Кіріспе

Өртке қарсы қызмет көрсететін ұйым. Өрт сөндіру бөлімі (Солтүстік Америка ағылшын тілінде) немесе өрт сөндіру бригадасы (Британдық ағылшын тілінде), сондай-ақ кейбір аймақтарда өрт сөндіру компаниясы, өрт сөндіру органы, өрт сөндіру ауданы, өрт сөндіру және құтқару қызметі немесе өрт қызметі деп аталады. Бұл ұйым өрт алдын алу және өрт сөндіру қызметтерін, сондай-ақ басқа да құтқару қызметтерін ұсынады. Өрт сөндіру бөлімдері көбінесе муниципалитет, округ, штат, ел немесе арнайы аудан шегінде жұмыс істейтін мемлекеттік ұйым болып табылады. Әуе кемесін құтқару және өрт сөндіру сияқты жеке және мамандандырылған өрт сөндіру ұйымдары да бар. Өрт сөндіру бөлімінде бір немесе бірнеше өрт сөндіру станциясы болады және олар кәсіби, ерікті, мерзімі өткен немесе шақыру бойынша өрт сөндірушілермен жабдықталуы мүмкін. Біріктірілген өрт сөндіру бөлімдерінде кәсіби және ерікті өрт сөндірушілер бірге жұмыс істейді. Кейбір елдерде өрт сөндіру бөлімдері жедел жәрдем қызметін де ұйымдастырады, оны ерікті немесе кәсіби жедел жәрдем қызметкерлері басқарады.

Құзыреті

Көптеген жерлерде жергілікті немесе ұлттық үкімет құрған және салықтар есебінен қаржыландырылатын мемлекеттік өрт сөндіру қызметтері жұмыс істейді. Тіпті ерікті өрт сөндіру бөлімшелері де кейде мемлекеттік қаржыландыру ала алады. Өрт сөндіру қызметтерінің мөлшері елден елге өте әртүрлі болады. АҚШ-та өрт сөндіру әдетте муниципалитет деңгейінде ұйымдастырылады. Кейбір муниципалитеттер бір өрт сөндіру қызметімен қамтамасыз етілетін "өрттен қорғау аудандарына" кіреді, мысалы, Сан-Рамон аңғарының өрттен қорғау ауданы. Австрия, Германия және Канада да өрт сөндіру қызметтерін муниципалитет деңгейінде ұйымдастырады. Францияда өрт сөндіру қызметтері көбінесе бір облысты қамтиды. Ұлыбританияда көптеген өрт сөндіру қызметтері бір немесе бірнеше графтықтарды қамтиды, ал Шотландия мен Солтүстік Ирландияның әрқайсысында бір ғана өрт сөндіру қызметі бар. Австралияда өрт сөндіру қызметтерін штаттық үкіметтер басқарады, бірақ үш штаттың қалалық және ауылдық аймақтар үшін бөлек агенттіктер бар. Польша, Чехия, Израиль, Италия, Жаңа Зеландия және Филиппин ұлттық өрт сөндіру және құтқару қызметтерін ұсынады.

Жауапкершілік

Өрт сөндіру бөлімдері басқа да төтенше жағдайлар қызметтерін де ұсына алады, мысалы, ұшақтарды құтқару және өрт сөндіру, қауіпті материалдардың залалын жою, техникалық құтқару және далалық өртке қарсы күрес. Кейбір елдерде немесе аймақтарда (мысалы, АҚШ, Германия, Жапония, Гонконг, Макао) өрт сөндіру бөлімдері шұғыл медициналық көмек көрсетуге жауапты болуы мүмкін. Шұғыл медициналық көмек қызметкерлері өрт сөндірушілер ретінде қосымша оқытылуы немесе жедел медициналық техника мамандары мен фельдшерлерден жеке бөлім құруы мүмкін. Кейбір қызметтер медициналық төтенше жағдайларда тек "бірінші көмек көрсетушілер" ретінде әрекет етеді, жедел жәрдем келгенше зардап шеккендердің жағдайын тұрақтандырады, ал басқа өрт сөндіру қызметтері жедел жәрдем станцияларының функцияларын да атқарады.

Ежелгі Рим

Ең алғашқы өрт сөндіру қызметі ежелгі Римде Маркус Эгнатий Руф құлдарын тегін өрт сөндіру қызметін ұйымдастыру үшін пайдаланған. Олар су шұбырған тізбектер арқылы өрттермен күресті, сондай-ақ өрт қауіпсіздігі ережелерін бұзғандарға дене жазасын қолдану құқығымен көшелерде патрульдік жүргізді. Император Август б.з.д. 24 жылы 600 құлдан тұратын, Римдегі жеті өрт сөндіру станциясына бөлінген мемлекеттік өрт сөндіру бөлімін құрды.

1600-жылдар мен 1700-жылдар

Өрт сөндіру бөлімдері 17 ғасырда Лондонның 1666 жылғы Ұлы өртінен кейін мүлік сақтандыру компаниялары тарапынан қайта құрылды. Келесі жылы алғашқы сақтандыру бригадалары құрылды. Басқалары осы істен көп пайда табуға болатынын түсіне бастады, ал 1832 жылға дейін Лондонда тағы он сақтандыру компаниясы ашылды: Альянс, Атлас, Глобус, Империал, Лондон, Протектор, Корольдік биржа, Sun Union және Вестминстер. Әр компанияның ғимараттың сыртына орнатылатын берік тақтасы – өрт белгісі болды. Көпке тараған аңыз бойынша, компанияның өрт сөндірушілері ғимаратта дұрыс өрт белгісі болмаса, өртті сөндірмейтін болған, бірақ мұны қолдайтын дәлелдер аз. Дәлелдер сақтандыру компанияларының өрт сөндірушілерін кездесетін әрбір өртті сөндіруге міндеттегенін көрсетеді. Амстердамда 17 ғасырдың соңында суретші Ян ван дер Хейденнің басшылығымен өрт сөндірудің жетілдірілген жүйесі болды, ол өрт сөндіру шлангілері мен өрт сөндіру сорғыларының дизайнын жақсартты. Массачусетс штатының Бостон қаласы 1678 жылы Американың алғашқы мемлекеттік қаржыландырылатын, жалақы төленетін өрт сөндіру бөлімін құрды. Өртке қарсы сақтандыру 1736 жылы Оңтүстік Каролинадағы американдық колонияларда алғаш рет пайда болды, бірақ Лондон үлгісіндегі сақтандыруды енгізген Бенджамин Франклин болды. Ол Филадельфияда колониялардың алғашқы өртке қарсы сақтандыру компаниясын құрды, ол Филадельфия үлестік қоры деп аталды. 1686 жылғы құжат Венадағы төрт «өрт қызметкері» (нем. Feuerknecht) төлем жүйесі туралы мәлімдейді, бұл Вена өрт сөндіру бөлімінің ресми құрылған жылы болып саналады. 1754 жылы Галифакс, Нова-Шотландияда Галифакс аймақтық өрт және төтенше жағдайлар қызметі құрылды, ол бүгінде Канаданың ең көне өрт сөндіру бөлімі болып табылады. 1764 жылы Нью-Джерси штатының Хэддонфилд қаласында АҚШ-тағы екінші ең көне өрт сөндіру компаниясы құрылды. 1773 жылы Вирджиния штатының Петерсбург қаласында жалақысыз еріктілерден тұратын тағы бір ертедегі американдық өрт сөндіру бөлімі құрылды.

XIX ғасыр

19 ғасырда қалалар өздерінің өрт сөндіру қызметтерін халыққа азаматтық қызмет ретінде құра бастады, жеке өрт сөндіру компанияларын таратуға мәжбүр етті, ал көптеген компаниялар өрт сөндіру станцияларын қалалық өрт сөндіру қызметіне қосты. 1833 жылы Лондонның он тәуелсіз бригадасы бірігіп, Лондон өрт сөндіру машиналарын құрылымын (LFEE) құрды, оның бас офицері Джеймс Брейдуд болды. Брейдуд бұрын Эдинбургте өрт сөндіру бастығы қызметін атқарған, онда 1824 жылы әлемдегі алғашқы қалалық өрт сөндіру қызметі құрылған. Қазір ол Ван дер Хайденмен бірге қазіргі заманғы өрт сөндіру ісінің негізін қалаушылардың бірі деп есептеледі.

1900-жылдар

Бірінші моторлы өрт сөндіру бөлімі 1906 жылы Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында құрылды, бір жыл бұрын осы жердегі «Нокс Автомобиль» компаниясы алғашқы заманауи өрт сөндіру машинасының прототипін жасаған еді.