Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің (флотының) USS Kearsarge кемесі, Мохикан класындағы әскери кеме, Америка Азаматтық соғысы кезінде Францияның Шербург қаласының жанында Конфедерацияның CSS Alabama саудалық рейдерін жеңгенімен әйгілі. Кирсардж – Нью-Гэмпшир штатындағы Кирсардж тауының құрметіне аталған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің жалғыз кемесі. Кейінірек салынған кемелерге де Кирсардж деген ат берілді.

Конфедерация шабуылшыларын аулау

Керсардж 1861 жылғы Америка Азаматтық соғысы кезіндегі жедел кеме құрылысы бағдарламасы бойынша Мэн штатының Киттери қаласындағы Портсмут теңіз кеме жасау зауытында салынды. Жаңа бу кемесі 1861 жылдың 11 қыркүйегінде суға түсірілді; оны Конкорд мәлімдемесі редакторының әйелі, миссис Макфарланд демеушілік етті және 1862 жылдың 24 қаңтарында капитан Чарльз В. Пикеринг басшылығымен қолданысқа берілді. Ұзақ өтпей ол Еуропа суларында Конфедерация шабуылшыларын іздеуге кірісті. Керсардж 1862 жылдың 5 ақпанында Портсмуттен (Нью-Гэмпшир) Испания жағалауына аттанды. Содан кейін ол Гибралтарға CSS Самтер конфедерациялық рейдерін блокадалауға қосылды, бұл 1862 жылдың желтоқсан айында кемені тастап кетуге мәжбүр етті. Алайда, Самтердің капитаны Рафаэль Семмес Англияға қайта оралғаннан кейін, жақын арада Азор аралдарының халықаралық суларында жаңа салынған британдық "Энрика" шлюпын CSS Алабама ретінде қайта қолданысқа енгізді. Осыдан кейін Алабама теңіз тарихындағы ең сәтті сауда шабуылшыларының біріне айналды. 1862 жылдың қарашасынан 1863 жылдың наурызына дейін Кадисте Керсардж Алабамамен болатын шайқасқа дайындалды. Ол солтүстік Еуропаның жағалауын бойлап, Канар аралдары, Мадейра және Сыртқы Гебрид аралдарына дейін іздестірді. 1864 жылдың мамыр айының басында ол Остенде маңында қарап қалды. Содан кейін ол 10 мамырға дейін Нидерландының Влиссинген құрғақ догында жөнделді. 1864 жылдың 14 маусымында Керсардж Шербургке жетіп, портта Алабаманы тапты. Рейдер 65 Одақ сауда кемесінің есебінен ұзақ, бірнеше мұхиттық сапардан кейін өте қажетті жөндеу үшін оралған еді. Керсардж порттың кіреберісінде Семестің келесі қадамын күтуге орналасты.

Жөндеуге арналған үй

Кейін «Кирсардж» француз жағалауында CSS Florida коммерциялық рейдерін іздеуде сәттілікке жете алмады, содан кейін Кариб теңізіне, одан Бостон, Массачусетс штатына солтүстікке бет алды, онда 26 қарашада жөндеу үшін қызметтен босатылды. Төрт айдан кейін, 1865 жылғы 1 сәуірде қайтадан қызметке кірісіп, 14 сәуірде CSS Stonewall кемесін тоқтату үшін Испания жағалауына бағыт алды. Конфедерациялық тарауыш кемесі Федералдық соғыс кемелерінен жалтап, 19 мамырда Кубаның Гавана қаласында испан билігіне берілді. Жерорта теңізі мен Англия арнасынан Либерияның Монровия қаласына дейін теңіз саяхаты жасағаннан кейін, «Кирсардж» 1866 жылғы 14 тамызда Бостон әскери-теңіз базасында қызметтен толық босатылды.

Соғыстан кейінгі қызмет

Кеарсардж 1868 жылдың 16 қаңтарында қайтадан іске қосылды және 12 ақпанда Чилидің Вальпараисо қаласында жұмыс істейтін Оңтүстік Тынық мұхитында қызмет етуге жөнелтілді. 22 тамызда Перудегі жер сілкінісінен зардап шеккен адамдарға көмек беру үшін азық-түлік жеткізілді. Ол Оңтүстік Америка жағалауындағы американдық коммерциялық мүдделерді бақылауды 1869 жылдың 17 сәуіріне дейін жалғастырды. Содан кейін Маркиза аралдары, Қоғам аралдары, Навигатор аралдары және Фиджи аралдарындағы американдық мүдделерді қадағалау үшін саяхат жасады. 31 қазанда Перудің Кальяо қаласына қайту алдында Жаңа Оңтүстік Уэльс және Жаңа Зеландия порттарына да тоқтады. 1870 жылдың 21 шілдесіне дейін Оңтүстік Тынық мұхиты станциясында қызмет етті, содан кейін Гавай аралдарына барып, 1870 жылдың 11 қазанында Маре аралы әскери-теңіз базасында қызметтен босатылды. Кеарсардж 1873 жылдың 8 желтоқсанында қайтадан іске қосылды және 1874 жылдың 4 наурызында Йокогамаға, Жапонияға жөнелді, 11 мамырда сонда жетті. Ол үш жыл бойы Азия станциясында Қытай, Жапония және Филиппинде американдық азаматтар мен сауданы қорғады. 4 қыркүйектен 13 желтоқсанға дейін профессор Асаф Холлдың ғылыми тобымен бірге Нагасакиден Владивостокқа (Ресей) Венераның өтуін бақылау үшін сапар жасады. 1877 жылдың 3 қыркүйегінде Нагасакиден шығып, Суэц каналы арқылы Жерорта теңізінің порттарына барып, 30 желтоқсанда Бостонға оралды. 1878 жылдың 15 қаңтарында Портсмут қаласында қызметтен босатылды. Кеарсардж 1879 жылдың 15 мамырында Ньюфаундлендтен Кариб теңізіне және Панама жағалауына дейін Солтүстік Атлантикада төрт жыл бойы қызмет етті. 1883 жылдың 24 мамырында Бруклин көпірінің салтанатты ашылуына қатысты. 1883 жылдың 21 тамызында Нью-Йорктен шығып, үш жыл бойы Жерорта теңізінде, содан кейін Солтүстік Еуропа суларында және Африканың батыс жағалауында саяхат жасады. 12 қарашада Портсмутқа оралды және 1886 жылдың 1 желтоқсанында Портсмут теңіз базасында қызметтен босатылды.

Қалдық

Кеарсардж 1888 жылғы 2 қарашада қайта іске қосылды және қалған жылдары Батыс Үндістанда, Венесуэла жағалауларында және Орталық Америкада американдық мүдделерді қорғаумен айналысты. 1889 жылғы қазан айында ол әйгілі азаттық күресуші Фредерик Дугласты Гаитиге жеткізді, онда Дуглас министр және бас консул болып тағайындалуға тиіс болды. Президент Харрисонның бұйрығымен 1891 жылы ол Навасса аралына еңбек жағдайларын тексеру үшін барды. 1894 жылғы 20 қаңтарда Гаитиден Никарагуадағы Блюфилдс қаласына жол тартты, бірақ 2 ақпанда Ронкадор Кай жанындағы рифке шағылысты. Оның офицерлері мен экипажы қауіпсіз жағаға шықты. Конгресс Кеарсардждың құтқару жұмыстарына 45 000 доллар бөлді, бірақ Бостон сүйреу компаниясының құтқару тобы кемені қайтадан суға көтеру мүмкін емес екенін анықтады. Кемеден кейбір заттар, соның ішінде кемедегі Киелі кітап сақталды. Құтқарылған заттардың ішінде, CSS Alabama-дан алынған, жарылмаған снаряд әлі де орналасқан кеменің зақымдалған артқы бөлігі де бар. Бұл заттар қазір Вашингтон әскери-теңіз жайында сақталады немесе көрмеге қойылған. АҚШ Әскери-теңіз академиясының мұражайы мәлімдегендей, Алабама шайқасынан кейін снаряд алынып, артқы бөлік ауыстырылды. Кеарсардж 1894 жылы әскери кемелер тізілімінен шығарылды.

Танымал мәдениет

Ливерпульдік жазушы Джимми Макговерннің 2007 жылғы «Король пахта» пьесасы Кирсардж пен Алабама арасындағы шайқаспен аяқталады. Ол «Лоури» театрында тұңғыш рет көрсетілді. Американдық авантюралық романдар авторы және теңіз археологы Клайв Касслер 2001 жылы «Валгалланың көтерілуі» романын жазды. Гарри Тертлдоув, американдық балама тарих романдарының авторы, 1992 жылы «Оңтүстіктің мылтықтары» романын жазды, онда уақыт саяхатшы оңтүстік африкалық ақ ұлтшылдар 1864 жылдың басында Конфедерация армиясын АК-47 автоматтарымен қайта қаруландырып, Конфедерацияға сол жылы барлық құрлықтағы шайқастарда одақтық күштерді жеңуге мүмкіндік береді. Солтүстік Вирджиния армиясы Вашингтонды басып алған кезде Авраам Линкольн Конфедерацияның тәуелсіздігін мәжбүрлі түрде мойындайды. Соғыс маусымның ортасында аяқталады деп есептеледі, себебі USS Kearsarge француздық Шербург портынан CSS Alabama шығуын күтіп отырғанда, соғыс аяқталғаны туралы хабар Еуропаға жеткен еді. Осы балама сценарийде USS Kearsarge ешқашан CSS Alabama-мен шайқаспайды. Оның орнына, әрбір кеме өз елдеріне қайтып кетеді.