Кіріспе

Kind of Blue – американдық джаз трубашысы және композиторы Майлс Дэвистің студиялық альбомы. Ол 1959 жылдың 17 тамызында Columbia Records лейблы арқылы жарық көрді. Жазу жұмысына Дэвис жетекшілік еткен секстетте саксофонистер Джон Колтрейн және Джулиан "Каннонболл" Аддерли, пианист Билл Эванс, бассист Пол Чемберс және барабаншы Джимми Кобб қатысты. Ал, жаңа топтың пианисті Уинтон Келли Эванстың орнына бір композицияда – "Фредди Фрилоадер" пьесасында ойнады. Жазу 1959 жылдың 2 наурызы мен 22 сәуірінде Нью-Йорктегі Columbia Records студиясының 30-шы көшесінде өтті. 1958 жылы ансамбльге қосылған Эванстың ықпалымен Дэвис бұрынғы хард-боп стилінен алшақтап, музыкалық ладтармен тәжірибе жасауға көшті, бұл тәсілді ол өзінің алдыңғы альбомы Milestones (1958) альбомында да қолданған болатын. Kind of Blue альбомын толыққанды түрде ладтық жүйеге негіздеп, Дэвис әрбір музыкантқа импровизация мен стиль шеңберін анықтайтын әртүрлі гаммалар жиынтығын ұсынды, осылайша олар мелодияны еркін өңдеуге мүмкіндік алды. Колтрейн кейіннен осы ладтық тәсілді өзінің жеке мансабында одан әрі дамытты. Көптеген музыка сыншылары Kind of Blue-ды Дэвистің шедеврі, жасалған ең ұлы джаз альбомы және барлық уақыттардағы ең жақсы альбомдардың бірі деп санайды. Оның джаз, рок және классикалық музыка сияқты жанрларға тигізген әсері, жазушыларды оны жасалған ең ықпалды альбомдардың бірі деп мойындауға итерді. 2002 жылы бұл альбом Конгресс кітапханасының Ұлттық үнтаспалар тізілімінің бірінші жылында таңдалып алынған 50 жазбаның қатарына енді, ал 2003 жылы Rolling Stone журналының «Барлық уақыттың 500 ең ұлы альбомы» тізімінде 12-орынды иеленді. 2019 жылы Kind of Blue Американың Жазу индустриясы қауымдастығы (RIAA) тарапынан АҚШ-та кем дегенде бес миллион дана сатылғаны үшін 5x Platinum сертификатына ие болды.

Өмірбаян

1958 жылдың соңына қарай, кернейші Майлз Дэвис ең танымал және табысты хардбоп топтарының бірін жинады. Басист Пол Чемберс 1955 жылдан бері топта ойнады; альт-саксофонист Джулиан "Каннонболл" Аддерли 1957 жылдың соңында қосылды, ал тенор-саксофонист Джон Колтрейн 1958 жылдың басында қайта келді. Ал пианист Уинтон Келли 1958 жылдың қараша айында Билл Эванстың орнына келді. Дегенмен, Дэвис көптеген джаз музыканттары сияқты бибоптан көңілі тоймады және оның күрделене түскен аккордтарын шығармашылыққа бөгет деп санады. 1953 жылы пианист Джордж Расселл "Тонал ұйымның лидиялық хроматикалық тұжырымы" атты еңбегін жариялады, ол аккордтарға негізделген импровизацияға балама ұсынды. Дәстүрлі мажор және минор тональдық қатынастардан бас тартып, оның тұжырымы аккорд-гам бірлігі идеясын енгізді және аккордтар мен гаммалар арасындағы вертикальді байланысты зерттеген алғашқы теория болды. Осы ойлар модальды джазға жол ашты. Расселлдің идеяларына ықпал еткен Дэвис өзінің алғашқы модальды композициясын "Milestones" (1958) студиялық альбомының тайтл-трегі арқылы жүзеге асырды. Нәтижеге риза болған Дэвис модальдылыққа негізделген толық альбом дайындады.

Жазу

Kind of Blue Нью-Йорктегі Columbia Records студиясының 30-шы көшесіндегі екі сессияда үш тректік таспаға жазылды. 1959 жылдың 2 наурызында «So What», «Freddie Freeloader» және «Blue in Green» тректері түпнұсқалық LP-нің бірінші жағы үшін жазылды, ал 22 сәуірде «All Blues» және «Flamenco Sketches» тректері жазылып, екінші жағын құрады. Пианист Уинтон Келли өзінің орнын алған Билл Эванстың бұрынғы орнына қайтып келгеніне риза болмаған болуы мүмкін. Мүмкін, пианистің көңілін жалықтыру үшін Дэвис Келлиге Эванстың орнына альбомның ең блюздік нөмірі «Freddie Freeloader»-де орындауға рұқсат берді.

Өндірістік несие

"Kind of Blue" альбомын Columbia студиясының продюсері Ирвинг Таунсенд жасады. Дегенмен, жылдар бойы шатасу туды, Дэвистің кейінгі продюсері Тео Масеро жартылай немесе толық авторлық құқыққа ие болды. "Kind of Blue" альбомын екі продюсер жасаған: Тео Масеро және Ирвинг Таунсенд", - деді джаз тарихшысы Эрик Нисенсон. "Дегенмен, Масероның рөлі шәкірттік және бақылаушылық болған". Нисенсон бұл жазу сессиясын Масероның "Майлспен жұмыс істеудің қиындықтары мен табыстарын" көрген алғашқы тәжірибесі деп атады. Масероның өзінің естеліктерінде, оның жазу процесіне қатысуы "музыканттарды бір-біріне жақын орналастырып, физикалық жақындыққа қол жеткізуді" қамтиды, бүгінгідей музыканттар шашырап отырмаған. High Fidelity журналына сәйкес, "Kind of Blue-дағы оның рөлі даулы болғанымен", жазу "Масероның басшылығымен" жасалған. Алайда, сессиялық жазбаларда Таунсендтің дауысы естіледі, ол Джордж Авакян мен Кал Лэмпли кеткеннен кейін Дэвистің продюсері болды. Масеро Таунсенд Columbia Records-тың Батыс жағалауындағы өндіріс міндеттерін алғанға дейін Дэвистің альбомын шығармады, содан кейін Масеро оның орнына келді. Продюсер аты көрсетілген алғашқы шығарылым 1987 жылғы CD болды, онда тек Масеро көрсетілген. Алайда, бұл қателік еді; Масеро тек сол қайта шығарылымды жасады, ал түпнұсқа альбомның жазбаларын емес. Бірақ 1997, 1999, 2004, 2008 және 2015 жылдарғы қайта шығарылымдар тек Таунсендтің есімдерін дұрыс көрсетті.

Құрамы

Kind of Blue толыққанды модальділік негізінде құрылған, ол күрделі аккордтық тізбегі мен импровизациясы арқылы Дэвистің бұрынғы хард-боп джаз стилінен өзгешеленеді. Альбомның өзі модальды эскиздер жиынтығы болды, онда әр орындаушыға олардың импровизациясы мен стилінің шектерін анықтайтын әртүрлі гаммалар жинағы берілді. Бұл жазу әдісі музыканттарға толық ноталар берумен немесе импровизациялық джаз үшін музыканттарға аккордтық тізбектер немесе гармониялар сериясын ұсынумен салыстырғанда ерекшеленеді. Эванс альбомдағы әр композицияда қолданылған режимдер туралы кіріспе жасады. "So What" екі режимнен тұрады: бірінші режимнен он алты такт, одан кейін екінші режимнен сегіз такт, содан кейін бірінші режимнен тағы сегіз такт. Билл Эванс "Blue in Green" әнін өзінің "Portrait in Jazz" альбомына жазғанда Дэвистің авторлық құқығын өзімен бөлісті, ал Дэвистің мұрагерлері 2002 жылы Эванстың авторлығын мойындады.

Қабылдау және мұра

1959 жылдың 17 тамызында жарық көргеннен бері сыншылар «Kind of Blue» альбомын Дэвистің ең ұлы туындысы деп есептейді. Бұл оның ең танымал альбомы және 1970 жылғы Дэвистің «Bitches Brew» альбомымен бірге ең көп сатылған альбомы болды, осы арқылы ол тарихымыздағы ең сәтті джаз орындаушыларының бірі ретінде танылды. Музыка жазушысы Крис Моррис «Kind of Blue» альбомын «Дэвис өнерінің шынайысы» деп атады. Кобб альбомның «көктемде жасалғаны» керек деді. «Kind of Blue» джаз тарихындағы ең ықпалды альбомдардың бірі ретінде мақтан тұтады. Бір сыншы оны «ХХ ғасыр музыкасының шешуші сәті» деп сипаттады. Альбомдағы бірнеше ән джаз стандартына айналды. «Kind of Blue» әрқашан барлық уақыттағы ең ұлы альбомдардың қатарында саналады. AllMusic журналының аға редакторы Стивен Томас Эрлевин альбомды қарап шығып былай деді: «Kind of Blue» – Майлз Дэвис үшін ғана емес, ол өзінің әріптестерінен биік тұратын, жалпы алғанда джаздың анықтамалық альбомы және әлемдік деңгейде танылған өте жақсы үлгі. «Kind of Blue» мұндай ерекшелікке ие болуының себебі неде? Бәлкім, себебі бұл музыка өзінің гениалдығын мақтан етпейді. Бұл модальдық джаздың шыңы – тональность мен сололар негізгі тоналдықтан құралады, аккордтар өзгермейді, бұл музыкаға ең ұсақ өзгерістерді сезіндіреді. Егер сізге «Kind of Blue» ұнамаса, сізге джаз ұнамайды деуге болады, бірақ оны кез келген джаз коллекциясының негізгі бөлігі ретінде елестету қиын. Дэвис пен Коулман екеуі де бибоптың қатаң ережелеріне балама ұсынғанмен, Дэвис Коулманның еркін джаз жаңалықтарымен келіспеді, бірақ ол 1960 жылдардың ортасындағы өзінің керемет квинтетіне Коулманның идеяларына жақын музыканттарды қосып, 1970 жылдары джаз фьюжн тобымен «еркін» ойнаудың өзіндік стилін ұсынды. «Kind of Blue» альбомының ықпалы артты, және альбомдағы барлық музыканттар өздерінің жеке жетістіктеріне жетті. Эванс бассист Скотт ЛаФаро және барабаншы Пол Мотианмен бірге өзінің ықпалды джаз триосын құрды; «Cannonball» Аддерли өзінің ағасы Натпен бірге танымал топтарға жетекшілік етті; Келли, Чемберс және Кобб концерттік топ ретінде жалғастырып, Келлидің атынан және Колтрейн мен Уэс Монтгомериді қолдап жазбалар жасады; ал Колтрейн барлық джаз музыканттарының ең құрметті және инновациялық музыканттарының біріне айналды. Дэвиске қарағанда Колтрейн модальдық тәсілді қабылдап, 1960 жылдары мансабындағы көшбасшы ретінде оны дамытып, онжылдықтың дамуымен өзінің музыкасын Коулманның идеяларымен байытты. «Kind of Blue» ең ұлы альбомдардың кәсіби тізіміне енді. 1994 жылы ол Колин Ларкиннің «Жоғары 100 джаз альбомы» тізімінде бірінші орынды иеленді. Ларкин оны «дүниедегі ең ұлы джаз альбомы» деп сипаттады. 2002 жылы ол Конгресс кітапханасының Ұлттық жазбалар тізіміне енгізілген алғашқы жылдың 50 жазбасының бірі болды. Альбомды 2003 жылы барлық уақыттың ең ұлы 500 альбомы тізімінде 12-ші орынға таңдап, 2012 жылы қайта қараған тізімде рейтингі сақталды, Rolling Stone журналы: «Бұл суретшілдік шедевр – джаздағы ең маңызды, ықпалды және танымал альбомдардың бірі». Рейтинг 2020 жылы Rolling Stone журналының қайта қараған тізімінде 31-ші орынға түсті. 2009 жылдың 16 желтоқсанында АҚШ Өкілдер палатасы «Kind of Blue» альбомының 50 жылдығын атап өту және «жазды ұлттық қазына ретінде қайта растау» туралы резолюция қабылдады. Ол 2005 жылы жарық көрген 1001 Albums You Must Hear Before You Die кітабына енгізілді, сыншы Сет Джейкобсон оны «ХХ ғасыр музыкасындағы ерекше сәт» деп сипаттады. Ол Колин Ларкиннің All Time Top 1000 Albums 3rd Edition (2000) жинағында 14-ші орынды иеленді. The Penguin Guide to Jazz Recordings альбомын өзінің ұсынылатын «негізгі коллекциясының» бөлігі ретінде тізімдейді және оған ерекше қадір-қасиеті бар жазбаны көрсете отырып, тәж сыйлайды. 2019 жылы Американың жазба индустриясы қауымдастығы (RIAA) альбомды бес есе платиналық сертификатпен марапаттады, бұл онда жазылған бес миллион дананы білдіреді. 1960 жылдардағы көптеген импровизациялық рок музыканттары Дивистің басқа альбомдарымен бірге, сондай-ақ Колтрейннің My Favorite Things (1961) және A Love Supreme (1965) модальдық жазбаларымен бірге «Kind of Blue» альбомын шабыттандырды. Allman Brothers Band гитарисі Дуэйн Оллман «In Memory of Elizabeth Reed» сияқты әндердегі соло ойнауы Майлз бен Колтрейннің, әсіресе «Kind of Blue» альбомынан шыққан дейді. Мен осы альбомды соншама көп тыңдадым, соңғы екі жылда басқа ештеңе тыңдаған жоқпын». Pink Floyd клавишашысы Ричард Райт альбомдағы аккорд прогрессиясы «Breathe» әнінің кіріспе аккордтарының құрылымына әсер еткенін айтты. «Kind of Blue: The Making of a Miles Davis Masterpiece» атты кітабында жазушы Эшли Кан «Kind of Blue жазылғаннан кейін төрт он жыл өткеніне қарамастан, ол әлі де заманауилықтың биігі деп есептеледі, бұл дәуірдегі ең жақсы альбом, джаз болсын немесе басқа жанр. Оның тұманды пианино кіріспесі әлемде танымал». Продюсер Куинси Джонс, Дэвистің көп жылдық досы, былай деді: «Бұл [Kind of Blue] әрқашан менің музыкама айналады, дос. Мен күнделікті «Kind of Blue» тыңдаймын – ол менің апельсин шырыным. Ол кеше жасалғандай естіледі». Беркли музыкалық колледжінің профессоры Гари Бертон альбомдағы үнемі болатын жаңашылықты атап өтті, былай деді: «Бұл тек бір ән емес, бұл бүкіл альбом. Жаңа джаз стилі пайда болғанда, оны іске асырудың алғашқы әрекеттері көбінесе шайқалады. Алғашқы Чарли Паркер жазбалары осылай болды. Бірақ «Kind of Blue» альбомында [секстет] барлығы оған толыққанды енгендей көрінеді». Time Out альбомымен (Дэйв Брубек квартеті, 1959) және Колтрейннің Giant Steps (1960) альбомымен бірге «Kind of Blue» альбомы музыка жазушыларының көпшілігі джазға кіріспе ретінде ұсынады, себебі екі жазбадағы музыка да өте мелодикалық, ал әндердің сергінетін сапасы тыңдаушыларға импровизацияны оңай түсінуге мүмкіндік береді, өнерді немесе эксперименттерді құрбан етпейді. Альбомның 50 жылдық мерекелік басылымы жарық көрген кезде All About Jazz газетінің тілшісі «Kind of Blue» альбомы жаңа американдық музыканың революциялық кезеңін баяндады, бибоптан кейінгі модальдық джаз қарапайым гаммалар мен мелодикалық импровизацияға негізделген. Трубашы, топ жетекшісі және композитор Майлз Дэвис керемет атмосфералық шедевр жасау үшін аңызға айналған музыканттардан секстет құрды. Жарық көргеніне 50 жыл өткен соң да «Kind of Blue» тыңдаушыларды өзінің әлемге апарып, музыканттарды барлық жанрдағы жаңа дыбыстарды жасауға шабыттандыруда». Белгілі хип-хоп орындаушысы және рэпер Q-Tip «Kind of Blue» альбомының беделін және ықпалын бағалап, былай деді: «Ол кітап сияқты – сізде үйде біреуі болуы керек». Әнші Билал оны өзінің 25 сүйікті альбомының қатарына қосып, «маған өте маңызды жазба» деп атады. 2014 жылы Mostly Other People Do the Killing тобы «Blue» альбомын «Kind of Blue» альбомының нотадан нотаға қайта жазылған нұсқасы ретінде шығарды. «Kind of Blue» музыканттары 1960 жылдар бойына бірнеше жазбаларда бірге жұмыс істеді. Дэвис 1958 жылы Аддерлидің «Somethin' Else» альбомында сидмен ретінде сирек қатысты; Эванс пен Аддерли 1961 жылғы соңғысының «Know What I Mean?» альбомында бірлесіп жұмыс істеді. Келли мен Чемберс Хэнк Моблидің «Soul Station» альбомында 1960 жылы қолдау көрсетті, ал Эванс пен Чемберс Оливер Нельсонның «The Blues and the Abstract Truth» альбомының жазбаларында ойнады. Келли, Чемберс және Кобб ритм секциясы Колтрейннің «Coltrane Jazz» альбомына және оның «Giant Steps» альбомының бір трегіне қолдау көрсетті, соңғысында Чемберс барлық тректерде ойнады. Бұл трио Дэвистің «Someday My Prince Will Come» және Blackhawk пен Carnegie Hall-дағы концерттік жинақтарының жазбаларына қатысты.

Девис артқа қарап

Өмірінің соңына қарай, электрлік кезеңнен бастап, Дэвис өзінің ертерек туындыларын, мысалы, "Birth of the Cool" немесе "Kind of Blue" музыкасын қайта-қайта елемеді. Дэвистің ойынша, стиль жағынан өзгермей қалу – дұрыс шешім емес еді. 1990 жылы Ширли Хорн Дэвиске "Kind of Blue" кезеңіндегі тыныш балладалар мен модальды пьесаларды қайта ойнауды ұсынғанда, ол: "Жоқ, ернеуім ауырады" деді.