Кіріспе

Глюкоза тасымалдаушы 1 (немесе GLUT1) - еріген тасымалдаушы отбасы 2, жеңілдетілген глюкоза тасымалдаушы мүшесі 1 (SLC2A1) деп те аталатын, адамда SLC2A1 генінің коды бар унипортер ақуыз. GLUT1 сүтқоректілердің жасушаларының плазмалық мембраналары арқылы глюкозаның тасымалдануын жеңілдетеді. Бұл ген эритроциттер мен эндотелийлі клеткаларда, соның ішінде қан- ми кедергісі клеткаларында жоғары экспрессиялы глюкоза тасымалдаушысын кодтайды. Кодталған белок негізінен жасуша мембранасында және жасуша бетінде кездеседі, онда ол адам Т- клеткалы лейкоз вирусының (HTLV) I және II рецепторлары ретінде де жұмыс істей алады. GLUT1 эритроциттердің плазмалық мембранасындағы ақуыздың 2 пайызын құрайды. Бұл гендегі мутациялар GLUT1 тапшылығы синдромы 1, GLUT1 тапшылығы синдромы 2, идиопатиялық жалпыланған эпилепсия 12, дистония 9, стоматин тапшылығы криогидроцитозын тудыруы мүмкін.

Ашылу

GLUT1 глюкоза тасымалдаушы ретінде сипатталған алғашқы зат болды. ГЛУТ 1 жоғары сақталады.

Құрылымы

SLC2A1 гені 1 хромосоманың p-қасақанында 34.2 позицияда орналасқан және 33,802 негіз жұптарын қамтитын 10 экзоны бар. Бұл жасуша мембранасында орналасқан көп жолды ақуыз. GLUT1 барлық жасушаларда тыныс алуды қамтамасыз ету үшін қажетті базалық глюкозаның аз мөлшеріне жауапты. ГЛУТ1 экспрессиясының деңгейі жасуша мембраналарында глюкозаның төмендеуімен көбейеді және глюкозаның жоғарылауымен төмендейді. GLUT1 сонымен қатар С витаминін және глюкозаны, әсіресе С витаминін өндірмейтін сүтқоректілерде С витаминін қайта өңдеу процесіне қатысу арқылы өтемақыға бейімделудің бөлігі ретінде қабылдаудың негізгі рецепторы болып табылады. С витамині өндіретін сүтқоректілерде GLUT1 орнына GLUT4 жиі экспрессияланады.

Тіндердің таралуы

GLUT1 экспрессиясы барлық тіндерде дерлік кездеседі, экспрессияның дәрежесі әдетте жасушалық глюкоза метаболизміне байланысты. Ересекте ол эритроциттерде, сондай-ақ қан- ми кедергісі сияқты кедергі тіндерінің эндотелийлі жасушаларында жоғары деңгейде экспрессияланады.

Клиникалық маңызы

GLUT1 геніндегі мутациялар GLUT1 тапшылығына немесе De Vivo ауруына себепші болады, бұл сирек кездесетін аутосомалық доминантты ауру. Бұл ауру мидың төменгі қант концентрациясы (гипогликорахия) - қан мен мидың арасындағы кедергі арқылы глюкозаның тасымалдануының бұзылуынан пайда болатын нейрогликопенияның бір түрімен сипатталады.

GLUT1 жетіспеушілігі синдромы 1

SLC2A1 геніндегі көптеген мутациялар, соның ішінде LYS456TER, TYR449TER, LYS256VAL, ARG126HIS, ARG126LEU және GLY91ASP, GLUT1 дефициті синдромы 1 (GLUT1DS1) - кең фенотиптік өзгермелілікті көрсететін неврологиялық бұзылуды тудырады. Бұл ауру аутосомалық рецессивті немесе аутосомалық доминантты түрде мұрагерлік жолмен таралуы мүмкін.

Өзара әрекеттесулер

GLUT1 GIPC1 - мен өзара әрекеттеседі. Ол Аддуцинмен (ADD2) және Дематинмен (EPB49) кешенде кездеседі және Дематиннің 2- изоформасымен (C- терминал цитоплазмалық аймағы арқылы) өзара әрекеттеседі. Сонымен қатар SNX27- мен өзара әрекеттеседі; эндоцитозданған кезде лизосомаларда ыдыраудың алдын алу және плазмалық мембранаға қайта өңдеуді қолдау үшін өзара әрекеттесу қажет. Бұл белок STOM- мен өзара әрекеттеседі. Ол SGTA- мен (ГЛН бай аймағы арқылы) өзара әрекеттеседі және CREB3 2 - мен қос әрекеттеседі.

Ингибиторлар

Фасентин - GLUT1 клеткааралық доменінің шағын молекулалық ингибиторы, ол глюкозаның қабылдануына кедергі жасайды. Жақында жаңа, селективті GLUT1 ингибиторы Bay 876 сипатталды.