Кіріспе

1953 жылғы Италиядағы жалпы сайлау 1953 жылы 7 маусымда өткен.

"Алаяқтық туралы заң"

Сайлау сайлау заңына енгізілген өзгерістермен сипатталды. Тіпті жалпы құрылым сыбайлас жемқорлықтан арылса да, үкімет жалпы көпшілік дауыс алатын коалицияға депутаттар палатасында орынның үштен екі бөлігін беретін бонус енгізді. Бұл өзгерістерге оппозициялық партиялар, сондай-ақ сәл кіші Христиан демократиясының коалициялық серіктестері қатты қарсы болды, олардың табысқа жету мүмкіндігі жоқ еді. Жаңа заңды оның қарсыластары "алдамшылық заң" деп атады, оның ішінде кейбір кішігірім үкіметтік партиялардың қарсыластары да бар, олар христиан демократиясының жасанды жер сілкінісін жоққа шығару үшін арнайы оппозициялық топтар құрды. Оның парламенттік емтиханы бүлдіруші әсерге ие болды: "Салқын соғыста кездескен саяси күштердің темір ыдыстарының арасында Сенат қыш ыдыс сияқты жарылды".

Тарихи негіздер

1950 жылдары Италия НАТО одағының құрылтайшы мүшесі (1949), Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі (1955) және АҚШ-тың одақтасы болды, бұл Маршалл жоспары арқылы итальян экономикасын қайта жандандыруға көмектесті. Сол жылдары Италия Еуропалық көмір және болат қауымдастығының (1952) және кейіннен Еуропалық одаққа айналған Еуропалық экономикалық қауымдастықтың (1957) құрылтайшы мүшесі болды. 1950 жылдардың соңында таңғажайып экономикалық өсім "Экономикалық керемет" деп аталды. Италиялық отбасылар жаңа байлықтарын тұңғыш рет ұзақ уақытқа жарамды тұтыну тауарларын сатып алу үшін пайдаланды. 1958-1965 жылдар аралығында теледидар иелері 12%-дан 49%-ға дейін, кір жуғыш машиналар 3%-дан 23%-ға дейін, ал тоңазытқыштар 13%-дан 55%-ға дейін өсті. Христиан демократиясының негізгі қолдау аймақтары, кейде "добыт резервуарлары" деп аталатын, Оңтүстік, Орталық және Солтүстік Шығыс Италияның ауылдық аймақтары болды, ал өнеркәсіптік Солтүстік-Батыс жұмысшы таптың үлкендігіне байланысты сол жаққа еңкейген қолдауды көбірек көрсетті. Бір қызығы, "қызыл аймақтар" (Эмилия-Романья, Тоскана және Умбрия) Италия Коммунистік партиясының тарихи жағынан кең қолдауы болған. Бұл осы өңірлерде қолданылатын ерекше жер үлестіру ("меззадра") шаруашылық келісімшарттарының салдары деп саналады. Қасиетті орын христиан демократиясын белсенді түрде қолдады, католиктің коммунистік партияға дауыс беруін өлімге әкелетін күнә деп есептеп, оның барлық жақтастарын қауымнан шығарып салды; алайда іс жүзінде көптеген коммунистер діни болып қалды, ал Эмилия адамдар діни және коммунистер болып табылатын аймақ ретінде белгілі болды. Джованнино Гуарески Дон Камильо туралы романдарын жазған Бресчелло деген ауылды сипаттап, оның тұрғындары бір уақытта діни қызметкер Камильоға және коммунистік мэр Пеппонеге адал, олар қатал бәсекелестер. 1953 жылы кедейлік туралы парламенттік комиссия итальяндық отбасылардың 24% -ы "жетім" немесе "ауыр жағдайда" екенін, тұрғын үйлердің 21% -ы толып кеткенін, оңтүстіктегі үйлердің 52% -ында ауыз су жоқ екенін және тек 57% -ында ғана дәретхана бар екенін болжады. 1950 жылдары бірнеше маңызды реформалар қолға алынды, мысалы аграрлық реформа (Селба заңы), салықтық реформа (Ванони заңы), ел экономикалық өрлеу мен даму кезеңін бастан кешірді (miracolo economico немесе "экономикалық керемет"). Осы кезеңде кедей Оңтүстікке, индустриалды Солтүстікке халықты көшірудің үлкен үрдісі орын алды. Бұл әлеуметтік қарама-қайшылықтарды, соның ішінде ескі қалыптасқан "жұмысшы аристократиясы" мен оңтүстік тектес жаңа біліктілігі төмен иммигранттар ("operaio massa") арасындағы әлеуметтік қарама-қайшылықтарды күшейтті. Сонымен қатар бай мен кедей арасындағы алшақтық әлі де едәуір. 1960 жылдардың аяғында 4 миллион италиялық (54,5 миллион халқының ішінде) жұмыссыз, жұмыссыз және кездейсоқ жұмысшылар болды деп есептелді. Тарихшы Пол Гинсборгтың айтуынша, италиялықтардың осы тобының байлығы "теледидар болса керек, бірақ басқа құндылықтары аз".

Нәтижелер

Оппозицияның "алдамшылық заңына" қарсы арыз-шағымдар науқаны өз мақсатына жетті. Орталықшыл коалиция (DC, PSDI, PLI, PRI, SVP және PSd'Az) ұлттық дауыс берудің 49,9% -ын жеңіп алды, бұл екі үштен бір көпшілікке жету үшін бірнеше мың дауыс аз болды; сайлау орындықтардың қарапайым пропорционалдық бөлінуімен аяқталды. Кішігірім диссидент партиялар, әсіресе қысқа өмір сүрген Ұлттық демократиялық одақ, соңғы нәтижеге әсер етті. Бас партия DC, бұрынғы бес жылдағы нәтижелерді қайталамады, ол суық соғысқа байланысты ерекше жағдайларда алынған еді, және оң жаққа көптеген дауыс жоғалтты, оның ішінде қайта өркендеген итальяндық фашистік және неофашистік саясаткерлер, әсіресе Оңтүстік Италияда. Үкімет сайлауда екі палатада да нақты жұмысшы көпшілікпен жеңіске жеткенмен, күтілетін көпшілікке қол жеткізе алмағанынан болған көңілі қалмаушылық жетекші коалиция үшін үлкен проблемалар тудырды. Алсиде Де Гаспери 2 тамызда Италия парламентімен отставкаға кетуге мәжбүр болды; ол зейнеткерлікке шықты және он екі айдан кейін қайтыс болды. Заң шығарушы орган әлсіз үкіметтермен, институционалдық жауапкершіліктен бас тартқан кіші партиялармен жалғасты. Джузеппе Пелла билікке келді, бірақ бес айдан кейін ғана Пелла талап еткен Триест еркін аумағының мәртебесі туралы күшейген даулардан кейін құлдырады. Аминторе Фанфани сенім білдірмеген кезде, Марио Счелба мен Антонио Сегни PSDI мен PLI қолдаған дәстүрлі центристік коалициялармен бірге болды; біріншісі әкімшілігінің кезінде Триест мәселесі Коперді Югославияға тапсырумен аяқталды. Парламент өкілеттігін Адоне Золидің төрағалығымен азшылық үкімет аяқтады, бұл заң шығарушы органды аяқтау, ол премьер-министрдің алты түрлі билеуші атқарған қызметін әлсіретті.