Кіріспе

Дымбылдар төрт негізгі қорытпадан жасалады, олардың бәрі мыс негізінде. Бұлар: қоңырау қоласы, соққыға берілетін қола, латунь және никель күмісі.

Қоңырау қола

Қоңырау қоласы, сондай-ақ қоңырау металлы деп те аталады, – бұл сапалы цимбалдар, көптеген гонгтар және, атауынан көрініп тұрғандай, қоңыраулар жасауға дәстүрлі түрде қолданылатын қорытпа. Оның құрамы әдетте бір бөлік қалайыға төрт бөлік мыс, яғни 20% қалайыдан тұрады, бұл әлі де ең көп таралған формула, бірақ оның құрамында әрдайым шамалы өзгерістер болып келген. Ірі және кіші қоңыраулар әртүрлі мөлшерде қалайымен құйылады, ал кейбір қоңырау, гонг және цимбал жасаушылар күміс, алтын және фосфор сияқты басқа элементтерді де аз мөлшерде пайдаланады. Қоңырау қоласы – екі фазалы қорытпа, яғни қалайының бір бөлігі мыс түйіршіктерінде ерімей, олардың арасында орналасады. Бұл металды бір фазалы қорытпаға қарағанда қатайтады және оның сынғыш болуына себеп болады, сонымен қатар балғамен соғу және токарлық жұмыстар арқылы қатаю реакциясына да әсер етеді, сондай-ақ механикалық өндіріс тәсілдерін қолдануды шектейді. Көптеген ірі оркестрлер қоңырау қоласынан жасалған цимбалдарды қолданады, олардың динамикалық диапазоны басқа цимбалдардан әлдеқайда жоғары. Сонымен қатар, барабаншылар да көбінесе осы цимбалдарды таңдайды.

Бронзаның ерекше қорытпалары

1989 жылы Paiste компаниясы 15% қалайыдан тұратын металл қоладан жасалған кәсіби сыбызғылар сериясын шығарды. Өндіріс процесінде металлдың кейбір кезеңдерде ыстыққа қадалуы қажет болса да, ол дәстүрлі B20 сыбызғылары сияқты қатайтылмайды, керісінше, қайта қыздырылады. Бұл қорытпаны қолдану дәстүрлі сыбызғы қорытпасына қарағанда, сыбызғылардың бастапқы бөліктерінің (заготовка) арасындағы тұрақтылықты арттырады және Paiste компаниясының 2002 жылғы өндіріс әдістеріне жақсырақ бейімделеді. Мысалдарға Paiste Signatures, Traditionals және Dark Energy кіреді. Paiste бұл қорытпаны "Signature Bronze" немесе "Sound Formula" деп атайды. Бір кезде Paiste қоңыраулы металлдан жасалған сыбызғыларды шығармайтын, бірақ қазір осы қорытпадан және қоңыраулы қоладан жоғары сапалы сыбызғылар шығарады. Содан бері басқа өндірушілер де осы үрдісті ұстанды және жоғары қалайылы металл қорытпасынан жасалған сыбызғылардың желілерін енгізді. Zildjian Project 391 сериясы нақты Paiste қорытпасын қолданды, бірақ көптеген компаниялар (Zildjian да оның ішінде) B12 (мысалы, Zildjian ZHT, қазір S сериясы) және B10 қорытпаларынан жасалған сыбызғыларды шығарады. Meinl сыбызғылары екі қорытпаны да қолданатыны мәлім. Hammerax компаниясы да ұқсас металл қорытпасын қолданған деген деректер бар (бірақ оған темір мен никель қосылған).

Мыс

Кейбір ең жақсы дәстүрлі гонгтар, қытай типтес цимбалдар және барлық дерлік зылттар мыстан жасалады. Дегенмен, мыс цимбалдарда кеңінен қолданылмайды. Мыс цимбалдар – бастаушыларға арналған арзан цимбалдар, олар ұзаққа шыдамайды; мыстың беріктігі цимбалдардың дыбысын қатал етеді және қоңырау тесігі мен жиегінде жарылуға бейімді етеді. Көптеген барабан жиынтығын өндірушілер дүкен терезелерінде көрсету үшін ұсынатын "көрнекі" цимбалдардың көпшілігі де мыстан жасалған. Бұл дискілер әдетте өте нашар дыбыстайды, кейбіреулері тіпті өңделмеген металлдан жасалған және беделді бренд атауына қарамастан ойнатуға болмайды. Цимбалдарға қолданылатын мыс құрамында мырыш 38% шамасында болады, оны өңдеу өте оңай, металл парақтары түрінде қолжетімді және цимбалдар үшін әдетте қолданылатын ең арзан металл болып табылады. Мыс цимбалдардың дыбысы кез келген қола цимбалға қарағанда жылырақ болғанымен, сәл тұнжырап, көптеген барабаншылар оны пайдаланбайды. Мыс цимбалдардың мысалдары: Harpy B, Meinl Marathon M38, Meinl Meteor, Meinl HCS, Orion Twister, Paiste 101, Paiste 302 және кейбір Exotic Percussion, Pearl, Royal, Orion Twister сериясы, Sabian компаниясының Solar және Sbr, Soultone Intro, UFIP M8, Zildjian компаниясының Planet Z. Барлық маркадағы зылттардың көбісі де мыстан жасалған.

Күмiс никел

Никель күмісі цимбал жасауда мыс пен никельдің қорытпасы болып табылады, ал кейбір жаңадан бастағандарға арналған цимбалдарда шамамен 12% никельді қорытпа қолданылады. Көптеген арнайы, жоғары сапалы цимбалдар да никель күмісінен жасалады, сондай-ақ кейбір жоғары сапалы гонгтар, көбінесе заманауи және экзотикалық дыбыстарға ұмтылады. Кейбіреулер никель күмісі термині тек мырыш мөлшері айтарлықтай болатын қорытпалар үшін ғана қолданылуы керек деп санайды және осы цимбал қорытпасын никель қоласы деп атауды ұсынады, бірақ никельді негізгі қорытпа металл ретінде қамтитын барлық цимбал қолалары үшін «никель күмісі» термині кеңінен қалыптасқан. Никель күмісі икемді, коммерциялық металл табақтар түрінде қол жетімді және жарқын дыбыс береді, бірақ қалайы қоласына тән жылтырлық пен сезімталдықтан мүлдем айырмашылығы бар. 20-шы ғасырдың басында және ортасында никель қорытпасынан жасалған цимбалдар көптеп өндіріліп, қолданылған, сондықтан көптеген ескі жазбалар осы цимбалдардың никельдің көп мөлшерін қамтуымен жасалған болуы мүмкін. Эвелин Гленни никель күмісі цимбалдарының дыбыстарын шебер пайдалануымен ерекше көзге түседі. Никель күмісінен жасалған цимбалдардың мысалдары: Foremost-тың кейбір үлгілері, Meinl Streamer және Marathon N12, Paiste 402, 1970-ші жылдарғы Paiste 101 (қазіргі 101-дері жезден жасалған) және кейбір Exotic Percussion, Sabian Signature Glennies Garbage, сондай-ақ Zilco-ның кейбір үлгілері.

Басқа металдар

Цимбалдар кремний және алюминий қоласынан да жасалған, бірақ бұл қорытпалар кеңінен таралған жоқ. Meinl FX9 – 69% мыс, 15% марганец, 15% мырыш және 1% алюминийден тұратын қорытпа, ол 2003 жылы жарық көрген Meinl Generation X жаңа желісінде қолданылды. Generation X моделінің бұрынғы нұсқалары икемді қоладан жасалған. Meinl компаниясы FX9-ды бронза емес деп сипаттайды, ал бұрынғы сату материалдарында мырыш емес, қалайы бар деп көрсетілген. Кейбір мамандардың пікірінше, "бронза" сөзі екі фазалы қорытпалар үшін ғана қолданылуы керек, мүмкін осы мағынада да қолданылған шығар. Цимбалдардан өзгеше, кейбір гонгтар әртүрлі металдардың қосылысынан жасалады. Көптеген металдар пайдаланылған. Әсіресе, кейбір "сосқа" гонгтарының орталық бөліктері темір негізіндегі қорытпалардан жасалған. Бірнеше тәуелсіз цимбал жасаушылар цимбалдар мен гонгтарды жасау үшін тот баспайтын болат пен титанды қолданды.