Кіріспе

Американдық джаз ансамблі

Modern Jazz Quartet (MJQ) – 1952 жылы құрылған американдық джаз тобы. Олар классикалық музыкадан, салқын джаздан, блюз бен бибоптан әсер алған музыка орындады. Квартет құрамында Джон Льюис (пиано), Милт Джексон (вибрафон), Перси Хит (контрабас) және әртүрлі домбырашылар болды, олардың ішінде Кенни Кларк (1952-1955 жж.) және Конни Кей (1955-1994 жж.) есімдері ерекше аталады. Топ 1946-1948 жылдар аралығында Льюис, Джексон және Кларктан, сондай-ақ бассист Рей Брауннан тұратын Диззи Гиллеспидің биг-бендінің ырғақ бөлімінен пайда болды. Олар 1951 жылы «Milt Jackson Quartet» ретінде жазба жасады, содан кейін Браун топтан шығып, оның орнына Хит бас-гитарада ойнады. 1950-жылдардың басында олар «Modern Jazz Quartet» атанды, Льюис топтың музыкалық директоры болды және «Prestige Records» лейблымен бірнеше жазба жасады, оның ішінде олардың ең танымал екі композициясының түпнұсқа нұсқалары – Льюистің «Django» және Джексонның «Bags’ Groove» кірді. Кларк 1955 жылы топтан кетіп, оның орнына Кей барабаншы болды, ал 1956 жылы олар «Atlantic Records» лейблына көшіп, Еуропаға алғашқы гастрольдік сапарын жасады. Льюис басшылығымен олар барокко музыкасынан шабыттанған, бірақ күшті блюз сезімін сақтаған күрделі контрапунктті қолданған, сәнді және тыныш музыкаға маманданған. Олар өте әдемі өнер көрсетулерімен танымал болды және түнгі клубтарда емес, концерт залдарында өнер көрсететін алғашқы шағын джаз топтарының бірі болды. Олар 1970-жылдарға дейін белсенді болды, бірақ Джексон 1974 жылы қаржылық мәселелер мен гастроль кестесіне наразы болып, топтан кетіп қалды, бірақ 1981 жылы қайта құрылды. Олар 1992 және 1993 жылдары соңғы жазбаларын жасады, ол кезде Кей денсаулығымен күресіп жатқандықтан, Микки Рокер оның орнына барабаншы болды. Кей 1994 жылы қайтыс болғаннан кейін топ жартылай белсенді жұмыс істеді, Перси Хиттің ағасы Альберт Хит барабанда ойнады, содан кейін 1997 жылы топ толығымен таратылды.

Кенни Кларктың фоны, құрылуы, келуі және Prestige жазбасы (19461955)

Modern Jazz Quartet-тің негізін қалаушы төрт мүшенің екеуі, пианист Джон Льюис және барабаншы Кенни Кларк, 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франциядағы АҚШ армиясында қызмет етіп тұрғанда танысып, алғаш рет бірге өнер көрсеткен. 1946 жылы олар Нью-Йоркте қайта кездесіп, Кларк досы Диззи Гиллеспидің биг-бэндына қосылғаннан кейін Гиллеспиді Льюиске таныстырды, ол Thelonious Monk-тің орнына топтың пианині болды. Топтың ырғақ бөлімі енді Льюис (пиано), Милт Джексон (вибрафон), Рей Браун (бас) және Кларк (барабан) құрады. Гиллеспидің ынталандыруымен олар биг-бэнд музыкасының сеттері арасында джаз стандарттарының импровизациялық нұсқаларын жеке бірлік ретінде орындауды бастады, бұл практика 1935 жылы Бенни Гудман өзінің триосын ұсынғаннан бері джазда қабылданды. Кейінірек Джексон есіне алды: "Біз төрттік ретінде алғаш рет өнер көрсеткеннен бастап, біз көзге түсіп, топтың бір бөлігіне айналдық. Біз он бес-жиырма минут, екі-үш пьеса ойнайтынбыз, және бәрі оған риза болды, соның ішінде Диззи мен топ та". Гиллеспидің тобы тарағаннан кейін, ырғақ бөлімі Джексонның атымен квартет ретінде жалғастыруды қарастырды, бірақ келесі үш жыл бойы өздерінің жолдарымен кетті. Үш-төрт атау қарастырылды, соның ішінде New Jazz Quartet, ал топ Modern Jazz Quartet атауын қабылдауды шешті. 1992 жылғы сұхбатта Льюис атау туралы былай деді: "Бұл кездейсоқ атау, Нью-Йорк штатында корпорация үшін ең жылдам тіркелген аты. Бұл музыканың сипаттамасымен ешқандай қатысы жоқ еді". Джон квартеттегі аспаптар үшін жаңа музыка жазу идеясын ойлап тапты және "Vendome" мен бірнеше оркестрлік шығармалар жазды. Ол Милт Джексонның квартеті үшін жазуға қызығушылық танытпады, сондықтан біз серіктестікке, корпорацияға айналдық – Modern Jazz Quartet орындаушы ұйым болды. Джонның топқа деген көзқарасы музыканы жай ғана джем-сессиядан, яғни ырғақ бөлімі мен солист идеясынан, басқа бір деңгейге көтеру болды. Біздің бәріміз тең мүшелер едік, ал киім-кешек, смокинг кию және әрқашан түнгі клубтарда емес, концерттерде өнер көрсету оның музыкаға деген көзқарасты өзгерту туралы ойлауының бір бөлігі болды. Сол жылы қарашада олар Чарли Паркерді Birdland-те тікелей жазбаға алды. Prestige Records үшін олар 1952 жылдың 22 желтоқсанында Modern Jazz Quartet ретінде алғашқы жазбаларын жасады, олар Prestige компаниясының бас директоры Боб Вайнстоктың талабы бойынша Milt Jackson and the Modern Jazz Quartet тобының атымен шығарылды. Бұл жазбаларда Льюис композициясының "Vendome" түпнұсқа нұсқасы бар, бұл Квартеттің джаз бен фугалық контрапунктті біріктірудегі алғашқы тәжірибесі. 1953 және 1955 жылдың басында топ Django (1956) альбомында шығарылған тректерді жазды, соның ішінде Льюис композициясының "Django" алғашқы жазбасы, Квартеттің тағы бір ерекше шығармасы. 1953 жылдың қазан айында Квартет Birdland-те алғашқы ірі тапсырысын бастады, содан кейін Бостон, Сан-Франциско, Лос-Анджелес, Филадельфия және Карнеги залында өнер көрсетті. Бэрдлендтегі олардың өнерін қарастырып, Нат Хентофф былай деп жазды: "Егер Modern Jazz Quartet-тің жетістігі тек джаз музыканттарының қолдауына ғана байланысты болса, онда бұл елдегі ең сұранысқа ие топ болуы мүмкін". Льюис еске алды: "Ол өзін табуға тырысып жатты. Музыкада өзгерістер болды, бірақ Кенни ерте кеткендіктен, оны басқару және бейімделу оңай болды. Егер біз өзгерісті кейін жасасақ, бұл апат болар еді. Кенни кеткеннен кейін көптеген пьесалардан бас тартуға тура келді". Келесі жылы олар өздері Еуропаға келді, төрт айда Германияда, Францияда және Британ аралдарында 88 концерт берді, бұл туралы мақтауға лайық пікірлер айтылды. 1957 жылы олар өздеріне арналған студиялық альбомды, "The Modern Jazz Quartet" және "Оскар Питерсон Трио" концерттік альбомын Опера үйінде, сондай-ақ Льюиске тиесілі "No Sun in Venice" атты алғашқы кино саундтрегін жазды. Олар "Шериф" және гитарист Лориндо Алмейдамен ынтымақтастық" (1964) және "Modern Jazz Quartet" Джордж Гершвиннің "Порги мен Бесс" және "Джаз диалогы" All Star Jazz Band-пен (1965) бірге орындады.

Қатардағылар ретінде

Боб Брукмейер және Билл Эванс, The Ivory Hunters (United Artists, 1959) – Ритм секциясы: Перси Хит және Конни Кей. "As Time Goes By" деген атпен де шығарылған. Пол Дезмонд, Пол Дезмондтың қазіргі заманғы джаз квартетімен бірінші және жалғыз тіркелген орындауы (Finesse/Columbia, 1981) – 1971 жылы The Town Hall-да тікелей жазылған. The Swingle Singers, Place Vendôme (Philips, 1966) – 1966 жылы Парижде жазылған.