Автокөлік жүргізушілеріне арналған қонақүйлер

Кіріспе

Автокөлік жүргізушілеріне арналған қонақ үй.

Мотель, сондай-ақ автокөлік қонақ үйі, автокөлік мотельі немесе автокөлік пансионаты деп те аталады, автокөлікпен саяхатшыларға арналған қонақ үй, әдетте әр бөлме тікелей көлік құралына арналған тұрақтан кіретіндей етіп жасалған, орталық вестибюль арқылы емес. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін сөздіктерге енген «моторлы қонақ үй» деген сөз тіркесінен жасалған мотель сөзінің бастауы 1925 жылы салынған Калифорния штатының Сан-Луис-Обиспо қаласындағы Milestone Mo Tel (кейіннен «Motel Inn» деп аталды) деген мотельде. Бұл термин бір-бірімен байланысқан бөлмелерден тұратын, есіктері тұраққа қарап тұрған, ал кейбір жағдайларда ортақ аймаққа немесе ортақ тұрағы бар шағын кабиналарға қарап тұрған қонақ үй түрін білдіреді. Мотельдер көбінесе жеке меншікте болады, бірақ мотельдер желісі де бар. 1920 жылдары ірі тас жол жүйелері дами бастаған кезде, ұзақ қашықтыққа саяхаттау жиіледі, ал басты бағыттарға жақын, арзан, оңай қол жетімді түнгі жату орындарының қажеттілігі мотель тұжырымының дамуына әкелді. Егер екінші қабаты болса, ол бірнеше баспалдақпен қызмет көрсетілетін балконына қарайды. Соғыстан кейінгі мотельдер, әсіресе 1950 жылдардың басында және 1960 жылдардың соңында, көбірек эстетикалық ерекшеліктерге ұмтылды, көбінесе назар аударатын түрлі-түсті неондық белгілерді пайдаланды, олар кең таралған мәдениеттен алынған тақырыптарды қолданды – ковбойлар мен үндістердің батыстық бейнелерінен бастап ғарыш кемелерінің және атом дәуірінің иконографиясының заманауи бейнелеріне дейін. 66-шы АҚШ тас жолы «неон дәуірінің» ең танымал мысалы болып табылады. Осы белгілердің көптегені бүгінгі күнге дейін қолданылуда.

Бөлме түрлері

Кейбір мотельдерде бірнеше бөлмелері көлемді болып, кішкентай асүйлермен немесе пәтер сияқты ыңғайлы жабдықтармен жабдықталады; мұндай бөлмелер тұрғындарының барлық тамақты ресторандарда ішуге кеткен ақшаны үнемдеп, өздері тамақ дайындау мүмкіндігі болғандықтан, жоғары бағамен "үйлесімді бөлмелер" деп сатылатын. Екі стандартты бөлмені біріктіріп, бір үлкен бөлме жасауға болатын есіктермен жалғасқан бөлмелер де қонақүйлерде де, мотельдерде де жиі кездеседі. Аз ғана мотельдер (әсіресе Онтариодағы Ниагара шарлауында, Ланди жолынан шарлауыққа дейін созылған мотельдер қатары ұзақ уақыттан бері жас үйленушілерге ұсынылып келеді) қосымша ыңғайлы жабдықтармен, мысалы, джакузилі "жаңа үйленушілерге арналған люкс" ұсынады.

Авто лагерьлер мен соттар

Авто лагерьлер 1920 жылдары пайда болды, бұл саяхатшылардың өздері шатыр тіккен қарапайым муниципалды тұрақтар еді. Сұраныс артқан сайын, пайда табу мақсатында жекеменшік лагерьлер мемлекеттік тұрақтардың орнын басты. 1930 жылдары алғашқы жылдамкөздер (travel trailers) қолжетімді болғанға дейін, автотуристер өз машиналарын төсек, импровизацияланған ас үйлер және төбелік платформалармен жабдықтады. Жылдамкөзден кейінгі кезең – бұл қарапайым, бірақ тұрақты құрылыстардан тұратын лагерь. Ұлы депрессия кезінде тас жол бойында жері бар жер иелері пайдасыз жерді табысқа айналдыру үшін кабиналар салды, ал кейбіреулері туристерге үй жалдады. Жол бойындағы мотельдер мен кабиналардың (көбінесе бір қабатты) ғимараттарын салу оңай және жылдам болды, олардың жоспарлары мен нұсқауларын «қалай жасауға болады» және құрылыс журналдарында табуға болады.

Туристік үйлер

Қаладағы туристік үйлер – автокөлікпен саяхаттайтындарға бөлме жалдауды ұсынатын жеке тұрғын үйлер болатын. Қонақүйлерден өзгеше, туристік үйлердегі қонақтар көбінесе тек жолдан өтіп баратын адамдар еді. АҚШ-тың оңтүстік-батысында африкалық американдықтар Ұлы депрессия кезінде, сол замандағы Джим Кроу саясатының салдарынан, түрлі терілі саяхатшыларға тамақ пен тұруға орын табу қиын болғандықтан, бірнеше туристік үйлер ашты. 66-шы бағдарламалық жолда ақшаға сатып алуға болмайтын нәрселер де болды. Чикаго мен Лос-Анджелес арасында ұзақ сапардан кейін шаршаған адам бөлме жалдай алмайтын еді. Қанша ақшасы болса да, ол мейрамханада немесе асханада отыра алмай, тамақ сатып ала алмайтын. Егер 1940-50 жылдары 66-шы бағдарламалық жолмен саяхаттап бара жатқан түрлі терілі адам болсаңыз, тіпті қалтаңызда ақша болса да, табиғатқа қатысты қажеттіліктерді қанағаттандыратын орын табу да қиын болатын. "Негр автомобильшілерінің жасыл кітабы" (1936–64) нәсілдік шектеулерсіз қонақ үйлер, мейрамханалар, жанармай құю станциялары, спирттік ішімдік дүкендері, шаштараз және сұлулық салондарының тізімін ұсынды; ал "АҚШ-тағы негрлік қонақ үйлер мен қонақ үйлердің кішігірім анықтамалығы" (1939, АҚШ Саяхат бюросы) жатақханаларға маманданған.

Ертедегі мотельдер

"Мотель" термині 1925 жылы Артур Хайнеман салған Калифорния штатының Сан-Луис-Обиспо қаласындағы "Milestone Mo Tel" деп аталатын мекемеден бастау алды. Хотелге атау беру кезінде Хайнеман "Milestone Motor Hotel" сөзін шатырдың үстіне сыйдыра алмағанын байқаған соң, "моторлы қонақ үй" деген екі сөзді біріктіріп, "mo tel" деп атады. Осылайша "мотель" сөзі және алғашқы мотель дүниеге келді. Көптеген басқа да ұқсас бизнес оның үлгісімен жүріп, өздерінің автотұрақтарын (auto camps) салуды бастады және өздерін "мотельдер" деп атады. Кейіннен "Mo Tel" немесе "мотель" сөзін тіркелген сауда белгісі ретінде рәсімдеуге мүмкін болмағандықтан, "Milestone Mo Tel" жай ғана "Motel Inn" деп қайта аталды. Туристік алаңдардың (tourist court) жеке кабиналарын бір шатырдың астына біріктіру арқылы автотұрақ немесе моторлы қонақ үй пайда болды. 1926 жылы бірнеше автотұрақтар өздерін мотельдер деп атай бастады. Осы алғашқы мотельдердің көптегені бүгінге дейін танымал және жұмыс істеп келеді, мысалы, 1938 жылы салынған Луизиана штатының Сент-Францисвилл қаласындағы 3V Tourist Court. Ұлы депрессия кезінде саяхаттап жүргендер (оның ішінде бизнесмендер мен сатушылар) пойызбен саяхаттаудың орнына көлікпен жүруге және жаңа бойлық мотельдерде тұруға мәжбүр болды, себебі бұл оларға қымбат тұратын қалалық қонақ үйлердегі қызмет үшін төлем жасаудан (гарсондар, жүкті тасушылар және басқа да қызметкерлерге сыйлық беруден) сақтауға көмектесті. 1940 жылдары соғысқа жұмыскерлер, отын, резеңке және көлік құралдары жұмылдырылғандықтан құрылыс дерлік тоқтап қалды. Аздаған құрылыстар әскери базалардың жанында жүргізілді, онда барлық жайлы кабиналар солдаттар мен олардың отбасыларын орналастыру үшін пайдаланылды. Соғыстан кейінгі 1950 жылдарда құрылыс өте қарқынды дамыды. 1947 жылы АҚШ-та шамамен 22 000 автотұрақ жұмыс істеді; сол дәуірдегі 50 бөлмелі мотельдің құрылысы бөлмесіне 3000 долларға түсті, ал қалалық қонақ үйдің құрылысы бөлмесіне 12 000 долларға бағаланды. 1950 жылы АҚШ-та 22 миллион демалыс жасаушының жартысына қызмет көрсететін 50 000 мотель болды; бір жылдан кейін мотельдер тұтынушылардың сұранысы бойынша қонақ үйлерден басып өтті. Индустрия 1964 жылы 61 000 объектімен өркендеді және 2012 жылға қарай 16 000 объектіге дейін төмендеді. Көптеген мотельдер ыстық жазда "ауа салқындату" (бұл "кондиционер" деген сөздің ертедегі атауы) немесе суық қыста "бумен жылыту" бар екенін жарқыраған неоновые белгілермен жарнамалады. Аз ғана мотельдер вигвамдар немесе типилер сияқты ерекше архитектураны қолданды немесе "Кабуз мотелі" немесе "Кабуз мейрамханасы" құру үшін пайдаланылмаған теміржол вагондарын пайдаланды, онда әр кабина теміржол вагоны болды.

The term "motel" originated from an establishment called "Milestone Mo Tel" in San Luis Obispo, California, which was constructed in 1925 by Arthur Heineman. In conceiving of a name for his hotel, Heineman combined the two words motor hotel into one word as mo tel, after he found that he could not fit the words "Milestone Motor Hotel" on the rooftop. Therefore the word "motel" and literally the first motel was born. Many other similar businesses followed in its footsteps and started building their own auto camps, as well as calling themselves "motels". Later, as a result of failing to obtain a registered trademark for the word "Mo Tel" or "motel", Milestone Mo Tel was renamed simply as "Motel Inn". Combining the individual cabins of the tourist court under a single roof yielded the motor court or motor hotel. A handful of motor courts were beginning to call themselves motels, a term coined in 1926. Many of these early motels are still popular and are in operation, as in the case of the 3V Tourist Court in St. Francisville, Louisiana, built in 1938. During the Great Depression, those still traveling (including business travelers and traveling salespeople) were under pressure to manage travel costs by driving instead of taking trains and staying in the new roadside motels and courts instead of more costly established downtown hotels where bell captains, porters, and other personnel would all expect a tip for service. In the 1940s, most construction ground to a near halt as workers, fuel, rubber, and transport were pulled away from civilian use for the war effort. What little construction did take place was typically near military bases where every habitable cabin was pressed into service to house soldiers and their families. The post war 1950s ushered in a building boom on a massive scale. By 1947, approximately 22,000 motor courts were in operation in the U. S. alone; a typical 50 room motel in that era cost $3000 per room in initial construction costs, compared to $12,000 per room for metropolitan city hotel construction. By 1950 there were 50,000 motels serving half of the 22 million U. S. vacationers; a year later motels surpassed hotels in consumer demand. The industry peaked in 1964 with 61,000 properties and fell to 16,000 properties by 2012. Many motels began advertising on colorful neon signs that they had "air cooling" (an early term for "air conditioning") during the hot summers or were "heated by steam" during the cold winters. A handful used novelty architecture such as wigwams or teepees or used decommissioned rail cars to create a "Caboose Motel" or "Caboose Inn" in which each cabin was a rail car.

Кеңейту

1950-1960 жылдар АҚШ және Канадада мотель индустриясының гүлденген кезеңі болды. Ескі, отбасылық мотельдер бассейн сияқты немесе түсті теледидар (1960-шы жылдары үлкен сәнділік) қоса бастағанда, мотельдер ерекше және әсерлі дизайнмен салынды. Бөлмелердегі қызықты жаңалықтардың бірі – монетамен жұмыс істейтін «Сиқырлы саусақтар» дірілдейтін төсек болды, ол 1958 жылы пайда болды, бірақ 1970-ші жылдары монета жинағыштарының бұзылуына байланысты көптеген жерлерден алынып тасталды. American Hotel Association (1953 жылы қазіргі American Express картасының алға құрлысы болған Universal Credit Card ұсынған) 1963 жылы American Hotel & Motel Association болып өзгерді. Көптеген мотельдер көлемді тас жолдарда өз орнын табуға тырысқанда, жағажай маңындағы мотельдер бірден сәттілікке жетті. Флорида штатының Джексонвилл, Майами және Мэриленд штатының Оушен-Сити сияқты ірі жағажай қалаларында «Castaways» сияқты түрлі-түсті мотельдердің әртүрлі пішіндегі және өлшемдегі қатары кең таралды.

Жолдамалар

Бастапқыда мотельдер шағын, жергілікті кәсіпорындар болған, олар екі жолақты тас жолдардың бойында өскен, бұл жолдар бойындағы әрбір қаладағы басты көшелер болатын. Тәуелсіз кәсіпорындар болғандықтан, жатақханалардың сапасы бір мотельден екіншісіне айтарлықтай өзгеше болды; мұндай мекемелердің аз бөлігі ғана Америка Автомобиль Ассоциациясы мен Канада Автомобиль Ассоциациясы (1917 жылдан бері мейрамханалар мен жатақханалардың карталарын және анықтамалық кітаптарын жариялап келген) тарапынан тексеріліп, бағаланған. Дегенмен, "қорғанышыңыз үшін санитарлық өңделген" деген жарнаманың артында біркелкі стандарт болған жоқ. Жергілікті мотельдердің ұлттық жарнамаға қол жеткізуі қиын болды, сондай-ақ алыс қаладағы бөлмені брондауға мүмкіндік беретін жалпыұлттық желі де болған жоқ. Сондықтан ірі қалаларға апаратын басты жолдар ашық орынды (кейіннен ТҮСТІ ТЕЛЕВИЗИЯ, кондиционер немесе жүзу бассейні) жариялаған қызыл неон шамдарға толы көрініске айналды, бәсекелес операторлар көлемді тас жолдарда көзге түру үшін күресті. Жарнаманың басқа да түрлеріне жергілікті туристік бюролар мен клиенттерге тегін берілетін беделді карточкалар жатты. Америка Автомобиль Ассоциациясының "Моторлы соттар мен коттедждер" каталогындағы рейтинг – сол дәуірдегі тәуелсіз мотельдердің іздеген көптеген құжаттарының бірі ғана еді. Аймақтық нұсқаулықтар (мысалы, А. Лоуэлл Ханттың "Флоридаға ресми нұсқаулық" кітабы немесе "Мақұлданған саяхатшылар мотельдері") және тамақ сыншысы Дункан Хайнстің жариялаған тамақ және жатақхана туралы нұсқаулықтары ("Жақсы тамақтанудағы оқиғалар", 1936 және "Бір түнге жатақхана", 1938) да жоғары бағаланды.

Жіберу тізбектері

Қонақ үйлердегі ұсыныс тізбегі 1930 жылдардың басында пайда болды, бастапқыда кабиналар мен туристік алаңдарды насихаттау үшін қолданылды. Қазіргі заманғы "франчайзинг тізбегі" моделінің алдындағы түрі, ұсыныс тізбегі – тәуелсіз мотель иелерінің тобы еді, онда әрбір мүше мекенжай ерікті түрде белгілі бір стандарттарға сай келіп, әрбір мекеме басқаларын қолдап жарнамалап отырды. Әрбір мекеме өз атымен қатар топтың атын да мақтан тұтып көрсетті. 1933 жылы АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы мотель иелері тобы құрған United Motor Courts 1950 жылдардың басына дейін нұсқаулық кітап жариялап тұрды. Бұл қазір тоқтатылған топтың бір бөлігі, Quality Courts, 1941 жылы ұсыныс желісі ретінде басталып, 1960 жылдары франчайзингтік операцияға (Quality Inn) айналдырылды. Budget Host және Best Value Inn да ұсыныс желілері болып табылады. Best Western (1946) – тәуелсіз батыс АҚШ мотельдерінің ұқсас ұсыныс тізбегі. Ол мүшелеріне тиесілі желі ретінде жұмыс істейді, бірақ қазіргі Best Western операциясы кейінгі франчайзинг жүйелерінің көптеген ерекшеліктерін (мысалы, орталықтандырылған сатып алу және брондау жүйелері) бөліседі.

Меншік тізбектері

Ең алғашқы мотель желілері, ортақ архитектурамен салынған бірнеше меншікті брендтер 1930 жылдары дүниеге келді. Олардың алғашқылары – меншік тізбектері, онда шағын топ адамдар бір ортақ бренд астындағы барлық мотельдерді иеленіп, басқарды. 1929 жылы Техас штатының Ист-Вако қаласында құрылған Alamo Plaza Hotel Courts 1936 жылға қарай жеті, ал 1955 жылға қарай жиырмадан астам автотұрақтары бар еді және осындай тізбектердің біріншісі болды. Симмонс жиһаздарымен, әр төсекте Beautyrest матрастарымен және әр бөлмеде телефондармен жабдықталған Alamo Plaza бөлмелері "өзіне қамқорлық ететіндерге қызмет ету" слоганымен "туристік пәтерлер" ретінде таныстырылды. 1935 жылы құрылыс шебері Скотт Кинг Калифорния штатының Сан-Диего қаласында Кинг моторлы тұрағын ашты. Ол 1939 жылы алғашқы нысанына Travelodge деген ат берді, ал бес жыл ішінде әртүрлі инвесторлар тапсырысымен екі дюжина қарапайым мотель үлгісіндегі нысандар салып бітті. 1946 жылдан кейін ол TraveLodge таңбасымен бүкіл тізбекті біріктіріп, кеңейтті. 1937 жылы Харлан Сандерс Кентукки штатының Корбин қаласында жанармай құю станциясының жанында Сандерс Корт және Кафе мотелі мен мейрамханасын ашты; екінші орны Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласында ашылды, бірақ мотель желісі ретінде одан әрі кеңейту жоспары іске аспады.

Франчайзингтік желілер

1951 жылы тұрғын үй салушы Кеммонс Уилсон Вашингтонға отбасылық саяхатында кездескен мотельдерден көңілі тоққан болатын. Әр қалада бөлмелердің жағдайы жақсы күтілгеннен ласқа дейін әртүрлі болды, көбінде бассейн болмады, ал жергілікті мейрамхананың жоқтығы кешкі асты іздеу үшін бірнеше шақырым жол жүруді талап етті. Бөлмелердің құны 8-10 доллар болса да, автокөлік тұрақтары әр бала үшін қосымша 2 доллар алды, бұл отбасылық демалыстың шығындарын айтарлықтай арттырды. Ол Мемфистен Нэшвиллге дейінгі басты тас жолға (U.S. 70) 4941 Summer Avenue (U.S. 70) мекенжайында өзінің мотелін салды. Мотельге 1942 жылғы «Holiday Inn» музыкалық фильмінен алынған ат берді. Фильмде тек мереке күндері ғана есігін ашатын ойдан шығарылған пансионат туралы айтылған. Әрбір жаңа «Holiday Inn» мотелінде теледидар, кондиционер, мейрамхана және бассейн болады. Мемфистегі қонақтар Флорида штатының Дейтона Бич немесе Огайо штатының Акрон қаласындағыдай жағдайға ие болуы үшін барлығы қатаң стандарттарға сай келуі керек еді. Бастапқыда мотельдер желісі болған «Holiday Inn» 1965 жылы IBM жасаған ұлттық бөлмелерді брондау жүйесін алғаш рет енгізіп, 1968 жылға қарай 1000-шы орнын ашты. 1954 жылы Флагстафф қаласында (Аризона штаты) 60 бөлмелі мотель «Рамада» (испан тілінде «көлеңкелі демалыс орны») деген атпен алғашқы орнын ашты. 1957 жылы Вашингтонға жақын орналасқан «Twin Bridges» мотельі «Quality Courts» мүшесі ретінде құрылып, 1959 жылы алғашқы «Marriott» мотеліне айналды. 1962 жылы ол мотельден қонақ үйге дейін кеңейді. Жеке мотель иелері үшін франчайзинг желісі автоматтандырылған орталық брондау жүйесін және тұтынушыларға бөлмелер мен жайлылықтардың ең төменгі стандартқа сай келетініне кепілдік беретін ұлттық танымал брендті ұсынды. Бұл, әрине, белгілі бір шығындарға байланысты болды. Франчайзинг ақылары, маркетингтік ақылар, брондау ақылары және роялти ақылары экономикалық төмендеу кезеңінде де төмендетілмеді, бұл франчайзинг корпорациялары пайда табатын кезде бизнес тәуекелінің көп бөлігін франчайзидің мойнына жүктеді. Кейбір франчайзинг шарты франчайзидің бизнесті жалғаса беретін кәсіпорын ретінде сатуына немесе франчайзинг тобынан айыпсыз шығуына шектеу қойды. Франчайзинг моделі тізбекке қатысты өнімді стандарттау және сапаны бақылаудың жоғары деңгейін қамтамасыз етті, бұл ұсыныс тізбегі моделімен мүмкін емес еді. Сонымен қатар, бұл модель тығыз иелік ету тізбегінің ең ірі көлемінен тысқары кеңеюге мүмкіндік берді. Кейбір жағдайларда, иелігі әлсіз байланысқан тізбектер (мысалы, «Travelodge») және ұсыныс тізбектері (мысалы, 1939 жылы жеті мотель операторы құрған коммерциялық емес ұсыныс жүйесі «Quality Courts») франчайзинг жүйелеріне айналдырылды. «Quality Courts» (1939) және «The Best Western Motels» (1946) екеуі де бастапқыда ұсыныс тізбектері болды және көбінесе бірге сатылды (өйткені «Quality Courts» негізінен Миссисипи өзенінің шығысында орналасқан), 1960 жылдарға дейін. Екеуі де ұлттық жеткізу тізбегі мен брондау жүйесін құрды және ең төменгі стандарттарға сәйкес келмейтін мүлікті белсенді түрде алып тастады. 1963 жылы олардың жолдары айқасты. «Quality Courts» «Quality Inn» болып өзгеруіне себеп, I 40 тас жолы U.S. 70 тас жолын айналып өтіп, тізбек өзін орташа бағалы қонақ үй бренді ретінде қайта позициялады. «Twin Bridges Marriott» 1990 жылы саябақ құру үшін бұзылды. 1950 жылдардағы көптеген тәуелсіз мотельдер жұмыс істеуін жалғастырды, көбінесе жаңа иелеріне сатылды немесе қайта аталды, бірақ клиенттерді тізбектерге жоғалту салдарынан олардың төмендеуі жалғасты. Көбінесе ғимараттың дизайны, дәлізі бар жеке жатын бөлмелерінің ұзақ қатарынан және ас үй немесе асхананың болмауы оны басқа мақсаттарға жарамсыз етті.

In 1951, residential developer Kemmons Wilson returned to Memphis, Tennessee disillusioned by motels encountered on a family road trip to Washington, D. C. In each city, rooms varied from well kept to filthy, few had a swimming pool, no on site restaurant meant a few miles driving to buy dinner, and (while the room itself was $8 to $10) motor courts charged $2 extra per child, substantially increasing costs of a family vacation. He would build his own motel at 4941 Summer Avenue (U. S. 70) on the main highway (U. S. 70) from Memphis to Nashville, adopting a name from a 1942 musical film Holiday Inn about a fictional lodge only open on public holidays. Every new Holiday Inn would have TV, air conditioning, a restaurant, and a pool; all would meet a long list of standards in order to have a guest in Memphis to have the same experience as someone in Daytona Beach, Florida or Akron, Ohio. Originally a motel chain, Holiday Inn was first to deploy an IBM designed national room reservations system in 1965 and opened its 1000th location by 1968. In 1954 a 60 room motor hotel in Flagstaff, Arizona, opened as the first Ramada (Spanish for "a shaded resting place"). The Twin Bridges Motor Hotel, established in 1957 near Washington, D. C. as a member of Quality Courts, became the first Marriott in 1959, expanding from motel to hotel in 1962. For individual motel owners, a franchise chain provided an automated central reservation system and a nationally recognized brand which assured consumers that rooms and amenities met a consistent minimum standard. This came at a cost; franchise fees, marketing fees, reservation fees, and royalty fees were not reduced during times of economic recession, leaving most of the business risk with the franchisee while franchise corporations profited. Some franchise contracts restricted the franchisee's ability to sell the business as a going concern or leave the franchise group without penalty. For the chain, the franchise model allowed a higher level of product standardization and quality control than was possible as a referral chain model while allowing expansion beyond the maximum practical size of a tightly held ownership chain. In some cases, loosely knit ownership chains (such as Travelodge) and referral chains (such as Quality Courts, founded in 1939 by seven motel operators as a non profit referral system) were converted to franchise systems. Quality Courts (1939) and The Best Western Motels (1946) were both originally referral chains and largely marketed together (as Quality Courts were predominantly east of the Mississippi River) until the 1960s. Both built national supply chain and reservation systems while aggressively removing properties not meeting minimum standards. In 1963, their paths diverged. Quality Courts became Quality Inn, as I 40 bypassed U. S. 70 and the chain repositioned itself as a mid price hotel brand. The Twin Bridges Marriott was demolished for parkland in 1990. Many independent 1950s era motels would remain in operation, often sold to new owners or renamed, but continued their steady decline as clients were lost to the chains. Often the building's design, as traditionally little more than a long row of individual bedrooms with outside corridors and no kitchen or dining hall, left it ill suited to any other purpose.

Нарықты сегменттеу

1970 және 1980 жылдары тәуелсіз мотельдер Мотель 6 және Рамада сияқты желілерге көшті, жол бойындағы орналасқан жерлер автокөлік жолдарымен айналып өтіле бастады, ал мотель желілерінің дамуы мотельдер мен қонақүйлердің аражік аясын жойды. Көбінесе ескі тас жолдардың бойында бес бөлмелі отбасылық мотельдерді кездестіруге болады, бірақ олар экономикалық шектеулі қызмет көрсететін желілердің өркендеуіне байланысты бәсекелесуге мәжбүр болды. ELS қонақүйлері әдетте пісірілген тағамдар немесе спирттік сусындар ұсынбайды, континенттік таңғы ас тағамдарының шектеулі ассортиментін ұсына алады, бірақ оларда мейрамхана, бар немесе бөлме қызметі болмайды. Journey's End Corporation (1978 жылы Онтарионың Беллвилл қаласында құрылған) қазіргі мотельдермен баға бойынша тікелей бәсекелесе алмайтын екі қабатты қонақүй ғимараттарын салды. Бөлмелері жақсы қонақүйлерге ұқсас, бірақ бассейн, мейрамхана, фитнес-орталық немесе конференц-зал жоқ. Бөлме қызметі көрсетілмейді, архитектуралық стильдер қалалар арасында айтарлықтай ерекшеленбейді. Желі "толық қызмет көрсететін сәнді қонақүйлер мен қарапайым, бірақ таза жол жиегіндегі мотельдердің арасында нәрсені іздейтін бюджеттік саяхатшыларды" бағытқа алды, бірақ көбінесе шағын қалалардан келген және дәстүрлі түрде шағын мотельдерді қолдаған жеке саяхатшыларды тартты. Халықаралық желілер де осы үлгіні тез қабылдады. Choice Hotels 1982 жылы Comfort Inn брендін экономикалық шектеулі қызмет көрсететін бренд ретінде құрды. Жаңа шектеулі қызмет көрсететін брендтер нарықты сегменттеуге мүмкіндік берді, әртүрлі тауарлық белгілер мен брендтерді пайдалану арқылы ірі қонақүй желілері әуежайлар мен автокөлік жолдарының жанындағы жаңа шектеулі қызмет көрсететін объектілерді қазіргі орташа бағалы брендтеріне зиян келтірмей салуға мүмкіндік алды. Жаңа брендтерді құру тізбектерге сол тізбектегі жеке қонақүйлер арасындағы келісімшарттық ең аз қашықтық талаптарын ортаяқтауға да мүмкіндік берді. Франчайзерлер бірнеше объектілерді әртүрлі брендтермен бір автокөлік жолының шығысына орналастырды, бұл жеке франчайзилердің кірісінің төмендеуіне әкелді. Мотельдердің құлдырауы бұрынғы басты жолмен байланысты болған ауылдық жерлерде де байқалды. Транс-Канада тас жолының көптеген шалғай аймақтары автокөлік жолдарымен айналып өтілмеген, ал кейбір тәуелсіз мотельдер сақталған. АҚШ-та мемлекетаралық магистраль жүйесі бүкіл ел бойынша АҚШ тас жолдарын айналып өтті. Ең танымал мысал – 1985 жылы 40-шы мемлекетаралық автокөлік жолының негізінен айналып өтуінен кейін 66-шы тас жолды АҚШ тас жолдары жүйесінен толық алып тастау. U.S. 66 ерекше қиындық тудырды, өйткені ескі маршрут нөмірі айналма жолдар салынғаннан кейін жаңа жолға көшірілді, ал тас жолдарды көркейту туралы заңның шектеулері жаңадан салынған мемлекетаралық жолдағы белгілерді алу мүмкіндігін жоқ етті. Кейбір мотельдер бұзылды, жеке тұрғын үйлерге айналдырылды немесе қойма ретінде пайдаланылды, ал басқалары баяу құлдырады. Көптеген қалаларда қолданыстағы мүлікті жөндеу және жаңарту жұмыстары жаңа жол ашылғаннан кейін тоқтатылды. Меншік иелерінің бағаны төмендету арқылы айналып өтетін жолда қалған клиенттер үшін бәсекелесуге тырысуы, әдетте, мүлікті жақсартуға немесе дұрыс күтіп-ұстауға инвестициялау үшін қаражатты қалдырмай, құлдырауды нашарлатты; бұрын кері бұрылған клиенттерді қабылдау қалаларда қылмыс мәселелеріне де әкелді. 1976 жылы "тарақан мотелі" термині қалыптасты, Black Flag компаниясының "тарақан мотелі" сауда белгісінің слоганы "олар кіреді, бірақ олар шықпайды" деп қайталанады, бұл құлдырап бара жатқан мүліктерді сипаттау үшін қолданылды. Құлдырап бара жатқан қалалық аймақтарда (мысалы, Торонтодағы Кингстон жолы немесе Феникстегі Ван Бюрен көшесі бойындағы кейбір аудандар, Калифорнияға 10-шы автокөлік жолымен өту жолы ретінде айналып өтілген) екі жолақты тас жол дәуірінен қалған төменгі сатыдағы мотельдер үйсіз адамдар, жезөкшелік және есірткілер үшін жағымсыз орындар ретінде көрінеді, өйткені айналып өтілген аудандардағы бос бөлмелер әлеуметтік қызмет агенттіктерімен жалға беріледі (кейбір жағдайларда тікелей сатып алынады) босқындарды, зорлық-зомбылықтан зардап шеккендерді және әлеуметтік тұрғын үйді күтіп отырған отбасыларды орналастыру үшін. Керісінше, 1950 жылдары тек жол жиегіндегі қала маңындағы кейбір аудандар қазір құнды қалалық жерлер болып табылады, онда алғашқы құрылыстар жаңару арқылы алынып тасталып, жер басқа мақсаттар үшін пайдаланылады. Торонтоның Этобикоктегі Лейк-Шор бульвары кондоминиумдарға жол ашу үшін бульдозермен бұзылды. Кейбір жағдайларда тарихи мүліктердің баяу құлдырауына жол берілді. Сан-Луис-Обисподағы Мотель-Инн (Milestone Motor Hotel ретінде) "мотель" атауын алғаш қолданған, АҚШ-тың 101-ші жолының жанында толық емес күйде қалды, әлі де тұрған бөлігі қоршалған және қоршалған. 2002 жылғы қалпына келтіру ұсынысы іске аспады. Бірінші мотель желісі Alamo Plaza Hotel Courts, иелері зейнетке шыққаннан кейін бөлік-бөлікке сатылды. Оның АҚШ тас жолдары жүйесіндегі көптеген бұрынғы орналасқан жерлері жөндеуге келмейтіндей құлдырады немесе бұзылды. 1941 жылғы Батон-Руждағы U.S. 190 тас жолындағы бір мотель әлі де ашық, Alamo Plaza Restaurant жойылды, бассейні толтырылды, бастапқы түс схемасы боялды, алдындағы кеңсесі оқтан қорғалған шыныдан жасалған, бөлмелері тарақандар мен басқа зиянкестерге толы. Қылмыстық белсенділіктің ошағы болғандықтан, полиция күнделікті шақырылады. Чаттануга, Мемфис және Далластағы басқа Alamo орындары жай ғана бұзылды. Американдық қонақүй және мотель қауымдастығы 2000 жылы "мотель" атауын алып тастап, Американдық қонақүй және орналасу қауымдастығы болып өзгерді. Қауымдастық "орналасу" терминінің сәнді және бутик-қонақүйлер, люкс, мотельдер, бюджеттік және ұзақ мерзімді тұруға арналған қонақүйлерді қоса алғанда, әртүрлі стильдегі қонақүйлердің кең ассортиментін дәлірек көрсететінін сезінді.

In the 1970s and 1980s, independent motels were losing ground to chains such as Motel 6 and Ramada, existing roadside locations were increasingly bypassed by freeways, and the development of the motel chain led to a blurring of motel and hotel. While family owned motels with as few as five rooms could still be found, especially along older highways, these were forced to compete with a proliferation of Economy Limited Service chains. ELS hotels typically do not offer cooked food or mixed drinks; they may offer a very limited selection of continental breakfast foods but have no restaurant, bar, or room service. Journey's End Corporation (founded 1978 in Belleville, Ontario) built two story hotel buildings with no on site amenities to compete directly in price with existing motels. Rooms were comparable to a good hotel but there was no pool, restaurant, health club, or conference center. There was no room service and generic architectural designs varied little between cities. The chain targeted "budget minded business travelers looking for something between the full service luxury hotels and the clean but plain roadside inns", but largely drew individual travelers from small towns who traditionally supported small roadside motels. International chains quickly followed this same pattern. Choice Hotels created Comfort Inn as an economy limited service brand in 1982. New limited service brands from existing franchisors provided market segmentation; by using a different trademark and branding, major hotel chains could build new limited service properties near airports and freeways without undermining their existing mid price brands. Creation of new brands also allowed chains to circumvent the contractual minimum distance protections between individual hoteliers in the same chain. Franchisors placed multiple properties under different brands at the same motorway exit, leading to a decline in revenue for individual franchisees. The decline of motels was also found at awkward rural locations formerly on the main road. Many remote stretches of the Trans Canada Highway remain unbypassed by motorway and some independent motels survive. In the U. S., the Interstate Highway System was bypassing U. S. Highways nationwide. The best known example was the complete removal of Route 66 from the U. S. highway system in 1985 after it was bypassed (mostly by Interstate 40). U. S. 66 was particularly problematic as the old route number was often moved to the new road as soon as the bypasses were constructed, while Highway Beautification Act restrictions left existing properties with no means to obtain signage on the newly constructed Interstate. Some motels were demolished, converted to private residences, or used as storage space while others have been left to slowly fall apart. In many towns, maintenance and renovation of existing properties would stop as soon as word was out that an existing highway was the target of a proposed bypass; this decline would only accelerate after the new road opened. Attempts by owners to compete for the few remaining clients on a bypassed road by lowering prices typically only worsened the decline by leaving no funds to invest in improving or properly maintaining the property; accepting clients who would have been formerly turned away also led to crime problems in cities. By 1976 the term "cockroach motel" was well established; a slogan for Black Flag's trademark "Roach Motel" bug traps would be paraphrased as "they check in, but they don't check out" to refer to these declining properties. In declining urban areas (like Kingston Road in Toronto, or some of the districts along Van Buren Street in Phoenix, largely bypassed as a through route to California by Interstate 10), the remaining low end motels from the two lane highway era are often seen as seedy places for the homeless, prostitution, and drugs as vacant rooms in now bypassed areas are often rented (and in some cases acquired outright) by social service agencies to house refugees, abuse victims, and families awaiting social housing. Conversely, some areas which were merely roadside suburbs in the 1950s are now valuable urban land on which original structures are being removed through gentrification and the land used for other purposes. Toronto's Lake Shore Boulevard strip in Etobicoke was bulldozed to make way for condominiums. In some cases, historic properties have been allowed to slowly decay. The Motel Inn of San Luis Obispo, which (as the Milestone Motor Hotel) was the first to use the "motel" name, sits incomplete with what is still standing left boarded up and fenced off at the side of U. S. Route 101; a 2002 restoration proposal never came to fruition. Alamo Plaza Hotel Courts, the first motel chain, was sold off in pieces as the original owners retired. Most of its former locations on the U. S. highway system have declined beyond repair or were demolished. One 1941 property on U. S. Route 190 in Baton Rouge remains open with its Alamo Plaza Restaurant now gone, its pool filled in, its original color scheme painted over, its front desk behind bulletproof glass, and its rooms infested with roaches and other vermin. A magnet for criminal activity, police are summoned daily. Other Alamo sites in Chattanooga, Memphis, and Dallas have simply been demolished. The American Hotel and Motel Association removed 'motel' from its name in 2000, becoming the American Hotel and Lodging Association. The association felt that the term 'lodging' more accurately reflects the large variety of different style hotels, including luxury and boutique hotels, suites, inns, budget, and extended stay hotels.

Жаңғырту

XX ғасырдың соңында АҚШ-тағы мотельдердің көпшілігі үнді тегіндес адамдарға, әсіресе гуджараттықтарға тиесілі болды, себебі алғашқы "отбасылық" иелері мотель бизнесінен зейнетке шығып, мүліктерін сатты. Дегенмен, кейбір отбасылар өз мотельдерін сақтап қалды және бүгінге дейін сол мотельді алғаш салған және басқарған отбасының ұрпақтары иеленуі мүмкін (мысалы, Огайо штатының Сандуски қаласындағы Мейплз мотелі), келесі буын отбасылық бизнесті жалғастырып жатыр. Сондай-ақ, бұрын түрлі-түсті теледидарды үлкен жетістік ретінде жарнамалаған мотельдер қазір сымсыз интернетке, жалпақ экранды теледидарға, бөлмедегі фильмдерге ақы төлеуге, микротолқынды пешке және мини-тоңазытқыштарға басымдық береді. Бөлмелерді кредиттік карта арқылы онлайн резервтеуге болады және клиент шыққан кезде жарамсыз болатын кілт-карталармен қарақшылардан қорғалады. Көптеген тәуелсіз мотельдер франчайзингтік желілермен бәсекелесу үшін қосымша жайлылықтарды ұсынады, олар нарық үлесін үнемі арттырып жатыр. Ұзақ жылдар бойы өмір сүру үшін төменгі деңгейдегі желілерге қосылған тәуелсіз мотельдер "конверсиялық" франшизалар деп аталады; олар көптеген франчайзингтік брендтерді анықтаған стандартталған архитектураны қолданбайды. Көптеген бұрынғы мотель желілері төменгі сегменттен орта деңгейдегі қонақүйлерге франшиза беруге көшсе де, бірнеше ұлттық франчайзингтік бренд (Econo Lodge, Travelodge, Knights Inn және Magnuson Hotels-тің ең төменгі деңгейі M Star) ескі мотельдердің иелеріне қолжетімді болып қалады. Бұрын мотель деп аталған осы мекемелердің көпшілігі әлі де мотельге ұқсауы мүмкін, бірақ қазір қонақүй, пансион немесе шағын қонақ үй деп аталады.

Қайта жаңғырту және сақтау

2000 жылдардың басында және ортасында, қазір айналып өтілген АҚШ тас жолдарындағы 1950 жылдардың көптеген түпнұсқа жағалаулық инфрақұрылымдары құлдырап, немесе дамыту үшін бұзылып жатты. Ұлттық тарихи сақтау қоры 2006 жылы Нью-Джерсидегі Уайлдвудс-Шор мотельдер ауданын Американың ең қауіпті тарихи орындарының тізіміне енгізді, ал 2007 жылы Иллинойс штатынан Калифорнияға дейінгі 66-шы тарихи маршруттың мотельдерін қосты. Сақтаушылар түрлі федералдық немесе штаттық тарихи тізілімдерге қауіп төніп тұрған мүлікті енгізуге тырысты, бірақ көп жағдайда тарихи тізім ғимаратты өзгертуден немесе бұзудан тиімді қорғамайды. Австралияның Виктория штатындағы Оуклидегі Оукли мотелі 1956 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына Googie сәулет стилінде салынған, штаттың алғашқы мотельдерінің бірі ретінде 2009 жылы Виктория мұрасының тізіміне енгізілді. Ғимарат 2010 жылы құрылысшылармен қатарластырылған үйлер салу үшін іштен бұзылып, тек сыртқы қабығы ғана сақталды. Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласындағы Ацтек мотелі (1932 жылы салынған) 1993 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне, ал Нью-Мексико штатының мәдени мүліктерінің тізіміне енгізілді. Ол Нью-Мексикодағы 66-шы маршрут бойындағы ең ұзақ уақыт бойы үздірілмей жұмыс істеп келе жатқан мотель ретінде танылды және 2011 жылы бұзылды. Миссури штатының Сент-Луис қаласына жақын орналасқан Корал Корт мотелін Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізу 1995 жылғы бұзуды болдырмады, бірақ еріктілердің күш-жігерімен демонтаждалып, қайта орналастырылған кабиналардың бірі Ұлттық көлік мұражайындағы көрменің бөлігі ретінде сақталды.

АҚШ-тың 66-шы автожолы

1985 жылы АҚШ автомобиль жолдары жүйесінен шығарылған 66-шы бағдарламаның жағдайы, Техастың Гленрио және Калифорнияның Амбой сияқты елді мекендерді бірден көшіп кеткен қалаларға айналдырып, көпшіліктің назарын өзіне аударды. Анхель Дельгадильоның 1987 жылы Селигман, Аризонада құрған алғашқы қауымдастығының үлгісімен құрылған 66-шы бағдарлама қауымдастықтары неон дәуірінің мотельдерін, бизнесін және жол бойындағы инфрақұрылымын сақтау және қайта жаңартуды қолдады. 1999 жылы 66-шы бағдарламаны сақтау жөніндегі ұлттық заң жобасы бағдарлама бойындағы тарихи мүлікті жекеше қайта жаңарту және сақтауға сәйкес келетін гранттарға 10 миллион доллар бөлді. Джон Стейнбектің «Ашудың жүзімдері» және Бобби Троуптың «(66-шы бағдарламада серуенде)» әні арқылы танымал болған бұл жол, көлік инфрақұрылымы ретінде емес, өзінің жеке туристік бағыты ретінде насиятталды. Көптеген шағын қалалар үшін 1950-ші жылдарға деген ностальгияны қабылдау және тарихи жағдайды қалпына келтіру, жергілікті экономиканы жаңарту үшін қажетті туризмнен түсетін қаржыны әкелді. Көптеген көне мотельдер, олардың кейбіреулері 1930-шы жылдардағы кабиналық кезеңге дейін барады, жаңартылып, қалпына келтіріліп, АҚШ Ұлттық тарихи орындар тізіміне немесе жергілікті және штаттық тізімдерге қосылды. Аз ғана саны төмен табысты тұрғын үйлерге, бутик-қонақ үйлерге, пәтерлерге немесе коммерциялық/ кеңселік кеңістіктерге айналдырылса, көпшілігі жай ғана мотель ретінде қайта жаңартылды. Жаңадан жаңартылған бөлмелерде кейбір заманауи ыңғайлылықтар (мысалы, Wi-Fi немесе жалпақ экранды теледидар) болуы мүмкін, бірақ сыртқы архитектура және неондық жол белгілері түпнұсқалық жобаларға сәйкес мұқият қалпына келтірілді. 2012 жылға қарай 66-шы бағдарламамен саяхаттайтындар бұрынғы тас жолдағы тарихи орындар мен мұражайларды аралауға жылына 38 миллион доллар жұмсады, ал мұраны сақтауға жылына 94 миллион доллар инвестицияланды; «66-шы бағдарламаның мотельдері» атты деректі фильмнің шығатыны жарияланды.

Халықаралық айырмашылықтар

Алғашқы мотельдер АҚШ-тың оңтүстік-батысында АҚШ автомобиль жолдары жүйесі бойында пайда болған туристік лагерьлер мен туристік кабиналардың орнына салынған. Австралия мен Жаңа Зеландияда мотельдердің даму жолы Канада мен АҚШ-тағыдай болды. Австралиядағы алғашқы мотельдердің қатарында Ballina, New South Wales қаласындағы West End Motel (1937) және Eagle Hawk, Tasmania қаласындағы Penzance Motel (1939) бар. Мотельдер Таиланд, Германия және Жапония сияқты елдерде халықаралық деңгейде танымал болды, бірақ кейбір елдерде "мотель" термині енді төмен деңгейдегі қонақ үйді (Еуропадағы Hotel Formule 1 сияқты) немесе жасырын қонақ үйді білдіреді.

Канада

АҚШ-тағы сияқты, 1930 жылдардағы алғашқы жол бойындағы жатақханалар қарапайым туристік лагерьлер болды, тіпті тек Онтариода ғана 1930 жылғы провинциялық жол картасында жүзден астам кемпинг көрсетілген. Олардың көпшілігі ең қажетті жайлылықтарды (пикник үстелдері, ойын алаңдары, дәретханалар және керек-жарақтар) ұсынып, бірақ Депрессия кезеңінен бұрынғы жылдары төрттен бір бөлігінен азы коттедждерді ұсынды, ал басым көпшілігі саяхатшылардан өз шатырларын әкелуді талап етті. Канада климатында бұл орындар жоғары маусымнан басқа уақытта тиімсіз болды. Кабиналар мен лагерьлер Канада қысына сай келмегендіктен, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін мотельдердің саны мен түрлері күрт өсті, 1960 жылдары Онтарионың 401 тас жолы сияқты магистральдар ашылғанға дейін ең жоғары деңгейге жетті. Канаданың климаты мен қысқа туристік маусымы, Виктория күнінен басталып, Еңбек күніне немесе Алғыс айту күніне дейін жалғасатындықтан, ашық бассейн жылына екі айдан астам уақыт пайдаланбау мүмкін, ал тәуелсіз мотельдер зиянға ұшырап жұмыс істеуі немесе маусымнан тыс жабылуы мүмкін. 1980 жылдары мотельдер Journey's End Corporation және АҚШ-тағы франшизалық желілер сияқты компанияларға қарсы күресте жеңіліс таба бастады. Моделланд жолы мен Әуежай жолы арасындағы 7-ші тас жолдың бөлігі, көптеген мотельдер мен мейрамханаларымен "Алтын миль" деп белгілі болды, 1982 жылы 402-ші тас жол аяқталғаннан кейін айналып өтілді, алайда Алтын миль әлі де Сарния әуежайы және Хиавата ат шабуы мен су паркі сияқты қызықты орындарды сақтап тұр. (Португалия тіліндегі "rotel" термині 1970 жылдары Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында ұқсас концепция үшін қысқа мерзімге қолданылды, бұл клиенттердің түндемес, бірнеше сағат ішінде ауысып отыратын бөлмелерді білдірді.) Италияда да "мотель" ұғымы қысқа мерзімді қонақүйлермен, резервтелген тұрақпен және жұптар бірнеше сағатқа жалға ала алатын сәнді бөлмелермен байланысты бола бастады, бұл нарық сегменті 1990 жылдан бері айтарлықтай өсіп, өте бәсекеге толы болды.

Латын Америкасы

Латын Америкасында "мотель" (Мексикада "Motel de paso") – көбінесе некеден тыс қарым-қатынастармен байланысты, әдетте бірнеше сағатқа (15 минуттан 12 сағатқа дейін) жалданатын мекеме. Эквадорда "Мотель" деп аталатын кез келген орын некеден тыс кездесулермен байланысты; Аргентина мен Перуде жұптарға арналған бұл қонақ үйлер "тело" ( "мейманханадан" шыққан) деп аталады және бірнеше сағаттан бастап бір түнге дейін ұсынылады, интерьері әдетте жарықтардың аздығы, джакузи және үлкен төсек сияқты ыңғайлылықтармен жасалған. Доминикан Республикасында "кабиналар" (олардың кабина сияқты пішінімен аталған) осы барлық ыңғайлылықтарға (мысалы, джакузи, үлкен төсек және HDTV) ие, бірақ әдетте терезелері жоқ және әр бөлмеге жеке тұрақ орыны қарастырылған. Тіркеу әдеттегідей болмайды, бөлмеге кірген кезде кішкентай терезе арқылы тіркеу және төлем шоттары беріледі, бұл көзбен байланысты болдырмай, құпиялылықты сақтауға мүмкіндік береді. "Мотель" сөзінің испан және португал тілдерінде "ересектерге арналған мотель" немесе "махаббат қонақ үйі" деген мағынада қолданылуы, терминді бастапқы мағынасында пайдалануға үйренген АҚШ-тағы желілер үшін қиындық тудыруы мүмкін, бірақ бұл мәселе азайып барады, себебі желілер (мысалы, Super 8 Motels) өздерінің корпоративтік брендтерінен "мотель" сөзін алып тастай бастады.

Қылмыс пен заңсыз іс-әрекет

Көптеген автотұрақтар 1920-ші жылдардағы қылмыскерлер үшін пана және жасырынған жерлер ретінде пайдаланылды; Бонни мен Клайд 1933 жылғы 20 шілдеде Канзас-Сити маңындағы танымал «Қызыл Таж» туристік кешенінде атысқан. Кортни Райли Купердің 1940 жылғы «Америкалық журналдағы» «Қылмыс лагерлері» атты мақаласында Дж. Эдгар Гувер туристік кешендерді үмітсіздердің топтарының базасы ретінде айыптады, «көлік бойындағы коттедждердің көпшілігі туристік лагерь емес, кездесу лагерлері сияқты көрінеді» деп мәлімдеді және «марихуана сатушылары мұндай жерлердің маңында табылған». Америкада қылмысқа жаңа орын пайда болды, жаңа ауру, парақорлық, сыбайлас жемқорлық, зорлау, ақ құлдықтық, ұрлық және кісі өлтіру ошағы пайда болды. ФБР-де кең ауқымды тергеу жүргізілген көптеген істерде жол бойындағы қылмыстық ошақ қандай да бір түрінде заңсыздыққа жауапты, жасырынған жерлерді ұсыну, қылмыскерлерді еркін тіркеу ережелері арқылы жасыру, АҚШ-тағы 35 000 туристік лагерьдің көпшілігі осы лагерьлер бекінген қоғамдастықтардың және барша автомобильшілердің тыныштығы мен әл-ауқатын қауіпке ұшыратады. Олардың көпшілігі жасырынған жерлер мен кездесу орындары ғана емес, сонымен қатар қылмыскерлердің айналағы аумақты тоналайтын операциялардың нақты базалары. ФБР-дің іс қағаздары реттелмеген туристік лагерьлерде жасырынған бандиттердің көптеген мысалдарымен толы, ал офицерлер оларды іздеу үшін елді аралап шықты. Детективтер тіркелімдерді үнемі тексермейді, көбінесе тіркелімдер мүлдем болмайды немесе тек қана қатаң жазулармен және «Джон Смит пен әйелі» деген сөздерді қайталап отыратын кітаптар болады. Сондықтан қылмыскерлер бос жүрген кезде құқық қорғау органдарына күнделікті берілетін қысқа бұйрық: «Туристтік лагерьлерді жақыннан қадағалап отырыңыз!». Ақырында, туристік кешендердің шексіз өсуін тежеуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды, өйткені мотельдер (1930 және 1940 жылдары мотельдер деп аталған) саны мен танымалдылығы артты. Мотельдер бұрын қашқындар үшін пана болған, өйткені жасырындық пен қарапайым тіркеу процесі қашқындарға заңнан озып кетуге көмектесті. Бірнеше өзгерістер мотельдердің осы мақсатқа қызмет ету қабілетін азайтты. Көптеген юрисдикцияларда ережелерге сәйкес, мотель операторлары клиенттерден жеке куәлік алуды және арнайы жазбаларды сақтау талаптарын орындауды талап етеді. Бұрын несиелік картамен жасалған операцияларды оңай мақұлдап, хабарлау үшін бірнеше күн қажет болған, ал қазір олар сол жерде мақұлданады немесе қабылданады және бірден деректер базасына тіркеледі, осылайша құқық қорғау органдарына осы ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бөлмені бір түннен аз уақытқа арзанға жалға алуға мүмкіндік беретін немесе жұптың кеңсе немесе вестибюль арқылы өтпей, бөлмеге кіруіне мүмкіндік беретін мотельдер ұзақ уақыт бойы неке адалдығын бұзумен байланысты болғандықтан «айтуға болмайды» мотельдер деп аталады. Тіпті бөлмелерді түнде орта таптық саяхатшыларға жалға бергенде (жергілікті тұрғындар немесе ұзақ уақытқа тұрушылар емес) саяхатшылар мотельдің мүлкін ұрлаумен байланысты проблемалар болды; су төсектерінен бастап теледидар құрылғыларына дейін төсек жамылғылары мен жастықтарға дейін «көлік жолындағы тонау» деп аталатын 1970 жылдардағы Associated Press баяндамасында әдетте жоғалып кетеді. Кейде арзан мотельдер пәтер сатып алуға мүмкіндігі жоқ немесе жақында үйінен айырылған адамдарға уақытша баспана ретінде қызмет етеді. Ұзақ мерзімді қонақтарға арналған мотельдерде кейде кішкентай асханалар немесе ыңғайлы бөлмелер немесе асханасы бар мотель бөлмелері болады. Әдеттегі пәтерлер тиімдірек, ыңғайлырақ, ал жалға алушылар бірінші және соңғы айдың ақысын төлей алмайтын немесе жұмыссыздық, қылмыстық іс-әрекет немесе несиелік проблемалар салдарынан арзан тұрғын үйлер іздейтін болады. Аз қамтылған аудандардағы мотельдер есірткі бизнесі, көшедегі жезөкшелік немесе басқа да қылмыстармен жиі кездеседі. Кейбір түрме қызметкерлері жаңадан босатылған сотталғандарды, егер босатылғаннан кейін олардың тұрағы болмаса, уақытша мотельдерге орналастырады. Бұл мотельдердің күн сайынғы немесе айлық бағасы бар. Проблемаға бағытталған полиция орталығының мәліметінше, 1930 және 1940 жылдары жеке меншік және басқарылатын мотельдер саяхатшыларға салыстырмалы түрде қауіпсіз баспаналардың эклектикалық, экономикалық түрлерін ұсынды. 1950 жылдары Holiday Inn және Howard Johnson сияқты корпорациялар тұтынушыларға брендті, стандартты қонақ үйлер ұсына осы өсіп келе жатқан ұлттық саяхат нарығынан пайда табуға тырысты. 1950 және 1960 жылдары салынған қаларалық тас жолдар тізбектерге көбірек мүмкіндік берді, өйткені олар көліктің бағытын ескі, тәуелсіз мекемелерден бұрып жіберді, олардың көпшілігі жаңа қаларалық тас жолдарға қарама-қарсы, бірақ оларға қол жеткізу қиын болған ескі жолдардың бойында орналасқан. Кейбір жағдайларда ірі мотель тізбектері өз мүліктерін қаларалық тас жолдардың шығу жерлеріне салды; тәуелсіз мотельдерді іздеген көлік жүргізушілер тізбектерді айналып өтіп, оларды табу үшін қаларалық тас жолдан әрі қашықтауға баруға мәжбүр болды. Осы жағдайларда шағын, тізбекке кірмеген мотельдер ірі ұлттық тізбектермен бәсекелесе алмады. Экономикалық тұрғыдан аман қалу үшін олар нарықтың төменгі деңгейіне қызмет етуді бастады; кейбіреулері ересектерге арналған мотельдерге айналды, ал басқалары аз қамтылған адамдарға баспана ретінде қызмет етті. Керек-жараққа ақша жеткізе алмағандықтан, бұрынғы әдемі мотельдердің көпшілігі нашарлап, қылмыс пен тәртіпсіздікке пана болды. Мотельдердегі қызметке полиция бөлімдеріне жасалған жылдық қоңыраулардың саны («CFS/бөлме») көрсеткіші келушілердің нашар бақылануын, жеткіліксіз қызметкерлерді немесе белгілі немесе ықтимал проблемалы тұрғындарды белсенді түрде қабылдамауға дайын емес басқаруды анықтау үшін пайдаланылды. Қауіпсіздігі нашар мотельдер жағымсыз жағдайларға (қонақтар кетпей немесе төлемей) тонау, автокөлік ұрлығы, бөлмелерден немесе көлік құралдарынан ұрлық, вандализм, қоғамдық мастық және алкоголизм, есірткі сату немесе жасырын метамфетамин зертханалары, төбелес, көшелік бандалардың әрекеті, әйел сату және зорлау сияқты жағдайларды тартады. Бұрын 1930 және 1940 жылдардағы шымыр саяхатшыны қабылдау үшін салынған мотельдер, көлік жүргізуге ыңғайлы деп жарнамаланды — көлік жүргізушілер тікелей өз бөлмелеріне дейін келе алатын. Алайда, бұрынғы сату артықшылығы қазір қылмыстың алдын алу тұрғысынан мотельдердің ең зиянды аспектісіне айналды. Бөлмелерге тікелей қол жеткізу проблемалы қонақтар мен келушілерге мотель қызметкерлерінің көзінше байқалмай келіп-кетуге мүмкіндік береді. Көлеміне қарамастан, бөлмелерге кедергісіз жаяу және көлік құралдарының кіруі қиын басқарылатын мотельдер, тәуекелді клиенттерге қызмет көрсетсе, салыстырмалы түрде жоғары қызмет көрсету шақыруларына ие болуы мүмкін. Кейбір муниципалитеттер қоғамдық денсаулық пен өрт қауіпсіздігі бұзушылықтарын немесе салық заңдарын жаман мотельдерді жабу үшін сылтау ретінде пайдаланатын «зияндарды жою» стратегиясын қабылдады. Сиэтл қаласының «Тұрақты зиянды мүліктер» жарлығы сияқты қалалық ережелер де иелерін жазалау немесе бизнесті толығымен жабу үшін пайдаланылды.

Many auto camps were used as havens and hide outs for criminals of the 1920s; Bonnie and Clyde had a shootout in the infamous Red Crown Tourist Court near Kansas City on July 20, 1933. Courtney Ryley Cooper's 1940 American Magazine article "Camps of Crime" attributed to J. Edgar Hoover a denunciation of tourist courts as bases of operation for gangs of desperadoes, claiming that "a large number of roadside cottage groups appear to be not tourist camps but assignation camps" and alleging that "marijuana sellers have been found around such places." There is today a new home of crime in America, a new home of disease, bribery, corruption, crookedness, rape, white slavery, thievery and murder. There are few major cases in the FBI involving an extended pursuit in which the roadside crime nest is not responsible for some form of easy lawlessness, for providing convenient hide outs, for concealing criminals through loose registration regulations a majority of the 35,000 tourist camps in the U. S. threaten the peace and welfare of the communities upon which these camps have fastened themselves and all of us who form the motoring public. Many of them are not only hide outs and meeting places, but actual bases of operations from which gangs of desperadoes prey upon the surrounding territory The files of the FBI are loaded with instances of gangsters who have hidden out in unregulated tourist camps, while officers combed the country for them. There is no regular checking of the registers by detectives — often there are no registers at all, or merely ledgers filled with indiscriminate scrawls and an endless repetition of 'John Smith and wife' Hence the terse order that goes out daily to law enforcement agencies when criminals are on the loose: 'KEEP CLOSE WATCH ON TOURIST CAMPS!' Ultimately, efforts to curb the unconstrained growth of tourist courts were futile as motor courts (as motels were called in the 1930s and 1940s) grew in number and popularity. Motels have served as a haven for fugitives in the past as the anonymity and a simple registration process helped fugitives to remain ahead of the law. Several changes have reduced the capacity of motels to serve this purpose. In many jurisdictions, regulations now require motel operators to obtain ID from clients and meet specific record keeping requirements. Credit card transactions, which in the past were more easily approved and took days to report, are now approved or declined on the spot and are instantly recorded in a database, thereby allowing law enforcement access to this information. Motels which allow a room to be rented inexpensively for less than one full night's stay or which allow a couple not wishing to be seen together publicly to enter a room without passing through the office or lobby area have been nicknamed "no tell motels" due to their long association with adultery. Even where rooms were rented overnight to middle class travelers (and not locals or extended stay clients) there have been ongoing problems with theft of motel property by travelers; everything from waterbeds to television sets to bedspreads and pillows have routinely gone missing in what one 1970s Associated Press report labelled "highway robbery". The least costly motels sometimes serve as temporary housing for people who are not able to afford an apartment or have recently lost their home. Motels catering to long term stays occasionally have kitchenettes or efficiencies, or a motel room with a kitchen. While conventional apartments are more cost effective with better amenities, tenants unable to pay first and last month's rent or undesirable due to unemployment, criminal records or credit problems do seek low end residential motels because of a lack of viable short term options. Motels in low income areas are often plagued with drug activity, street prostitution or other crime. Some correctional officials temporarily place newly paroled convicts into motels if upon release they have nowhere to stay. These motels have daily to monthly rates. According to the Center for Problem Oriented Policing, In the 1930s and 1940s, individually owned and operated motels offered travelers an eclectic, economical array of relatively safe lodging options. In the 1950s, corporations such as Holiday Inn and Howard Johnson's sought to capitalize on the growing national travel market by offering consumers brand name, standardized lodging. The interstate highways built in the 1950s and 1960s favored the chains by essentially re routing motorists away from the older, independent establishments, many of which were located along ageing roads that ran parallel to—but were difficult to access from—the new interstates. In some cases, major motel chains built their properties right at the interstate exits; motorists seeking independent motels had to bypass the chains and venture farther from the interstate to find them. The smaller, non chain motels had difficulty competing with the large national chains under these circumstances. To survive economically, they began catering to the lower end of the market; some turned into adult motels, while others served as housing for low income people. Unable to afford upkeep, many of the formerly quaint motels deteriorated and became havens for crime and disorder. The annual number of calls for service to police departments per room ("CFS/room") as a metric has been used to identify motels with poor surveillance of visitors, inadequate staff or management unwilling to pro actively exclude known or likely problem tenants. Motels with lax security in bad neighborhoods attract disturbances (including guests who will not leave or pay), robbery, auto theft and theft from rooms or vehicles, vandalism, public intoxication and alcoholism, drug dealing or clandestine methamphetamine laboratories, fighting, street gang activity, pimping and street prostitution or sexual assaults. blockquote|Originally built to accommodate the adventurous traveler of the 1930s and 1940s, motels were marketed as driver friendly—motorists could drive right up to their rooms. Ironically, what was originally a selling point is now one of the most detrimental aspects of motels, from a crime prevention standpoint. Direct access to rooms allows problem guests and visitors to come and go without being seen by motel personnel. Regardless of size, motels with unimpeded pedestrian and vehicle access to rooms can be difficult to manage, and may have a relatively high number of service calls if they serve a risky clientele. some municipalities have adopted a nuisance abatement strategy of using public health and fire safety violations or taxation laws as pretexts to shut down bad motels. City bylaws such as Seattle's "Chronic Nuisance Properties" ordinance have also been used to penalize owners or shut down a business entirely.

Танымал мәдениетте

Бейтс мотели Роберт Блохтың 1959 жылғы «Психо» романының және Альфред Хичкоктың 1960 жылғы осы роман бойынша түсірген фильмінің маңызды бөлігі болып табылады. «Психо II», «Психо III» және «Психо IV: Бастауы» фильмдерінің жалғасы, сондай-ақ Гас Ван Санттың 1998 жылғы түпнұсқа фильмнің қайта түсірілімінде де осы мотель кездеседі. 1987 жылғы комедиялық телефильм «Бейтс мотель» және 2013 жылғы «Бейтс мотель» телесериалы фильмдердің алғашқы тарихын көрсетеді. 2010 жылғы Хэллоуинге арналған «Scared Shrekless» арнайы бағдарламасында Мысық етікті Puss in Boots «Boots Motel» туралы ескерту айтады. Бірқатар кісі өлтірушілер басқаратын, оқшауланған мотельдің сюжеті, онда қонақтар кейіннен құрбанға айналады, «Motel Hell» (1980) және «Mountaintop Motel Massacre» (1986) сияқты басқа да қорқынышты фильмдерде қолданылды. Жақында ғана «Mayhem Motel» (2001), «Murder Inn» (2005), «Vacancy» (2007) және оның тікелей видеоға түсірілген алғашқы тарихы «Vacancy 2: The First Cut» (2009) фильмдерімен жанр жаңартылды. Осы қорқынышты фильмдердің көптегенінде voyeurism тақырыбы да бар, онда мотель иесі қонақтардың жеке өмірін тыңдайды (немесе тіпті фильмге түсіреді). Бұл мотельдер мен құпия қатынастар арасындағы ұзақ жылдар бойы қалыптасқан байланысқа негізделген, ол өз кезегінде көптеген фильмдердің сюжетін құрайды, олар триллер, комедия, жасөспірімдерге арналған фильмдер және эротикалық фильмдер жанрларын қамтиды. Стивен С. Апостолофтың «Motel Confidential» (1967) және «Motel for Lovers» (1970) порнофильмі осы жанрдың ерте мысалдарының бірі болды. Жақындағы мысалдарға «Paradise Motel» (1985), «Talking Walls» (1987), «Desire and Hell at Sunset Motel» (1991) және корей фильмдері «Motel Cactus» (1997) және «The Motel» (2005) жатады. Сансыз фильмдер мен телесериалдарда мотель – әдетте оқшауланған, құлаған және нашар жағдайдағы орын – жиі осындай жағдайдағы кейіпкерлердің қатысуымен болатын жағымсыз оқиғалардың ортасы болып табылады. Мысалдарға «Pink Motel» (1982), «Motel Blue 19» (1993), «Backroad Motel» (2001), «Stateline Motel» (2003), «Niagara Motel» (2006) және «Motel 5150» (2008) кіреді. «Sparkle Lite Motel» (2006) фильмінде және «The Lost Room» (2006) телесериалында мотель ғылыми фантастика әлеміне енді. Pixar анимациялық фильмі «Cars» (2006) фильмінде барлық клиенттердің антропоморфты көліктер болуына байланысты барлық қонақ үйлер мотельдер болуы керек, клиенттер тікелей бөлмелеріне жүре алады; фильмде АҚШ тарихи орындарының ұлттық тізіліміндегі шынайы Route 66 мотельдеріне көптеген сілтемелер бар. «Cozy Cone Motel» дизайны Аризона штатындағы 66-шы маршруттағы «Wigwam Motel» мотеліне ұқсас, ал «Blue Swallow Motel» (Тукумкари, Нью-Мексико) «100% тоңазытқыш ауа» деген неондық слоганымен безендірілген. «Wheel Well Motel» атауы Миссури штатындағы Куба қаласындағы қалпына келтірілген тас кабина «Wagon Wheel Motel» мотеліне сілтеме жасайды. Көптен бұрын жабылып қалған «Glenn Rio Motel» Нью-Мексико және Техас штатындағы «Glenrio» тарихи қалашығын еске салады, қазір штат шекарасындағы ұлттық тарихи аудан. «Glenrio» бір кезде «Техастағы алғашқы мотель» (Нью-Мексикодан келгендер үшін) немесе «Техастағы соңғы мотель» (сол мотель, бірақ қарсы жақтан қарағанда) деп мақтанған. Компьютерлік ойындарда «Murder Motel» Шон Д. Уэглдің 1980-ші жылдардағы (бастапқыда Color64, кейін басқа да платформаларға көшірілген) онлайн мәтіндік ойыны болды. Ойынның мақсаты – әр ойыншы мотельдің әр бөлмесіндегі барлық қонақтарды түрлі қарулармен өлтіруге тырысу болды. Театрда бұл мотельдің бөлмесі «Same Time, Next Year» (1975) және «Bug» (2006) сияқты екі ойынның ортасы болды. Кейін екеуі де фильмге түсірілді. Бродвей мюзиклдері мотель мәдениетінің төмен беделін көрсетті, мысалы «Prettybelle» фильмінен «The No Tel Motel» және «Lolita, My Love» фильмінен «At the Bed D by Motel» әндері. Британдық «Crossroads» мысық операсы Англияның Мидлендс аймағындағы мотельде өтті, ол бастапқыда американдық стильдегі шалелі мотельдерге негізделген, бірақ кейіннен сәнді ауылдық қонақ үйге айналдырылды. Эмми сыйлығын жеңіп алған «Schitt's Creek» телесериалында бақытсыз Роуз отбасының көшіп келген жері ретінде құлаған мотель пайдаланылды. Шоу барысында Джонни Роуз және Стиви Бадд ескі мотельдерді шынайы бутик мотельдерге айналдыруға кірісті. Бір эпизодта эпохалық жиһазбен жабдықталған президенттік люкс көрсетілді.

The Bates Motel is an important part of Psycho, a 1959 novel by Robert Bloch, and Alfred Hitchcock's 1960 film adaptation. Psycho II, Psycho III and Psycho IV: The Beginning, sequels to the film, also feature the motel, as does Gus Van Sant's 1998 remake of the original film. A comedic 1987 television movie Bates Motel and the 2013 television series Bates Motel, a prequel to the films, both use the name of the motel as a title. In the 2010 Halloween TV special Scared Shrekless, Puss in Boots tells a cautionary tale about the "Boots Motel". The scenario of an isolated motel being operated by a serial killer, whose guests subsequently become victims, has been exploited in a number of other horror films, notably Motel Hell (1980) and Mountaintop Motel Massacre (1986). More recently, the genre has been revived with such films as Mayhem Motel (2001), Murder Inn (2005), Vacancy (2007), and its direct to video prequel, Vacancy 2: The First Cut (2009). Several of these horror films also incorporate the sub theme of voyeurism, whereby the motel owner spies on (or even films) the sexual exploits of the guests. This plays on the long established connotations of motels and illicit sexual activity, which has itself formed the basis for numerous other films, variously representing the thriller, comedy, teen film, and sexploitation genres. Stephen C. Apostolof's Motel Confidential (1967) and the porn film Motel for Lovers (1970) were two notable early examples. More recent manifestations include Paradise Motel (1985), Talking Walls (1987), Desire and Hell at Sunset Motel (1991), and the Korean films Motel Cactus (1997) and The Motel (2005). In countless other films and TV series, the motel—invariably depicted as an isolated, run down, and seedy establishment—has served as the setting for sordid events often involving equally sordid characters. Examples include Pink Motel (1982), Motel Blue 19 (1993), Backroad Motel (2001), Stateline Motel (2003), Niagara Motel (2006), and Motel 5150 (2008). In the film Sparkle Lite Motel (2006) and the TV miniseries The Lost Room (2006), the motel made forays into the realms of science fiction. In the Pixar animation Cars (2006), a clientele of solely anthropomorphic vehicles requires all hotels be motels where clients drive directly to their rooms; allusions to real Route 66 motels on the U. S. National Register of Historic Places abound in the film. The Cozy Cone Motel design is the Wigwam Motel on U. S. Route 66 in Arizona with the neon "100% Refrigerated Air" slogan of Tucumcari, New Mexico's Blue Swallow Motel; the Wheel Well Motel's name alludes to the restored stone cabin Wagon Wheel Motel in Cuba, Missouri. A long defunct "Glenn Rio Motel" recalls Route 66 ghost town Glenrio, New Mexico and Texas, now a national historic district on the state line. Glenrio once boasted the "First Motel in Texas" (as seen when arriving from New Mexico) or "Last Motel in Texas" (the same motel, its signage viewed from the opposite side). In computer gaming, Murder Motel was an online text game by Sean D. Wagle, hosted on various dial up bulletin board systems (1980s, originally Color64, ported to various other platforms). The object was for each player to attempt to brutally kill all fellow guests in each room of a motel using a variety of weapons. In theatre, the seedy motel room has been the setting for two hander plays such as Same Time, Next Year (1975) and Bug (2006). Both were later adapted as films. Broadway musicals have also paid homage to the lowbrow reputation of motel culture, demonstrated by songs such as "The No Tel Motel" from Prettybelle and "At the Bed D by Motel" from Lolita, My Love. The British soap opera Crossroads was set in a motel in the English Midlands which was originally based on American style motels with chalets but later was transformed into a luxury country hotel. A run down motel was used as the relocated residence of the unfortunate Rose family in the Emmy Award winning series Schitt's Creek. As the show progressed, Johnny Rose and Stevie Budd venture into turning old motels into authentic boutique motels. In one episode, a presidential suite is seen complete with era correct furniture.