Кіріспе
Ежелгі заманнан бастап Египеттегі табиғи құбылыс Нил өзенінің су басуы ежелгі заманнан бері Нубия мен Египетте маңызды табиғи цикл болды. Бұл мерекені мысырлықтар жыл сайын 15 тамыздан бастап екі апта бойы тойлайды. Бұл мерекені копт шіркеуінде шейіт монументін өзенге лақтырып, атап өтеді. Нил өзенінің суға басуы мифте Изистің ағасы Сет өлтірген Озирис үшін қайғылы көз жастары ретінде сипатталған.
The flooding of the Nile has been an important natural cycle in Nubia and Egypt since ancient times. It is celebrated by Egyptians as an annual holiday for two weeks starting August 15, known as Wafaa El Nil. It is also celebrated in the Coptic Church by ceremonially throwing a martyr's relic into the river, hence the name, The Martyr's Finger (, Esba` al shahīd). The flooding of the Nile was poetically described in myth as Isis's tears of sorrow for Osiris when killed by his brother Set.
Су тасқыны циклі
Нилдің су басуы мамыр мен тамыз аралығында жыл сайынғы муссонның нәтижесінде Эфиопияның биік таулы жерлерінде орасан зор жауын-шашын түседі. Бұл қысқа мерзім ішінде бұл өзендер Нил өзенінің тоқсан пайызына дейін суды және оның көп бөлігін алып жүреді, бірақ жаңбырлы маусымнан кейін олар кіші өзендерге дейін азаяды. Су тасқыны алдын ала болжауға болатын, бірақ оның нақты күндері мен деңгейлерін қысқа мерзімде ғана болжауға болады, бұл үшін Асвандағы өлшегіштің көрсеткіштерін патшалықтың төменгі бөліктеріне жіберуге тура келді, онда деректерді жергілікті жағдайларға аудару керек болды. Әрине, су тасқынының көлемі мен оның толық ағып кетуі алдын ала болжауға болмайтын. Мысырлықтар жылды үш кезеңге бөліп қарастырған: Акет (су басу), Перет (өсу) және Шему (орақ). Акет Мысыр су тасқыны кезеңін қамтиды. Бұл цикл соншалықты тұрақты болды, мысырлықтар оның басталуын күннің көтерілуіне байланысты Сириус, олардың күнтізбесін орнату үшін қолданылатын негізгі оқиға. Өзеннің көтерілуінің алғашқы белгілері маусым айының басында Нилдің алғашқы катарактасында (Асуанда) көрінуі мүмкін, ал судың өсуі өте үлкен болған шілде айының ортасына дейін тұрақты түрде жалғасты. Нилдің деңгейі қыркүйек айының басына дейін көтеріле берді, содан кейін үш аптаға жуық уақыт бойы, кейде сәл аз уақыт бойы, деңгейі бір жерде қалды. Қазан айында ол жиі қайтадан көтеріліп, ең жоғары деңгейіне жетті. Осы кезеңнен бастап ол төмендей бастады және әдетте маусым айына дейін тұрақты түрде төмендей бастады, содан кейін ол ең төменгі деңгейге жетті. Су тасқыны Асванға Каирден бір апта бұрын, ал Луксорға Каирден 5-6 күн бұрын жетті. Су тасқынының әдеттегі биіктігі Асванда - 14 метр, Луксорда - 12 метр, ал Каирде 8 метр болды.
Бассейнді суландыру
Алғашқы мысырлықтар 7000 жыл бұрын су тасқынынан зардап шеккен жерлерді жай ғана өңдеп жүрсе, олар бассейнді суландыру әдісін дамыта бастады. Егіндік жерлер бөгеттермен қоршалған, су кіретін және су шығатын арналармен жабдықталған кең далаларға бөлінді. Құрғақ жерді ылғалмен қанықтырып, шөгінділерді жинауға мүмкіндік беру үшін, су бассейндерін 45 күнге жуық жабады. Содан кейін суды төменгі жерлерге немесе Нил өзеніне құятын. Сол кезде егінді себу басталып, үш-төрт айдан кейін орақ басталады. Кейінгі құрғақ мезгілде егіншілік мүмкін болмады. Сондықтан да барлық егін осы қатаң суару және уақытты белгілеу схемасына сәйкес келуі керек еді. Кішкене су тасқыны болған жағдайда жоғарғы бассейндер сумен толтырылмайды, бұл аштықты білдіреді. Егер су тасқыны тым үлкен болса, онда ауылдар, бөгеттер мен каналдар зақымданады. Суармалы суландыру әдісі топырақтың көп бөлігін қажет етпеді, ал олардың құнарлылығы жыл сайынғы шламы арқылы сақталды. Тұздану орын алған жоқ, өйткені жаз айларында жер асты суларының деңгейі жер бетінен жақсы төмен болды, ал кез келген тұздылық келесі су тасқынымен шайылып кетті. Бұл әдіспен ежелгі Мысырда 2 миллионнан 12 миллионға дейінгі халықты тамақтандыруға болатын. Ежелгі дәуірдің соңында әдістер мен инфрақұрылым біртіндеп құлдырап, халық саны да соған сәйкес азайды; 1800 жылы Мысырдың 2,5 миллионға жуық халқы болды.
Көпжылдық суландыру
Мұхаммед Әли Паша, Мысырдың хедиві (1805-1848 жж.), Мысырдың әртүрлі аспектілерін жаңғыртуға тырысты. Ол егістік жерлерін кеңейтіп, қосымша табыс табуға тырысты. Осы мақсатта Дельта бөгеттері мен жаңа каналдардың кең жүйелері салынды, суару жүйесі дәстүрлі бассейндік суарудан ұзақ мерзімді суаруға ауысты, осылайша егіндік жерлер жыл бойы суаруды қамтамасыз ете алады. Осылайша көптеген дақылдар жылына екі, тіпті үш рет жиналып, ауыл шаруашылығы өнімінің көлемі күрт өсті. 1873 жылы Исмаил-паша Ибрагимия каналын салуды тапсырды, осылайша көпжылдық суаруды кеңейтті.
Су басудың аяқталуы
Британдықтар Мысырда алғашқы кезеңінде бұл жүйені жетілдіріп, кеңейткенмен, ол үлкен көлемде суды сақтай алмады және жыл сайынғы су тасқынын толықтай ұстай алмады. Суландыруды одан әрі жақсарту үшін сэр Уильям Уиллкокс Мысырдың су қоймаларының бас директоры ретінде алғашқы шынайы су қоймасы - Асван су қоймасының және 1902 жылы аяқталған Ассиут бөгетінің құрылысын жоспарлап, қадағалауды жүзеге асырды. Алайда, олар Асуан төменгі бөгетінің 1907-1912 және 1929-1933 жылдары екі рет көтерілгеніне қарамастан, ең құрғақ жаздарды бастан өткеруге жеткілікті суды ұстай алмады. 1920 жылдары Үлкен Гезира жобасына тұрақты түрде су жеткізу үшін Көк Ніл өзенінде Сеннар бөгетін су қоймасы ретінде салды. Бұл Нил өзеніндегі тұнбалардың көп мөлшерін сақтап қалған (және оның көп мөлшерін суару арналарына аудару) алғашқы бөгет болды. Су тасқыны кезінде тұнбаларды шаю үшін шлюз қақпаларын ашқанына қарамастан, су қоймасы өзінің сақтау сыйымдылығының үштен бір бөлігін жоғалтты деп болжанады. 1966 жылы Гезирэ суармасын суару үшін Розеирс бөгетін қосты. Хартумнан оңтүстікке қарай ақ Ніл өзеніндегі Джебель Аулия бөгеті 1937 жылы қысқы уақытта көк Нілдің су деңгейінің төмендеуін өтеу үшін аяқталды, бірақ Нилдің су деңгейінің өте төмендеу кезеңін жеңу және осылайша ежелгі дәуірден бастап Мысырды зардап шеккен кездейсоқ құрғақшылықтан аулақ болу мүмкін болмады. Осы проблемаларды шешу үшін египеттік қоғамдық жұмыстарындағы британдық гидролог Гарольд Эдвин Хёрст 1906 жылдан бастап зейнеткерлікке шыққаннан кейін көп жылдар бойы Нил өзеніндегі су деңгейінің ауытқуы туралы зерттеді және 1946 жылы жүз жылда бір рет статистикалық тұрғыдан болатын ерекше құрғақ маусымдарға төтеп беру үшін "ғасырлық сақтау" қалай жүзеге асырылуы мүмкін екендігі туралы күрделі жоспар ұсынды. Оның Виктория, Альберт және Тана көлдерін пайдалану арқылы су қоймаларын кеңейту және Жоңлеи каналын қазып, Суддадағы булануды азайту туралы идеяларына мүдделі мемлекеттер қарсылық білдірді. Ақырында, 1956 жылдан 1970 жылға дейін Мысыр президенті болған Гамал Абдель Насер көптеген шетелдік елдермен жұмыс істеудің орнына Мысырдың Асван қаласындағы Асван жоғары бөгетінің идеясын таңдады. Резервуардың қажетті көлемі Хёрсттің цифрлары мен математикалық әдістерін қолдану арқылы есептелген. 1970 жылы ең жоғарғы су тасқынын сақтай алатын Асван жоғары бөгетінің салынып бітірілуімен Мысырдағы жыл сайынғы су тасқыны циклі Насер көлінде аяқталды.
Діндік наным-сенімдер
Нил өзені ежелгі Мысырдың рухани өмірінде де маңызды орын алған. Ежелгі Мысыр дінінде Хапи Нілдің және оның жыл сайынғы су тасқынының құдайы болған. Ол да, перғауын да су тасқынын бақылай алады деп ойлады. Нил өзенінің жыл сайынғы су тасқыны Хапидің келуі деп аталды. Бұл су тасқыны басқаша шөл далаға құнарлы топырақ бергендіктен, Хапи құнарлылықты бейнелейді. Озирис құдайы Нил өзенімен және жердің құнарлылығымен тығыз байланысты болған. Су тасқыны кезінде Озиристің саз мүсіндеріне арпа отырғызылды.