Смартфон – қолда ұсталатын көп функциялы құрылғы

Кіріспе

Қолда ұсталатын ұялы құрылғы

Смартфон (көбінесе телефон деп аталады) – бұл дәстүрлі ұялы телефонның мүмкіндіктерін және озық есептеу қабілеттерін біріктіретін ұялы құрылғы. Ол әдетте сенсорлық экран интерфейсімен жабдықталған, бұл пайдаланушыларға веб-шолу, электрондық пошта, әлеуметтік желілерге қол жеткізуге, сондай-ақ мультимедианы ойнату және трансляциялау сияқты көптеген қосымшалар мен қызметтерді пайдалануға мүмкіндік береді. Смартфондарда камералар, GPS навигациясы және дауыстық қоңыраулар, мәтіндік хабарламалар және интернет-хабарламалар сияқты әртүрлі байланыс әдістерін қолдау бар. Смартфондар ескі үлгідегі функционалдық телефондардан жақсартылған аппараттық мүмкіндіктерімен, кеңейтілген мобильді операциялық жүйелерімен, интернетке қол жеткізумен, бизнес-қосымшалармен, мобильді төлемдермен және музыка, бейне, ойындар, радио және теледидарды қоса алғанда мультимедиалық мүмкіндіктерімен ерекшеленеді. Смартфондар әдетте металл-оксид-жартылайөткізгіш (MOS) интегралдық схема (IC) чиптерін қамтиды, алдын ала орнатылған және үшінші тарап бағдарламалық жасақтамасымен пайдаланылатын түрлі сенсорларды (магнитометр, жақындық сенсоры, барометр, гироскоп, акселерометр және т.б.) және LTE, 5G NR, Wi-Fi, Bluetooth және спутниктік навигация сияқты әртүрлі сымсыз байланыс протоколдарын қолдайды. 2020 жылдардың ортасында смартфон өндірушілері сенімді ұялы байланыс желісі жоқ қашық аймақтарда пайдалану үшін құрылғыларға спутниктік хабар алмасу мүмкіндігін және спутниктік төтенше жағдай қызметтерін енгізе бастады. 2000 жылдардың соңында iPhone-ның танымалдылығы артып, көптеген смартфондар физикалық пернетақталардың орнына көп сенсорлық жестілерді қолдайтын үлкен сыйымдылықты сенсорлық экрандары бар жұқа, тақта тәрізді форма факторларын ұсынды. Көптеген қазіргі заманғы смартфондар пайдаланушыларға қосымша қосымшаларды орталықтандырылған қосымша дүкенінен жүктеуге немесе сатып алуға мүмкіндік береді. Олар көбінесе бұлтты сақтауды, бұлтты синхрондауды және виртуалды көмекшілерді қолдайды. Смартфондар жеке цифрлық көмекшілерді (PDA), қолға ұсталатын/алақанға сыятын компьютерлерді, портативті медиа плеерлерді (PMP), түсіріп алу камераларын, видеокамераларды және, аз дәрежеде, қолға ұсталатын ойын консольдарын, электрондық кітап оқу құрылғыларын, қалталық калькуляторларды және GPS трекерлерін ығыстырды. 2010 жылдардың басынан бері жақсартылған аппараттық жабдықтар мен жылдам сымсыз байланыс (LTE және 5G NR сияқты стандарттардың арқасында) смартфон индустриясының өсуін күшейтті. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, әлемде әр жылы миллиардтан астам смартфон сатылады. 2019 жылы әлем бойынша 1,54 миллиард смартфон жеткізілді. 2020 жылы әлем халқының 75,05 пайызы смартфон пайдаланушылары болды.

A smartphone (often simply called a phone) is a mobile device that combines the functionality of a traditional mobile phone with advanced computing capabilities. It typically has a touchscreen interface, allowing users to access a wide range of applications and services, such as web browsing, email, and social media, as well as multimedia playback and streaming. Smartphones have built in cameras, GPS navigation, and support for various communication methods, including voice calls, text messaging, and internet based messaging apps. Smartphones are distinguished from older design feature phones by their more advanced hardware capabilities and extensive mobile operating systems, access to the internet, business applications, mobile payments, and multimedia functionality, including music, video, gaming, radio, and television. Smartphones typically contain a number of metal–oxide–semiconductor (MOS) integrated circuit (IC) chips, include various sensors that can be leveraged by pre installed and third party software (such as a magnetometer, a proximity sensor, a barometer, a gyroscope, an accelerometer, and more), and support diverse wireless communication protocols (such as LTE, 5G NR, Wi Fi, Bluetooth, and satellite navigation). In the mid 2020s, smartphone manufacturers have begun to integrate satellite messaging connectivity and satellite emergency services into devices for use in remote regions where there is no reliable cellular network. Following the rising popularity of the iPhone in the late 2000s, the majority of smartphones have featured thin, slate like form factors with large, capacitive touch screens with support for multi touch gestures rather than physical keyboards. Most modern smartphones have the ability for users to download or purchase additional applications from a centralized app store. They often have support for cloud storage and cloud synchronization, and virtual assistants. Smartphones have largely replaced personal digital assistant (PDA) devices, handheld/palm sized PCs, portable media players (PMP), point and shoot cameras, camcorders, and, to a lesser extent, handheld video game consoles, e reader devices, pocket calculators, and GPS tracking units. Since the early 2010s, improved hardware and faster wireless communication (due to standards such as LTE and 5G NR) have bolstered the growth of the smartphone industry. As of 2014, over a billion smartphones are sold globally every year. In 2019 alone, 1.54 billion smartphone units were shipped worldwide. 75.05 percent of the world population were smartphone users as of 2020.

Тарих

Ертедегі смартфондар негізінен кәсіпорын нарығына бағытталған, жеке тұрған PDA құрылғыларының мүмкіндіктерін ұялы телефониямен үйлестіруге тырысты, бірақ олардың үлкен көлемі, батареяның аз мерзімі, баяу аналогтық ұялы желілер және сымсыз деректер қызметтерінің дамымағандығымен шектелді. Бұл мәселелер ақырында MOS транзисторларын микрондық деңгейге дейін экспоненциалды түрде үлкейту және кішірейту (Мур заңы), литий-иондық батареяны жақсарту, жылдам цифрлық ұялы деректер желілері (Эдхолм заңы) және мобильді құрылғылар экожүйелерінің дерек провайдерлеріне тәуелсіз дамуына мүмкіндік беретін жетілген бағдарламалық платформалар арқылы шешілді. 2000-шы жылдары NTT DoCoMo-ның i mode платформасы, BlackBerry, Nokia-ның Symbian платформасы және Windows Mobile нарықта кеңіне таралды, модельдерде көбінесе QWERTY пернетақталары немесе кедергілік сенсорлық экрандары болды және push электрондық поштаға және сымсыз интернетке қол жеткізуге баса назар аударылды.

Алдыңғысы

1990 жылдардың басында IBM инженері Фрэнк Канова микросхемалар мен сымсыз технологиялар қолға ұстайтын құрылғыларда пайдалануға жеткілікті кішкентай бола бастағанын байқады. Алғашқы коммерциялық "смартфон" деп аталатын құрылғы 1992 жылы IBM-де жұмыс істеген кезде Канова жасаған "Angler" прототипі ретінде пайда болды және сол жылдың қараша айында COMDEX компьютер индустриясының көрмесінде көрсетілді. Жақсартылған нұсқасы 1994 жылы BellSouth компаниясы Simon Personal Communicator деген атпен тұтынушыларға сатылды. Simon сенсорлық экранымен жабдықталған болатын, оның көмегімен ұялы байланыс арқылы қоңырау шалуға, факс пен электрондық хаттарды жіберуге және қабылдауға болады. Оған адрес кітабы, күнтізбе, кездесулерді жоспарлаушы, калькулятор, әлемдік уақыт сағаты және жазбалар кітабы, сондай-ақ карталар, қор нарығының ахбарламалары және жаңалықтар сияқты болашақты көре білетін мобильді қосымшалар енгізілген. IBM Simon Mitsubishi Electric компаниясымен өндірілді, ол өз ұялы радио технологияларын интеграциялады. Ол сұйық кристалды дисплеймен (LCD) және PC Card қолдауымен жабдықталған. Simon коммерциялық сәттілікке жете алмады, себебі оның үлкен корпусы және батареяның аз мерзімі болды. Ол 1990 жылдары ұялы телефондарда кеңінен қолданылатын никель-металл гидридті немесе қазіргі смартфондарда қолданылатын литий-ионды батареялардың орнына NiCad батареяларын пайдаланды. "Смартфон" термині Simon ұсынылғаннан кейін бір жыл өткен соң, 1995 жылы AT&T компаниясының PhoneWriter Communicator-ін сипаттағанда пайда болды. "Смартфон" термисін алғаш рет 1997 жылы Ericsson компаниясы GS88 жаңа құрылғысын сипаттау үшін қолданды.

Жапондық ұялы телефондар

1999 жылы жапондық сымсыз байланыс операторы NTT DoCoMo i mode-ты іске қосты, бұл жаңа мобильді интернет платформасы, 9,6 килобит/секундқа дейін деректерді беру жылдамдығын қамтамасыз етті және онлайн-сауда сияқты платформа арқылы қолжетімді веб-қызметтерге қол жеткізуге мүмкіндік берді. NTT DoCoMo-ның i mode платформасы cHTML тілін пайдаланды, ол құрылғылар үшін деректерді беру жылдамдығын арттыру мақсатында дәстүрлі HTML-дің кейбір мүмкіндіктерін шектеді. Шектелген функционалдық, кішкентай экрандар мен тар жолақты кеңдік телефондарға қолжетімді баяу деректерді пайдалануға мүмкіндік берді. i mode-тың танымалдылығының артуы NTT DoCoMo-ға 2001 жылдың соңына қарай шамамен 40 миллион абонент жинауға көмектесті, бұл компанияны Жапонияда нарықтық капитализация бойынша бірінші, ал әлем бойынша екінші орынға шығарды. Жапондық ұялы телефондар жаһандық стандарттар мен трендтерден көбірек ерекшелене бастады, жапон нарығына арналған, мысалы, ұялы төлемдер мен сауда, жақын қашықтықтағы байланыс (NFC) технологиясы арқылы көлік құралына төлем жасау, бонустық карталар, жеке куәліктер, іс-шара билеттері, купондар, ақша аудару және т.б. үшін смарт-карталарды алмастыру мүмкіндігі, музыкалық қоңыраулар, ойындар, комикстер және 1seg мобильді теледидар сияқты қосымша мүмкіндіктер мен смартфонға ұқсас функционалдықтарды ұсынды. Жапондық өндірушілер жасаған телефондарда арнайы бағдарламалық құралдар қолданылды, бірақ үшінші тараптық қолданбаларды дамытуға бағытталған стандартталған мобильді операциялық жүйелер болмады, сондықтан олардың бағдарламалық қамтамасыз етілуі мен экожүйесі өте жетілдірілген қарапайым телефондарға ұқсас болды. Басқа қарапайым телефондар сияқты, қосымша бағдарламалық қамтамасыз ету мен қызметтер үшін операторлармен серіктестіктер мен келісімдер қажет болды. Телефондар мен операторлардың тығыз байланысы, телефондардың ерекше мүмкіндіктері, стандартталмаған платформалар және жапон мәдениетіне бейімделу жапондық өндірушілерге телефондарын экспорттауды қиындатты, әсіресе Жапониядағы сұраныс өте жоғары болғандықтан компаниялар қосымша пайда табу үшін басқа елдерге қарамауға дайын болды. Басқа нарықтарда 3G технологиясының және қуатты стандартталған смартфон операциялық жүйелері, қолданбалар дүкендері және кең таралған сымсыз желі мүмкіндіктері бар жапондық емес телефон өндірушілерінің пайда болуы жапон нарығына енуге мүмкіндік берді, олар біртіндеп эмодзилер, мобильді төлемдер, NFC және т.б. сияқты жапондық телефондардың мүмкіндіктерін қабылдап, оларды әлемнің басқа бөліктеріне таратуда.

In 1999, Japanese wireless provider NTT DoCoMo launched i mode, a new mobile internet platform which provided data transmission speeds up to 9.6 kilobits per second, and access web services available through the platform such as online shopping. NTT DoCoMo's i mode used cHTML, a language which restricted some aspects of traditional HTML in favor of increasing data speed for the devices. Limited functionality, small screens and limited bandwidth allowed for phones to use the slower data speeds available. The rise of i mode helped NTT DoCoMo accumulate an estimated 40 million subscribers by the end of 2001, and ranked first in market capitalization in Japan and second globally. Japanese cell phones increasingly diverged from global standards and trends to offer other forms of advanced services and smartphone like functionality that were specifically tailored to the Japanese market, such as mobile payments and shopping, near field communication (NFC) allowing mobile wallet functionality to replace smart cards for transit fares, loyalty cards, identity cards, event tickets, coupons, money transfer, etc., downloadable content like musical ringtones, games, and comics, and 1seg mobile television. Phones built by Japanese manufacturers used custom firmware, however, and did not yet feature standardized mobile operating systems designed to cater to third party application development, so their software and ecosystems were akin to very advanced feature phones. As with other feature phones, additional software and services required partnerships and deals with providers. The degree of integration between phones and carriers, unique phone features, non standardized platforms, and tailoring to Japanese culture made it difficult for Japanese manufacturers to export their phones, especially when demand was so high in Japan that the companies did not feel the need to look elsewhere for additional profits. The rise of 3G technology in other markets and non Japanese phones with powerful standardized smartphone operating systems, app stores, and advanced wireless network capabilities allowed non Japanese phone manufacturers to finally break in to the Japanese market, gradually adopting Japanese phone features like emojis, mobile payments, NFC, etc. and spreading them to the rest of the world.

Ертедегі смартфондар

Кез келген маңызды деректер байланысын тиімді пайдаланатын телефондар 2002 жылы Danger Hiptop ұсынылғанға дейін Жапониядан тыс елдерде сирек кездесетін. Ол T-Mobile Sidekick ретінде АҚШ тұтынушылары арасында белгілі бір сәттілікке жетті. Кейін, 2000-жылдардың ортасында АҚШ-тағы бизнес қолданушылар Microsoft-тың Windows Mobile платформасындағы құрылғыларды, содан кейін Research In Motion компаниясының BlackBerry смартфондарын пайдалана бастады. Американдық қолданушылар BlackBerry-дің құмарлық тудыратын қасиетіне байланысты 2006 жылы «CrackBerry» деген атауды танымал етті. АҚШ-та деректер тарифтерінің жоғары құны және Wi-Fi мүмкіндігі бар құрылғылардың салыстырмалы түрде аз болуы ұялы желіні пайдаланудан аулақ болуға мүмкіндік берді, сондықтан смартфондарды негізінен бизнес саяхатшылары мен «алғашқы қолданушылар» пайдаланды. АҚШ және Жапониядан тыс елдерде Nokia компаниясы Symbian операциялық жүйесіне негізделген смартфондарымен сәттілікке жетті, бұл жүйені бастапқыда Psion жеке ұйымдастырушылары үшін әзірлеген болатын. Ол 2000-жылдардың ортасынан соңына дейін Еуропадағы ең танымал смартфон операциялық жүйесі болды. Бастапқыда Nokia-ның Symbian смартфондары Eseries сериясы арқылы бизнеске бағытталған, сол кездегі Windows Mobile және BlackBerry құрылғыларына ұқсас болды. 2002 жылдан бастап Nokia тұтынушыларға арналған смартфондарды шығара бастады, оларды ойын-сауыққа бағытталған Nseries сериясы танымал етті. 2010 жылға дейін Symbian әлемдегі ең көп қолданылатын смартфон операциялық жүйесі болды. Palm OS сияқты бейімделген операциялық жүйелердің сенсорлық жеке цифрлық ассистенті (PDA) сипаты, кейін Windows Mobile болған «Pocket PC» нұсқалары және бастапқыда Symbian OS құрылғыларында қаламды қолданатын PDA-лар үшін жасалған UIQ интерфейсі кейбір алғашқы смартфондарда стилусты қолданатын интерфейске әкелді. Бұл виртуалды пернетақталарды және қолмен жазу мүмкіндігін қамтамасыз етті, сонымен қатар азиялық әріптерді оңай енгізуге мүмкіндік берді. 2000-жылдардың ортасына қарай смартфондардың көпшілігі физикалық QWERTY пернетақтасына ие болды. Көбінесе BlackBerry желісі, Windows Mobile смартфондары, Palm Treo және кейбір Nokia Eseries сияқты «пернетақта тақтасы» формасында жасалған. Кейбірлері толық QWERTY пернетақтасын жылдатқыш механизм арқылы жасырды, мысалы Danger Hiptop желісі. Ал кейбірінде тек сандық пернетақта болды, ол T9 мәтіндік енгізуді қолданатын, мысалы Nokia Nseries және Nokia Eseries-дегі басқа да модельдер. Стилусты қолданатын резистивті сенсорлық экрандар әлі де бірнеше смартфондарда кездеседі, мысалы Palm Treo, олар алғашқы модельдерде болған Graffiti орнына пернетақтасы бар нұсқаларын ұсынғаннан кейін қолмен жазу мүмкіндігінен бас тартты.

Phones that made effective use of any significant data connectivity were still rare outside Japan until the introduction of the Danger Hiptop in 2002, which saw moderate success among U. S. consumers as the T Mobile Sidekick. Later, in the mid 2000s, business users in the U. S. started to adopt devices based on Microsoft's Windows Mobile, and then BlackBerry smartphones from Research In Motion. American users popularized the term "CrackBerry" in 2006 due to the BlackBerry's addictive nature. In the U. S., the high cost of data plans and relative rarity of devices with Wi Fi capabilities that could avoid cellular data network usage kept adoption of smartphones mainly to business professionals and "early adopters." Outside the U. S. and Japan, Nokia was seeing success with its smartphones based on Symbian, originally developed by Psion for their personal organisers, and it was the most popular smartphone OS in Europe during the middle to late 2000s. Initially, Nokia's Symbian smartphones were focused on business with the Eseries, similar to Windows Mobile and BlackBerry devices at the time. From 2002 onwards, Nokia started producing consumer focused smartphones, popularized by the entertainment focused Nseries. Until 2010, Symbian was the world's most widely used smartphone operating system. The touchscreen personal digital assistant (PDA)derived nature of adapted operating systems like Palm OS, the "Pocket PC" versions of what was later Windows Mobile, and the UIQ interface that was originally designed for pen based PDAs on Symbian OS devices resulted in some early smartphones having stylus based interfaces. These allowed for virtual keyboards and handwriting input, thus also allowing easy entry of Asian characters. By the mid 2000s, the majority of smartphones had a physical QWERTY keyboard. Most used a "keyboard bar" form factor, like the BlackBerry line, Windows Mobile smartphones, Palm Treos, and some of the Nokia Eseries. A few hid their full physical QWERTY keyboard in a sliding form factor, like the Danger Hiptop line. Some even had only a numeric keypad using T9 text input, like the Nokia Nseries and other models in the Nokia Eseries. Resistive touchscreens with stylus based interfaces could still be found on a few smartphones, like the Palm Treos, which had dropped their handwriting input after a few early models that were available in versions with Graffiti instead of a keyboard.

Формалық фактор мен операциялық жүйе ауысуы

Apple iPhone-ның алғашқы нұсқасы; оның пайда болуынан кейін смартфонның жалпы пішін факторы физикалық пернетақтасыз үлкен сенсорлық экранды бағдарламалық интерфейстерге ауысты. Үлкен сыйымдылықты сенсорлық экранды алғашқы телефон LG Prada болды, оны LG 2006 жылдың желтоқсанында жариялады. Бұл итальяндық Prada сәнді дизайнерімен бірлесіп жасалған сәнді функционалды телефон болды. Оның экраны 3" 240 x 400 пикселдік, 144p бейне жазу мүмкіндігі бар 2 мегапиксельдік цифрлық камерасы, LED шамы және автопортреттерге арналған кішкентай айнасы бар. 2007 жылдың қаңтарында Apple Computer компаниясы iPhone-ды таныстырды. Ол 3,5" сыйымдылықты сенсорлық экранға ие болды, ол сол кездегі смартфондардың экрандарының ажыратымдылығынан екі есе жоғары болды және телефондарға мультитач технологиясын енгізді, бұл фотосуреттерде, карталарда және веб-беттерде "қысып" немесе кеңейту сияқты қимылдар жасауға мүмкіндік берді. iPhone қазіргі заманғы смартфондарға тән стилус, пернетақта немесе сандық панельді пайдаланудан бас тартып, оның орнына тікелей саусақпен енгізу үшін үлкен сенсорлық экранды негізгі өзара әрекеттесу құралы ретінде қолданған, бұқаралық нарыққа бағытталған өзінің түріндегі алғашқы құрылғы ретінде танымал болды. Ол телефондар үшін арнайы жасалмаған. Кейін Apple бағдарламалық жасақтаманы жаңартып, iPhone-ға үшінші тарап бағдарламалық жасақтамаларын тікелей сымсыз жүктеуге мүмкіндік беретін құрылғыға орнатылған App Store-ды қосты. Бұл орталықтандырылған App Store және тегін әзірлеуші құралдары бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу, тарату, табу, орнату және төлеу үшін барлық смартфон платформалары үшін жаңа негізгі үлгіге айналды. Бұл қымбат әзірлеуші құралдарының орнына, оларды пайдалану үшін ресми келісімді қажет ету және бірнеше платформалар үшін қосымшаларды ұсынатын үшінші тарап көздеріне тәуелділікті жойды. Android модификацияланған Linux ядросына негізделген, бұл PDA және функционалды телефондардан бейімделген мобильді операциялық жүйелерге қарағанда көбірек мүмкіндіктер берді. Android-тің алғашқы құрылғысы, көлденең жылғатын HTC Dream, 2008 жылдың қыркүйегінде шығарылды. 2012 жылы Asus PadFone деп аталатын түрлендірілетін док жүйесімен тәжірибе жүргізе бастады, мұнда жеке телефонды қажет болған жағдайда планшет өлшемді экран блогына кіріктірілген қосымша батареясымен қосып, оны планшет ретінде пайдалануға болады. 2013 және 2014 жылдары Samsung компактты камера мен смартфонның гибридті комбинациясын сынап көрді, Galaxy S4 Zoom және K Zoom смартфондарын шығарды, олардың әрқайсысы кіріктірілген 10x оптикалық зум линзасымен және қолмен параметрлерді орнату мүмкіндігімен (қоса алғанда, қолмен экспозиция және фокус) жабдықталған, бұл мүмкіндік смартфондарда кеңінен қолданылғанға дейін бірнеше жыл бұрын қолданылды. S4 Zoom линзаның айналасында айналмалы сақиналы тұтқасы және штативке орнатуға арналған ұясы бар. Экран өлшемдері ұлғайғанмен, өндірушілер смартфондарды пайдалылығы мен беріктігінен айнып, жұқарақ етуге тырысты, себебі жұқарақ корпус бүгілуге бейім және компоненттерге, әсіресе батарея сыйымдылығына аз орын қалдырады.

[[File:IPhone 1st Gen. svg|thumb|upright|The original Apple iPhone; following its introduction the common smartphone form factor shifted to large touchscreen software interfaces without physical keypads The first phone of any kind with a large capacitive touchscreen was the LG Prada, announced by LG in December 2006. This was a fashionable feature phone created in collaboration with Italian luxury designer Prada with a 3" 240 x 400 pixel screen, a 2 Megapixel digital camera with 144p video recording ability, an LED flash, and a miniature mirror for self portraits. In January 2007, Apple Computer introduced the iPhone. It had a 3.5" capacitive touchscreen with twice the common resolution of most smartphone screens at the time, and introduced multi touch to phones, which allowed gestures such as "pinching" to zoom in or out on photos, maps, and web pages. The iPhone was notable as being the first device of its kind targeted at the mass market to abandon the use of a stylus, keyboard, or keypad typical of contemporary smartphones, instead using a large touchscreen for direct finger input as its main means of interaction. not specifically designed for phones. Later Apple shipped a software update that gave the iPhone a built in on device App Store allowing direct wireless downloads of third party software. This kind of centralized App Store and free developer tools quickly became the new main paradigm for all smartphone platforms for software development, distribution, discovery, installation, and payment, in place of expensive developer tools that required official approval to use and a dependence on third party sources providing applications for multiple platforms. Android is based around a modified Linux kernel, again providing more power than mobile operating systems adapted from PDAs and feature phones. The first Android device, the horizontal sliding HTC Dream, was released in September 2008. In 2012, Asus started experimenting with a convertible docking system named PadFone, where the standalone handset can when necessary be inserted into a tablet sized screen unit with integrated supportive battery and used as such. In 2013 and 2014, Samsung experimented with the hybrid combination of compact camera and smartphone, releasing the Galaxy S4 Zoom and K Zoom, each equipped with integrated 10× optical zoom lens and manual parameter settings (including manual exposure and focus) years before these were widely adapted among smartphones. The S4 Zoom additionally has a rotary knob ring around the lens and a tripod mount. While screen sizes have increased, manufacturers have attempted to make smartphones thinner at the expense of utility and sturdiness, since a thinner frame is more vulnerable to bending and has less space for components, namely battery capacity.

Камералардың жетістіктері

Nokia 9 PureView телефонының арт жағында орналасқан. Zeiss оптикасымен бес линзалы камералар жиынтығын және түсті және монохромды сенсорлардың үйлесімін пайдаланады. Huawei P30 телефонының арт жағында орналасқан. Ол үш артқы камера линзасымен және Leica оптикасымен жабдықталған. Алғашқы коммерциялық камералы телефон Kyocera Visual Phone VP 210 болды, ол 1999 жылдың мамыр айында Жапонияда шығарылды. Ол кезде «көшпелі бейнефон» деп аталды, алдыңғы жағында 110 000 пикселдік камерасы болды. Ол ұялы телефон арқылы суреттерді дереу жіберуге мүмкіндік берді. 2000 жылдардың ортасына қарай жоғары деңгейдегі ұялы телефондарда көбінесе сандық камералар орнатылған. 2003 жылы камералы телефондар жеке цифрлық камералардан көп сатылды, ал 2006 жылы олар жеке пленкалық және цифрлық камералардан көп сатылды. Бес жыл ішінде бес миллиард камералы телефон сатылды, ал 2007 жылға қарай барлық мобильді телефондардың жартысынан астамы камералы телефондар болды. Жеке камералардың сатылымы 2008 жылы ең жоғары деңгейге жетті. Көптеген алғашқы смартфондарда камералар мүлдем болмады, ал оларда болған алғашқы модельдерде төмен өнімділік және жеткіліксіз сурет және бейне сапасы болды, олар бюджеттік қалталық камералармен бәсекелесе алмайтын және пайдаланушының қажеттіліктерін қанағаттандыра алмады. 2010 жылдардың басында барлық смартфондарда дерлік интеграцияланған цифрлық камера болды. Жеке камералардың сатылымының төмендеуі смартфонның кеңінен қолданылуымен, камера технологиясының жылдам жақсаруымен, фотосуреттерді оңай өңдеумен және веб-сервистер мен қосымшаларды пайдалану арқылы фотосуреттерді тікелей бөлісу мүмкіндігімен байланысты. 2011 жылы камерасы бар ұялы телефондар жылына жүздеген миллион дана сатылды. 2015 жылы цифрлық камералар 35 395 миллион дана сатылды, бұл цифрлық камералардың сатылым санының үштен бір бөлігі ғана, сонымен қатар пленкалық камералардың сатылым санынан сәл төмен. Смартфонның танымалдылығының артуына ықпал ету үшін арнайы камераларды фотоға түсіру үшін қолдану, кішкентай қалталық камералар суреттерде боке жасауда қиындықтарға ұшырайды, бірақ қазіргі уақытта кейбір смартфондарда боке эффектісін оңай қайталайтын қос линзалы камералар бар, тіпті түсіргеннен кейін боке деңгейін қайта ұйымдастыра алады. Бұл әртүрлі фокус параметрлері бар бірнеше суретті түсіріп, содан кейін негізгі суреттің аясын макрофокус түсірілімімен біріктіреді. 2007 жылы Nokia N95 смартфоны 5,0 Мп камерасы бар смартфон ретінде танымал болды, ал басқалардың көпшілігі 3 Мп немесе 2 Мп-тан төмен камералар бар. LG Viewty, Samsung SGH G800 және Sony Ericsson K850i сияқты кейбір мамандандырылған функциялық телефондар сол жылы кейіннен шығарылған, сонымен қатар 5,0 МП камералары болды. 2010 жылы 5,0 МП камералар кең тараған; бірнеше смартфонда 8,0 МП камералар болды, ал Nokia N8, Sony Ericsson Satio және Samsung M8910 Pixon12 функциялық телефондарында 12 МП болды. 2009 жылғы Nokia N86 негізгі камерасы үш деңгейлі диафрагмалы линзамен ерекшеленеді. 2010 жылдың соңында Altek Leo, 3x оптикалық зум объективтері және 720p HD бейне камерасы бар 14 мегапикселдік смартфон шығарылды. 2011 жылы, Nintendo 3DS шығарылған жылы HTC Evo 3D-ді, екілік бес мегапикселдік артқы камераны кеңістіктік бейнелеу үшін орнатылған 3D телефонын, бірден көп артқы камерасы бар алғашқы ұялы телефондардың бірі. 2012 жылғы Samsung Galaxy S3 дауыстық командалар арқылы суретке түсіру мүмкіндігін енгізді. 2012 жылы Nokia Nokia 808 PureView-ті жариялады және шығарды, онда 41 мегапикселді 1/1.2 дюймдік сенсор және жоғары ажыратылатын f/2.4 Zeiss барлық асфералық бір топты объектив бар. Жоғары ажыратылуы бейне сенсорларын кесу арқылы 1080p-де төрт есе және 720p-де алты есе жоғалтусыз цифрлық зумды қамтамасыз етеді. 2013 жылғы Nokia Lumia 1020-де ұқсас жоғары ажыратылатын камера орнатылған, оптикалық кескінді тұрақтандыру және жоғары деңгейдегі ұялы телефондар арасында көптен-көп кездесетін камераның қолмен орнатылуы, бірақ кеңейтілетін сақтаудың жоқтығы, ол файлдардың жоғары өлшемдері үшін пайдалы болуы мүмкін. Мобильді оптикалық бейне тұрақтандыруды Nokia алғаш рет 2012 жылы Lumia 920 телефонымен енгізді, ал оптикалық тұрақтандырылған алдыңғы камерасы бар ең алғашқы танымал смартфон - 2016 жылғы HTC 10. Оптикалық кескінді тұрақтандыру төмен жарықпен суретке түсіру үшін ұзақ уақыт экспозицияны қамтамасыз етеді және қолмен ұсталатын бейне тербелісін тегістейді, өйткені тербелістердің көрінісі монитор немесе теледидар сияқты үлкен дисплейде ұлғаяды, бұл көру тәжірибесінің пайдасына зиян келтіреді. 2012 жылдан бастап смартфондар суретке түсіру кезінде бейнеге түсіруге қабілетті болды. Бұл суреттердің ажыратылатын қабілеті құрылғылар арасында өзгеруі мүмкін. Samsung бейне аспектілік қатынасына сәйкес ең жоғары сурет сенсоры ажыратылатын қабілетін пайдаланды, 16:9 аспектілік қатынасында Galaxy S3 үшін 6 мегапиксель (3264 × 1836) және Galaxy S4 үшін 9,6 мегапиксель (4128 × 2322). Мұндай функционалдығы бар алғашқы iPhone телефондары, iPhone 5 және 5s, бейнеге түсіру кезінде 0,9 мегапиксельдік (1280 × 720) суреттерді бірдей түсірді. 2013 жылдан бастап Xperia Z1 телефонында Sony нақты уақыт режимінде күлдіргі мәтін, виртуалды өсімдіктер, жанартау және пейзажда серуендеп бара жатқан динозавр сияқты камера эффектілерін сынап көрді. Apple кейін 2017 жылы iPhone X телефонымен ұқсас әрекеттер жасады. Сол жылы iOS 7 кейіннен кеңінен қолданылатын видоискательдік интуицияны енгізді, онда экспозиция мәнін тігінен жылғау арқылы реттеуге болады, фокус және экспозицияны түрту арқылы орнатылғаннан кейін, тіпті қысқа уақытқа ұстап тұрғаннан кейін де. Кейбір құрылғыларда бұл интуиция бейне/баяу қозғалыс режимдерінде және алдыңғы камера үшін бағдарламалық жасалыммен шектелуі мүмкін. 2013 жылы Samsung Galaxy S4 Zoom смартфонын ұсынып, оның пішіні ықшам камера пішініне ұқсас, сондай-ақ 10x оптикалық зум объективі және объективтің айналасындағы айналмалы сақина, жоғары деңгейдегі ықшам камераларда қолданылатын, сонымен қатар ISO 1222 штативтік ұстағышы бар. Ол фокус және экспозиция үшін мануал параметрлерін қоса алғанда, мануал параметрлерімен жабдықталған. 2014 жылғы Samsung Galaxy K Zoom ұқсас жақсартулар әкелді, бірақ смартфонға ұқсас пішін үшін айналмалы сақина мен штативтік ұстағыштан бас тартты, линзаның аз шығыңқы болуын қамтамасыз етті. 2014 жылғы Panasonic Lumix DMC CM1 мобильді телефонды ықшам камерамен біріктірудің тағы бір әрекеті болды, тіпті ол Lumix брендінен мұра етті. Оптикалық зум болмаса да, оның сурет сенсоры 1" форматына ие, Lumix DMC LX100 және Sony CyberShot DSC RX100 сериясы сияқты жоғары деңгейдегі ықшам камераларда қолданылады, бұл әдеттегі мобильді камера сурет сенсорының беттік өлшемінен бірнеше есе үлкен, сонымен қатар ISO 25600 дейін жарық сезімталдығын қолдайды, бұл әдеттегі мобильді камера жарық сезімталдығынан әлдеқайда жоғары. 2021 жылдың қазіргі күніне дейін жалғасы жоқ. 2013 және 2014 жылдары HTC өздерінің One M7 және M8 телефондарында пиксель санынан гөрі пиксель беттік өлшеміне басымдық берді, олардың әрқайсысы тек төрт мегапиксельге ие, жарықтандыруды жақсарту және төмен жарықта шуды азайту үшін UltraPixel деп сатылды, бірақ жаңа One M8 оптикалық кескінді тұрақтандырудан бас тартты. One M8 сонымен қатар екі камералық орналыммен жабдықталған алғашқы смартфондардың бірі болды. Оның бағдарламалық жасалымдары 3D панорама, ауа райы эффектілері және фокусқа реттеу ("UFocus") сияқты визуалды кеңістіктік эффектілерді жасауға мүмкіндік береді, жарық өрісі камерасымен жасалған суреттердің постфотографиялық таңдаулы фокустық қабілетін имитациялайды. HTC 2015 жылғы One M9 телефонымен жоғары мегапиксельдік бір камералық орналымға оралды. Сонымен қатар, 2014 жылы LG Mobile уақытты ұшу камерасының функционалдығымен эксперименттеуді бастады, онда артқы лазерлік сәуле қашықтықты өлшейді және автофокусты жылдамдатады. Фазалық анықтау автофокусы 2010 жылдардың ортасында кеңінен қабылданып, контрастты анықтауға қарағанда жылдамырақ және дәлірек фокустауға мүмкіндік берді. 2016 жылы Apple iPhone 7 Plus телефонын ұсынды, ол екі камералық орналымды танымал етуге көмектескен телефондардың бірі. iPhone 7 Plus негізгі 12 МП камерасымен және 12 МП телефото камерасымен жабдықталған. 2018 жылдың басында Huawei жаңа флагмандық телефонын, Huawei P20 Pro-ны шығарды, ол Leica оптикасымен жабдықталған алғашқы үш камералық линзалық орналымдардың бірі. 2018 жылдың соңында Samsung жаңа орта деңгейдегі смартфонын, Galaxy A9 (2018) шығарды, ол әлемдегі алғашқы төрт камералық орналымға ие. Nokia 9 PureView 2019 жылы бесінші линзалы камералық жүйемен жабдықталған. 2019 жылы...

thumb|right|The back of a Nokia 9 PureView. It features a five lens camera array with Zeiss optics, using a mixture of color and monochrome sensors. thumb|right|The back of a Huawei P30. It features three rear facing camera lenses with Leica optics. The first commercial camera phone was the Kyocera Visual Phone VP 210, released in Japan in May 1999. It was called a "mobile videophone" at the time, and had a 110,000 pixel front facing camera. It could instantly transmit pictures via cell phone telecommunication. By the mid 2000s, higher end cell phones commonly had integrated digital cameras. In 2003 camera phones outsold stand alone digital cameras, and in 2006 they outsold film and digital stand alone cameras. Five billion camera phones were sold in five years, and by 2007 more than half of the installed base of all mobile phones were camera phones. Sales of separate cameras peaked in 2008. Many early smartphones did not have cameras at all, and earlier models that had them had low performance and insufficient image and video quality that could not compete with budget pocket cameras and fulfill user's needs. By the beginning of the 2010s almost all smartphones had an integrated digital camera. The decline in sales of stand alone cameras accelerated due to the increasing use of smartphones with rapidly improving camera technology for casual photography, easier image manipulation, and abilities to directly share photos through the use of apps and web based services. By 2011, cell phones with integrated cameras were selling hundreds of millions per year. In 2015, digital camera sales were 35.395 million units or only less than a third of digital camera sales numbers at their peak and also slightly less than film camera sold number at their peak. Contributing to the rise in popularity of smartphones being used over dedicated cameras for photography, smaller pocket cameras have difficulty producing bokeh in images, but nowadays, some smartphones have dual lens cameras that reproduce the bokeh effect easily, and can even rearrange the level of bokeh after shooting. This works by capturing multiple images with different focus settings, then combining the background of the main image with a macro focus shot. In 2007 the Nokia N95 was notable as a smartphone that had a 5.0 Megapixel (MP) camera, when most others had cameras with around 3 MP or less than 2 MP. Some specialized feature phones like the LG Viewty, Samsung SGH G800, and Sony Ericsson K850i, all released later that year, also had 5.0 MP cameras. By 2010 5.0 MP cameras were common; a few smartphones had 8.0 MP cameras and the Nokia N8, Sony Ericsson Satio, and Samsung M8910 Pixon12 feature phone had 12 MP. The main camera of the 2009 Nokia N86 uniquely features a three level aperture lens. The Altek Leo, a 14 megapixel smartphone with 3x optical zoom lens and 720p HD video camera was released in late 2010. In 2011, the same year the Nintendo 3DS was released, HTC unveiled the Evo 3D, a 3D phone with a dual five megapixel rear camera setup for spatial imaging, among the earliest mobile phones with more than one rear camera. The 2012 Samsung Galaxy S3 introduced the ability to capture photos using voice commands. In 2012 Nokia announced and released the Nokia 808 PureView, featuring a 41 megapixel 1/1.2 inch sensor and a high resolution f/2.4 Zeiss all aspherical one group lens. The high resolution enables four times of lossless digital zoom at 1080p and six times at 720p resolution, using image sensor cropping. The 2013 Nokia Lumia 1020 has a similar high resolution camera setup, with the addition of optical image stabilization and manual camera settings years before common among high end mobile phones, although lacking expandable storage that could be of use for accordingly high file sizes. Mobile optical image stabilization was first introduced by Nokia in 2012 with the Lumia 920, and the earliest known smartphone with an optically stabilized front camera is the HTC 10 from 2016. Optical image stabilization enables prolonged exposure times for low light photography and smoothing out handheld video shaking, since the appearance of shakes magnifies over a larger display such as a monitor or television set, which would be detrimental to the watching experience. Since 2012, smartphones have become increasingly able to capture photos while filming. The resolution of those photos resolution may vary between devices. Samsung has used the highest image sensor resolution at the video's aspect ratio, which at 16:9 is 6 Megapixels (3264 × 1836) on the Galaxy S3 and 9.6 Megapixels (4128 × 2322) on the Galaxy S4. The earliest iPhones with such functionality, iPhone 5 and 5s, captured simultaneous photos at 0.9 Megapixels (1280 × 720) while filming. Starting in 2013 on the Xperia Z1, Sony experimented with real time augmented reality camera effects such as floating text, virtual plants, volcano, and a dinosaur walking in the scenery. Apple later did similarly in 2017 with the iPhone X. In the same year, iOS 7 introduced the later widely implemented viewfinder intuition, where exposure value can be adjusted through vertical swiping, after focus and exposure has been set by tapping, and even while locked after holding down for a brief moment. On some devices, this intuition may be restricted by software in video/slow motion modes and for front camera. In 2013, Samsung unveiled the Galaxy S4 Zoom smartphone with the grip shape of a compact camera and a 10× optical zoom lens, as well as a rotary knob ring around the lens, as used on higher end compact cameras, and an ISO 1222 tripod mount. It is equipped with manual parameter settings, including for focus and exposure. The successor 2014 Samsung Galaxy K Zoom brought resolution and performance enhancements, but lacks the rotary knob and tripod mount to allow for a more smartphone like shape with less protruding lens. The 2014 Panasonic Lumix DMC CM1 was another attempt at mixing mobile phone with compact camera, so much so that it inherited the Lumix brand. While lacking optical zoom, its image sensor has a format of 1", as used in high end compact cameras such as the Lumix DMC LX100 and Sony CyberShot DSC RX100 series, with multiple times the surface size of a typical mobile camera image sensor, as well as support for light sensitivities of up to ISO 25600, well beyond the typical mobile camera light sensitivity range. As of 2021, no successor has been released. In 2013 and 2014, HTC experimentally traded in pixel count for pixel surface size on their One M7 and M8, both with only four megapixels, marketed as UltraPixel, citing improved brightness and less noise in low light, though the more recent One M8 lacks optical image stabilization. The One M8 additionally was one of the earliest smartphones to be equipped with a dual camera setup. Its software allows generating visual spatial effects such as 3D panning, weather effects, and focus adjustment ("UFocus"), simulating the postphotographic selective focusing capability of images produced by a light field camera. HTC returned to a high megapixel single camera setup on the 2015 One M9. Meanwhile, in 2014, LG Mobile started experimenting with time of flight camera functionality, where a rear laser beam that measures distance accelerates autofocus. Phase detection autofocus was increasingly adapted throughout the mid 2010s, allowing for quicker and more accurate focusing than contrast detection. In 2016 Apple introduced the iPhone 7 Plus, one of the phones to popularize a dual camera setup. The iPhone 7 Plus included a main 12 MP camera along with a 12 MP telephoto camera. In early 2018 Huawei released a new flagship phone, the Huawei P20 Pro, one of the first triple camera lens setups with Leica optics. In late 2018, Samsung released a new mid range smartphone, the Galaxy A9 (2018) with the world's first quad camera setup. The Nokia 9 PureView was released in 2019 featuring a penta lens camera system. 2019 saw the commercialization of high resolution sensors, which use pixel binning to capture more light. 48 MP and 64 MP sensors developed by Sony and Samsung are commonly used by several manufacturers. 108 MP sensors were first implemented in late 2019 and early 2020.

HDR бейнесі

HDR бейнетіркеу мүмкіндігіне ие алғашқы смартфондар 2013 жылдың басындағы Sony Xperia Z және 2013 жылдың ортасындағы Xperia Z Ultra, одан кейін 2014 жылдың басындағы Galaxy S5 болды, бәрі де 1080p сапасында.

Аудио жазу

Көп микрофонды ұялы телефондар көбінесе кеңістіктік эффект үшін стерео дыбыспен бейне жазуға мүмкіндік береді. Samsung, Sony және HTC компаниялары бұл мүмкіндікті алғаш рет 2012 жылы Samsung Galaxy S3, Sony Xperia S және HTC One X модельдерінде қолданды. Apple компаниясы 2018 жылғы iPhone Xs және iPhone XR модельдерінен бастап стерео дыбысты қолдануды бастады.

Сурет

2010 жылдардың ортасынан бері алдыңғы камераға көбірек мән берілуде, және алдыңғы камералардың сапасы артқы камералармен салыстырылатын деңгейге жетті, мысалы, 2015 жылғы LG G4 (8 мегапиксель), Sony Xperia C5 Ultra (13 мегапиксель) және 2016 жылғы Sony Xperia XA Ultra (16 мегапиксель, оптикалық тұрақтандырылған). 2015 жылғы LG V10 моделі екі алдыңғы камерадан тұратын жүйені ұсынды, екінші камерасы топтық суретке түсіру үшін кең бұрышпен жабдықталған. Samsung Galaxy Note 4 моделінен бастап алдыңғы камерада панорамалық түсіру (панорамалық селфи) мүмкіндігі енгізілді, бұл көріс аясын кеңейтуге мүмкіндік берді.

Видео

2012 жылы Galaxy S3 және iPhone 5 720p HD сапасында алдыңғы камерамен бейне жазу мүмкіндігін (30 кадр/секундтық жылдамдықпен) ұсынды. 2013 жылдың басында Samsung Galaxy S4, HTC One M7 және Sony Xperia Z осы кадрлық жылдамдықпен 1080p Full HD сапасын енгізді, ал 2014 жылдың соңында Galaxy Note 4 алдыңғы камерада 1440p бейне жазу мүмкіндігін ұсынды. Apple компаниясы 2016 жылдың соңында iPhone 7 моделінде 1080p сапасында алдыңғы камерамен бейне жазуды қолдады. 2019 жылы смартфондар алдыңғы камерада 2160p 4K бейне жазу мүмкіндігін қолдана бастады, бұл Galaxy Note 3 артқы камерасымен 2160p сапасында бейне жазуды қолдағаннан кейін алты жыл өткен соң болды.

Көп тапсырмалы

Смартфон дисплейінде бірнеше тапсырманы бір уақытта орындаудың алғашқы мысалы – "pop up play" деп аталатын сурет ішінде бейне ойнату режимі және 2012 жылғы Samsung Galaxy S3 құрылғысындағы ойнатылып жатқан бейнелердің шағын суреттерінен тұратын "тікелей бейне тізімі". Бұл мүмкіндіктердің біріншісі кейін 2011 жылғы Samsung Galaxy Note құрылғысына бағдарламалық жаңарту арқылы қосылды. Сол жылдың соңында Galaxy Note 2 құрылғысында екі экранды режим іске асырылды, ал кейін "премиум жиынтығының жаңартуы" арқылы Galaxy S3 құрылғысына да орнатылды. Үстел және ноутбук компьютерлеріндегі терезелер сияқты интерфейстің алғашқы нұсқасы 2013 жылғы Samsung Galaxy Note 3 құрылғысында пайда болды.

Қалқалы смартфондар

Икемді дисплейлерді қолданатын смартфондар өндірістік шығындар мен өндіріс процестері мүмкін болған кезде теориялық тұрғыдан дамуы мүмкін болды. 2018 жылдың қараша айында Royole стартап компаниясы Royole FlexPai – коммерциялық түрде қолжетімді алғашқы бүгілетін смартфонын таныстырды. Сол айда Samsung компаниясы әзірлеушілер конференциясында "Infinity Flex Display" дисплейі бар, "сыртқы қаптамасында" кішкентай дисплейі және ашылғанда планшет сияқты үлкен дисплейі бар прототиптік телефонды көрсетті. Samsung дисплейді шыны орнына жаңа полимерлік материалмен қаптауды дамытуға тура келгенін мәлімдеді. Samsung бұрын көрсетілген прототип негізінде Galaxy Fold смартфонын 2019 жылдың ақпан айында ресми түрде жариялады, оның шығарылымы сәуір соңына жоспарланған болатын. Бірақ, алғашқы рецензенттер тапқан дисплей мен иық жүйелерінің беріктігіне қатысты мәселелерге байланысты Galaxy Fold-тың шығарылымы қыркүйекке дейін шегерілді, бұл дизайнды өзгертуге мүмкіндік берді. 2019 жылдың қараша айында Motorola Razr тұжырымын жаңартқан түрін ұсынды, бұл оның бұрынғы телефондарынан шабыттанған қорапша тәрізді (clamshell) форма факторын жасау үшін көлденең бүгілетін дисплейді пайдаланды. Samsung келесі ақпанда Galaxy Z Flip деп аталатын ұқсас құрылғыны таныстырды.

2010 жылдардағы басқа да өзгерістер

Алғашқы саусақ іздерін оқитын смартфон 2011 жылы Motorola Atrix 4G болды. 2013 жылдың қыркүйегінде iPhone 5S осы технологияны Atrix-тен кейін АҚШ-тың ірі операторында алғашқы смартфон ретінде ұсынды. iPhone бұл тұжырымды тағы да танымал етті. Тұтынушылар арасында саусақ іздерін оқуға қатысты басты кедергі – қауіпсіздік алаңдаушылықтары еді, бірақ Apple телефон ішіндегі A7 процессорына саусақ іздері деректерін шифрлап, үшінші тараптық қолданбалардың осы ақпаратқа қол жеткізе алмайтынын және оның iCloud немесе Apple серверлерінде сақталмайтынын қамтамасыз ету арқылы осы алаңдаушылықтарды жоюға қол жеткізді. 2012 жылы Samsung Galaxy S3 (GT i9300) моделін сымсыз зарядтау мүмкіндігімен, бейнелерді экранда көрсетумен, 4G LTE нұсқасымен (GT i9305) және төрт ядролы процессормен бірге ұсынды. 2013 жылы Fairphone Лондон дизайн фестивалінде алғашқы «әлеуметтік жауапты» смартфонын іске қосты, бұл өндірісте қолданылатын материалдарды таңдауға қатысты алаңдаушылықтарды жоюға бағытталған. 2013 жылдың соңында QSAlpha қауіпсіздік, шифрлау және жеке сәйкестікті қорғауға бағытталған смартфонды өндіруді бастады. 2013 жылдың қазан айында Motorola Mobility Project Ara жобасын жариялады – бұл модульді смартфон платформасының тұжырымдамасы, ол пайдаланушыларға телефондарын магниттік қосылыс арқылы рамаға бекітілетін модульдерді қосып өзгертуге және жаңартуға мүмкіндік береді. Motorola Mobility компаниясын Lenovo компаниясына сатқаннан кейін Google Ara жобасын сақтап қалды, бірақ 2016 жылы жоба тоқтатылды. Сол жылы LG және Motorola аксессуарлар үшін модульдік дизайны бар смартфондарды ұсынды: LG G5 аксессуарларды аккумулятор бөлімін алып тастау арқылы орнатуға мүмкіндік берді, ал Moto Z құрылғының артқы жағына магниттік түрде бекітілетін аксессуарларды пайдаланды. Microsoft Motorola компаниясының сәтке ұшырамаған «Webtop» тұжырымдамасын кеңейтіп, Windows 10 операциялық жүйесі үшін телефондарға арналған мүмкіндіктерді ұсынды, бұл қолдау көрсетілетін құрылғыларды PC стиліндегі жұмыс ортасымен пайдалануға мүмкіндік берді. Samsung және LG пайдаланушылар өздері ауыстыра алатын батареялары бар флагмандық құрылғыларды ұсынатын соңғы өндірушілер еді. Бірақ 2015 жылы Samsung Apple компаниясы белгілеген минимализм трендіне ілесіп, Galaxy S6 телефонын пайдаланушы өздігінен ауыстыра алмайтын батареясыз ұсынды. Сонымен қатар, Samsung MHL, MicroUSB 3.0, су өткізбеу және MicroSD картасын қолдау сияқты ұзақ жылдар бойы қолданылып келген мүмкіндіктерді алып тастағаны үшін сынға ұшырады, олардың екеуі 2016 жылы Galaxy S7 және S7 Edge моделімен қайта оралды. 2015 жылы смартфон иеленушілердің орташа көрсеткіші 43% құрады. Statista компаниясының болжамы бойынша 2020 жылы 2,87 миллиард адам смартфон иеленеді. Сол онжылдықта LTE ұялы желісінің қарқынды дамуы және смартфондардың кең қолжетімділігі теледидарды ағымда ойнату қызметтерінің және оларға сәйкес мобильді теледидар қолданбаларының танымалдылығын арттырды. 2016 жылы трендке айналған негізгі технологияларға смартфондарға бағытталған виртуалды және толықтырылған шындық тәжірибелері, жаңадан енгізілген USB C коннекторы және LTE технологиясын жақсарту кірді. 2016 жылы үстел операциялық жүйелерінен белгілі реттелетін экран ажыратымдылығы қуатты үнемдеу үшін смартфондарға енгізілді, ал 2020 жылы экранды жаңарту жиілігін өзгерту танымал болды. 2018 жылы OLED дисплейіне кіріктірілген саусақ іздерін оқитын алғашқы смартфондар жарияланды, содан кейін 2019 жылы Samsung Galaxy S10 моделінде ультрадыбыстық сенсорды қолдана отырып іске асырылды. 2019 жылы шығарылған смартфондардың көпшілігі бірнеше камераға ие, IP67 және IP68 рейтингісімен су өткізбейтін және беттік тану немесе саусақ іздерін оқу арқылы құлыптан ашылады. Суреттеме: Камераның видоискательінің бұл орналасуын алғаш рет Apple компаниясы 2013 жылы iOS 7 жүйесімен енгізді. 2010 жылдардың соңында бірнеше смартфон өндірушілері өздерінің макеттерін тастап, осы макеттің нұсқаларын енгізді. Apple компаниясы алғаш рет енгізген дизайн бірнеше рет басқа өндірушілермен қайталанды. Оларға батареяны ауыстыруға мүмкіндік бермейтін герметикалық корпус, физикалық аудио коннекторының болмауы (2016 жылғы iPhone 7-ден бастап), құлаққаптар мен алдыңғы камера мен сенсорлар үшін жоғары жағында кесілген аймағы бар экран (көбінесе «notch» деп аталады; 2017 жылғы iPhone X-тен бастап), жеткізілім жиынтығынан зарядтағыш адаптерін алып тастау (2019 жылғы iPhone 12-ден бастап) және дөңгелек және әдетте қатты түсті батырмасы бар камераның пайдаланушы интерфейсі және фото және бейне түсіру үшін жеке камера режимдерін таңдауға арналған перпендикуляр мәтінді пайдалану (2013 жылғы iOS 7-ден бастап) жатады.

The first smartphone with a fingerprint reader was the Motorola Atrix 4G in 2011. In September 2013, the iPhone 5S was unveiled as the first smartphone on a major U. S. carrier since the Atrix to feature this technology. Once again, the iPhone popularized this concept. One of the barriers of fingerprint reading amongst consumers was security concerns, however Apple was able to address these concerns by encrypting this fingerprint data onto the A7 Processor located inside the phone as well as make sure this information could not be accessed by third party applications and is not stored in iCloud or Apple servers

In 2012, Samsung introduced the Galaxy S3 (GT i9300) with retrofittable wireless charging, pop up video playback, 4G LTE variant (GT i9305) quad core processor. In 2013, Fairphone launched its first "socially ethical" smartphone at the London Design Festival to address concerns regarding the sourcing of materials in the manufacturing followed by Shiftphone in 2015. In late 2013, QSAlpha commenced production of a smartphone designed entirely around security, encryption and identity protection. In October 2013, Motorola Mobility announced Project Ara, a concept for a modular smartphone platform that would allow users to customize and upgrade their phones with add on modules that attached magnetically to a frame. Ara was retained by Google following its sale of Motorola Mobility to Lenovo, but was shelved in 2016. That year, LG and Motorola both unveiled smartphones featuring a limited form of modularity for accessories; the LG G5 allowed accessories to be installed via the removal of its battery compartment, while the Moto Z utilizes accessories attached magnetically to the rear of the device. Microsoft, expanding upon the concept of Motorola's short lived "Webtop", unveiled functionality for its Windows 10 operating system for phones that allows supported devices to be docked for use with a PC styled desktop environment. Samsung and LG used to be the "last standing" manufacturers to offer flagship devices with user replaceable batteries. But in 2015, Samsung succumbed to the minimalism trend set by Apple, introducing the Galaxy S6 without a user replaceable battery. In addition, Samsung was criticised for pruning long standing features such as MHL, MicroUSB 3.0, water resistance and MicroSD card support, of which the latter two came back in 2016 with the Galaxy S7 and S7 Edge. As of 2015, the global median for smartphone ownership was 43%. Statista forecast that 2.87 billion people would own smartphones in 2020. Within the same decade, rapid deployment of LTE cellular network and general availability of smartphones have increased popularity of the streaming television services, and the corresponding mobile TV apps. Major technologies that began to trend in 2016 included a focus on virtual reality and augmented reality experiences catered towards smartphones, the newly introduced USB C connector, and improving LTE technologies. In 2016, adjustable screen resolution known from desktop operating systems was introduced to smartphones for power saving, whereas variable screen refresh rates were popularized in 2020. In 2018, the first smartphones featuring fingerprint readers embedded within OLED displays were announced, followed in 2019 by an implementation using an ultrasonic sensor on the Samsung Galaxy S10. In 2019, the majority of smartphones released have more than one camera, are waterproof with IP67 and IP68 ratings, and unlock using facial recognition or fingerprint scanners. thumb|This layout of the camera viewfinder was first introduced by Apple with iOS 7 in 2013. Towards the late 2010s, several other smartphone vendors have ditched their layouts and implemented variations of this layout. Designs first implemented by Apple have been replicated by other vendors several times. These include a sealed body that does not allow replacing the battery, a lack of the physical audio connecter (since the iPhone 7 from 2016), a screen with a cut out area at the top for the earphone and front facing camera and sensors (colloquially known as "notch"; since the iPhone X from 2017), the exclusion of a charging wall adapter from the scope of delivery (since the iPhone 12 from 2019), and a camera user interface with circular and usually solid colour shutter button and a camera mode selector using perpendicular text and separate camera modes for photo and video (since iOS 7 from 2013).

Орталық өңдеу бөлімі

Смартфондарда компьютерлердегідей орталық процессорлар (CPU) болады, бірақ олар төмен қуатпен жұмыс істеу үшін жақсартылған. Смартфондарда CPU әдетте CMOS (толықтыратын металл-оксид-жартылайөткізгіш) жүйесіндегі чип жүйесіне (SoC) енгізілген қолданбалық процессор болып табылады, сонымен қатар жад иерархиясына да әсер етеді. Осы қиындықтарға байланысты ұялы телефон процессорларының өнімділігі көбінесе жиі қолданылатын бағдарламалардағы нақты тиімді өнімділікті өлшеу үшін әртүрлі стандартталған тесттерден алынған нәтижелермен көрсетіледі.

Экранның өлшемі

Экран өлшемдері диагональмен дюймдермен өлшенеді. 5,2 дюймнен үлкен экранды телефондар көбінесе "фаблет" деп аталады. 4,5 дюймнен үлкен экранды смартфондарды бір қолмен пайдалану қиын болуы мүмкін, себебі көптеген адамдардың бас бармақтары экранның барлық бөлігіне жетпейді; оларды қолда ұстап жылжытуға, бір қолмен ұстап екіншісімен басқаруға немесе екі қолмен пайдалануға тура келуі мүмкін. Дизайнның жетістіктерінің арқасында, кейбір заманауи смартфондар үлкен экран өлшемдеріне және "шеттен-шетке" дизайнға қарамастан ықшам конструкциямен жасалған, бұл олардың эргономикасын жақсартады. Ал қатынас өлшемдерінің өзгеруі экрандары үлкен болса да, 16:9 дисплейлерге тән эргономиканы сақтайтын телефондардың пайда болуына әкелді.

Панель түрлері

Сұйық кристалл дисплейлері (LCD) және органикалық жарықдиодты (OLED) дисплейлер ең көп таралған. Кейбір дисплейлер Wacom және Samsung компанияларымен, сондай-ақ Apple компаниясының Force Touch жүйесі сияқты қысымға сезімтал цифрландырғыштармен біріктірілген. Аз ғана телефондар, мысалы YotaPhone прототипі, электрондық кітап оқу құрылғыларында қолданылатын, аз қуатты электронды қағазды артқы дисплеймен жабдықталған.

Баламалы енгізу әдістері

Kiwi браузерінде, Google Chromium-ның туындысы, Samsung Galaxy Note 4 стилусын пайдаланып, қойындылар тізіміне келгенде толық URL мекенжайы көрсетіледі. 2010 жылғы HTC Legend телефонының оптикалық трекпад сенсоры. Кейбір құрылғылар жоғары дәлдіктегі енгізу және қозғалысты анықтау үшін стилус сияқты қосымша енгізу әдістерімен жабдықталған, немесе жүзу саусақты анықтау үшін өздігінен сыйымдылық сенсорлық экран қабатымен жабдықталған. Соңғысы Samsung Galaxy S4, Note 3, S5, Alpha және Sony Xperia Sola сияқты бірнеше телефондарда қолданылған, бұл Galaxy Note 3-ті осыған дейін екеуі бар жалғыз смартфон етіп белгіледі. Қозғалу экранында бейнеойнатқыштың іздеу жолағында, мәтіндік хабарламаларда, телефондық тақтадағы жылдам байланыстарда, сондай-ақ құлыптау экранының анимацияларында және веб-сайттардағы тышқан курсорының симуляциясында көрінетін шолу панельдерін қосуға болады. Кейбір стилустар қозғалуды қолдайды және компьютерлік тышқанмен сүйреуге ұқсас, цифрлық жазбалар, мәтін мен элементтерді бөліп көрсету сияқты тиісті құралдарға жылдам қол жеткізуге арналған батырмамен жабдықталған. Samsung Galaxy Note және LG G Stylus сериялары сияқты кейбір серияларда стилусты сақтауға арналған енгізілген ұя бар. iPhone 6s-тен iPhone Xs-ке дейін және Huawei Mate S сияқты бірнеше құрылғыларда қысымға сезімтал сенсорлық экран орнатылған, онда қысымды бейне ойындарда газ педалін имитациялау, шолу терезелері мен тез мәзірлерге қол жеткізу, теру курсорын басқару және салмақ өлшеуге пайдалануға болады, соңғысы Apple App Store-дан қабылданбады. 2010 жылдардың басындағы HTC Desire (Bravo) және HTC Legend сияқты HTC смартфондары жылжу және таңдау үшін оптикалық трекпадпен жабдықталған.

Датчиктер

Смартфондар жүйелік мүмкіндіктерді және үшінші тарап қолданбаларын қолдану үшін көптеген датчиктермен жабдықталған.

Ортақ сенсорлар

Акселерометрлер мен гироскоптар экранның айналуын автоматты түрде басқаруға мүмкіндік береді. Үшінші тарап бағдарламалық қамтамасының қолданылуына көпіршік деңгейін имитациялау кіреді. Сыртқы жарық сенсоры экранның жарықтығы мен контрастын автоматты түрде реттеуге мүмкіндік береді, ал RGB сенсоры экран түсін бейімдеуге мүмкіндік береді. Көптеген ұялы телефондар ауа қысымын өлшейтін барометр сенсорымен жабдықталған, мысалы, Samsung 2012 жылдан бастап Galaxy S3 және Apple 2014 жылдан бастап iPhone 6 моделінен бастап. Бұл биіктіктегі өзгерістерді бағалауға және анықтауға мүмкіндік береді. Магнетометр Жердің магниттік өрісін өлшеу арқылы цифрлық компас ретінде жұмыс істей алады.

Сирек кездесетін сенсорлар

Samsung 2014 жылғы Galaxy S5 және Galaxy Note 4 бас флагмандық смартфондарын фитнеске қатысты қолдануға көмектесетін жүрек соғу сенсорымен және алдыңғы камераның түсірілу түймесі ретінде жұмыс істеуі үшін жабдықтады. Бүгінгі күнге дейін 2013 жылғы Samsung Galaxy S4 және Note 3 ғана қоршаған ортаның температурасы мен ылғалдылық сенсорларымен жабдықталған, ал Note 4 ғана пайдаланушыны шамадан тыс әсер ету туралы ескертетін ультракүлгін сәулелену сенсорымен жабдықталған. Алысты өлшеуге арналған артқы инфрақызыл лазерлік сәуле, LG G3 және LG V10 модельдерінен бастап LG ұялы телефондарында қолданылғандай, жылдам автофокуспен бірге ұшу уақыты камерасының функционалдығын іске қосуға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта смартфондарда осы сенсорлардың сирек кездесуіне байланысты, оларды пайдалануға арналған жеткілікті бағдарламалық қамтамасыз ету әзірленбеді.

Файлдарды беру

Бастапқыда компьютерлерге USB арқылы жаппай сақтауға қол жеткізу мүмкіндігі болды. Бірақ уақыт өте келе, жаппай сақтау мүмкіндігі алынып тасталды, ал USB файлдарын беру протоколы ретінде Media Transfer Protocol (MTP) қалды. Бұл протоколдың ерекшелігі – компьютер, ұялы телефон бағдарламалық жасақтамасы бұғатталмай, қосылым барысында сақтау құрылымына қол жеткізе алады. Сондай-ақ, ортақ файлдық жүйеге қажеттілік те жоқ, себебі байланыс абстракциялық қабат арқылы жүзеге асырылады. Дегенмен, жаппай сақтаудан өзгеше, MTP параллельдікті қолдамайды, яғни бір уақытта тек бір файл ғана беріледі, ал қалған файлдардың берілуі аяқталуын күтеді. Мысалы, бұл белсенді файл беру кезінде құрылғыдағы фотосуреттерді қарауға немесе бейнелерді ойнатуға мүмкіндік бермейді. Кейбір бағдарламалар мен құрылғыларда MTP қолдауы жоқ. Сонымен қатар, MTP арқылы файлдарға тікелей және кездейсоқ қол жеткізуге болмайды. Әрбір файл ашылғанға дейін құрылғыдан толығымен жүктеліп алынады.

Дыбыс

Кейбір дыбыс сапасын жақсартатын мүмкіндіктер, мысалы, LTE арқылы дауыс және HD Voice пайда болды және көбінесе жаңа смартфондарда қолжетімді. Телефонның дизайны, ұялы байланыс желісінің сапасы және алысқа қоңырау шалу кезінде қолданылатын сығылу алгоритмдері салдарынан дыбыс сапасы мәселе болып қалуы мүмкін. Wi-Fi арқылы VoIP қосымшасын пайдалану арқылы дыбыс сапасын жақсартуға болады. Ұялы телефондардың кішкентай динамиктері бар, сондықтан пайдаланушы динамик режимін қолданып, телефонды құлағына ұстамай-ақ сөйлесе алады. Бұл кішкентай динамиктерді музыка немесе сөйлеудің цифрлық аудио файлдарын тыңдауға немесе аудио компоненті бар бейнелерді қарауға да болады, телефонды құлаққа жақын ұстамай. HTC One M8 және Sony Xperia Z2 сияқты кейбір ұялы телефондар көлденең бағытта орналасқанда кеңістіктік дыбыс құру үшін стерео динамиктермен жабдықталған.

Аудио қосылымы

3,5 мм құлаққапты қосу ұясы (жалпы, "құлақшалар ұясы") пассивті құлақшаларды дереу пайдалануға, сондай-ақ басқа сыртқы қосымша аудио құрылғыларына қосылуға мүмкіндік береді. Бұл ұясы бар құрылғыларда, ол көбінесе құрылғының үстіңгі бөлігіне қарағанда төменгі бөлігінде (зарядтау порты жағында) орналасқан. Барлық ірі өндірушілердің жаңа ұялы телефондарында осы ұяның қолжетімділігінің азаюы 2016 жылы Apple iPhone 7-де оның болмауымен басталды. Зарядтау портын бос қалдыратын адаптер осы ұяны қайта орнатуға мүмкіндік береді. Батареямен жұмыс істейтін, сымсыз Bluetooth құлақшаптары – бұл балама. Дегенмен, олар Bluetooth қабылдағышы және зарядтау контроллері бар батарея сияқты ішкі жабдықтардың қажеттілігіне байланысты қымбатқа түседі, ал әр пайдалану алдында Bluetooth қосылысын орнату қажет.

Батарея

Смартфондар әдетте жоғары энергия тығыздығына байланысты литий-ионды немесе литий-полимерлі батареяларды қолданады. Батареялар қалыпты пайдалану кезінде қайта-қайта зарядталып, разрядталатын болғандықтан химиялық тұрғыдан тозығып, энергия сыйымдылығы мен қуатын жоғалтады, бұл процессордың жылдамдығының төмендеуіне, содан кейін жүйелік іркілулерге әкеледі. Батарея сыйымдылығы бірнеше жүз рет зарядталғаннан кейін 80%-ға дейін төмендеуі мүмкін, ал уақыт өте келе өнімділіктің төмендеуі күшейе түседі. Кейбір ұялы телефондардың батареяларын пайдаланушылар, әдетте артқы қақпағын ашу арқылы, тозығы жеткен жағдайда өздері ауыстыра алатындай етіп жасалған. Бұл дизайн бастапқыда көптеген ұялы телефондарда, тіпті Apple iPhone емес сенсорлық экранды телефондарда да қолданылған, бірақ 2010 жылдары көбінесе орнатылған, ауыстырылмайтын батареялармен ығыстырылды; бұл жоспарлы ескіруге бағытталған дизайн деп сынға түседі.

Электр қуатын басқару

Электр қуатын тұтынуды азайту тәсілі – панельдің өздігінен жаңартуы, онда дисплейде көрсетілетін кескін процессордан дисплей компонентінің интегралды контроллеріне (IC) әрдайым жіберілмейді, тек экрандағы ақпарат өзгерген кезде ғана жіберіледі. Дисплейдің интегралды контроллері соңғы экран мазмұнын есте сақтайды және экранды өздігінен жаңартады. Бұл технология шамамен 2014 жылы пайда болды және электр қуатының тұтынуын бірнеше жүз милливатқа төмендетті.

Камералар

Камералар смартфондардың қалыпты жабдықтарына айналды. 2019 жылға қарай телефон камералары модельдерді ерекшелендірудің аса бәсекелес саласы болып табылады, ал жарнамалық кампаниялар көбінесе құрылғының негізгі камераларының сапасына немесе мүмкіндіктеріне бағытталған. Суреттер әдетте JPEG файлдық форматында сақталады; 2010 жылдардың ортасынан бері кейбір жоғары сапалы телефондар RAW форматта сурет түсіру мүмкіндігіне ие.

Орны шектеулі

Әдетте смартфондарда кем дегенде бір негізгі артқы камера және «селфи» мен бейне байланыс үшін төмен ажыратымдылықтағы алдыңғы камера болады. Смартфондардағы сурет сенсорлары мен оптикалық құрылғылардың тереңдігі шектеулі болғандықтан, артқы камералар телефонның қалған бөлігінен қалыңрақ «дөңгелек» түрінде орналасады. Өте жұқа ұялы телефондарда қажетті тереңдікке қарағанда көлденең кеңістік көп болғандықтан, телефон өндірушілері әртүрлі мақсаттар үшін оңтайландырылған бірнеше камераларды (телефото, кең бұрыш және т.б.) қосады. Артынан қарағанда артқы камералар көбінесе жоғарғы орталық немесе жоғарғы сол жақ бұрышта орналасады. Бұрышта орналасу камералық модульдің айналасына басқа жабдықтарды орнату қажеттілігін болдырмай, эргономиканы жақсартады, сондай-ақ линзаның көлденең ұстағанда жабылу ықтималдығын азайтады. Қазіргі заманғы жетілдірілген смартфондарда оптикалық бейне тұрақтандыру (ОИС), үлкен сенсорлар, жарқын линзалар, тіпті оптикалық зум және RAW форматтағы суреттер бар. HDR, көп линзалы «Боке режимі» және бірнеше кадрдан түсірілетін түнгі режим де кең таралған. Көптеген жаңа смартфон камераларының мүмкіндіктері үлкен сенсорлар мен линзалардың орнына есептеулі фотосуреттеу және бірнеше арнайы линзалар арқылы іске қосылады, себебі мүмкіндігінше жұқа телефондардың ішіндегі кеңістік шектеулі.

Арнайы камера батырмасы

Кейбір ұялы телефондар, мысалы Samsung i8000 Omnia 2, Nokia Lumias және Sony Xperias физикалық камера затвор батырмасымен жабдықталған. Екі деңгейлі басымға сезімтал батырмалар, арнайы компактты камералардың "нүктелеп түсіру" сезімін еске түсіреді. Камера батырмасы камера бағдарламасын жылдам және ыңғайлы іске қосуға арналған қысқа жол ретінде қолданылуы мүмкін, себебі ол қалтада қуат батырмасынан оңай қол жетімдірек.

Арқа жапқыштың материалдары

Смартфондардың артқы қаптамалары әдетте поликарбонаттан, алюминийден немесе шыныдан жасалады. Поликарбонаттан жасалған артқы қаптамалар жылтыр немесе матовый болуы мүмкін, сондай-ақ текстуралы болуы да мүмкін, мысалы, Galaxy S5 моделіндегі нүктелі немесе Galaxy Note 3 және Note 4 моделіндегі былғары тәрізді. Поликарбонаттан жасалған артқы қаптамалар мода мен трендке ұмтылатын пайдаланушылар арасында "премиум" деңгейдегі материал ретінде қабылдалмауы мүмкін, бірақ оның тиімді қасиеттері мен техникалық артықшылықтарына беріктігі, соққыны жұмсартуы, металл сияқты сынбайтын иілгіштігі, шыны сияқты сынып қалмауы, оны оңай алынып-қойылатындай етіп жасау мүмкіндігі, өндіріс шығындарының тиімділігі және металл сияқты радиосигналдарды немесе сымсыз қуаттауды кедерлемеуі кіреді.

Қосымша құралдар

Смартфондарға арналған кең ауқымды аксессуарлар сатылады, оның ішінде қаптар, жад карталары, экранды қорғау пленкалары, зарядтағыштар, сымсыз қуат станциялары, USB On The Go адаптерлері (USB жетектерін және кейбір жағдайларда сыртқы мониторға HDMI кабелін қосу үшін), MHL адаптерлері, қосымша батареялар, қуат банктері, құлаққаптар, құлаққап-микрофондар (мысалы, адамға құрылғыны құлағына тигізбей жеке қоңырау шалуға мүмкіндік береді) және пайдаланушыларға смартфондарынан медиа файлдарын сымсыз тыңдауға мүмкіндік беретін Bluetooth қосылған динамиктер. Қаптардың бағасы арзан резеңке немесе жұмсақ пластиктен жасалған, соққылардан орташа қорғаныс пен сызаттардан жақсы қорғаныс беретін түрлерінен бастап, қымбат, берік түрлеріне дейін жетеді, олар резеңке төсемді қатты сыртқы қабықпен үйлестіреді. Кейбір қаптар кітап сияқты болып жасалған, пайдаланушы құрылғыны пайдалану үшін мұқабасын ашады; мұқабасы жабық болғанда экранды қорғайды. Кейбір кітап сияқты қаптарда кредиттік карталарға арналған қосымша қалталар бар, бұл адамдарға оларды әмиян ретінде пайдалануға мүмкіндік береді. Аксессуарлар смартфон өндірушісінің өнімдері мен басқа өндірушілер жасаған үйлесімді өнімдерді қамтиды. Дегенмен, Apple сияқты кейбір компаниялар "көміртегі ізін азайту" мақсатымен смартфондарға зарядтағыштарды енгізуді тоқтатты, нәтижесінде көптеген тұтынушылар зарядтау адаптерлері үшін қосымша төлеуге мәжбүр болды.

Мобильді операциялық жүйелер

Мобильдік операциялық жүйе (немесе мобильді ОС) – телефондар, планшеттер, смарт-сағаттар немесе басқа да мобильді құрылғылар үшін арналған операциялық жүйе. Мобильдік операциялық жүйелер жеке компьютердің операциялық жүйесінің мүмкіндіктерін мобильді немесе қолмен ұсталатын пайдалануға ыңғайлы басқа да мүмкіндіктермен біріктіреді; әдетте, қазіргі заманғы мобильді жүйелерде маңызды саналатын келесілерді қамтиды: сенсорлық экран, ұялы байланыс, Bluetooth, Wi-Fi қорғалған қолжетімділік, Wi-Fi, Global Positioning System (GPS) мобильдік навигациясы, бейне және бір кадрлық сурет түсіретін камералар, сөйлеуді тану, дауыс жазғыш, музыка ойнатқыш, жақын қашықтықтағы байланыс және инфрақызыл сәуле тарату құрылғысы. 2018 жылдың бірінші тоқсанының сотына дейін 383 миллионнан астам смартфон сатылды, олардың 85,9 пайызы Android, 14,1 пайызы iOS және қалғандары басқа операциялық жүйелерде жұмыс істеді. Android-тің өзі танымал десктоп операциялық жүйесі Windows-тан да танымал, және жалпы алғанда, смартфонды пайдалану (таблеттерді есептемегенде) десктопты пайдаланудан асып түседі. Басқа белгілі мобильді операциялық жүйелер – Flyme OS және Harmony OS. Мобильді байланыс мүмкіндіктері бар мобильді құрылғыларда (мысалы, смартфондарда) екі мобильді операциялық жүйе болады: негізгі пайдаланушы интерфейсін қамтамасыз ететін платформа және радио және басқа аппараттық құрылғыларды басқаратын төменгі деңгейдегі, құпиялы реальды уақыт операциялық жүйе. Зерттеулер көрсеткендей, мұндай төменгі деңгейдегі жүйелерде қауіпсіздіктің әртүрлі кемшіліктері болуы мүмкін, бұл зиянды базалық станцияларға мобильді құрылғыны толық бақылауға алуға мүмкіндік береді.

Мобильді қосымша

Мобильді қосымша – смартфон сияқты мобильді құрылғыда жұмыс істеуге арналған компьютерлік бағдарлама. "App" термині "бағдарламалық қолданба" терминінің қысқартылған түрі.

Қолданбалық дүкендер

2008 жылдың шілдесінде iPhone және iPod Touch үшін Apple App Store-дың пайда болуы үшінші тараптық қолданбаларды (бағдарламалар мен компьютерлік бағдарламаларды) онлайн таратуды, бір платформаға бағытталған өндірушілер арқылы танымал етті. Көптеген түрлі қолданбалар бар, оның ішінде бейне ойындар, музыкалық өнімдер және бизнес құралдары. Осыған дейін смартфон қолданбаларын тарату GetJar, Handango, Handmark және PocketGear сияқты әртүрлі платформалар үшін қолданбаларды ұсынатын үшінші тарап көздеріне тәуелді болды. App Store-дың сәттілігінен кейін, басқа смартфон өндірушілері де қолданба дүкендерін іске қосты, мысалы Google-дің Android Market (кейін Google Play Store деп аталды) және RIM-нің BlackBerry App World, сондай-ақ Android-ке қатысты Aptoide, Cafe Bazaar, F Droid, GetJar және Opera Mobile Store сияқты дүкендер. 2014 жылдың ақпан айында мобильді әзірлеушілердің 93%-ы мобильді қолданбаларды жасауда алдымен смартфондарды мақсат етті.

Сатылымдар

1996 жылдан бері смартфон жеткізілімдері өсуде. 2011 жылдың қараша айында түсірілген барлық фотосуреттердің 27%-ы камерасы бар смартфондармен түсірілген. 2012 жылдың қыркүйегіндегі зерттеу көрсеткендей, әр бес смартфон иесінің төртеуі онлайн сауда жасау үшін осы құрылғыны пайдаланады. 2013 жылдың басында смартфон сатылымы қарапайым телефондардан басып өтті. 2013 жылы смартфон жеткізілімдері әлем бойынша 1 миллиард данаға жетті, бұл 2012 жылғы 725 миллион данадан 38%-ға артық, және 2013 жылы ұялы телефон нарығының 55%-ын құрады, 2012 жылы бұл көрсеткіш 42% болған. 2013 жылы смартфон сатылымы алғаш рет төмендеді. 2016 жылдың бірінші тоқсанында жылдық көрсеткіш 3%-ға төмендеді. Бұл Қытай нарығының қалыптасуына байланысты болды. NPD компаниясының мәліметіне сәйкес, АҚШ азаматтарының 10%-дан азы смартфонға 1000 доллар немесе одан да көп ақша жұмсаған, себебі олар көпшілік үшін тым қымбат, айтарлықтай жаңа мүмкіндіктер ұсынбайды, ал Huawei, Oppo және Xiaomi компаниялары ұқсас мүмкіндіктер жиынтығын арзан бағамен ұсынады. 2019 жылы смартфон сатылымы 3,2%-ға төмендеді, бұл смартфон тарихындағы ең үлкен құлдырау, ал Қытай мен Үндістан әлемдік смартфон сатылымының көп бөлігін қамтамасыз етті. 5G технологиясының кеңінен таралуы жаңа смартфон сатылымын арттыруға көмектеседі деп күтілуде.

Өндіруші бойынша

2011 жылы Samsung компаниясы әлемдегі ең жоғары нарықтық үлеске ие болды, одан кейін Apple компаниясы. 2013 жылы Samsung компаниясының нарықтағы үлесі 31,3%-ды құрады, бұл 2012 жылғы 30,3%-дан сәл жоғары, ал Apple компаниясы 15,3%-ды құрады, бұл 2012 жылғы 18,7%-дан төмендеу. Huawei, LG және Lenovo компанияларының үлесі шамамен 5%-қа жуық, бұл 2012 жылғы көрсеткіштерге қарағанда жақсы, ал қалғандары шамамен 40%-ды құрады, бұл өткен жылғы көрсеткішпен бірдей. Тек Apple ғана нарық үлесін жоғалтты, бірақ олардың тауар көлемі 12,9%-ға өсті; ал қалғандары тауар көлемінің 36-92%-ға дейін айтарлықтай өсімді көрсетті. 2014 жылдың бірінші тоқсанында Samsung компаниясының үлесі 31%, Apple компаниясының үлесі 16%-ды құрады. 2014 жылдың төртінші тоқсанында Apple компаниясының үлесі 20,4%, ал Samsung компаниясының үлесі 19,9%-ды құрады. 2016 жылдың екінші тоқсанында Samsung компаниясының үлесі 22,3%-ды, ал Apple компаниясының үлесі 12,9%-ды құрады. 2017 жылдың бірінші тоқсанында IDC компаниясы 80 миллион бірлікпен Samsung компаниясы бірінші орынға шыққанын, одан кейін 50,8 миллион бірлікпен Apple компаниясы, 34,6 миллионмен Huawei компаниясы, 25,5 миллионмен Oppo компаниясы және 22,7 миллионмен Vivo компаниясы келді деп хабарлады. Samsung компаниясының мобильді бизнесi Apple компаниясының көлемінің жартысына тең. Apple компаниясының бизнесі 2013-2017 жылдары өте жылдам өсті. Oppo компаниясына тиесілі Realme бренді 2019 жылдың екінші тоқсанынан бері әлемдегі ең жылдам дамитын телефон бренді болып табылады. Қытайда Huawei және Honor, Huawei компаниясына тиесілі бренд, нарықтың 46%-ын құрады және 2019 жылға қарай 66% жылдық өсімді көрсетті, бұл қытай ұлтшылдығының күшеюімен байланысты. 2019 жылы Samsung компаниясы Оңтүстік Кореяда 5G смартфондарының нарығының 74%-ын иеленді. 2024 жылдың бірінші тоқсанында әлемдік смартфон жеткізілімдері 7,8%-ға өсіп, 289,4 миллион бірлікке жетті. Samsung компаниясы 20,8% нарық үлесімен Apple компаниясын озып, смартфон өндірушілердің арасында көшбасшы атанды. Apple компаниясының смартфон жеткізілімдері 10%-ға төмендеді. Xiaomi компаниясы 14,1% нарық үлесімен үшінші орынды иеленді.

Қазіргі заманғы пайдалану және конвергенция

Қолжетімді смартфондардың және қолданба дүкендері арқылы таратылатын мобильді қосымшалардың танымалдылығының артуы, сондай-ақ желілік, мобильді процессорлар мен жад технологияларының қарқынды дамуы, жеке мобильді телефондар, ұйымдастырушылар және портативті медиа ойнатқыштардың көпшілігін смартфонмен алмастырып, адамдармен бірге жүретін жалғыз құрылғы ретінде конвергенцияға әкелді. Цифрлық камера сенсорларының және құрылғыдағы кескіндерді өңдеу бағдарламалық жасақтамасының жетістіктері смартфондардың қарапайым камераларды фотосуреттер мен бейнежазбалар түсіру үшін алмастыруына әкелді. Бұл көптеген адамдарға оларды қолмен ұсталатын ойын консольдарының орнына пайдалануға мүмкіндік берді, ал кейбір компаниялар телефонның аппараттық және бағдарламалық қамтамасы негізінде ойын консолі/телефон гибридтерін жасауға тырысты. Адамдар көбінесе смартфондарды пайдалануға қалау танытып, стационарлық телефон қызметінен бас тартты. Музыкалық ағынмен беруге арналған қосымшалар мен қызметтердің танымалдылығы тез өсті, олар эфирлік немесе спутниктік радиода музыка тыңдаумен бірдей мақсатта қолданылады. Ағынмен берілетін бейне қызметтеріне смартфон қосымшалары арқылы оңай қол жеткізуге болады және оларды теледидар көрудің орнына пайдалануға болады. Көптеген адамдар уақытты тексеру үшін смартфондарын пайдалану артықшылық беріп, енді білезік сағатын кимейді, ал көптегендері сағат функцияларын ойқызғыш сағаттардың орнына қолданады. Мобильді телефондарды цифрлық жазбалар жасауға, мәтінді өңдеуге және меморандумдар құруға да пайдалануға болады, ал оның компьютеризациясы жазбаларды іздеуді жеңілдетеді. Сонымен қатар, технологиялық жағынан дамымаған көптеген аймақтарда смартфондар адамдардың интернетке қол жеткізудің бірінші және жалғыз құралы болып табылады, өйткені олардың портативтілігі, ал жеке компьютерлер бизнес мақсатынан басқа жерлерде сирек кездеседі. Смартфондардағы камералар құжаттарды фотоға түсіріп, оларды электрондық пошта немесе хабарлама арқылы факс машиналарын пайдаланудың орнына жіберуге мүмкіндік береді. Смартфондағы төлем қосымшалары мен қызметтері адамдарға әмияндарды, қалталарды, несиелік және дебеттік карталарды, сондай-ақ қолма-қол ақшаны аз пайдалануға мүмкіндік береді. Мобильді банк қосымшалары адамдарға текшені фотоға түсіріп, банкоматқа немесе кассирге физикалық текшені алып бару қажеттілігін жояды. Саяхат нұсқаулықтарының қосымшалары қағаз түріндегі саяхат және мейрамхана/бизнес нұсқаулықтарын, мұражай брошюраларын және арнайы аудио нұсқаулық жабдықтарын алмастыра алады.

The rise in popularity of touchscreen smartphones and mobile apps distributed via app stores along with rapidly advancing network, mobile processor, and storage technologies led to a convergence where separate mobile phones, organizers, and portable media players were replaced by a smartphone as the single device most people carried. Advances in digital camera sensors and on device image processing software more gradually led to smartphones replacing simpler cameras for photographs and video recording. allowing many people to use them in place of handheld game consoles, and some companies tried creating game console/phone hybrids based on phone hardware and software. People frequently have chosen not to get fixed line telephone service in favor of smartphones. Music streaming apps and services have grown rapidly in popularity, serving the same use as listening to music stations on a terrestrial or satellite radio. Streaming video services are easily accessed via smartphone apps and can be used in place of watching television. People have often stopped wearing wristwatches in favor of checking the time on their smartphones, and many use the clock features on their phones in place of alarm clocks. Mobile phones can also be used as a digital note taking, text editing and memorandum device whose computerization facilitates searching of entries. Additionally, in many lesser technologically developed regions smartphones are people's first and only means of Internet access due to their portability, with personal computers being relatively uncommon outside of business use. The cameras on smartphones can be used to photograph documents and send them via email or messaging in place of using fax (facsimile) machines. Payment apps and services on smartphones allow people to make less use of wallets, purses, credit and debit cards, and cash. Mobile banking apps can allow people to deposit checks simply by photographing them, eliminating the need to take the physical check to an ATM or teller. Guide book apps can take the place of paper travel and restaurant/business guides, museum brochures, and dedicated audio guide equipment.

Мобильді банкинг және төлем

Қолжетімді төлем жүйесі. Көптеген елдерде ұялы телефондар мобильді банк қызметтерін ұсыну үшін қолданылады, оның ішінде SMS-хабарлама арқылы қолма-қол ақша аудару мүмкіндігі де бар. Мысалы, Кенияның M PESA мобильді банк қызметі Safaricom ұялы телефон операторының клиенттеріне олардың SIM карталарына тіркелетін қолма-қол ақша қалдығын сақтауға мүмкіндік береді. Ақшаны бүкіл елдегі Safaricom сауда орындарындағы M PESA шоттарына салуға немесе алуға болады, сондай-ақ оны электрондық түрде бір адамнан екінші адамға аударуға және компанияларға төлемдер жасауға болады. Филиалсыз банк қызметі Оңтүстік Африка мен Филиппинде сәтті қолданысқа енді. 2011 жылы Балиде пилоттық жобаны Халықаралық қаржы корпорациясы мен Индонезияның Bank Mandiri банкі бастады. Мобильді банк технологиясының тағы бір қолданылуы – Zidisha, АҚШ-та орналасқан коммерциялық емес ұсақ несие беру платформасы, ол дамушы елдердің тұрғындарына бүкіл әлемдегі интернет қолданушыларынан шағын бизнеске несие алуға мүмкіндік береді. Zidisha несиелерді беру және қайтару үшін мобильді банк қызметтерін пайдаланады, АҚШ-тағы несие берушілерден Африканың ауылдық аймақтарындағы ұялы телефоны бар және интернетке қол жеткізе алатын қарыз алушыларға қаражат аударады. Мобильді төлемдерді алғаш рет 1998 жылы Финляндияда сынақтан өткізді, онда Эспоодағы екі Coca Cola автоматтары SMS төлемдерін қабылдай бастады. Көп ұзамай бұл идея таралып, 1999 жылы Филиппинде Globe және Smart ұялы операторларымен бірлесіп елдегі алғашқы коммерциялық мобильді төлем жүйесі іске қосылды. Кейбір ұялы телефондар тікелей мобильді төлем схемалары арқылы немесе телефон мен сату орны жақын алаң байланысын (NFC) қолдайтын болса, байланыссыз төлемдерді жүзеге асыра алады. NFC технологиясын қолдайтын ұялы телефондар арқылы байланыссыз төлемдерді іске асыру үшін өндірушілер, желі операторлары және бөлшек саудагерлердің бірлескен жұмысы қажет.

Факсимилі

Кейбір қосымшалар смартфон арқылы факсимильді (факс) жіберуге және қабылдауға мүмкіндік береді, оның ішінде құжат және сурет файл пішімдерінен тікелей және цифрлық түрде жасалған факсимильді деректерді (растрлық екі деңгейлі графикадан тұрады).

Әлеуметтік әсерлері

2012 жылы Оңтүстік Калифорния университетінің зерттеуі смартфон иелерінің арасында қорғалмаған жасөспірімдердің жыныстық белсенділігінің көбірек кездесетінін көрсетті. Ренсселер политехникалық институтының (РПИ) Жарық зерттеу орталығының (ЖЗО) жүргізген зерттеуі смартфондардың немесе артқы жарығы бар кез келген құрылғының ұйқы циклдеріне елеулі әсер ететінін анықтады. Кейбір адамдар смартфондарға психологиялық байланыс орнатып, олардан айырылғанда алаңдау сезіміне ұшырайды. "Сомби" (smartphone және zombie сөздерінің қосындысы) – смартфон қолданып, жүріп, қоршаған ортаға назар аудармайтын адамды білдіреді, бұл әлеуметтік құбылыс жол апаттарына әкелуі мүмкін. Смартфонды қолданып баяу жүрушілердің мәселесі Қытайдың Чунцин қаласында уақытша "мобильді жолақ" құруға себеп болды. Смартфонға ден қоймайтын адамдардың мәселесі Германияның Аугсбург қаласын жаяу жүргіншілерге арналған шамдарды тротуарға орнатуға мәжбүрледі.

Заңдық

Samsung пен Apple арасындағы "патенттік соғыс" Apple компаниясы Galaxy S Android телефонының интерфейсін, және мүмкін iPhone 3GS үшін Apple iOS құрылғысының аппараттық бөлігін көшіргенін мәлімдегеннен кейін басталды. Sony Mobile, Google, Apple Inc., Samsung, Microsoft, Nokia, Motorola, HTC, Huawei және ZTE сияқты компаниялардың қатысуымен смартфон патенттерін лицензиялау және сот процестері де болды. Бұл жанжал көпұлтты технологиялық және бағдарламалық қамтамасыз ету корпорациялары арасындағы кең ауқымды "патенттік соғыстың" бір бөлігі. Нарықтағы үлесін сақтап және арттыру үшін патент алған компаниялар, бәсекелестердің патентте қамтылған технологияларды пайдалануына жол бермеу үшін сотқа шағымдануға құқылы. 2010 жылдардан бастап смартфондар нарығындағы патенттер мен дизайнға негізделген сот процестерінің, қарсы шағымдардың және сауда арыздарының саны күрт өсті. Алғашқы сот процестері, қарсы шағымдар, сот шешімдері, лицензиялық келісімдер және басқа да маңызды оқиғалар 2009 жылы басталды, смартфон нарығы 2012 жылға қарай одан да қарқынды өсе бастады.

Медициналық

Нарықтағы мобильді медициналық қосымшалардың санының өсуімен қатар, мемлекеттік реттеуші органдар мұндай қосымшаларды қолданудың қауіпсіздігіне алаңдаушылық білдірді. Бұл алаңдаушылықтар бүкіл әлемде пайдаланушыларды сенімсіз медициналық кеңестерден қорғау мақсатында реттеу шараларын қабылдауға әкелді. Соңғы жылдары медициналық сарапшылардың зерттеулеріне сәйкес, қоғамда смартфонды тым көп пайдалану бас ауруына, ұйқы бұзылыстарына және ұйқының жеткіліксіздігіне алып келуі мүмкін, ал смартфонға ауыр тәуелділік дене саулығына зиян келтіруі мүмкін, мысалы, мойын кәдімгідей бүгілуі, бұлшық еттердің әлсіреуі және дұрыс тамақтанудың болмауы.

Танымдық және психикалық денсаулыққа әсері

Смартфондардың немесе смартфон қолданудың танымдық қабілеттерге және психикалық денсаулыққа тигізетін пайдалы және зиянды әсерлері туралы пікір талас жүргізілуде.

Қауіпсіздік

Смартфондарға арналған зиянды бағдарламалар қауіпсіз емес қолданбалар дүкені арқылы оңай таратылады. Көбінесе зиянды бағдарламалар заңды қолданбалардың пираттық нұсқаларында жасырылады, содан кейін олар үшінші тараптың қолданбалар дүкендері арқылы таратылады. Зиянды бағдарламалардың қаупі сондай-ақ "жаңарту шабуылы" деп аталатын жағдайдан да туындайды, онда заңды қолданба кейіннен зиянды бағдарлама компонентін қосу үшін өзгертіледі, ал пайдаланушылар қолданба жаңартылғаны туралы хабарлама алғанда оны орнатады. Сонымен қатар, 2012 жылы АҚШ-та жасалған үш ұрлықтың біреуі ұялы телефонды ұрлаумен байланысты болды. Ұялы телефон өндірушілерін құрылғыларына "өшіру" қосқышын орнатуға шақыратын онлайн петиция жарияланды. 2014 жылы Apple-дың "Find my iPhone" және Google-дың "Android Device Manager" қолданбалары жоғалған немесе ұрланған телефондарды табуға, оларды істен шығаруға және деректерін жоюға мүмкіндік берді. BlackBerry Protect OS 10.3.2 нұсқасында, құрылғылар дұрыс аутентификацияланбаған немесе олардың тіркелгісінен ажыратылған жағдайда, тіпті BlackBerry-дің өз операциялық жүйесін қалпына келтіру құралдарымен де қалпына келтірілмейтіндей етіп жасалуы мүмкін. 2013-2016 жылдар аралығында жарияланған Vault 7 коды атымен белгіленген құжаттар АҚШ Орталық барлау агенттігінің (CIA) электрондық бақылау және киберсоғыс жүргізу қабілеттерін, соның ішінде көптеген смартфондардың (iOS және Android қоса алғанда) операциялық жүйелерін бұзу қабілетін көрсетеді. 2021 жылы журналистер мен зерттеушілер Pegasus деп аталатын тыңшы бағдарламалық жасақтаманың табылуын хабарлады, оны жеке компания әзірледі және таратты, ол iOS және Android смартфондарын жұқтыруға қолданылады, көбінесе 0 күндік қателерді пайдалану арқылы, пайдаланушының араласуына немесе оған ешқандай белгілі себептер болмастан, деректерді сыртқа шығару, пайдаланушының орналасқан жерін қадағалау, камерасы арқылы бейне түсіру және микрофонын кез келген уақытта қосу үшін пайдаланылуы мүмкін. Android нұсқаларын қолданатын танымал смартфондардың деректер трафигін талдау, осы алдын ала орнатылған бағдарламалық жасақтама арқылы деректерді жинау және бөлісудің жоғары деңгейін көрсетті. Ұялы құрылғылардың қауіпсіздігі жөніндегі нұсқауларды NIST және көптеген басқа ұйымдар жариялады. Жеке кездесу өткізу үшін кем дегенде бір сайт пайдаланушыға смартфонын өшіріп, батареясын ажыратуды ұсынады.

Smartphone malware is easily distributed through an insecure app store. Often, malware is hidden in pirated versions of legitimate apps, which are then distributed through third party app stores. Malware risk also comes from what is known as an "update attack", where a legitimate application is later changed to include a malware component, which users then install when they are notified that the app has been updated. As well, one out of three robberies in 2012 in the United States involved the theft of a mobile phone. An online petition has urged smartphone makers to install kill switches in their devices. In 2014, Apple's "Find my iPhone" and Google's "Android Device Manager" can locate, disable, and wipe the data from phones that have been lost or stolen. With BlackBerry Protect in OS version 10.3.2, devices can be rendered unrecoverable to even BlackBerry's own Operating System recovery tools if incorrectly authenticated or dissociated from their account. Leaked documents from 2013 to 2016 codenamed Vault 7 detail the capabilities of the United States Central Intelligence Agency (CIA) to perform electronic surveillance and cyber warfare, including the ability to compromise the operating systems of most smartphones (including iOS and Android). In 2021, journalists and researchers reported the discovery of spyware, called Pegasus, developed and distributed by a private company which can and has been used to infect iOS and Android smartphones oftenpartly via use of 0 day exploitswithout the need for any user interaction or significant clues to the user and then be used to exfiltrate data, track user locations, capture film through its camera, and activate the microphone at any time. Analysis of data traffic by popular smartphones running variants of Android found substantial by default data collection and sharing with no opt out by this pre installed software. Guidelines for mobile device security were issued by NIST and many other organizations. For conducting a private, in person meeting, at least one site recommends that the user switch the smartphone off and disconnect the battery.

Ұйқы

Түнгі уақытта смартфондарды пайдалану көк түсті жарық пен жарқын экраннан ұйқыны бұзады, себебі бұл мелатонин деңгейі мен ұйқы циклдеріне әсер етеді. Осы мәселені жеңілдету мақсатында, экранның түс температурасын күннің уақытына қарай жылырақ түске өзгертетін "Түнгі режим" функциясы, көк жарықтың мөлшерін азайту үшін Android жүйесіне арналған бірнеше қосымшалар және jailbroken iPhone үшін f. lux бағдарламалық қамтамасы арқылы қолжетімді болды. iOS 9.3 жүйесі "Түнгі ауысым" деп аталатын ұқсас, жүйелік деңгейдегі мүмкіндікті қосты. Бірнеше Android құрылғысын өндірушілер Google-дің бастапқыда Night Mode-ті Android-те стандартты функция ретінде енгізуге құлшынбауына қарамастан, Android Oreo үйлесімді құрылғылар үшін жүйеге қосылғанша, әртүрлі атаулармен өз құрылғыларына бағдарламалық қамтама жасақтамасын енгізді. Сонымен қатар, кейбір пайдаланушылардың, әсіресе ұйықтау алдында телефонды пайдалануға құмар болуы "күштің азаюына" алып келуі мүмкін деген теория бар. Көптеген адамдар телефондарын сағат ретінде де пайдаланады, бұл ұйқының бұзылуына да себеп болуы мүмкін.

Арнайы цифрлық камераларды ауыстыру

2010 жылдар басталғанда арнайы компакт-камералардың сатылымы күрт төмендеді, себебі ұялы телефон камералары жеткілікті балама камера ретінде қарастырыла бастады. Ұялы телефондардың есептеу қуатының артуы жылдам кескін өңдеуге және жоғары ажыратымды бейне түсіруге мүмкіндік берді, 2011 жылы 1080p Full HD форматына қол жеткізілді, ал 2013 жылы 2160p 4K форматының шегі бұзылды. Дегенмен, дизайн және көлемдік шектеулерге байланысты, смартфондарда тіпті ең арзан компакт-камераларда да болатын бірнеше мүмкіндіктер жоқ: ауыстырылатын жад картасы және батарея үздіріссіз жұмыс үшін, фокусқа келтіру, түсіру және жақындату үшін физикалық батырмалар мен сақиналар, штативке бекітуге арналған бұрандалы ұя, смартфондардың LED шамдарынан гөрі жарық күші жоғары конденсатормен зарядталатын ксенон лампасы және қолмен түсіру кезінде тұрақты ұстауға мүмкіндік беретін эргономикалық тұтқа, бұл ұзақ экспозиция уақытын қамтамасыз етеді. Арнайы камералар көлемдірек болғандықтан, олар үлкен кескін сенсорларын және оптикалық зумды қолдануға мүмкіндік береді. 2010 жылдардың соңынан бастап, смартфон өндірушілері оптикалық зумның жетіспеушілігін белгілі бір деңгейде айналып өту үшін, белгілі бір ұлғайту деңгейі бар қосымша артқы камераларды енгізді.