Кіріспе

Австралиялық футболшы және спорт сарапшысы Марк Джон Боснич (13 қаңтар 1972 жылы туған) – австралиялық бұрынғы кәсіби футболшы, қақпашы және спорт сарапшысы. Ол Англияда Премьер-лиганың «Астон Вилла», «Манчестер Юнайтед» және «Челси» клубтарында ойнады. Сондай-ақ, Австралияда «Сидней Юнайтед», «Сентрал Кост Маринерс» және «Сидней Олимпик» клубтарында ойнады, мансабында Австралия құрамасы сапында 17 рет ойнап, елі үшін бір гол соқты. «Fox Sports News» телеарнасында «Bill & Boz» бағдарламасын жүргізушілердің бірі болды. «Манчестер Юнайтед» 1989 жылы Босничті Англияға шақырды, бірақ негізгі құрамға түсу мүмкіндігінің болмауы және жұмыс визасын алуға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталғандықтан, ол Австралияға қайта оралды. Бір жылдан кейін «Астон Вилла» оны Англияға қайта шақырды, ол 1990-шы жылдары Премьер-лиганың ең үздік қақпашыларының бірі ретінде танылды. «Манчестер Юнайтед» 1999 жылы кетіп бара жатқан Питер Шмейхельдің орнына оны қайтадан шарт жасады, бірақ жарақаттар мен негізгі құрамға түсу мүмкіндігінің болмауы оның формасының төмендеуіне әкелді. 2001 жылы «Манчестер Юнайтедтен» «Челсиге» ауысты, онда ол қайтадан негізгі құрамда тұрақты орын табуға тырысты және жарақаттармен күресіп жатты. 2002 жылдың қыркүйегінде «Челси» оны босатып жіберді және допинг тестісінде кокаин табылуына байланысты тоғыз айға футболдан шеттетуге үкім шығарды. Боснич кейіннен осы есірткіге тәуелді болып, келесі алты жылды елден тыс жерде өткізді, 2007 жылы қайта оралуға дайындық жасап, келесі жылы туған Австралиясында кәсіби футболға оралды, ал 2009 жылы карьерасын аяқтады.

Манчестер Юнайтед (1988-1991)

Боснич Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Ливерпуль қаласында туып өскен. Оның хорват иммигрант әкесі Хорватияның Корчула қаласындағы Блатода туған және 1959 жылы Сиднейге көшіп келген, ал анасы хорват иммигранттарының отбасында туған австралиялық. Ол Касула бастауыш мектебінде, содан кейін Ливерпуль ұлдар гимназиясында оқыған. Боснич Англияға көшер алдында Сидней Хорватия жастар командасында ойнады. 1989 жылы, 17 жасында, ол келісімшартсыз "Манчестер Юнайтед" клубына қосылды және 1990 жылдың 30 сәуірінде "Уимблдонға" қарсы Бірінші дивизион матчында дебют жасады. "Манчестер Юнайтед" сапындағы тіркелуі 1991 жылдың 30 маусымында тоқтатылар алдында ол тағы екі ойын өткізді. Боснич студенттік визамен Англияда болған, және осы визасы 1991 жылдың шілдесінде біткен соң, ол 1991-1992 маусымында қысқа мерзімге Сидней Хорватиясына оралды. 1992 жылдың 28 ақпанында Англияға қайтып, "Астон Вилла" клубымен тегін трансферге қол қойды.

Астон Вилла (19921999)

Боснич 1993-94 жылғы маусымға дейін «Астон Вилланың» негізгі құрамында тұрақты орын алған жоқ. Сол маусымдағы Лига кубогының жартылай финалында «Транмир Роверс» клубына қарсы пенальтилер сериясінде ол үш соққыны қақпадан қайтарды. «Вилла» финалда бұрынғы клубы «Манчестер Юнайтед» командасын жеңіп, кубокты иеленді. 1994 жылдың наурыз айында Боснич «Тоттенхэм Хотспур» клубына қарсы матчта Даррен Андертон мен Ник Бармбиден екі пенальтиді сеймдеп, 1:1 есебімен тең түсуге көмектесті. Осы маусымда ол осылайша төртінші және бесінші пенальтиді қақпадан қайтарды. 1994-95 жылдары Боснич «Вилланың» бірінші нөмірлі қақпашысы болды, бірақ клуб үшін көңіл көншітпейтін маусым болды, себебі команда құлдыраудан мүжілді. 1994 жылдың қараша айында Аткинсон жұмысынан босатылғаннан кейін жаңа бапкер Брайан Литтл Босничті сақтап қалды, ал Аткинсонның командасының көп бөлігі жаңа ойыншыларға орын ашу үшін сатылды. 1995-96 жылдары Босничтің мансабындағы ең жақсы маусым болды. Ол «Премьер Лиганың» ең үздік қақпашыларының бірі ретінде танылды, «Вилланың» лигада төртінші орынға ие болуына және «Уэмблидегі» Футбол лигасы кубогының финалында «Лидс Юнайтед» клубын 3:0 есебімен жеңіп, кубокты ұтып алуына көмектесті. 1996 жылы Боснич «Тоттенхэм Хотспур» (көптеген еврей жанкүйерлері бар клуб) жанкүйерлерін ренжіткені үшін нацилік сәлемдеме жасағаны үшін 1000 фунт стерлинг айыппұл төледі және Англия футбол қауымдастығы (FA) тарапынан сөгіс алды. Боснич келісімшарты аяқталғанға дейін «Вилла Паркте» тағы үш маусым ойнады, содан кейін тегін трансфермен «Манчестер Юнайтед» клубына қосылды. «Вилла» сапында ол жеті жарым жылда 207 матч өткізді.

Манчестер Юнайтедке оралу (1999-2001)

Боснич 1999 жылы «Манчестер Юнайтед» клубымен Питер Шмейхельдің орнын басу үшін, «Вилла Парк» клубымен жасасқан келісімшарты аяқталғаннан кейін тегін трансферге қол қойды. Маусым ішінде ол Премьер-лиганың медалін жеңіп алды, себебі «Юнайтед» 18 ұпай айырмашылығымен чемпион атанды. Сол маусымда Боснич 23 лига ойынында, Раймонд ван дер Гоу 11 ойында, ал Массимо Тайби 4 ойында қақпаны қорғады. Осы маусымның жарқын сәттері 2000 жылдың қаңтарында екі пенальтиді сейіп алу болды: біреуін 2000 жылғы ФИФА клубтар әлем чемпионатында «Некакса» клубының Алекс Агинагасынан, нәтижесі 1:1 тең түсті, екіншісін «Миддлсбро» клубының Юниньодан, бұл 1:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті. Сондай-ақ, ол «Манчестер Юнайтед» командасының Токиода Бразилияның «Пальмейрас» клубына қарсы ойында таза қақпа сақтап, Континентальдық кубокты жеңіп алған алғашқы ағылшын командасы болуына үлкен үлес қосты. Ол бір маусым «Юнайтедтің» негізгі қақпашысы болды, бірақ кейін 2000 жылдың маусым айында Францияның әлем чемпионатының жеңімпазы Фабиен Бартезбен келісім шарт жасалды. Ұзақ өтпей, Боснич үшінші қақпашыға дейін төмендеді. Жаңадан тағайындалған «Селтик» клубының бас жаттықтырушысы Мартин О’Нилл 2000-01 маусымында Босничті несиеге алу туралы ұсыныс жасады, бірақ ол бұл қадамнан бас тартып, «Манчестер Юнайтедтің» негізгі құрамына қайта оралуға тырысатынын мәлімдеді. Ол ұлттық құрамада да орнын жоғалтып, Марк Шварцерге жол берді. Негізгі құрамға қайта оралу үміті сарқылып бара жатқанда, Босничтің аты «Челси» клубымен байланысты болды. 2013 жылы жарық көрген Алекс Фергюсонның автобиографиясында ол Босничті «кәсіби емес ойыншы» деп сипаттады. Боснич Фергюсонға жауап беріп: «Мен «Манчестер Юнайтед» клубымен екі рет келісім шарт жасаған жалғыз ойыншымын. Мен үшін бұл үлкен мәртебе. Ол өз пікірін айтуға құқылы, мен де өзімдікіне құқылымын».

Челси (2001-2002)

Боснич Фабиен Бартез келгеннен кейін «Юнайтед» командасының негізгі құрамында бірде-бір ойын ойнаған жоқ, және 2001 жылдың 18 қаңтарында ол «Челси» клубына тегін трансфермен өтті. Оның дене жағдайы мен жарақаттары салдарынан дебюті келесі маусымда УЕФА кубогының «Хапоэль Тель-Авив» клубына қарсы ойынында ғана болды. Боснич «Челсиде» аптасына 130 000 австралиялық доллар (шамамен 45 500 фунт стерлинг) табатын еді. 2001 жылдың қараша айында «Эвертонға» қарсы лига ойынында жарақат алғаннан кейін ол клуб үшін соңғы рет алаңға шықты. Оның мансабы 2002 жылдың қыркүйегінде допинг-тесттен өтпегенімен төмендеп кетті, осыдан кейін «Челси» оны жұмыстан босатып, футболдан тоғыз айға шеттетілді.

Шөгеру және қайту (2002-2007)

Бұл айыппұл жаңадан енгізілген қысқы трансферлік терезеде Болтон Уондерерстерге өтуіне кедергі келтірді. Боснич "Рибок" стадионына көшу идеясына қызығушылық танытты, ал ойыншының агенті диалог болғанын мойындады, бірақ Сэм Аллардайс оның қызығушылығы туралы аңтарылып айтты. 2004 жылдың күзінде Боснич Бірінші лигадағы Уолсолл клубымен футболға оралу мүмкіндігінен бас тартты, сол кезде Пол Мерсон басқарды, ол Босничпен бірге Астон Вилладағы соңғы маусымында ойнаған еді. Боснич аптасына 5000 долларлық кокаинге тәуелді болып, уақытын жалғыз өткізді. Боснич күніне белгілі мөлшерде кокаин қабылдады. Бірде ол үйіне кірген біреу деп ойлап, әкесіне пневматикалық мылтықпен оқ атуға жақындады. Әкесі оны есірткіден бас тартуға көндірді. 2007 жылдың басында бұрынғы "Челси" командаласы және QPR қақпашыларының жаттықтырушысы Эд де Гой оған зейнеткерліктен қайтуға шабыт берді. 2007 жылдың шілдесінде Боснич "Квинс Парк Рейнджерс" жаттығу алаңында жаттығуды бастады, бастапқыда физикалық формасын келтіру үшін, содан кейін қайтадан кәсіби футбол ойнау мақсатында. Жазда ол рефлекстерінің көп бөлігін жоғалтты және оларды қалпына келтіргенін мәлімдеді. Қыркүйек айында ол "Барнетке" қарсы жабық есіктерде өткен жолдас матчта қақпаны құрғақ ұстады, осы ойында QPR 2:0 есебімен жеңіске жетті.

Австралия

Боснич Лондонда көп жыл өмір сүргеннен кейін 2008 жылы Австралияға оралды. Боснич 2008 жылдың 27 шілдесінде Сиднейге қарсы ойында "Сереңгі жағалау маринерлері" командасының негізгі қақпашысы ретінде бекітілді. Боснич "Сидней" командасының ойыншысы Стив Кориканың соққан пенальтісін сейіп, 80-ші минутта екі жақтан да жанкүйерлердің ыстық ықыласына бөленіп алаңнан шықты. 2008 жылдың 19 тамызында Боснич "Маринерс" клубымен жеті апталық шақырылған ойыншы ретінде келісім шарт жасасты. Боснич 2008 жылдың 31 тамызында Брисбендегі "Санкорп" стадионында "Квинсленд Роар" командасына қарсы өткен сыртқы ойында 4:2 есебімен жеңіске жетіп, "Орталық жағалау маринерлері" сапында А лигасының дебютін жасады. "Маринерс" командасының бірінші қақпашысы Дэнни Вукович дисквалификациясын өтегеннен кейін Боснич енді "Маринерс" үшін ойнамады. 2009 жылдың 31 мамырында Босничтің NSW Премьер лигасының қалған бөлігінде "Сидней Олимпик" командасы үшін ойнауға келісім жасағаны хабарланды. Боснич тізесіне жарақат алды және теледидардағы жұмысына назар аудару үшін футболшы карьерасын аяқтады. 2010 жылдың 22 қазанында Босничтің "Ньюкасл Джетс" командасына қарсы матчта Франц Страка мен Стюарт Маклареннің алаңға шығуға тыйым салынғандықтан, уақытша бапкер ретінде "Солтүстік Квинсленд Фьюри" командасына қосылатыны расталды. Алайда, Босничтің бапкерлік лицензиясы болмағандықтан ФФА рұқсат бермеді.

Халықаралық мансап

Австралия құрамасы сапында алғаш рет 1990 жылы КСРО клубы "Торпедоға" қарсы ойнады, содан кейін келесі бірнеше жылда "Соккеруз" командасының бірқатар "ресми емес" матчтарында өнер көрсетті. Оның толыққанды халықаралық дебюті 1993 жылы Жаңа Зеландияға қарсы 1994 жылғы әлем чемпионатына іріктеу ойынында болды. Боснич 1992 жылғы Барселона Олимпиадасында және 1997 жылғы ФИФА Конфедерациялар кубогында да "Соккеруз" құрамында ойнады. "Соккеруз" сапындағы халықаралық ойындары сирек болғанымен, олар есте қаларлық сәттер болды. 1998 жылғы әлем чемпионатына іріктеу кезеңінде Иранмен өткен екі ойынның екінші матчында Австралия қақпасын сақтап, команданың қарымта матчта жеңіліске ұшырауына себеп болды, бұл Босничтің пікірінше, "Австралия футболының ең қайғылы сәті" еді. Боснич Соломон аралдарына қарсы өткен 13:0 есебімен аяқталған ойында ұлттық құрамасы үшін соңғы минутта пенальтиден гол соқты. 2007 жылдың қараша айында ол клубтық міндеттемелеріне байланысты бұрын құрамаға шақырылғанда бас тартқаны үшін өтеу жасау мақсатында Австралия құрамасына қайта шақырылуға үміттенедінін айтты. "Егер мен тағы да Австралия құрамасында ойнау мүмкіндігіне ие болсам, мен ешқашан 'жоқ' деу қатесін қайталамаймын".

Жеке өмір

Боснич 1992 жылы Лиза Холл есімді ағылшын әйелге алғаш рет үйленді. Той ақпан айында Сиднейде (Жаңа Оңтүстік Уэльс) өтті. Ол жұмыс визасымен қиындықтар туындағаннан кейін Ұлыбританияға қайта оралу үшін Холлға үйленген деген қауесет тарады. Екі жылдық некеден кейін, Ішкі істер министрлігінің өкілдері бұл үйленудің мүдделі емес екеніне көз жеткізіп, Босничке Ұлыбританияда шексіз мерзімге қалуға рұқсат берді. Бірақ, неке үш айдан кейін ажырасып кетті. Оның сөзінше, "Біз махаббатта болдық, бірақ үйленуіміз дұрыс болмады". Екінші рет 1999 жылы Сара Джарретке үйленді. Тойға жетпеуіне шамалы болды, себебі ол еркектер кешін тойлау барысында стриптиз клубында болған оқиғадан кейін, үйленуге бірнеше сағат қалғанда кепілдікпен босатылды. Неке 14 ай ғана созылды. Ажырасқан кезде Джаррет жүкті болған, бірақ ол жүктіліктің үшінші айында сәбиін жоғалтты. Боснич өзінің кокаинге тәуелділігінің көп бөлігін британдық модель Софи Андертонмен болған қарым-қатынасына байланыстырады, оның әрбір кокаин жолына өзі де бір жол қолдануға мәжбүр болғанын айтады. Дегенмен ол өзінің іс-әрекеттеріне өкілдік етпейді, себебі ол мұқтаж адамға көмектесе алды. Оның тәуелділігі нашарлап, кейін былай деді: "Кейбір күндері күйзелісте болғанда, күніне 10 граммға дейін қолданатынмын". 2008 жылдың 16 шілдесінде Лондонның Жоғарғы сотында кредитордың талабы бойынша банкрот деп жарияланды. Боснич 17 қарашада Нигериямен өткен жолдастық матчқа қатысты, Австралияның Fox Sports арнасында Саймон Хиллмен бірге арнайы пікір білдірді, содан кейін SBS арнасында 2008 жылғы Англия Кубогының финалын жариялады. Боснич қазір Fox Sports футбол бағдарламаларында футбол сарапшысы және комментатор болып жұмыс істейді. Осы қызметінің аясында ол Bill & Boz бағдарламасын жүргізді, бірақ ол кейін тоқтатылды. 2021 жылы Боснич Стан Спортқа қосылып, УЕФА Чемпиондар лигасы, УЕФА Еуропа лигасы және УЕФА Еуропа Конференциялар лигасы турнирлерін жариялады. Ол сонымен қатар ойыншы агенті ретінде де жұмыс істейді. Боснич Рокдейлдегі Костя Цзю бокс академиясында жаттығады. Боснич Австралияға оралғанда ата-анасымен Фэрфилдте тұрды, ал қазір серіктесі Сара Джонспен бірге Вулломолулу қаласында тұрады.

Халықаралық

Есептер мен нәтижелер: Австралияның голдары тізімде бірінші көрсетілген, есеп бағаны Боснихтың әр голынан кейінгі есепті көрсетеді. № КүніОрынОйыншыГолдарЕсепНәтижеБәсеке 1 11 маусым 1997 Паррамата стадионы, Сидней, Австралия 13–0 13–0 1998 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатына іріктеу кезеңі.