Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон телескопы және обсерваториясы
Japanese telescope and observatory
Шолу
Субару телескопы — Ритчи-Кретиеннің шағылыстыратын телескопы. Аспаптарды негізгі айнаның астындағы Кассегрен фокусына; телескоп тірегінің екі жағындағы жабық кеңістіктердегі екі Насмит фокустық нүктесінің біріне, онда үшінші айна арқылы жарық бағытталуы мүмкін; немесе екінші айнаның орнына негізгі фокусқа орнатуға болады, бұл үлкен телескоптарда сирек кездесетін құбылыс, және терең, кең өрісті зерттеулерге қажетті кең көру бұрышын қамтамасыз етеді. 1984 жылы Токио университеті телескоптың тұжырымдамасын әзірлеу және зерттеу үшін инженерлік жұмыс тобын құрды. 1985 жылы Жапония ғылым кеңесінің астрономия комитеті «Жапонияның Ұлттық Ірі Телескопын» (JNLT) әзірлеуге ең басты мақсат деп белгіледі, ал 1986 жылы Токио университеті Гавайи университетімен Гавайиде телескоп салу туралы келісімге келді. 1988 жылы Жапонияның Ұлттық астрономиялық обсерваториясы университеттің Токио астрономиялық обсерваториясын қайта ұйымдастыру арқылы құрылды, ол JNLT және басқа да ірі ұлттық астрономиялық жобаларды бақылауға жауапты болды. Субару телескобының құрылысы 1991 жылдың сәуір айында басталды, ал сол жылы өткізілген халыққа арналған сайыс телескопқа ресми атауын берді – «Субару телескопы». Құрылыс 1998 жылы аяқталды, ал алғашқы ғылыми суреттер 1999 жылдың қаңтарында түсірілді. 1999 жылдың қыркүйегінде Жапония ханшайымы Саяко телескопты қолдануға берді. Телескоптың дизайнына көптеген заманауи технологиялар енгізілді. Мысалы, 261 компьютерлік басқарушы құрылғы негізгі айнаны төменнен қысып, телескоптың бағыты өзгеретін кезде туындайтын негізгі айнаның деформациясын түзетуге көмектеседі. Телескоп орналасқан ғимараттың пішіні де атмосфералық турбуленттіктің әсерін азайту арқылы астрономиялық суреттердің сапасын жақсартуға бағытталған. Субару – бұл қалың көзге көруге мүмкіндік беретін сирек кездесетін заманауи телескоптардың бірі. Салтанатты ашылуға орай ханшайым Саяко тікелей көре алуы үшін көзқарағыш жасалды. Оны қызметкерлер бірнеше түн бойы пайдаланды, содан кейін одан да сезімтал жұмыс құралдарымен ауыстырды. Субару – тоғызыншы планетаны іздеудегі басты құрал. Оның кең көру бұрышы Кек телескоптарынан 75 есе артық, ал жарық жинау қабілеті терең, кең аумақты аспанды зерттеуге өте қолайлы. Константин Батыгин мен Майкл Браун басқаратын және Скотт Шепард пен Чад Трухильо басқаратын екі топтың күшімен жүргізілетін іздестірудің бес жылға созылуы күтілуде.
The Subaru Telescope is a Ritchey Chretien reflecting telescope. Instruments can be mounted at a Cassegrain focus below the primary mirror; at either of two Nasmyth focal points in enclosures on the sides of the telescope mount, to which light can be directed with a tertiary mirror; or at the prime focus in lieu of a secondary mirror, an arrangement rare on large telescopes, to provide a wide field of view suited to deep wide field surveys. In 1984, the University of Tokyo formed an engineering working group to develop and study the concept of a telescope. In 1985, the astronomy committee of Japan's science council gave top priority to the development of a "Japan National Large Telescope" (JNLT), and in 1986, the University of Tokyo signed an agreement with the University of Hawaii to build the telescope in Hawaii. In 1988, the National Astronomical Observatory of Japan was formed through a reorganization of the University's Tokyo Astronomical Observatory, to oversee the JNLT and other large national astronomy projects. Construction of the Subaru telescope began in April 1991, and later that year, a public contest gave the telescope its official name, "Subaru Telescope". Construction was completed in 1998, and the first scientific images were taken in January 1999. In September 1999, Princess Sayako of Japan dedicated the telescope. A number of state of the art technologies were worked into the telescope design. For example, 261 computer controlled actuators press the main mirror from underneath, which corrects for primary mirror distortion caused by changes in the telescope orientation. The telescope enclosure building is also shaped to improve the quality of astronomical images by minimizing the effects caused by atmospheric turbulence. Subaru is one of the few state of the art telescopes to have been used with the naked eye. For the dedication, an eyepiece was constructed so that Princess Sayako could look through it directly. It was enjoyed by the staff for a few nights until it was replaced with the much more sensitive working instruments. Subaru is the primary tool in the search for Planet Nine. Its large field of view, 75 times that of the Keck telescopes, and strong light gathering power are suited for deep wide field sky surveys. The search, split between a research group led by Konstantin Batygin and Michael Brown and another led by Scott Sheppard and Chad Trujillo, is expected to take up to five years.
Құрылыс кезіндегі апаттар
Телескопты салу барысында екі жеке оқиғада төрт жұмысшы қаза тапты. 1993 жылдың 13 қазанында 42 жастағы Пол Ф. Лоуренс жүк көтеру машинасы оның үстіне құлап, қаза болды. 1996 жылдың 16 қаңтарында дәнекерлеуден шашыраған ұшқындар оқшаулағыш материалды тұтандырып, зиянды түтінге себеп болды. Осы түтіннен 52 жастағы Марвин Арруда, 38 жастағы Рикки Дель Росарио және 36 жастағы Уоррен К. "Кип" Калео қаза тапты, ал тағы жиырма алты жұмысшы Хило қаласындағы ауруханаға жеткізілді. Барлық төрт жұмысшының құрметіне телескоп күмбезінің іргесінде тақта орнатылған, сондай-ақ Мауна-Кеа жолы бойындағы белгілі бір уақытта қойылатын тақташа арқылы олар еске алынады.
Two separate incidents claimed the lives of four workers during the construction of the telescope. On October 13, 1993, 42 year old Paul F. Lawrence was fatally injured when a forklift tipped over onto him. On January 16, 1996, sparks from a welder ignited insulation which smoldered, generating noxious smoke that killed Marvin Arruda, 52, Ricky Del Rosario, 38, and Warren K. "Kip" Kaleo, 36, and sent twenty six other workers to the hospital in Hilo. All four workers are memorialized by a plaque outside the base of the telescope dome and a sign posted temporarily each January along the Mauna Kea access road.
2011 жылғы қателік
2011 жылдың 2 шілдесінде Хилодағы телескоп операторы телескоптың жоғарғы бөлігінде аномалияны байқады. Әрі тексерулер көрсеткендей, жоғарғы бөлімнен шыққан салқындатқыш негізгі айнаға және телескоптың басқа да бөліктеріне төгіліп кеткен. 22 шілдеде Насмит фокусын, ал 26 тамызда Кассегрен фокусын пайдаланып бақылау жаңартылды.
On July 2, 2011, the telescope operator in Hilo noted an anomaly from the top unit of the telescope. Upon further examination, coolant from the top unit was found to have leaked over the primary mirror and other parts of the telescope. Observation using Nasmyth foci resumed on July 22, and Cassegrain focus resumed on August 26.
2023 жылы орын алатын апат
2023 жылғы 15 қыркүйекте техникалық қызмет көрсету операциялық сынағы барысында негізгі айнаның бекітілген нүктесіндегі жүктеме сенсорының қалыптан тыс мәні анықталды. Кейін, айна қақпағын жөндеу жұмыстары кезінде бір бөлігі негізгі айнаға түсіп кетті. Ғылыми бақылау тоқтатылды. Сенсор ауыстырылып, негізгі айнаның зақымдалған бөлігі жөнделгеннен кейін, 2024 жылғы 3 наурызда бақылау қайта басталды.
On September 15, 2023, an abnormal load sensor value of the primary mirror fixed point was observed during a maintenance operational test. Later, a part fell onto the primary mirror during repair work of the mirror cover. Science observation was suspended. After the replacement of sensor and the repair work of the primary mirror damage, it returned to observation on 3 March 2024.
Құралдар
Субару телескопының төрт фокустық нүктесіне бірнеше камералар мен спектрографтар орнатылуы мүмкін. Көп нысанды инфрақызыл камера және спектрограф (MOIRCS) – бір мезгілде бірнеше нысанның спектрлерін алу мүмкіндігі бар кең өрістік камера және спектрограф, Кассегрен фокусында орнатылады. Инфрақызыл камера және спектрограф (IRCS) – инфрақызыл Nasmyth фокусына орнатылған жаңа 188 элементтік адаптивті оптика блогымен (AO188) бірге қолданылады. Салқындатылған орта инфрақызыл камера және спектрометр (COMICS) – салқын жұлдыздар арасындағы шаңды зерттеуге қабілетті орта инфрақызыл камера және спектрометр, Кассегрен фокусына орнатылады. 2020 жылы қолданудан шығарылды. Шамалы нысандар камерасы және спектрографы (FOCAS) – Кассегрен фокусына орнатылған, бір мезгілде 100 нысанның спектрін алу мүмкіндігі бар көзге көрінетін жарық камерасы мен спектрографы. Subaru Prime Focus Camera (Suprime Cam) – 80 мегапикселдік кең өрісті көзге көрінетін жарық камерасы, негізгі фокуста орнатылады. 2012 жылы Hyper Suprime Cam-мен алмастырылды, 2017 жылдың мамырында қызметінен шығарылды. Жоғары дисперсиялы спектрограф (HDS) – Насмиф оптикалық фокусына орнатылған көзге көрінетін жарық спектрографы. Fiber Multi Object Spectrograph (FMOS) – жылжымалы оптикалық талшықты пайдаланатын инфрақызыл спектрограф, бір уақытта 400-ге дейін нысанның спектрін алады. Басты фокуста орнатылады. Қосымша оптика үшін жоғары контрастты коронографиялық бейнелеу (HiCIAO) – басқа жұлдыздар айналасындағы планеталарды іздеуге арналған инфрақызыл камера. AO188 инфрақызыл Nasmyth фокусына орнатылған. Hyper Suprime Cam (HSC) – бұл 900 мегапикселдік ультра кең өрісті (1,5° көрініс өрісі) камера 2012 жылы жарық көрді, ал 2014 жылы ашық пайдалануға ұсынылды. Өте үлкен кең өрісті түзету оптикасы (бір метрге дейінгі диаметрі бар жеті элементті линза) Canon компаниясы өндірді және 2011 жылдың 29 наурызында жеткізілді. Ол қараңғы материяның таралуын анықтау үшін әлсіз линзаларды зерттеуде қолданылады. Subaru Coronagraphic Extreme Adaptive Optics (SCExAO) – экзопланеталарды тікелей бейнелеу үшін жоғары контрастты бейнелеу жүйесі. Коронаграф фазалық индуцирленген амплитудалық аподизация (PIAA) дизайнын қолданады, яғни ол планеталарды Lyot типті коронаграфтардың әдеттегі дизайнынан гөрі өз жұлдыздарына жақын суретке түсіре алады. Мысалы, 100 пк қашықтықта SCExAO-дағы PIAA коронографы 4 АЕ-ден, ал Gemini Planet Imager және VLT SPHERE 12 АЕ-ден бастап суретке түсіре алады. Жүйенің тағы бірнеше коронограф түрлері бар: Vortex, Four Quadrant Phase Mask және 8 Octant Phase Mask нұсқалары, сондай-ақ пішінді оқушы коронографы. Құрылыстың І кезеңі аяқталды, ал ІІ кезеңі 2014 жылдың соңына дейін аяқталады, ғылыми жұмыстар 2015 жылы басталады. SCExAO бастапқыда HiCIAO камерасын қолданады, бірақ оны 2016 жылы CHARIS интегралды өрістік спектрографымен алмастырады.
Several cameras and spectrographs can be mounted at Subaru Telescope's four focal points for observations in visible and infrared wavelengths. Multi Object Infrared Camera and Spectrograph (MOIRCS) Wide field camera and spectrograph with the ability to take spectra of multiple objects simultaneously, mounts at the Cassegrain focus. Infrared Camera and Spectrograph (IRCS) Used in conjunction with the new 188 element adaptive optics unit (AO188), mounted at the infrared Nasmyth focus. Cooled Mid Infrared Camera and Spectrometer (COMICS) Mid infrared camera and spectrometer with the ability to study cool interstellar dust, mounts on the Cassegrain focus. Decommissioned in 2020. Faint Object Camera And Spectrograph (FOCAS) Visible light camera and spectrograph with the ability to take spectra of up to 100 objects simultaneously, mounts on the Cassegrain focus. Subaru Prime Focus Camera (Suprime Cam) 80 megapixel wide field visible light camera, mounts at the prime focus. Superseded by the Hyper Suprime Cam in 2012, decommissioned in May 2017. High Dispersion Spectrograph (HDS) Visible light spectrograph mounted at the optical Nasmyth focus. Fiber Multi Object Spectrograph (FMOS) Infrared spectrograph using movable fiber optics to take spectra of up to 400 objects simultaneously. Mounts at the prime focus. High Contrast Coronographic Imager for Adaptive Optics (HiCIAO) Infrared camera for hunting planets around other stars. Used with AO188, mounted at the infrared Nasmyth focus. Hyper Suprime Cam (HSC) This 900 megapixel ultra wide field (1.5° field of view) camera saw first light in 2012, and was offered for open use in 2014. The extremely large wide field correction optics (a seven element lens with some elements up to a meter in diameter) was manufactured by Canon and delivered March 29, 2011. It will be used for surveys of weak lensing to determine dark matter distribution. Subaru Coronagraphic Extreme Adaptive Optics (SCExAO) The Subaru Coronagraphic Extreme Adaptive Optics (SCExAO) instrument is a high contrast imaging system for directly imaging exoplanets. The coronagraph uses a Phase Induced Amplitude Apodization (PIAA) design which means it will be able to image planets closer to their stars than conventional Lyot type coronagraph designs. For example, at a distance of 100 pc, the PIAA coronagraph on SCExAO would be able to image from 4 AU outwards while Gemini Planet Imager and VLT SPHERE from 12 AU outwards. The system also has several other types of coronagraph: Vortex, Four Quadrant Phase Mask and 8 Octant Phase Mask versions, and a shaped pupil coronagraph. The phase I of construction is complete and phase II construction to be complete by end of 2014 for science operations in 2015. SCExAO will initially use the HiCIAO camera but this will be replaced by CHARIS, an integral field spectrograph, around 2016.