Кіріспе

Испаниядағы және оның бұрынғы отарлауларындағы барокко дәуірінің сәулет испан бароккосы - Испанияда, оның провинцияларында және бұрынғы отарлауларында дамыған барокколық сәулеттің бір тармағы.

Тарих

Стилдің дамуы үш кезеңнен өтті. 1680 және 1720 жылдар аралығында Чурригера Гуаринидің Соломон бағаналары мен Композиттік тәртіптің қоспасын танымал етті, ол "жоғарғы тәртіп" деп аталады. 1720 және 1760 жылдар аралығында кері бұрылған конус немесе обелиск пішіндес Churrigueresque бағанасы немесе estipite әшекейлік безендірудің негізгі элементі ретінде құрылды. 1760 - 1780 жылдар аралығында қызығушылықтың бірте-бірте өзгерісі болды. Солтүстік Еуропа өнерінен айырмашылығы сол кезеңдегі испан өнерінде ақыл-ойға ұнамды болудың орнына эмоцияларға жүгінген. Алтарь мен алтаблдарды жобалауға маманданған Чурригера отбасы герререск классицизмінен бас тартып, күрделі, асыра сілтеген, тіпті шапшаңдыққа толы сырты орнату стилін насихаттады. Жарты ғасыр ішінде олар Саламанканы үлгілі чурригереск қаласына айналдырды.

Испанияда

Пиренейлер арқылы итальяндық барокко әсерлері енген сайын, олар XVI ғасырдың аяғынан бастап кең тараған Хуан де Эррераның классицистік көзқарасын бірте-бірте жеңіп шықты. 1667 жылы Гранада соборының (Алонсо Каноның) және Жаен соборының (Евфрасио Лопес де Рохастың) қасбеттері испан собор архитектурасының дәстүрлі мотивтерін барокколық эстетикалық идиомда түсіндіруде суретшілердің еркіндігін көрсетеді. Мадридте, базарда және Наполеон әскерлері француз шапқыншылығы кезінде қираған Корольдік Буэн-Ретро сарайында ертедегі барокколық стиль дамыды. Оның бақтары әлі күнге дейін Parque del Buen Retiro, Мадрид болып табылады. Осы 17 ғасырдағы ақылды кірпіш барокко әлі күнге дейін сарайлар мен алаңдарда астана көшелерінде жақсы көрінеді. Испан бароккосының ең көзге түсетін үш шығармасы - Вальядолид университетінің энергетикалық қасбеттері (Диего Томе және Фрай Педро де ла Визитасьон, 1719), Сантьяго-де-Компостела соборының батыс қасбеті (немесе Фахада-дель-Обрадуиро) (Фернандо де Касас и Новоа, 1750), және Мадридтегі Сан-Фернандо хосписі (Педро де Рибера, 1722), оның қисық экстраваганттылығы Антонио Гауди мен модернизмді жариялаған сияқты. Бұл жағдайда басқа көптеген жағдайларда сияқты дизайн құрылымы мен қызметіне аз қатысы бар тектоникалық және сәндік элементтердің ойынды қамтиды. Гүлденген әшекейлердің басты бөлігі - мұқият ойма-қаймақпен жасалған басты есіктің айналасында орналасқан. Егер біз бұзылған фронтондардың күрделі лабиринтін, толқымалы карнизаларды, штукатурлы қабықтарды, кері бұрылған конфигурацияларды және гүлшоғырды қарапайым қабырғадан алып тастасақ, ғимараттың пішіні мүлдем өзгермейді. Алайда, Churrigueresque Барокко кеңістік пен жарықтың ең әсерлі үйлесімдерін ұсынды. Гранада Чартерхаус (Франциско Хуртадо Искьеордоның сакральді), ішкі кеңістікке қолданылатын Churrigueresque стильдерінің апофеозы деп саналады немесе Нарсисо Томедің Толедо сотының El Transparente, онда мүсін мен сәулет салты айтарлықтай жарық әсерлерін алу үшін біріктірілген. Мадридтің Корольдік сарайы және Пасео-дель-Прадоның (Салон-дель-Прадо және Алкала-Доргейт) сол қаладағы интервенциялары ерекше атауға лайық. Олар барокко стилімен салынған, көбінесе неоклассикалық деп қате түсіндіріледі, оларды корольдер Филипп V және Карл III салған. Сеговиядағы Сан-Ильдефонсо Граньясының Корольдік сарайы және Аранхуездегі Аранхуез Корольдік сарайы - архитектура мен бау-бақшаның барок интеграциясының жақсы мысалы, француз ықпалы байқалады (Ла Гранья "Испаниялық Версаль" деп аталады), бірақ жергілікті кеңістіктік тұжырымдамалармен, олар кейбір жағынан маврлар иелігінің мұрасын көрсетеді. XVII ғасырдағы Испанияның ең бай императорлық провинциясында, Фландрияда, гүлді сәндік бөлшектер құрылысқа тығыз байланысты, осылайша артықшылық туралы алаңдаушылықты болдырмады. Авербод аббатлығында (1667) испан, француз және голланд барок эстетикасының айтарлықтай үйлесімін байқауға болады. Тағы бір ерекше мысал - Лувендегі Сент-Мишель шіркеуі (1650-70), оның екі қабатты қасбеті, жарты бағаналар кластерлері және француздық әсерден туған мүсіндік бөлшектерінің күрделі жиынтығы. Алты онжылдықтан кейін архитектор Хайме Борт и Мелия Испанияға Рококоны алғаш рет енгізді (Мурсия соборы, батыс қасбеті, 1733). Испанияның Рококо стилін ұлықтаушы ең ірі шебері - жергілікті шебер Вентура Родригес, Сарагосадағы Базиликаның сәулелі интерьеріне жауапты (1750).

Испан Америкасында

Солтүстікке қарай, 18 ғасырдағы ең бай провинция Жаңа Испания Мексика Мексикалық Churrigueresque деп аталатын фантастикалық экстравагантты және визуалды шатастырған сәулет өнері жасады. Бұл ультра-барокколық тәсіл Лоренцо Родригестің шығармаларында аяқталады, оның шедеврі - Мексикадағы Саграрио Метрополитано (1718-69). Бұл стильдің басқа да үлгілерін күміс кен орындарының шалғай қалаларынан табуға болады. Мысалы, Окотландағы киелі үй (1745 жылы басталған) - бұл жарық қызыл плиткалармен жабылған жоғары деңгейдегі барокколық собор, ол негізгі кіреберіс пен иілгіш мұнараларға (сыртқы, ішкі) мол жиналған әшекейлермен керемет контраст жасайды. Санта-Приска-де-Такско шіркеуі (1758 ж.) және Сан-Луис-Потосидегі Сан-Мартин (1764 ж.) Мексикадағы Чурригереск стиліне тағы бір мысал. Мексикалық барокконың шынайы астанасы Пуэбла, онда қолмен боялған мүсіндер (талавера) мен жергілікті сұр тас дайын болуы оның үнділік дәмді жеке және өте жергілікті көркемөнер түріне айналуына әкелді. Алтымышқа жуық шіркеу бар, олардың қасбеттері мен күмбездері әр түрлі түстегі, көбінесе араб үлгілерінде орналасқан шыны плиткаларды көрсетеді. Олардың ішкі бөлмелері алтын жапырақты әшекейлермен қаныққан. XVIII ғасырда жергілікті шеберлер ақ штукатурлық әшекейдің ерекше түрін жасап, оны "альфенике" деп атады. Барокконың Испанияның Америкадағы колонияларында толық және әртүрлі сипаты америкалық және мавр сәндік әсерлерінің қосылуы, шүрригереск тілінің өте көркем түсіндірілуімен байланысты болуы мүмкін. Тіпті испандық аналогтарынан гөрі америкалық барокко стилі стильдік безендіру ретінде дамыды. Он жетінші ғасырдағы көптеген американдық соборлардың егіз мұнаралы қасбеттері ортағасырлық тамырларға ие болды және толыққанды барокко 1664 жылы Кускодағы Плаза де Армас қаласындағы иезуит ғибадатханасы салынғанға дейін пайда болған жоқ. Тіпті сол кезде де жаңа стиль шіркеулердің құрылысына әсер етпеді. Перу бароккосы әсіресе гүлденген, бұл туралы Лимадағы Сан-Франциско монастырында (1673) дәлелденген, оның сары егіз мұнаралар арасында қараңғы күрделі қасбеті бар. Il Gesù үлгісіне (осылай-ақ иезуиттердің базиликасы мен Сан-Педро монастырының жағдайы, Лима) сәйкес, провинциялық "метизо" (тіл аралас) стильдер Арекипа, Потоси және Ла-Паста пайда болды. XVIII ғасырда бұл аймақтың сәулетшілері ортағасырлық Испанияның мудежар өнерінен суреттеуге бет бұрды. Перу фасадының барокконың соңғы түрі алғаш рет Лимадағы Our Lady of Mercy шіркеуінде (1697 1704) пайда болады. Сол сияқты, Китодағы Iglesia de La Compañia (172265) мүсіндері бай фасадты және Сүлеймен бағанасының үстіне орнатылған оюлы құрбандық үстелінің бейнесі бар.