Кіріспе
Эмиссиялық тұмандық – түрлі толқын ұзындығындағы жарық шығаратын иондалған газдардан құралған тұмандық. Ионданудың ең көп таралған көзі – жақын маңдағы ыстық жұлдыздан шығатын жоғары энергиялы ультракүлгін фотондары. Эмиссиялық тұмандықтардың бірнеше түрінің ішінде жұлдыздардың пайда болатын және жас, массивті жұлдыздар иондаушы фотондардың көзі болатын H II аймақтары; және планеталық тұмандықтар бар, онда өліп бара жатқан жұлдыз сыртқы қабаттарын шығарып тастайды, ал ашық қалған ыстық ядро оларды иондайды.
An emission nebula is a nebula formed of ionized gases that emit light of various wavelengths. The most common source of ionization is high energy ultraviolet photons emitted from a nearby hot star. Among the several different types of emission nebulae are H II regions, in which star formation is taking place and young, massive stars are the source of the ionizing photons; and planetary nebulae, in which a dying star has thrown off its outer layers, with the exposed hot core then ionizing them.
Жалпы ақпарат
Көбінесе, жас жұлдыз өзі туған бұлттың бір бөлігін иондайды, бірақ тек массивті, ыстық жұлдыздар ғана бұлттың маңызды бөлігін иондауға жеткілікті энергияны бөліп шығара алады. Көптеген эмиссиялық тұмандықтарда жас жұлдыздардың тобы энергиясын қосады. Салқын жұлдыздардың шығаратын сәулеленуі сутекті иондауға жеткіліксіз, сондықтан осы жұлдыздардың маңындағы шағылыстырушы тұмандықтар эмиссиялық тұмандықтарға қарағанда аз жарық береді. Тұмандықтың түсі оның химиялық құрамы мен иондану дәрежесіне байланысты. Жұлдызаралық газдың құрамында сутегінің көп болуы және оның иондану энергиясының салыстырмалы түрде төмендігіне байланысты, көптеген эмиссиялық тұмандықтар Балмер қатарының күшті эмиссиясынан қызыл түспен көрінеді. Егер көбірек энергия болса, басқа элементтер иондалады, соның нәтижесінде жасыл және көк тұмандықтар пайда болуы мүмкін. Тұмандықтардың спектрлерін зерттеу арқылы астрономдар олардың химиялық құрамын анықтайды. Эмиссиялық тұмандықтардың көпшілігі 90% сутектен тұрады, ал қалғаны гелий, оттегі, азот және басқа элементтерден құралған. Солтүстік аспан шеңберінен көрінетін ең танымал эмиссиялық тұмандықтардың бірі – Солтүстік Америка тұмандығы (NGC 7000) және Киік тұмандығы NGC 6960/6992, ал оңтүстік аспан шеңберінен – Ақсақал тұмандығы M8 / NGC 6523 және Орион тұмандығы M42. Оңтүстік шеңберде жарқыраған Карина тұмандығы NGC 3372 орналасқан. Эмиссиялық тұмандықтарда жарықты тоқтатып тұратын шаң бұлттарынан туындаған қараңғы аймақтар жиі кездеседі. Көптеген тұмандықтар шағылыстыру және эмиссиялық компоненттерден тұрады, мысалы, Трифид тұмандығы.