Кіріспе

1872 жылғы Англия футбол ассоциациясы матчы 1872 жылғы Англия футбол кубогының финалы - 16 наурызда Лондонның Кеннингтон Овалда "Уандерзерс" және "Роял Инженерз" командалары арасындағы футбол матчы. Бұл футбол ассоциациясы сын кубогының (қазіргі заманғы FA Кубогы деп аталады) бірінші кезеңінің финалы болды, ол ағылшын футболының негізгі кубогы және әлемдегі ең көне футбол жарысы болды. Бірінші маусымда он бес команда жарысқа қатысып, сол кездегі ережелерге сәйкес, "Уандерерс" финалға төрт турда тек бір матчта жеңіске жетті. Жарым финалда олар шотландтық Квинс Парк клубымен тең түсті, бірақ шотландтар Лондонға қайта ойындауға бара алмай, жарыстан бас тартқан кезде финалға жетті. Финалды "А. Х. Чекер" деген псевдониммен ойнаған "Уандерерс" клубының ойыншысы Мортон Беттс он бес минуттан кейін бір гол соқты. Инженерлер жақында "Комбинация ойындары" деп аталатын пас берудің инновациялық қолданылуы үшін мақталды, бұл кезде көптеген командалар тек дриблингтік тактикаға ғана сүйенді. Алайда олар гол соғуға үлгермеді. Жеңімпаз "Уандерс" командасы келесі айға дейін кубокты алмады, ол оларға Pall Mall мейрамханасында арнайы қабылдау кезінде табыс етілді.

Финалға дейінгі жол

"Вандерерс" және "Роял Инжинерс" командалары алғашқы ФА Кубогына қатысқан он бес команданың бірі болды. Төртінші кезеңнің соңғы кезеңінде "Уандерерс" "Кристалл Пэласпен" 0:0 есебімен тең түсті (қазіргі осы атаумен аталған кәсіби клуб емес). Инженерлер Хэмпстед Хитенс клубын 2:0 есебімен жеңді. Жартылай финалда "Уандерерс" шотландтық "Квинс Парк" клубымен кездесті, ол "уокерлер" мен "байлар" комбинациясына байланысты жарыстың осы кезеңіне бірде-бір матч ойнамай-ақ жетті. Инженерлер сондай-ақ Овал 0:0 есебімен жартылай финалды теңестірді және қайталаста Кристал Пэласты 3:0 есебімен жеңді. Wanderers форвард Мортон Беттс "А. Х. Чекер" атты псевдониммен ойнады, ол Харроу Чекерс клубының мүшесі болғандықтан алынған. Кейбір заманауи көздер оның Кубокпен теңестірілгенін жасыру үшін жалған атпен ойнағанын, яғни жарыстың басында Chequers клубының тіркелген ойыншысы болғанын және сондықтан сол маусымдағы кубокта басқа клубтар үшін ойнауға жарамсыз екенін айтады (егер Chequers командасы жарыстан бір матч ойнамай-ақ шыққан болса да). Алайда, сол кезде мұндай ереже жоқ еді. Англия ұлттық құрамасының болашақ капитаны Кэтберт Оттауэй 1871-72 жылғы ФА кубогының бірінен кейін бірін өткен турларында екі түрлі клуб үшін ойнады. Wanderers капитаны C. W. Alcock монетаны лақтырып, алаңның батыс жағында қақпаны қорғауға шешім қабылдады, яғни ойынның басында фаворит болып саналған инженерлер бастапқыда желдің бетінде болды. Ойынның басында Корольдік инженерлер бригадасының Эдмунд Кресвелл қақтығыста кілті сүйегі сынған. Ол алаңнан кетуден бас тартты, бірақ жарақаттануына байланысты қалған матчты қанатта "жолаушы" ретінде өткізуге мәжбүр болды. Wanderers-тің тактикасы жеке ойыншылардың дриблингтік дағдыларына негізделген, ал Инженерлер доптарды өткізуді жақтырады, бұл стиль сол кезде "Комбинациялық ойын" деп аталып, инновациялық деп саналды, олардың жетекші экспоненттері болды. Ойынның 15 минутында Беттс Уолпол Видальдің ұзын дриблирінен кейін ұпай жинауға кіріскенде, "Уондерерс" ойынды бастап кетті. Сол кездегі ережелерге сәйкес командалар әр голдан кейін жағын ауыстырды, бірақ инженерлер күн мен желдің артында болғанын пайдаланып, Вондерерс ойыншылары басымдықты сақтады. Инженерлердің кеш жиналуына қарамастан, Вондерерс өздерінің көшбасшылығын ұстап тұрып, ойын 1:0 есебімен аяқталды. "The Field" газетінде финалды "Овалда бұрын-соңды болмаған ең жылдам және ең қиын матч" деп атады және "Уандерерс" "Аталған ассоциация ойындарында жеке және ұжымдық түрде көрсетілген ең жақсы ойынды көрсетті" деді. Футбол ассоциациясы жеңімпаз команданың әр ойыншысына жеңісті еске түсіретін жібек белгі берді, ал "Уандерерс" комитеті әр ойыншыға алтын медаль сыйлады. Бұл ереже тек осы рет қолданылған. 1938 жылы "Таймс" газеті Томас Хуманның өлім жазасын жариялады және 1872 жылғы кубок финалында жеңіске жетуші гол соққандығын мәлімдеді. Бұл ойыншының өлімінен аз уақыт бұрын берген сұхбатына сілтеме жасалды. Бұл мәлімдемені қазіргі заманғы газеттерде жарияланбаған, олардың барлығы Беттс гол соққан деп атаған, ал Хуманның матч туралы естеліктерінің басқа да келтірілген аспектілері дұрыс емес болғандықтан, ол қартайған шағында 1872 жылғы финалды басқа матчпен шатастырған сияқты. 2010 жылы финалдағы жалғыз сақталған медаль Лондондағы аукционда сатылды. 1950 жылдары үйді тазарту кезінде зергер сатып алған болатын, ол £ 50,000-ға дейін сатылады деп күтілген, бірақ ақыр соңында кәсіби футболшылар қауымдастығы £ 70,500-ға сатып алды. 2012 жылдың 7 қарашасында матчты қайтадан реформаланған "Уандерерс" және Корольдік инженерлер командасы алғашқы ойында Овалда өткізді.