Кіріспе

Мексикалық есірткі бароны АҚШ-тың федералды түрмесінде қамауда.

Осиэль Карденас Гиллен (18 мамыр 1967 жылы туған) – мексикалық есірткі бароны және Мексика шығанағы картелі мен Лос-Зетас тобының бұрынғы жетекшісі. Бастапқыда Матаморос, Тамаулипас қаласында механик болған ол, 1996 жылы Хуан Гарсия Абрегоның досы және бәсекелесі Сальвадор Гоместі өлтіргеннен кейін картелге қосылды. Қарсыластармен қақтығыстар күшейген кезде Осиэль Карденас картельдің қарулы күштерін құру үшін Grupo Aeromóvil de Fuerzas Especiales-тен 30-дан астам дезертирлерді іздеп тартты. Лос-Зетас Мексика шығанағы картелінің жалдамалы жеке әскері қызметін атқарды. 2003 жылы мексикалық әскермен болған атыс кезінде Карденас тұтқындалды және түрмеге қамалды. 2007 жылы ол АҚШ-қа экстрадицияланды, ал 2010 жылы ақша жылу, есірткі трафигі және 1999 жылы АҚШ-тың екі федералды агентіне қауіп көрсеткені үшін 25 жылға бас бостандығынан айырылды. Оның інісі Марио Карденас Гиллен де Мексика шығанағы картелі үшін жұмыс істеді, сондай-ақ тағы бір інісі Антонио Карденас Гиллен, ол 2010 жылдың 5 қарашасында Мексика теңіз жаяу әскерімен болған қақтығыста қаза тапты. Қазіргі таңда ол Терре-Хоуттегі түрмеде отыр, 2024 жылдың 30 тамызында босатылуы күтілуде. Оның тұтқындық нөмірі – 62604–079.

Гарсия Абрегоның тұтқындалуы

1996 жылы Хуан Гарсия Абрего Мексика билігімен тұтқындалып, кейіннен АҚШ-қа экстрадицияланғаннан кейін, оның інісі Хамберто Гарсия Абрего Перс шығанағы картельінің басшылығын алуға тырысты, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталды. Оның басшылыққа қабілеті де, Колумбиялық есірткі жеткізушілерінің қолдауы да болмады. Сонымен қатар, ол бақылауда болды және жақсы танымал еді; оның тегі осы жағдайдың жалғасатынын білдірді. Оның орнына Оскар Мальхербе де Леон мен Рауль Вальдарес дель Ангел тағайындалды, бірақ олар да көп ұзамай тұтқындалды. Бұл картельдің бірнеше лейтенанттарының басшылық үшін күресуіне әкелді. Мальхербе босатылуы үшін лауазымды тұлғаларға 2 миллион доллар көлемінде пара беруге тырысты, бірақ одан бас тартты. Хьюго Балдомеро Медина Гарза, «El Señor de los Tráilers» деп танылған, Перс шығанағы картельінің ең маңызды мүшелерінің бірі саналады. Ол 40 жылдан астам уақыт бойы картельдің жоғары лауазымды қызметкері болды және әр ай сайын АҚШ-қа шамамен белгілі бір мөлшерде кокаин тасыды. Оның сәті 2000 жылдың қараша айында Тамаулипас штатының Тампико қаласында тұтқындалып, Ла-Пальма түрмесіне қамауға алынумен аяқталды. Медина Гарзаның тұтқындалуынан кейін оның туысы Адалберто Гарза Драгустиновиске қатысты тергеу жүргізілді, оның Перс шығанағы картеліне қатысы бар және ақшаны жылыстады деген күдік туды; бұл іс әлі де қаралып жатыр. Келесі кезекте Серхио Гомес, «El Checo» деген атпен танылған, болды, бірақ оның басшылығы ұзаққа соқпады, ол 1996 жылдың сәуір айында Валле Гермосода өлтірілді. Осыдан кейін Карденас 1999 жылдың шілдесінде Сальвадор Гомес Эррераны, «El Chava» деген атпен белгілі, Перс шығанағы картельінің со-жетекшісі және оның жақын досын өлтіргеннен кейін картельдің бақылауын алды, осылайша «Mata Amigos» (Дос өлтіруші) деген лақап атын алды.

Карденас дәуірі мен Лос Зетас

1997 жылы Перс шығанағының картелі сол кездегі армия генералы Хесус Гутьеррес Реболло Мексиканың Бас прокуратурасы кеңселерінен кейбір штаттарда өкілдер ретінде тағайындаған әскери қызметкерлерді жұмысқа алуға кірісті. Ол түрмеге қамалғаннан кейін Хорхе Мадрасо Куэльяр АҚШ-Мексика шекарасындағы есірткі картельдерімен күресу үшін Ұлттық қоғамдық қауіпсіздік жүйесін (SNSP) құрды. 1999 жылы Осиел Карденас Перс шығанағы картелінің толық бақылауын алғаннан кейін, ол өзінің ұйымын және басшылығын қорғау үшін күреске түсті және Перс шығанағы картелінің әскери қарулы қанаты болу үшін Мексика Армиясының арнайы күштерінің мүшелерін іздеді. Оның мақсаты – өзін қарсы есірткі картельдерінен және Мексика армиясынан қорғау, Мексикадағы ең қуатты есірткі картелінің басшысы ретінде маңызды функцияларды орындау болды. Оның алғашқы байланыстарының бірі Артуро Гусман Десена болды, ол армияның лейтенанты, Карденас одан «мүмкін ең жақсы адамдарды» табуды сұрады. Нәтижесінде Гусман Десена Қарулы күштерден дезертирлік жасап, Карденастың жаңа қылмыстық жарымәскери қанатын құру үшін өзімен бірге 30-дан астам армия дезертирлерін алып келді. Оларды мексикалық армиядан әлдеқайда жоғары жалақылармен ұсыну арқылы итермеледі. Алғашқы дезертирлердің арасында Хайме Гонсалес Дуран, Хесус Энрике Рехон Агилар және 2012 жылы қаза тапқан Хериберто Ласкано болды. «Лос Зетас» ұйымының құрылуы Мексикадағы есірткі саудасының жаңа дәуірін ашты. 2001-2008 жылдар аралығында Перс шығанағы картелі мен Лос Зетас ұйымы бірлесіп «La Compañía» (Компания) деп аталды. Лос Зетастың алғашқы міндеттерінің бірі – 2003 жылы Тамаулипаста Перс шығанағы картелімен есірткі дәліздері үшін күрескен Миленио картелінің бағыныштылығындағы есірткі сатушылар тобы «Лос Чачосты» жою болды. Бұл топты Дионисио Роман Гарсия Санчес, яғни Эль Чачо басқарды, ол Перс шығанағы картеліне сатқындық жасап, Тихуана картеліне өтуге шешім қабылдады. Бірақ, ол ақырында Лос Зетас тарапынан өлтірілді. Карденас өзінің позициясын және үстемдігін нығайтқаннан кейін Лос Зетастың жауапкершілігін кеңейтті, жылдар өте келе олар Перс шығанағы картелі үшін маңыздырақ айналды. Олар ұрлауларды ұйымдастырып, салықтарды жинап, қарыздарды өндіріп, қорғау қызметтерін ұсынып, кокаин жеткізілімін және «пласалар» (аймақтар) деп аталатын трафик жолдарын бақылап, жауларын, көбінесе, қатыгездікпен өлтірді. «Лос Негрос» деп аталатын қарулы, жақсы даярланған топ құрды. Бұл топ Лос Зетас сияқты жұмыс істеді, бірақ азырақ күрделілікпен және табыспен. Мексикадағы есірткі соғысы 2006 жылы Фелипе Кальдеронның Мичоаканға күштерін жіберіп, өсіп келе жатқан зорлық-зомбылықты тоқтату үшін басталмаған, бірақ 2004 жылы шекаралық қала Ново-Ларедода Перс шығанағы картелі мен Лос Зетас Синалоа картелі мен Лос Негросқа қарсы шайқасқанда басталды деп санайтын сарапшылар тобы бар. Артуро Гусман Десенаның қазасы (2002) және Рохелио Гонсалес Пизаньяның тұтқындалуы (2004) Хериберто Ласканоға Лос Зетас басшылығына келуге мүмкіндік берді. 2003 жылы Перс шығанағы картелінің басшысы Карденастың тұтқындалуынан және 2007 жылы оның экстрадициялануынан кейін Лос Зетастың әрекеттері өзгерді – олар Перс шығанағы картелімен біртұтас атанды, олардың ұйым ішіндегі ықпалы артты. Лос Зетас Перс шығанағы картелінен тәуелсіз өсе бастады, соңында 2010 жылдың басында олардың арасында жарылыс болды.

Карденастың АҚШ агенттерімен қақтығысы

1999 жылдың 9 қарашасында Матаморос қаласында Карденас және оның шамамен он бес қолғабыры екі АҚШ-тың Есірткі заттарға қарсы күрес басқармасы (DEA) және Федералдық тергеу бюросы (FBI) агенттерін тапаншамен қорқытты. Екі агент Матаморосқа Малта шығанағы картелінің қызметі туралы ақпарат жинау үшін сенімді адаммен бірге барған. Карденас агенттер мен сенімді адамды көліктен түсуді талап етті, бірақ олар оның бұйрығына бағынбады. Карденас оларды өлтіретінін айтып қорқытып, қарулы адамдарына оқ атуға дайындық беруге бұйырды. Агенттер Карденасқа АҚШ-тың федералды агенттерін өлтіру АҚШ үкіметінің кең ауқымды іздеу операциясын бастауына себеп болатынын жеткізуге тырысты. Соңында Карденас оларды жіберді және егер олар оның аумағына қайта келсе, өлтіретінін ескертті. ФБР және ДЕА оған көптеген айып тақты және оны ұстау үшін 2 миллион АҚШ доллары сыйақы белгіледі.

"Кингпин" заңына санкция

2001 жылдың 1 маусымында АҚШ Қаржы министрлігі Карденасқа, есірткі тасымалымен айналысқандығы үшін, «Кингпин» заңы бойынша санкция салды, осымен бірге тағы он бір халықаралық қылмыскер де санкцияға алынды. Бұл заң АҚШ азаматтары мен компанияларына онымен қандай да бір қызметтік қатынас жасауға тыйым салды және АҚШ-тағы оның барлық активтерін дерлік тоқтатып қойды.

Карденастың тұтқындалуы мен ұстап берілуі

Осиел Карденас Гильен 2003 жылғы 14 наурызда Матаморос қаласында Мексика әскерилері мен Мексика шығанағы картелінің қарулы топтары арасындағы атыс кезінде ұсталды. Ол ФБР іздестіріп жатқан ең қашқын 10 адамның бірі болды; оны ұстау үшін 2 миллион доллар сыйлық тағайындалған. Үкіметтік мүрағаттарға сәйкес, бұл алты айлық әскери операция құпия жоспарланып, жасырын түрде орындалды; бұл туралы тек президент Висенте Фокс, Мексиканың қорғаныс министрі Герардо Клементе Вега және Мексиканың бас прокуроры Рафаэль Македо де ла Конча ғана хабардар болды. Ол 2001 жылы ұсталғаннан кейін Гузман Десенаның оң қолы болған Осиел Карденастың жеке ұшқышы және бұрынғы арнайы күштердің барлаушысы Алехандро Лусио Моралес Бетанкурт (Z 2) берген ақпарат негізінде іздестірілген деп саналады. Ұсталғаннан кейін Осиел Карденас Ла-Пальма федералды, жоғары қауіпсіздік түрмесіне жіберілді. Дегенмен, Карденас түрмеден Gulf Cartel-ді басқарып отырған деген күдік болды. 2007 жылы ол АҚШ-қа экстрадицияланды, онда ол ақша жылыну, есірткі саудасы, кісі өлтіру және АҚШ федералды агенттеріне өлім жанамасы жасағаны үшін Хьюстон түрмесінде 25 жылға сотталды. PGR және El Universal басылымдарының хабарлауынша, түрмеде отырған кезде Осиел Карденас пен Тихуана картелінен Бенджамин Арелано Феликс одақ құрды. Сонымен қатар, Осиел Карденас қолмен жазылған хаттар арқылы Мексика мен АҚШ-қа есірткі тасымалын ұйымдастырды, өлім жазасын бекітті және полиция күштерін сатып алуға рұқсат берді. Оның ағасы Антонио Карденас Гильен Gulf Cartel-ді басқарған кезде, Осиел Карденас Ла-Пальмадан адвокаттары мен күзетшілері арқылы хабарлар жіберіп, маңызды бұйрықтар беріп отырды. Хериберто Ласкано Карденастың экстрадициясынан кейін зорлық-зомбылық пен қорқыту арқылы Лос-Зетас пен Gulf Cartel-ді бақылауға алды. Карденасқа адал лейтенанттар Ласканоның бұйрықтарын орындауға көшті. Ол картельді қайта ұйымдастыруға тырысып, белгілі бір аумақтарды басқару үшін бірнеше лейтенанттарды тағайындады. Моралес Тревино Нюэво-Леонды басқаруға тағайындалды; Хорхе Эдуардо Костилла Санчес Матамороста; Гектор Мануэль Сауседа Гамбоа, Эль Карис атымен танымал, Нюэво-Ларедоны басқарды; Грегорио Сауседа Гамбоа, Эль Гойо деп аталған, ағасы Артуромен бірге Рейноса аймағын басқарды; Артуро Басурто Пенья, Эль Гранде есімімен, және Иван Веласкес Кабальеро, Эль Талибан атымен, Кинтана-Роо және Геррероны басқарды; ал Альберто Санчес Хинохоса, Команданте Кастильо атымен, Табасконы басқарды. Алайда, үнемі туындаған келіспеушіліктер Gulf Cartel мен Los Zetas арасындағы жарылуға әкеліп соқты.

АҚШ қарсы Cárdenas Guillén

2007 жылы Осиел Карденас АҚШ-қа экстрадицияланды және ірі көлемде марихуана мен кокаин тасымалдауға қатысқандығы, үздіксіз қылмыстық кәсіпорын заңының (сонымен қатар «Кингпин заңы» деп те аталады) талаптарын бұзғаны және АҚШ-тың екі федералды қызметкеріне қауіп төндіргені үшін айыпталды. 1999 жылы Матаморос қаласындағы есірткі баронымен болған қақтығыс АҚШ-тың Карденастың ісін қозғауына және Мексика үкіметін оны ұстауға басым жасауына себеп болды. 2010 жылы 22 қылмыстық іс бойынша айыпталғаннан кейін ол 25 жылға бас бостандығынан айырылды; сот залы жабылып, іс процесін көруге қоғамдық қатысушыларға тыйым салынды. Сот Техас штатының Оңтүстік округіндегі АҚШ округтік сотында, Браунсвилл шекаралық қаласында өтті. Карденас ADX Флоренциядағы басқа тұтқындармен байланысқа шығудан оқшауланды. Ол USP Флоренция қауіпсіздігі жоғары түрмесіне, содан кейін USP Льюисбургке, және соңында USP Терре-Хаутке ауыстырылды. Бұрынғы есірткі баронының шамамен 30 миллион долларлық мүлкі Техас штатының бірнеше құқық қорғау органдары арасында бөлістірілді. 25 жылдық жазаның өтелуі шартымен, ол АҚШ агенттеріне барлау ақпаратын беруде ынтымақтастыққа келісті. АҚШ федералды соты Осиел Карденасқа тиесілі екі тікұшақты Канаданың Бизнес-даму банкіне және GE Canada Equipment Financing компаниясына берді; екеуі де «есірткіден түскен қаражат» есебінен сатып алынған.

Танымал мәдениетте

Осиэль Карденас Гилленге шала-шар байланысты "Расиэль" атты кейіпкер 2017 жылғы "Эль Чапо" телесериалының екінші маусымында маңызды көмекші рөлде болды.