Йо Ла Тенго: Америкалық инди рок тобының тарихы

Кіріспе

Yo La Tengo (испан тілінде "Менде бар" деген мағына береді; сонымен қатар YLT деп қысқартылады) – 1984 жылы Нью-Джерси штатының Хобокен қаласында құрылған американдық инди-рок тобы. 1992 жылдан бері топ құрамында Айра Каплан (гитара, фортепиано, вокал), Джорджия Хабли (барабан, фортепиано, вокал) және Джеймс МакНью (бас, вокал) кіреді. 2015 жылы алғашқы гитарист Дейв Шрамм қайтадан топқа қосылып, олардың он төртінші альбомы – Stuff Like That There-де ойнады. Көпке танылмаса да, Yo La Tengo "сыншылардың сүйікті тобы" деп аталады және берік культтық жанкүйерлер қауымын сақтайды.

Құрылуы мен ерте тарихы, 19841985

Айра Каплан мен Джорджия Хабли 1984 жылы дуэт ретінде топ құрды. Олар «Yo La Tengo» деген атауды таңдады, испан тілінде «Менде бар» деген мағынаны білдіреді. Атау 1962 жылғы бейсбол оқиғасынан алынған, онда «Нью-Йорк Метс» командасының орталық қорғаушысы Ричи Эшберн мен шортстоп Элио Чакон алаңда соқтығысып қалды. Эшберн допты ұстауға барғанда: «Мен ұстадым! Мен алдым!» — деп айғайлаған, бірақ ол испан тілін білмейтін венесуэлалық Чаконмен соқтығысып қалды. Сондықтан Эшберн «Yo la tengo! Yo la tengo!» деп айғайлауға көшті. Кейінгі ойында Эшберн Чаконның қадамдап шегінгенін көрді. Ол тыныштап, допты ұстауға дайындалды, бірақ испан тілін түсінбеген және командалық жиналыста «Yo la tengo!» сөздерін қолдану ұсынылған алаңның сол жақ қорғаушысы Фрэнк Томас оны қағып өтті. Осылайша алаңда соқтығысудың алдын алу жолы табылған еді. Томас орнынан тұрып Эшберннен: «Сары танго деген не?» — деп сұрады. Каплан мен Хабли «Soft Boys», «Mission of Burma» және Артур Лидің «Love» тобына деген құмарларын бөлісетін музыканттарды іздеу үшін жарнама берді. Каплан альбомның мұқабасында «наив гитара» деп көрсетілді, ал 1993 жылы «City Slang Records» лейблында қайта басылған альбомның жазбаларында: «Дэйвтің гитарада ойнауы – бұл альбомның ең керемет бөлігі» деді. Шрамм мен Льюис альбом шыққаннан кейін топтан кетті, ал Каплан жетекші гитарашы рөлін өз мойнына алды, ал Степан Вишневский бас-гитарада ойнау үшін қосылды. Топтың келесі альбомы «New Wave Hot Dogs» (1987) нашар сатылды, бірақ Демингтің сөзінше, «олардың дебютінен сапалық жағынан жоғары тұрды». «The dB’s» тобының Джин Холдері продюсерлік еткен бұл альбом топтың «Coyote» лейблындағы соңғы шығарылымы болды. Альбом жағымды қабылданып бақылыққа ие болғанына қарамастан, сату көрсеткіштері нашар болды және Вишневский көп ұзамай топтан кетті. Хабли мен Каплан дуэт ретінде әрі қарай жұмысын жалғастырып, екі электр гитарамен концерттер берді.

Бар/Нон және Алиас жазбалары, 1990-1992

Yo La Tengo 1990 жылы Дэйв Шраммпен қайта бірігіп, Fakebook альбомын жазды, онда көбінесе акустикалық әуендер болды, соның ішінде Кэт Стивенс, Джин Кларк, The Kinks, Дэниел Джонстон және тағы да басқалардың әндерінің кавер-нұсқалары кірді. Сондай-ақ, альбомда бес түпнұсқа ән де болды, оның ішінде "Barnaby, Hardly Working" әнінің акустикалық нұсқасы да бар еді. Gene Holder продюсерлік жасаған альбомның фольклорлық дыбысы топ үшін жаңаша үн болды. Көп жылдар өткен соң Каплан бұл альбомның «Дейв Шрамм мен Аль Греллермен бірге жазу үшін біз бен Джорджияның сылтау іздеуі ғана» екенін еске алды, олар альбомда тиісінше гитара мен контрабасқа ойнады. 1991 жылы Дэйв Шраммпен бірге Yo La Tengo Дэниел Джонстонмен "Speeding Motorcycle" әнін жазды, ол жеке ән ретінде шығарылды. Сонымен қатар, топ Bar/None Records лейблында "Walking Away from You" әнін Beat Happening-тің "Cast a Shadow" әнінің каверімен бірге 7 дюймдік сингл ретінде шығарды. Джин Холдер синглдің продюсері болды және бас-гитарада орындады. Осы жылы кейінірек шыққан That Is Yo La Tengo EP-сінде топтың келесі альбомына кіретін бірнеше тректер болды. That Is Yo La Tengo альбомынан кейін Джеймс МакНью (сонымен қатар Dump псевдонимімен жеке әндер жазады) топпен бірге бас-гитарада ойнай бастады, осылай бүгінгі күнге дейін сақталған трио құрылды. МакНьюдың сөзіне сәйкес, «мен бастапқыда АҚШ бойынша қысқа турнеге және Eleventh Dream Day тобымен бірге Еуропа бойынша төрт апталық жазғы турнеге уақытша ауыстыру ретінде келісім шартқа отырдым. Мюнстердегі концерттен кейін…» Топ Бостонда May I Sing with Me альбомын жазды, оны Holder продюсерлік етті, ал Lou Giordano инженерлік жұмысын атқарды. Альбом 1992 жылы Alias Records арқылы шығарылды. Альбомның он бір әнінің үшеуі ("Swing for Life", "Out the Window" және "Five Cornered Drone") That Is Yo La Tengo EP-сінен алынған және Холдер бас-гитарада орындады. Альбомды қолдау мақсатында Upside Down EP CD форматында шығарылды, бұл топтың Alias Records лейблындағы шығарылымдарын толықтырды.

Матадордың алғашқы кезеңдері, 1993-2000

1993 жылы Yo La Tengo Matador Records компаниясымен серіктестікке кірісіп, «Shaker» әнінің 7 дюймдік пластинкасы мен CD5 форматындағы нұсқасын шығарды. Бұл әнді топ Джон Сикетпен бірге Нью-Джерси штатында жазған болатын. 1993 жылғы «Painful» альбомы да топтың продюсер Роджер Мутенотпен жемісті шығармашылық серіктестігінің бастауы болды. Ол 2013 жылғы «Fade» альбомына дейін (оны Джон МакЭнтайр продюсерлік еткен) топтың барлық келесі альбомдарын шығарды. «Painful» альбомында Джеймс МакНью барлық әндерде орындауға қатысқан алғашқы Yo La Tengo альбомы. Айра Каплан түсіндіреді:

Роб Шеффилд «The New Rolling Stone Album Guide» басылымында МакНьюдің «1993 жылғы «Painful» альбомындағы дыбыстың маңызды бөлігіне айналғанын, Yo La Tengo берген барлық уәделерін орындап, бұрынғы жетістіктерін артқа тастағанын» жазды. Сыншылар тарапынан жауабы өте жағымды болды, сыншы Стивен Томас Эрлвин оны «сырттай көзге байқалмайтын, бірақ құнарлы альбом» деп атады. Роберт Кристагау да топты тағы да мақтап, шолуында Yo La Tengo «әрдайым жақындықтағы, достық қарым-қатынас жасайтын топ. Бұл болашақ авангардтың қатаң эксперименттері емес. Бұл сенбі күні кешке шығып, шу көтеріп, үйге оралып, ән шырқап жүретін жандардың ойын-сауығы» деді. Бұл топтың алғашқы жылдарында жиі салыстырылатын Уорхолмен байланысты топ. 1997 жылы шыққан «I Can Hear the Heart Beating as One» альбомы фолк, панк-рок, шугейзинг, ұзақ аспаптық шулар мен электрондық музыканың алуан түрлі үйлесімін кең ауқымды, көп қырлы стильге біріктірді. Сыншылардың пікірі өте жағымды болды; Pitchfork альбомына 10 баллдан 9,7 балл берді, ал AllMusic сыншысы Стивен Томас Эрлвин «Бұл, әрине, Yo La Tengo-ның ең жақсы және ең үйлесімді альбомы» деп жазды. Каплан топтың музыкалық дамуындағы маңызды кезеңді еске алды: «Менің ойымша, «Electr–O Pura» альбомынан кейін біз келесі альбом қалай естіледі деген уайымды азайтуға тырыстық. Біз ойнаған әрбір әннің сол кезде дұрыс болғанын орындадық, көптеген әндер жазып, содан кейін біртіндеп, қадам салып, дұрыс деп ойлағанды жасадық». Топ 1999 жылдың соңында тоғызыншы альбомын жазу үшін студияға қайта кірді. «And Then Nothing Turned Itself Inside Out» альбомы 2000 жылдың ақпан айында жарық көрді және жылы қабылдауға ие болды. Альбомда тыныш, әртүрлі аспаптармен орындалған жекелеген әндер мен «Night Falls On Hoboken» атты 17 минуттық медитация бар.

Дамыған танымалдық және саундтрек жұмысы, 2001 қазіргі уақытқа дейін

2001 жылы Yo La Tengo Жан Пэнлеведің «Ғылым дыбыстарының дыбыстары» атты сегіз қысқа теңіз асты деректі фильміне аспаптық саз жазды. Бағдарлама Сан-Франциско кинофестивалінде дебют жасады және шамамен он екі рет тікелей эфирде орындалды. Сонымен қатар, топ 2002 жылдың соңында Sun Ra-ның «Nuclear War» әнін қамтитын EP шығарды. Топтың онінші альбомы «Summer Sun» 2003 жылы жарық көрді. Альбом көбінесе жағымды пікірлер алғанымен, кейбір сыншылар альбомның тыныш атмосферасын «әсерсіз» деп тапты. Басқалары топты жаңалыққа ұмтылмағаны үшін сынады. Альбомның тыныш сипаты туралы сұраққа жауап берген Каплан былай деді:

Yo La Tengo 2003 жылы Йоко Ономен бірлесіп «Wig in a Box: Songs from and Inspired by Hedwig and the Angry Inch» атты қайырымдылық альбомын жасады, ол Харви Милк орта мектебін қолдау мақсатында болды. Топ 2005 жылы «Prisoners of Love: A Smattering of Scintillating Senescent Songs: 1985–2003» атты алғашқы «ең жақсы» жинағын шығарды. Олар тағы төрт фильмге музыка жазды: 2005 жылғы «Junebug» және «Game 6», 2006 жылғы «Shortbus» және «Old Joy». Осы төрт фильмге жазған музыкалары 2008 жылы «They Shoot, We Score» жинағында топтастырылды. Топтың он бірінші альбомы «I Am Not Afraid of You and I Will Beat Your Ass» 2006 жылы жарық көрді және барлық жағынан мақтауға ие болды. Саундтрек жұмысының ықпалымен, аранжировкалар топтың бұрынғы альбомдарына қарағанда көбірек скрипка мен горнтарды қамтыды. Каплан сұхбат берушіге: «Біз осы аспаптарды қолдануға үйрендік деп ойлаймын, және ол біздің басқа әндерімізді жасау үшін пайдалы болды» деді. Сонымен қатар, альбом екі минуттан астам созылған екі гитаралық джеммен аяқталды. 2006 жылы топ «Yo La Tengo Is Murdering the Classics» альбомын шығарды, ол New Jersey штатындағы WFMU радиостанциясында тікелей орындалған әндерінің жинағы болды. Станцияның жылдық қайырымдылық марафоны аясында, станцияға ақша аударуға уәде берген тыңдаушылар сүйікті әндерін сұрай алатын, содан кейін топ сол әнді сол жерде орындайтын. 2007 жылдың соңында топ «The Freewheelin' Yo La Tengo» туры аясында акустикалық түрде өнер көрсетуді бастады. Көрермендер әндерді сұрауға және сұрақтар қоюға шақырылды, Капланның айтуынша, топ «жауаптар келесі әнге әкелетіндей стратегиялық түрде» жауап беруге тырысты. «Condo Fucks» атымен топ 2009 жылдың наурызында Matador лейблында «Fuckbook» атты кавер әндерінен тұратын альбом шығарды. Топтың он екінші альбомы «Popular Songs» 2009 жылдың 8 қыркүйегінде жарық көрді. Альбом New Jersey штатындағы топтың репетициялық кеңістігінде жазылған және екі әнінде күрделі скрипка бөлімдері бар (жазз композиторы Ричард Эванс жазған). Альбом Billboard чартында 58-орынға еніп, топтың осы уақытқа дейінгі ең жоғары көрсеткіші болды. 2009 жылы Yo La Tengo «Stroke: Songs for Chris Knox» альбомына үлес қосты, ол 2009 жылдың маусымында инсульт алған Жаңа Зеландиялық рок-н-ролл музыканты Крис Ноксқа арналған құрмет альбомы болды. Yo La Tengo Нокс-тың «Coloured» әнін қайта жазды. Альбомнан түскен барлық табыс Нокс-тың қалпына келуіне жұмсалды. Сондай-ақ 2009 жылы Yo La Tengo Red Hot Organization ұйымдастырған «Dark Was the Night» СПИДке қарсы күреске арналған альбомына «Gentle Hour» әнінің каверін қосты. «Popular Songs» альбомынан бұрын Yo La Tengo 2010 жылдың жазында «Here to Fall Remixes» атты EP шығарды. Олардың «Here to Fall» синглінің ремикстерін De La Soul, RJD2 және Pete Rock жасады. Бұл Yo La Tengo-ның 14 жыл ішіндегі үшінші ремикс EP-і болды, «Autumn Sweater Remix» және «Danelectro Remix EP»-ден кейін. 2012 жылы Yo La Tengo Тодд Рундгреннің «I Saw the Light» әнін WFMU радиостанциясы үшін «Super Hits Of The Seventies» атты CD жинағына жазды. 2012 жылдың тамызында олар 2012 жылдың қыркүйегінде EP шығарылатынын, содан кейін 2013 жылдың қаңтарында альбом шығатынын жариялады. EP-ге «Stupid Things» әнінің үш нұсқасы кірді: сингл нұсқасы, EY ремиксі және бастапқы 12 минуттық инструментальді нұсқасы. Келесі альбом «Fade» 2013 жылдың 15 қаңтарында жарық көрді. 2014 жылы олар сахнада концерт қойып, фильм режиссері Сэм Грин өзінің жаңа «Р. Бакминстер Фуллердің махаббат әні» фильмінің даму нұсқасын Остин, Берлингтон, Детройт, Итака, Портленд, Нью-Орлеанс және Ванкуверде тікелей эфирде айтып берді. 2014 жылы олар Индиана штатындағы Night Ranger кавер-бэндін ойнады, «Bobby Night Ranger» телесериалдың 6-маусымының соңғы эпизодында «Parks and Recreation». 2015 жылдың 28 тамызында Yo La Tengo «Stuff Like That There» альбомын шығарды (және «Fakebook-тің жалғасы»), ол олардың кейбір ескі әндерінің қайта жазылған нұсқалары, сондай-ақ The Cure, Hank Williams және Sun Ra әндерін қамтиды. 2016 жылы топ «Murder in the Second Degree» екінші жинағын шығарды, ол New Jersey штатындағы WFMU радиостанциясында тікелей орындалған әндерінің жинағы болды. 2017 жылы топ Нью-Йоркте Робин Хитчкокпен бірге екі рет өнер көрсетті. Орындаулар Хитчкок альбомының «Black Snake Diamond Role» толық, сондай-ақ классикалық Хитчкок әндерінің жинақтары мен басқа да суретшілердің каверлерін қамтыды. 2018 жылы Yo La Tengo олардың 15-ші студиялық альбомын шығарды, «There's a Riot Going On», Pitchfork оны «топтың ең жақсы және ең танымал қасиеттерін көрсетеді» деп атады. 2020 жылы Yo La Tengo «We Have Amnesia Sometimes» альбомын шығарды, ол 2020 жылдың сәуір айының соңынан мамыр айының басына дейін COVID-19 пандемиясы кезінде 10 күн ішінде жазылған. Альбом бес инструментальді, амбиенттік композициядан тұрады, олар бір микрофонмен жазылған және топ New Jersey штатының губернаторы Мерфи белгілеген әлеуметтік қашықтық ережелерін сақтап, бөлмеде шашырап отырды. 2023 жылдың 10 ақпанында топ өзінің он жетінші студиялық альбомын «This Stupid World» шығарды.

Yo La Tengo collaborated with Yoko Ono on the 2003 charity album Wig in a Box: Songs from and Inspired by Hedwig and the Angry Inch in support of the Harvey Milk High School. The band put together their first "best of" compilation entitled Prisoners of Love: A Smattering of Scintillating Senescent Songs: 1985–2003 which was released in 2005. They composed scores for four more films, 2005's Junebug and Game 6, and 2006's Shortbus and Old Joy. Their scores for these four films were collected on the 2008 compilation They Shoot, We Score. Their eleventh LP, I Am Not Afraid of You and I Will Beat Your Ass, was released in 2006 to universal acclaim. Informed by their soundtrack work, the arrangements included more strings and horns than any of the band's previous albums. Kaplan told an interviewer: "I think we gained an element of comfort with using that kind of instrumentation, and it became something we could draw on for our other songs." In addition, the album was book ended with two guitar jams lasting over ten minutes each. In 2006, the band released Yo La Tengo Is Murdering the Classics, a compilation of their live impromptu cover song performances on the New Jersey freeform radio station, WFMU. As part of the station's annual fundraising marathon, listeners who called in to pledge money to the station could request a favorite which the band then performed on the spot. In late 2007, the band began performing acoustically for "The Freewheelin' Yo La Tengo" tour. Audiences were encouraged to request songs and ask questions which, Kaplan stated, the band tried to answer "in a strategic manner so that the answers to the questions will lead to the next song." As Condo Fucks, the band released an album of cover songs, Fuckbook, on Matador in March 2009. Popular Songs, the band's 12th album, was released on September 8, 2009. The album was recorded in the band's rehearsal space in New Jersey and features two songs with elaborate string sections (composed by jazz composer Richard Evans). It entered the Billboard chart at No. 58, the highest entry of the band's career thus far. In 2009, Yo La Tengo contributed to Stroke: Songs for Chris Knox, a tribute album for New Zealand rock and roll musician Chris Knox who suffered a stroke in June 2009. Yo La Tengo covered Knox's song "Coloured". All proceeds from the album went towards Knox's recovery. Also in 2009, Yo La Tengo contributed a cover of the song "Gentle Hour" to the AIDS benefit album, Dark Was the Night, produced by the Red Hot Organization. Preceding their album Popular Songs, Yo La Tengo released an EP titled Here to Fall Remixes in the summer of 2010. Remixes of their single “Here to Fall” were done by De La Soul, RJD2, and Pete Rock. This was Yo La Tengo's third out of the box remix EP in 14 years, following the Autumn Sweater Remix and Danelectro Remix EPs. In 2012 Yo La Tengo recorded a cover of Todd Rundgren's "I Saw the Light" for a fund raising CD titled Super Hits Of The Seventies for radio station WFMU. In August 2012 they announced the release of an EP in September 2012, to be followed by an album in January 2013. The EP includes three versions of the song "Stupid Things": the single version, a remix by EYƎ, and the original 12 minute instrumental version. The following album, Fade, was released on January 15, 2013. In 2014 they toured and performed live onstage as film maker Sam Green live narrated an evolving version of his new film The Love Song of R. Buckminster Fuller in Austin, Burlington, Detroit, Ithaca, Portland, New Orleans and Vancouver. In 2014, they played an Indiana based Night Ranger cover band Bobby Night Ranger in the final episode of season 6 of the television series Parks and Recreation. On August 28, 2015, Yo La Tengo released Stuff Like That There, an album (and "a sequel of sorts to Fakebook") of re recorded versions of some of their old songs as well as covers, including songs by The Cure, Hank Williams, and Sun Ra. In 2016, the band released Murder in the Second Degree, a second compilation of their live impromptu cover song performances on the New Jersey freeform radio station, WFMU. In 2017, the band played two dates in New York City with Robyn Hitchcock. The performances included the Hitchcock album "Black Snake Diamond Role" in its entirety, as well as collections of classic Hitchcock songs and covers of other artists. In 2018, Yo La Tengo released their 15th studio album, There's a Riot Going On, which Pitchfork decided 'reflects the group's greatest and most instantly recognizable strengths'. In 2020, Yo La Tengo released We Have Amnesia Sometimes which was recorded over a 10 day period from late April to early May amid the COVID 19 pandemic. The album consists of five instrumental, ambient compositions which were recorded with one microphone in the room and the band spread out adhering to social distance protocols laid out by Governor Murphy of New Jersey. On February 10, 2023, the band released their seventeenth studio album This Stupid World.