Жан-Мари Ролан де ла Платьер: Француз революциясының қайраткері
Jean-Marie Roland de la Platière
Жан-Мари Ролан де ла Платьер (1734-1793) – француз саяхатшысы, Жирондист фракциясының басшысы. Француз революциясындағы рөлі, өмірі мен мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз саясаткері (1734–1793)
French politician (1734–1793)
Жан Мари Роланд де ла Платьер (18 ақпан 1734 – 10 қараша 1793) – Лиондағы өндіріс инспекторы және Француз революциясындағы Жирондист фракциясының жетекшісі болды. Оның бұл бағыттағы қозғалысына әйелі Мари Жанна "Манон" Роланд де ла Платьердің ықпалы зор болды. 1792 жылы Людовик XVI патшаның үкіметінде ішкі істер министрі қызметін атқарды.
Jean Marie Roland de la Platière (ʒɑ̃ maʁi ʁɔlɑ̃ də la platjɛʁ; 18 February 1734 – 10 November 1793) was a French inspector of manufactures in Lyon and became a leader of the Girondist faction in the French Revolution, largely influenced in this direction by his wife, Marie Jeanne "Manon" Roland de la Platière. He served as a minister of the interior in King Louis XVI's government in 1792.
Ерте өмір
Роланд де ла Платьер 1734 жылдың 18 ақпанында Рон департаментінің Тизь қаласында дүниеге келді және крещениеден өтті. Ол жақсы білім алған, зейін қоятын бала болды. 18 жасқа келгенде Роланға бизнесмен немесе дін қызметкері болу мүмкіндігі ұсынылды. Бірақ ол екі ұсыныстан да бас тартып, өндіріс саласын оқып, Лион қаласына баруына себеп болды. Екі жылдан кейін, туысы және өндіріс инспекторы Роланға Руанда қызметке шақырды. Ол қуана келісті. Содан кейін Ролан Лангедокқа ауыстырылды, онда ол құлшыныспен экономист болды, бірақ көп ұзамай шамадан тыс жұмыс істеуден ауырып қалды. Оған 1781 жылы Францияның үшінші ең маңызды өндіріс аймағы болған Пикардияның бас инспекторы лауазымы ұсынылды, бұл жұмыс бұрынғыдан көбірек демалыс беруге мүмкіндік берді. Сол жылы ол париждік гравердің қызы Мари Жанн Флипонға үйленді, ол көбінесе Мадам Роланд деп танылды. Мадам Роланд Жан-Маридің жұмысына ортақ болды, оның көптеген жазбаларын өңдеп, саяси мақсаттарын қолдады. Некелерінің алғашқы төрт жылында Роланд Пикардияда тұрып, фабрика инспекторы болып жұмыс істеді. Оның коммерциялық мәселелердегі білімі оған үш томдық «Өндіріс және өнеркәсіп энциклопедиясына» мақалалар жазуға мүмкіндік берді, және барлық жазбаларында оған әйелі көмектесті.
Roland de la Platière was born and baptized on 18 February 1734 in Thizy, Rhône. He was a studious child, who received a thorough education. At the age of 18 years, Roland was offered the choice of becoming either a businessman or a priest. But he declined both offers and took up studying manufacturing, leading him to the city of Lyons. Two years later, a cousin and inspector of manufactures offered Roland a position in Rouen. He gladly accepted the job. Roland then was transferred to Languedoc, where he became an enthusiastic economist but soon became ill from overwork. He was then offered the less stressful job of lead inspector of Picardy which was the third most important manufacturing province in France in 1781. Later that year he married Marie Jeanne Phlipon, better known simply as Madame Roland, the daughter of a Parisian engraver. Madame Roland was just as involved in Jean Marie's work as he was, editing much of his writing and supporting his political goals. For the first four years of their marriage, Roland continued to live in Picardy and work as a factory inspector. His knowledge of commercial affairs enabled him to contribute articles to the Encyclopédie Méthodique, a three volume encyclopedia of manufacturing and industry, in which, as in all his literary work, he was assisted by his wife.
Революция
Революцияның алғашқы жылында Роландтар Лионға көшіп барды, онда олардың ықпалы артып, саяси мақсаттары айқын болды. Революция басталғалы олар либералдық бағытты ұстады. Олардың Courrier de Lyon газетіне жазған мақалалары париждік баспасөздің назарына ілікті; мақалаларға Роланд қол қойғанмен, оларды Мадам Роланд жазған болатын. Содан кейін қала Роланды Парижге жібек өнеркәсібінің қиын жағдайы туралы Конституциялық ассамблеяға хабарлау және Лионның қарызын өтеуді сұрау үшін жіберді. Нәтижесінде Роланд, Жак Пьер Бриссо және оның Парижде танысқан Революцияның басқа да қолдаушыларымен хат алмасу басталды. Роландтар 1791 жылдың ақпан айында Парижге келді және қыркүйекке дейін сонда тұрды. Олар Конституцияның достары қоғамына қатысып, кейін жетекші жирондистерге айналған депутаттарды қабылдады және саяси өмірге белсенді қатысты. Осы уақыт аралығында Мадам Роланд өзінің алғашқы салонын ашып, күйеуінің атын астанада танымал етуге көмектесті. 1791 жылдың қыркүйегінде Роландтың миссиясы аяқталып, ол Лионға оралды. Алайда, сол кезде өндіріс инспекциялары жойылғандықтан, Роландтар отбасы Парижге көшіп, жаңа үйлерін құруға шешім қабылдады. Роланд Якобин клубының мүшесі болды және олардың ықпалы арта берді. Мадам Роландтың салоны Бриссо, Жером Петион де Вильнёв, Максимилиан Робеспьер және халық қозғалысының басқа да көшбасшыларының кездесу орнына айналды, әсіресе Франсуа Николас Леонард Бузо. Жирондистер билікке келген кезде Роланд 1792 жылдың 23 наурызында ішкі істер министрі болып тағайындалды, бұл оның әкімшілік қабілетін және Encyclopædia Britannica (он бірінші басылымы, 1911) сияқты "буржуазиялық тікелейлік" сипаттамасын көрсетті. Осы кезеңде оның саясатын жариялауда әйелінің ықпалы зор болды: Роланд заң шығарушы ассамблеядан қызметінен шеттетілгендіктен, бұл мәлімдемелер жазбаша түрінде жасалды, сондықтан Мадам Роландтың жеке нанымдарын көрсететін мүмкіндік көп болды. Король Людовик XVI эмигранттарға және клятваға қатыспаған дін қызметкерлеріне қарсы декреттерді қабылдауға тыйым салу үшін вето құқығын қолданды. Сондықтан Мадам Роланд корольдің декреттерді бекітуден бас тартуы және корольдің мемлекеттегі рөлі туралы хат жазды, оны күйеуі жолдап, патшаға жіберді. Жауап келмеген соң Роланд оны патшаның алдында дауыстап оқыды. Министрлік лауазымына лайық емес және құрметсіздік тудырған оқиға Роландтың жұмыстан босатылуына әкелді. Алайда, ол хатты Ассамблеяға оқып берді, олар оны басып шығарып, таратуға бұйырды. Бұл наразылықтың манифестіне айналды және Ассамблеяның Роландты және басқа босатылған министрлерді қызметіне қайта орналастыру туралы талабы патшаның тақтан түсірілуіне әкелді. 10 тамыздағы көтерілістен кейін Роланд Ішкі істер министрі қызметіне қайта оралды, бірақ Революцияның жетіспеушілігіне көңілі толмады. Ол провинциал болғандықтан, Парижде ғана емес, үкіметте де үстемдікке ұмтылған Монтанарларға қарсы болды. Париж коммунасына деген қарсылығы оны үкіметті Блуаға көшіруді ұсынды; ал Робеспьер мен оның жақтастарына жасаған шабуылдары оны көптеген адамдарға ұнамайтын етті. Тюильри сарайында табылған, Луи XVI-ның жемқор саясаткерлермен байланыстарын көрсеткен құжаттар сақталған арморе де фер (темір сандықтың) мөрін бұзуға сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, ол ішіндегі кейбір дәлелдерді жойғаны айыпталды. Соңында, корольді сот кезінде ол және жирондистер үкімді Ұлттық конвент емес, француз халқының дауысымен шешуді талап етті. Патшаны өлімге кескеннен екі күн өткен соң ол қызметінен кетті.
During the first year of the Revolution, the Rolands moved to Lyon, where their influence grew and their political ambitions became clear. From the beginning of the Revolution, they affiliated with the liberal cause. The articles they contributed to the Courrier de Lyon came to the attention of the Parisian press; although Roland signed them, it was Madame Roland who wrote them. The city then sent Roland to Paris to inform the Constituent Assembly of the critical state of the silk industry and to ask for relief of Lyon's debt. As a result, a correspondence began between Roland, Jacques Pierre Brissot and other supporters of the Revolution, whom he had met in Paris. The Rolands arrived in Paris during February 1791, and remained there until September. They frequented the Society of the Friends of the Constitution, entertaining deputies who later became leading Girondists, and taking an active part in the political landscape. Meanwhile, Madame Roland opened her first salon, helping her husband's name become better known in the capital. In September 1791, Roland's mission was complete and he returned to Lyon. By then, however, inspectorships of manufacture had been abolished, so the Roland family decided to move and make their new home in Paris. Roland became a member of the Jacobin Club, and their influence continued to grow. Madame Roland's salon becoming the rendezvous of Brissot, Jérôme Pétion de Villeneuve, Maximilien Robespierre, and other leaders of the popular movement – especially François Nicolas Leonard Buzot. When the Girondins assumed power, Roland found himself appointed minister of the interior on 23 March 1792, displaying both his administrative ability and what the Encyclopædia Britannica (Eleventh Edition, 1911) characterized as "a bourgeois brusqueness". His wife's influence on his declarations of policy was particularly strong in this period: as Roland was ex officio excluded from the Legislative Assembly, these declarations were in writing, and so most prone to exhibit Madame Roland's personal beliefs. King Louis XVI used his veto power to prevent decrees against émigrés and the non juring clergy. Madame Roland therefore wrote a letter addressing the royal refusal to sanction the decrees and the role of the king in the state, which her husband addressed and sent to the king. When it remained unanswered, Roland read it aloud in full council and in the king's presence. Judged inconsistent with a minister's position and disrespectful in tone, the incident led to Roland's dismissal. However, he then read the letter to the Assembly, which ordered it printed and circulated. It became a manifesto of dissatisfaction, and the Assembly's subsequent demand that Roland and other dismissed ministers be reinstated eventually led to the king's dethronement. After the insurrection of 10 August, Roland was reinstated as Interior Minister, but was dismayed by what he saw as the lack of progress made by the Revolution. As a provincial, he opposed the Montagnards who aimed at supremacy not only in Paris but in the government as well. His hostility to the Paris Commune prompted him to propose transferring the government to Blois; and his attacks on Robespierre and his associates made him very unpopular. After failing to seal the armoire de fer (iron chest) found in the Tuileries Palace, containing documents that indicated Louis XVI's relations with corrupt politicians, he was accused of destroying some of the evidence within. Finally, during the trial of the king, he and the Girondists demanded that the sentence should be decided by a poll of the French people rather than the National Convention. Two days after the king's execution, he resigned his office.
Өлім
Ол министрлік қызметінен кеткеннен кейін көп ұзамай Жирондистер шабуылға ұшырады, Ролан да айыпталып қалды. Роланд Парижден қашып, жасырынған; ол болмағанда өлім жазасына кесілді. Мадам Роланд Парижде қалды, ол 1793 жылдың маусым айында тұтқындалып, 8 қарашада атқыланды. Ол әйелінің өлімге ұшырағанын кейін білгенде, Руандағы тығылған жерінен шығып, Террор дәуіріне деген үжасын білдіретін бірнеше сөз жазып қалдырды: "Мен әйелімді өлтіргенін білген сәттен бастап, жаулармен кірленген осы әлемде тағы бір сәт те тұрмаймын". Ол қағазды кеудесіне бекітіп, ағашқа сүйеніп отырып, 1793 жылдың 10 қарашасы кешкісінде жүрегіне таяқ-қылышты қадады.
Not long after he resigned as minister, the Girondins came under attack and Roland was denounced as well. Roland fled Paris and went into hiding; in his absence, he was sentenced to death. Madame Roland remained in Paris, where she was arrested in June 1793 and executed on 8 November. When Roland learned belatedly of his wife's imminent death, he wandered away from his refuge in Rouen and wrote a few words expressing his horror at the Reign of Terror: "From the moment when I learned that they had murdered my wife, I would no longer remain in a world stained with enemies." He attached the paper to his chest, sat up against a tree, and ran a cane sword through his heart on the evening of 10 November 1793.