Стив Маккуин: Британдық режиссер және суретшінің өмірбаяны

Кіріспе

Британдық кинорежиссер және бейнесуретші (туған 1969 жылы)

Сэр Стив Родни Маккуин (9 қазан 1969 жылы туған) – британдық кинорежиссер, кинопродюсер, сценарист және бейнесуретші. Көркем өнерге қосқан үлесі үшін 2011 жылы Британ империясы орденінің командирі болып тағайындалды. Ол «Оскар» сыйлығын, екі «БАФТА» сыйлығын және 2016 жылы BFI стипендиясын алды. Маккуин ресми білімін Лондонның Челси өнер және дизайн колледжінде сурет салуды оқып бастады. Кейін ол Голдсмитс колледжінде және қысқа мерзімге Нью-Йорк университетінде кино саласын меңгерді. Жан Виго, Жан-Люк Годар, Франсуа Трюффо, Ингмар Бергман және Энди Уорхолдың ықпалымен Маккуин қысқаметражды фильмдер түсіре бастады. Ол өзінің шығармашылығы үшін британдық суретшілерге берілетін ең жоғары награда – Тернер сыйлығына ие болды. 2006 жылы ол «Королева және ел» фильмін жасады, ол Ирактағы британдық сарбаздардың қазасын олардың портреттерін марка парағы ретінде бейнелеп еске алады. Маккуин өте күрделі тақырыптарды қамтитын фильмдерімен танылды: «Аштық» (2008) – 1981 жылғы ирландтық аштық акциясы туралы тарихи драма; «Ұят» (2011) – жыныстық тәуелділікпен күресіп жатқан жетекші қызметкер туралы драма; «Құлдық 12 жылы» (2013) – Соломон Нортхаптың 1853 жылғы құл туралы естеліктерінің бейімделуі; және «Жесірлер» (2018) – қазіргі Чикагодағы қылмыстық триллер. Ол «Small Axe» (2020) – 1960 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басындағы Лондонның Батыс Үндістан қауымдастығындағы оқиғаларды бейнелейтін бес фильмнен тұратын жинақ және BBC деректік фильмі «Uprising» (2021) шығарды. «Құлдық 12 жылы» үшін ол «Оскар» сыйлығын үздік фильм үшін, «БАФТА» сыйлығын үздік фильм үшін және «Алтын глобус» сыйлығын үздік драма фильмі үшін жеңіп алды. Маккуин – «Оскар» сыйлығын үздік фильм номинациясында жеңіп алған алғашқы қара нәсілді режиссер.

Алғашқы жылдар және білім

Маккуин Лондонда гренадтық анасы мен бажандық әкесінен дүниеге келді. Екеуі де Англияға көшіп келген. Ол Батыс Лондонның Илинг қаласында өсті және Дрейтон Манор орта мектебінде оқыды. 2014 жылғы сұхбатында Маккуин мектепте өте жаман тәжірибе алғанын, оны "қолынан жұмыс жасайтын, сантехниктер мен құрылысшылар сияқты мамандықтарға" ең лайықты деп есептелетін оқушыларға арналған сыныпқа орналастырғанын айтты. Маккуин мектепке жетістіктер сыйлығын тапсыруға келгенде, мектеп директорының сол кезде институционалдық расизм болғанын мәлімдегенін жеткізді. Маккуин өзінің дислексиясы бар екенін және көзінің әлсіздігіне байланысты көз жамылғы тағып жүретінін, мүмкін содан оны "бірден жаққа ығыстырған" болуы мүмкін екенін айтты. Оның көркемдік ықпалына Энди Уорхол, Сергей Эйзенштейн, Дзига Вертов, Жан Виго, Бастер Китон, Карл Теодор Дрейер, Роберт Брессон және Билли Уайлдер кіреді.

1990 жылдар: қысқаметражды фильмдер мен бейнелеу өнері

Маккуиннің суретші ретіндегі фильмдері әдетте көркем галереядағы жабық кеңістіктің бір немесе бірнеше қабырғасына проекцияланған, көбінесе қара-ақ түсте және минималистік стильде. Ол "Жаңа толқын" және Энди Уорхол фильмдерінің әсерін айтқан. Ол өзі де фильмдерде жиі ойнаған. Маккуин 1995 жылы Лондондағы Заманауи өнер институтында өнер кураторы Окуи Энвезормен танысты. Энвезор оған ұстаз да, дос та болды және Маккуиннің туындыларына зор әсер етті. Оның алғашқы маңызды жұмысы – "Аю" (1993), онда екі жалаңаш ер адам (олардың бірі – Маккуин) бір-біріне флирт немесе қауіптің белгісі ретінде қабылдануы мүмкін бірнеше қараулар алмасады. 2006 жылы ол ресми соғыс суретшісі ретінде Иракқа барды. Келесі жылы ол "Патшайым және ел" атты туындысын ұсынды, ол Ирак соғысында қаза тапқан британдық сарбаздардың портреттерін маркалар түрінде бейнелеп, олардың есін жаңғыртты. Маркаларды айналымға енгізу туралы ұсыныстан Royal Mail бас тартты. Оның 2007 жылғы "Грейвсенд" қысқаметражды фильмі колтанды тазарту және өндіру процесін көрсетті. Ол АҚШ-тағы "Ренессанс қоғамында" тұңғыш рет көрсетілді.

2000-шы жылдар: режиссер ретінде жетістік

2008 жылы оның алғашқы толық метражды «Аштық» фильмі 1981 жылғы ирландтық аштық ереуілі туралы Канн кинофестивалінде көрсетілді. Маккуин Канн фестивалінде Caméra d'Or (алғаш рет режиссерлік қызмет атқарған) сыйлығын алды, бұл сыйлықты жеңген алғашқы британдық режиссер. Фильм «көріністің бақылаудағы айқындығы, ерекше толықтығы мен батылдығы, актерлік құрамның адалдығы және адамгершіліктің күші мен әсері» үшін Сидней кинофестивалінің тұңғыш сыйлығын жеңіп алды. Фильм сондай-ақ 2008 жылы Торонто халықаралық кинофестивалінде Diesel Discovery Award сыйлығын жеңіп алды; бұл сыйлық фестивальға келген баспасөз өкілдерімен дауыс беру арқылы анықталады. «Аштық» 2008 жылы Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығының «Жаңа буын» фильміне арналған сыйлығын және 2009 жылы Лондонның Evening Standard Film Awards кинофестивалінде «Ең жақсы фильм» сыйлығын жеңіп алды. Маккуин Ұлыбританияны 2009 жылғы Венеция биенналесінде өкілдік етті. 2009 жылы Маккуинге нигериялық музыкант және белсенді Фела Кути туралы «Фела» атты биофильмді түруге ұсыныс жасалғаны хабарланды; алайда, 2014 жылға қарай бұл жоба енді Focus Features компаниясымен өндірілмеді, және ол бас сценарийші ретінде қызметін сақтай отырып, режиссерлік қызметке Эндрю Досунму тағайындалды. Маккуин The Hollywood Reporter басылымына фильмнің «қолдан келмейтін» екенін айтты.

2010 жылдар

2011 жылы Маккуиннің екінші маңызды толық метражды фильмі «Ұят» жарық көрді. Нью-Йорк қаласында өтетін фильмде Майкл Фассбендер секске тәуелді адамның рөлін ойнайды, ал оның өмірі ұзақ уақыттан бері жоғалған әпкесі (Кэри Маллиган) қайта келгеннен кейін күрт өзгереді. Фильмнің тұсаукесері Венеция кинофестивалінде өтті және Нью-Йорк пен Торонто кинофестивальдарында көрсетілді. Фильм сыншылардың жоғары бағасын алды, «Чикаго Сан Таймс» газетінің Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыз беріп, оны «күшті фильм» және «батыл әрі шыншыл» деп сипаттады, сондай-ақ «бұл кино түсіру және актерлік өнердің керемет жетістігі. Мен оны екі рет көре алмаймын деп ойлаймын» деді. Кейін Эберт оны 2011 жылғы екінші үздік фильм деп атады. «The Hollywood Reporter» басылымының Тодд Маккарти фильмге жағымды баға беріп, «Майкл Фассбендердің керемет, құмарлыққа толы ойынының арқасында «Ұят» – бұл қауіпті жақтағы нағыз саяхат, есірткіге деген құштарлық сияқты барлық нәрсені қамтитын секске тәуелділіктің жанды көрінісі» деді. Маккуиннің келесі фильмі – «12 жыл құлдықта» (2013). 1853 жылы Соломон Нортуптың осы аттас автобиографиясына негізделген фильм 1841 жылы ұрланып, Луизиана штатындағы плантацияларда он екі жыл жұмыс істеп, содан кейін босатылған еркін қара нәсілді адамның тағдырын баяндайды. Фильм 2014 жылдың наурызында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, қара режиссер немесе продюсері бар алғашқы «Үздік фильм» иегері атанды. Фильм Лупита Ньонгоға «Екінші жолдағы актриса» номинациясында «Оскар» сыйлығын әкелді. «12 жыл құлдықта» түсірілімі туралы актер және продюсер Брэд Питт былай деді: «Стив алғашқы болып маңызды сұрақ қойды: «Неге американдық құлдық тарихы туралы көбірек фильмдер түсірілмеді?» Бұл үлкен сұрақ еді, оны британдықтар ғана қоя алады». 2012 жылы Маккуин «End Credits» атты жаңа көркемдік инсталляциясын ұсынды, ол Пол Робсонның саяси қуғын-сүргініне арналған, он сағаттан астам бейне және аудио материалдары синхронды емес түрде жиналған. Ол Чикаго өнер институтында, Нью-Йорктегі Уитни американдық өнер мұражайында, Майамидегі Перес өнер мұражайында және (2019 жылғы маусымда) Амстердамдағы Халықаралық сахналық өнер фестивалінде көрсетілді. 2014 жылы ол Гарри Белафонтемен бірге Робсон туралы толық метражды фильм түсіруді жоспарлап отырғанын хабарлады. 2013 жылы Маккуин HBO арнасы үшін алты бөлімді шектеулі сериалды әзірлеуге келісім жасады. Алайда, пилоттық эпизод түсірілгеннен кейін HBO өндірісті тоқтатты. Ол сондай-ақ 1968 жылдан 2014 жылға дейін достары мен олардың отбасыларын бақылайтын британдық қара нәсілділердің өмірі туралы BBC драмасында жұмыс істеді. 2015 жылы Маккуин Канье Уэсттің «All Day» синглына бейнеклип түсірді. Фильм 2015 жылдың 7 наурызында Париждегі Луи Виттон қорында, америкалық суретшінің Франк Гери жобалаған ғимаратында төрт күндік резиденциясының алғашқы концерті басталар алдында көрсетілді. Кейін фильмнің американдық тұсаукесері 2015 жылдың шілдесінде Лос-Анджелес округінің өнер мұражайында өтті. 2018 жылы Маккуин «Жесірлер» фильмін түсірді, ол «Бейбіт қыз» романының авторы Джиллиан Флиннмен бірге жазылған және 1983 жылғы британдық телесериалға негізделген. Виола Дэвис төрт қарулы қарақшының сәтсіз қарақшылық әрекетінен кейін олардың жесірлері жұмысты аяқтауға белсенді түрде кірісетін оқиғасы туралы триллерде ойнады. Ол сондай-ақ Шанельдің ерлерге арналған «Bleu de Chanel» хош иісіне 1 минуттық ролик түсірді, онда Гаспар Ульель қатысты.

In 2011, McQueen's second major theatrical film Shame was released. Set in New York City, it stars Michael Fassbender as a sex addict whose life is suddenly turned upside down when his estranged sister (Carey Mulligan) reappears. The film was premiered at Venice Film Festival and was shown at the New York Film Festival and the Toronto Film Festival. It received critical acclaim with Roger Ebert of Chicago Sun Times giving the film four out of four stars and describing it as "a powerful film" and "courageous and truthful", commenting that "this is a great act of filmmaking and acting. I don't believe I would be able to see it twice." Ebert would later name it his second best film of 2011. Todd McCarthy of The Hollywood Reporter gave the film a positive review, stating, "Driven by a brilliant, ferocious performance by Michael Fassbender, Shame is a real walk on the wild side, a scorching look at a case of sexual addiction that's as all encompassing as a craving for drugs." McQueen's next film was 12 Years a Slave (2013). Based on the 1853 autobiography of the same name by Solomon Northup, the film tells the story of a free black man who is kidnapped in 1841 and sold into slavery, working on plantations in the state of Louisiana for twelve years before being released. The film won the Academy Award for Best Picture in March 2014, becoming the first Best Picture winner to have a black director or producer. The film also won a supporting actress Oscar for Lupita Nyong'o. On the process of making 12 Years a Slave, actor and producer Brad Pitt stated: "Steve was the first to ask the big question, 'Why has there not been more films on the American history of slavery?'. And it was the big question it took a Brit to ask." In 2012, McQueen debuted a new artistic installation "End Credits", which focuses on the political persecution of Paul Robeson, with over 10 hours each of video footage and audio recordings, unsynced. It has been exhibited at a number of locations including the Art Institute of Chicago, Whitney Museum of American Art in New York City, Perez Art Museum (Miami), and (upcoming June 2019) International Performing Arts festival in Amsterdam. In 2014 he announced plans to do a feature film on Robeson with Harry Belafonte. In 2013, McQueen signed on to develop Codes of Conduct, a six episode limited series for HBO. However, after the pilot episode was shot, HBO shut down production. He also worked on a BBC drama about the lives of black Britons, which follows a group of friends and their families from 1968 to 2014. In 2015, McQueen shot the video for Kanye West's single "All Day". The film was screened at Fondation Louis Vuitton in Paris on 7 March 2015 before the first concert of a four night residency by the American artist, at the Frank Gehry designed building, began. The film subsequently received its American premiere at the Los Angeles County Museum of Art in July 2015. In 2018, McQueen directed Widows, which was co written with Gone Girl writer Gillian Flynn and based on the 1983 British series of the same name. Viola Davis starred in the heist thriller about four armed robbers who are killed in a failed heist attempt, only to have their widows step up to finish the job. He also directed a 1 minute commercial for Chanel's men fragrance Bleu de Chanel starring Gaspard Ulliel.

Эксперименталды және қысқаметражды фильмдер

Bear (1993) - Маккуиннің алғашқы маңызды фильмі, Лондонның Корольдік өнер колледжінде көрсетілді. Бұл фильм тікелей саяси мазмұнға ие болмаса да, көптеген адамдар үшін нәсіл, еркектерге деген тартымдылық, зорлық-зомбылық туралы сұрақтар тудырды. Онда екі ер адамның күресі бейнеленген, олардың арасындағы қарым-қатынас түсініксіз, агрессия мен эротикалық тартымдылықтың арасында ауытқып жатады. Маккуиннің барлық ерте фильмдері сияқты, Bear да қара-ақ түсті және 16 миллиметрлік пленкада түсірілген. Ол Смитсонов институтының Хиршхорн мұражайы мен Вашингтондағы мүсін бағындағы екі бөлімді фильм көрмесінде ұсынылды. Five Easy Pieces (1995) - Маккуиннің қысқа метражды фильмі. Онда әйел тартымды арқанмен жүріп өтеді. Маккуин арқанмен жүруші адамды "көңілсіздік пен күштің керемет үйлесімі" деп есептейді. Just Above My Head (1996) - бұл Маккуиннің алдыңғы фильмімен тығыз байланысты қысқа фильм, оның басты тақырыбы – жүру. Маккуин ойнаған адамның денесі кадрдан тыс қалдырылған, бірақ оның басы бейне төменгі жағында кішкентай болып көрінеді, қадамдарымен бірге көтеріліп, төмен түсіп, камера қозғалысына сәйкес кадрға кіріп-шығып тұрады. Дэвид Франкельдің айтуынша, "бір уақыттағы нәзіктік пен табандылық" Англияда да, басқа да елдерде қара халықтың өміріне метафора ретінде қарастырылады. Media Art оның қара-ақ түстерді қолдануы 1920 жылдардағы кино стилін "тарихи контекстке қоймай немесе қозғалатын бейнелердің бастауын қайта қарастырмай" еліктейтінін атап өтті. Фильм Музейдің қазіргі заманғы өнер галереясында, 1980 Now, 2011 жылдың 17 қарашасынан 2014 жылдың 17 ақпанына дейін көрсетілді. Exodus (1997) - Боб Марлидің альбомының атауын бастапқы нүкте ретінде алған 65 секундтық түсті бейне. Онда кездескен оқиға жазылған, екі қара нәсілді адам төңкерілген пальмаларды көтеріп алып, Маккуин олардың соңынан Лондон көшелерінде жүрді, олардың бастарының үстіндегі жасыл жапырақтар қауіпті түрде тербеліп тұрды. Содан кейін олар автобусқа мініп, кетеді. Pursuit (Version 2) (2005) - 16 мм-лік фильм, 3 қабырғаға алдыңғы және артқы проекцияланған айна орнатылымы ретінде бейнеге көшірілді. Бұл 14 минуттық фильм Шаржа биенналесі үшін таңдалды: 15 - қазіргі уақытта тарихи тұрғыдан ойлау. Бұл туындының тұңғыш көрсетілімі 2005 жылы Миланның Fondazione Prada-да болды. Көзге көрінетін қабырғалары бар дыбыс және бейне инсталляциясынан тұратын бейнелерді шатастыратын және калейдоскоптық деп сипатталған, жарық аз, қатал жағдайда ажырату қиын. Running Thunder (2007) - шалғында жатқан өлі жылқы туралы 11 минуттық қысқа фильм. Ол 2014 жылы Амстердамдағы Stedelijk мұражайы сатып алған.

Bear (1993) was McQueen's first major film, presented at the Royal College of Art in London. Although not an overtly political piece, for many it raised questions about race, sexual attraction to men, and violence. It shows a wrestling match between two men who alternate ambiguous relations and gestures of aggression and erotic attraction. Like all McQueen's early films, Bear is black and white, and was shot on 16 millimetre film. It was featured in a two part film exhibition at the Smithsonian Institution Hirshhorn Museum and Sculpture Garden in Washington, D. C.

Five Easy Pieces (1995) is a short film by McQueen. It follows a woman across a tight rope; McQueen has stated that he finds a tight rope walker to be "the perfect image of a combination of vulnerability and strength". Just Above My Head (1996) is a short film which shares close ties with McQueen's preceding film with the key theme of walking. A man – played by McQueen – is shot in a way so as to crop out his body, but his head appears small at the bottom of the image, rising and falling with his step and coming in and out of frame according to the movement of the camera. As stated by David Frankel, the "simultaneous fragility and persistence" is seemingly meant as a metaphor for black life in England as elsewhere. Media Art noted that his use of black and white emulates 1920s film style without "a historicizing strategy or to reinterpret the origins of moving images". The film was exhibited on loop in the Museum of Modern Art's Contemporary Galleries, 1980 Now from 17 November 2011 to 17 February 2014. Exodus (1997) is a 65 second colour video that takes the title of a record by Bob Marley as its starting point. It records a found event, two black men carrying potted palms whom McQueen followed down a London street, the greenery waving precariously above their heads. Then they get on a bus and leave. Pursuit (Version 2) (2005), a 16mm film transferred to video as a front and rear projected mirror installation on 3 walls, is a 14 minute film selected for the Sharjah Biennial 15: Thinking Historically in the Present. The work originally premiered at the Fondazione Prada, Milan in 2005. Consisting of a sound and video installation with mirrored walls, the imagery is difficult to discern in the chaotic, low light setting which has been described as disorienting and kaleidoscopic. Running Thunder (2007), an 11 minute short film of a dead horse in a meadow. It was bought by the Stedelijk Museum in Amsterdam in 2014.

Жеке өмір

Маккуин голландиялық мәдениет сыншысы Бьянка Стигтермен үйленген, одан оның қызы мен ұлы, Алекс және Декстер бар. 1997 жылдан бері Маккуиндер Лондондағы үйлеріне қоса Амстердамда да үй иеленеді. 2011 жылғы Жаңа жылдық наградалар бойынша көркем өнерге қосқан үлесі үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) атанды, ал 2020 жылғы Жаңа жылдық наградалар бойынша кино саласына қосқан үлесі үшін рыцарь дәрежесіне ие болды. Маккуин екі рет ең ықпалды қара британиялықтардың Powerlist топ-10 тізіміне енді. Маккуин ағылшын футбол клубы «Тоттенхэм Хотспур» ФК-нің жанкүйері.

Марапаттар мен құрметтер

Маккуин Корольдік фотографиялық қоғамнан бейнелеу өндірісі үшін сыйлық алды және осы жылы өмірлік еңбегінің құрметіне Кельн кино сыйлығымен марапатталатын болады. 2020 жылғы Жаңа жылдық құрметтеулерде Маккуин Елизавета II патшайымнан рыцарь атағын алды. 2024 жылы оған Рольф Шок сыйлығы табысталды.