Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шектен шығарылған көлем ұғымын 1934 жылы Вернер Кун енгізді және көп ұзамай Пол Флори полимер молекулаларына қолданды. Алып тасталған көлем сарқынды күштерді тудырады.
The concept of excluded volume was introduced by Werner Kuhn in 1934 and applied to polymer molecules shortly thereafter by Paul Flory. Excluded volume gives rise to depletion forces.
Сұйық күй теориясында
Сұйық күй теориясында молекуланың "алып тасталған көлемі" - бірінші молекуланың болуы нәтижесінде жүйедегі басқа молекулаларға қолжетімді емес көлем. Қатты сфераның шығарылған көлемі оның көлеміне сегіз есе тең, алайда екі молекулалы жүйе үшін бұл көлем екі бөлшектің арасында бөлінеді, бұл дәстүрлі нәтижеге төрт есе көлем береді; бұл Ван-дер-Ваальс күй теңдеуіндегі маңызды шама. Шар тәрізді емес бөлшектердің алынып тасталған көлемін есептеу әдетте қиын, өйткені ол бөлшектердің салыстырмалы бағытына байланысты. Жуырда қатты эллипстердің ең жақын арақашықтығы және олардың алынып тасталған аумағы қарастырылды.
In liquid state theory, the 'excluded volume' of a molecule is the volume that is inaccessible to other molecules in the system as a result of the presence of the first molecule. The excluded volume of a hard sphere is eight times its volume—however, for a two molecule system, this volume is distributed among the two particles, giving the conventional result of four times the volume; this is an important quantity in the Van der Waals equation of state. The calculation of the excluded volume for particles with non spherical shapes is usually difficult, since it depends on the relative orientation of the particles. The distance of closest approach of hard ellipses and their excluded area has been recently considered.
Полимерлер саласындағы ғылым
Полимерлік ғылымда, шығарылған көлем - бұл ұзақ тізбекті молекуланың бір бөлігі сол молекуланың басқа бөлігімен орналасқан кеңістікті иелене алмайды деген идеяны білдіреді. Алып тасталған көлем ерітіндідегі полимер тізбегінің ұштарының (орташа алғанда) олар жоқ болса, одан да алыс болуына әкеледі (мысалы, идеалдық тізбек моделі жағдайында). Көлемді алып тастау ерітіндідегі ұзақ тізбекті молекулаларды талдаудың маңызды факторы екенін мойындау маңызды тұжырымдамалық серпіліс жасады және сол кездегі бірнеше таңғажайып тәжірибелік нәтижелерді түсіндіруге әкелді. Бұл тета нүктесі тұжырымдамасына, эксперимент жүргізілуі мүмкін жағдайлардың жиынтығына әкелді, ол алынып тасталған көлем әсерін бейтараптандыруға әкеледі. Тета нүктесінде тізбек идеалдық тізбек сипаттамаларына қайта оралады. Шектен шығарылған көлемнен туындайтын ұзақ аралық өзара әрекеттесулер жойылады, бұл эксперимент жүргізушіге құрылымдық геометрия, байланыс айналу потенциалдары және көршілес топтар арасындағы стерикалық өзара әрекеттесулер сияқты қысқа аралық сипаттамаларды оңай өлшеуге мүмкіндік береді. Флори полимерлі ерігендегі тізбек өлшемінің идеалдық ерітіндідегі тізбек үшін есептелген өлшемі болатынын дұрыс анықтады, егер алынып тасталған көлемдік өзара әрекеттесулер тета нүктесінде тәжірибе жүргізу арқылы бейтараптандырылса.
In polymer science, excluded volume refers to the idea that one part of a long chain molecule can not occupy space that is already occupied by another part of the same molecule. Excluded volume causes the ends of a polymer chain in a solution to be further apart (on average) than they would be were there no excluded volume (e. g. in case of ideal chain model). The recognition that excluded volume was an important factor in analyzing long chain molecules in solutions provided an important conceptual breakthrough, and led to the explanation of several puzzling experimental results of the day. It also led to the concept of the theta point, the set of conditions at which an experiment can be conducted that causes the excluded volume effect to be neutralized. At the theta point, the chain reverts to ideal chain characteristics. The long range interactions arising from excluded volume are eliminated, allowing the experimenter to more easily measure short range features such as structural geometry, bond rotation potentials, and steric interactions between near neighboring groups. Flory correctly identified that the chain dimension in polymer melts would have the size computed for a chain in ideal solution if excluded volume interactions were neutralized by experimenting at the theta point.