: The Next Generation, Star Trek: Deep Space Nine және Star Trek: Voyager сияқты пилоттық және соңғы бөлімдері. Мұндай фильмдердің көпшілігі көрерменді көптеп тарту және шоудың рейтингін жоғарылату мақсатымен «сүптіру кезеңінде» (sweeps period) жасалып, көрсетіледі. Сонымен қатар, бірнеше телесериалдың кейіпкерлерінің өзара әрекеттесетін эпизодтары (CSI, NCIS және Chicago франшизаларында, сондай-ақ Murder, She Wrote және Magnum, P. I., Scandal және How to Get Away with Murder, Ally McBeal және The Practice сериалдарында болғандай) фильм түрінде көрсетіледі, барлық сериалдардың көрермендерін бірнеше сағаттық сюжеттің бөлігі ретінде көруге шақырады.