Арлей Бёрк классы эсминеці USS Коул және 2000 жылғы теракт

Кіріспе

Арли Берк класының эсминшісі USS Cole (DDG 67) – Вирджиния штатының Норфолк әскери-теңіз базасында орналасқан, Aegis жүйесімен жабдықталған, басқарылатын зымырандарды тасымалдайтын эсминші. Коул есімдігі екінші дүниежүзілік соғысында 1945 жылдың 19 ақпанында Иво Джима шайқасында қаза болған машина топандасы, теңіз жаяу әскерінің сержанты Даррел С. Коулдың құрметіне берілген. Коул – Арли Берк класындағы 62 басқарылатын зымырандық эсминшінің бірі және Арли Берк класының ең алғашқы эсминшілерінде қолданылған 5 дюймдік (127 мм)/54 калибрлі зениттік қарулары бар I топтың 21 кемесінің бірі. Кеме Ingalls Shipbuilding компаниясымен салынды және 1996 жылдың 11 наурызында Әскери-теңіз күштеріне тапсырылды. 2000 жылдың 12 қазанында Коул Йемендегі Аден портында Әл-Қаида террористік ұйымы жасаған қанаушылық шабуыл кезінде бомбаланды, нәтижесінде 17 теңізші қаза тауып, 39-ы жарақат алды, ал кеме зақымданып қалды. 2003 жылдың 29 қарашасында Коул бомбалаудан кейін алғашқы шетелдік іс-сапарына қатысты және 2004 жылдың 27 мамырында Вирджиния штатының Норфолк портына оқиғасыз оралды.

Қызмет тарихы

Коул 1995 жылдың 10 ақпанында іске қосылып, 1996 жылдың 8 маусымында Флорида штатының Эверглейдс портында қолданысқа берілді. Коул АҚШ Әскери-теңіз күштерінде бірнеше жыл бойы үздіксіз қызмет етті, бірақ 2000 жылы Халид Шейх Мохаммед жоспарлаған деген күдікпен Аль-Каиданың террористік шабуылы кемені ауыр зақымдады, оған толыққанды жөндеу қажет болды, бірақ ол кейін қызметке орала алуға мүмкіндігі болды. Коул 2000 жылдың алғашқы жеті айында "Кезеңдер аралық оқыту" циклінің орта және кеңейтілген бөлімдерін аяқтады. 7 наурыздан 7 сәуірге дейін Коул, Джордж Вашингтон ұшақ тасымалдағышы басқаратын 2-ші крейсерлік-эсминецтер тобының құрамында Мексика шығанағының операциялық аймағында 00 2 Композиттік жаттығу (COMPTUEX) жаттығуына қатысты. Коул жаттығу барысында "зақымдалмаған" жалғыз бөлімше болды. 9-22 мамыр аралығында Коул, Черри Пойнт және Вирджиния Кейпс операциялық аймақтарында жұмыс істеген ұрыс тобымен бірлескен міндеттік күштер жаттығуына қатысты. 2000 жылдың 8 тамызында Коул шығып, Жерорта және Адриатика теңіздерінде көп уақыт өткізді.

Әл-Қаида шабуыл жасады

2000 жылдың 12 қазанында Аденде жанармай құю үшін тоқтаған кезде «Коул» кемесіне «Әл-Қаида» ұйымының шабуыл жасады. Жанкешті бомбалаушылар шағын қайықпен кемеге жақындап, жарылғыш заттарды жарылды. Кеменің командирі Кирк Липпольд болды. Он бір ауыр жарақат алған теңізші – екі әйел және тоғыз ер адам – француз әуе күштерінің «Transall C 160» ұшақтарымен Джибутидегі француз күштерінің көмегімен Адендегі түрлі ауруханаларға эвакуацияланды. Француз әскерлері жараланғандарды емдеуге жұмылдырылды. Кейін оларды АҚШ әуе күштерінің «McDonnell Douglas C 9» ұшағы эвакуациялады. «Коул» кемесі Голландияның «Dockwise» компаниясына тиесілі голландтық ауыр жүк тасымалдау кемесімен АҚШ-қа қайтарылды. Кеме 2000 жылдың 13 желтоқсанында «Blue Marlin» кемесінен Миссисипи штатының Паскагула қаласындағы «Northrop Grumman Ship Systems» компаниясының «Ingalls Operations» кеме құрылыс кешеніндегі терең сулы қондырғыға түсірілді. 2001 жылдың 14 қаңтарында «Коул» кемесі «Litton Ingalls Shipbuilding» кеме құрылысындағы құрғақ доктан құрлықтағы қондырғыға көшірілді. Кемені құрлықта жылжыту рельстерде жүретін электрмен жұмыс істейтін вагондар жүйесі арқылы жүзеге асырылды. «Коул» кемесі бес жыл бұрын салынған жерге жақын орналасқан құрылыс алабына көшірілді. 2001 жылдың 1 шілдесінде, әлі де жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатқанда, ол «Гарри С. Трумэн» әуе кемесі басқаратын 2-авианосец тобына қосылды. 2001 жылдың 14 қыркүйегінде «Коул» кемесі құрғақ доктан қайтадан суға көшірілді. Бастапқыда 15 қыркүйекке жоспарланған, көшіру 14 қыркүйекке қараған түні құпия түрде жүзеге асырылды, себебі 11 қыркүйектегі шабуылдардан бір ай бұрын жоспарланған үлкен медиа-шарадан аулақтау қажет болды. Кемені құрғақ доктан суға жылжытуға шамамен 8 сағат уақыт кетті. Қауіпсіздікті күшейту шараларының бір бөлігі ретінде «Bulkeley» кемесі қару-жарақпен және физикалық күшпен қамтамасыз етілді, соның арқасында кеме көшіріліп жатқанда кез келген лаңкестік әрекеттердің алдын алуға мүмкіндік болды. 14 айлық жөндеуден кейін «Коул» кемесі 2002 жылдың 19 сәуірінде теңізге шығып, Вирджиния штатының Норфолк портына оралды. 2001 жылдың 3 желтоқсанында «Коул» кемесі 22-ші эсминецтер эскадрильясынан 18-ші комдесронға және «Enterprise» ұрыс тобына ауыстырылды. 18-ші комдесронға ауысудан кейін 2001 жылдың 10-11 желтоқсанында 18-ші эсминецтер эскадрильясының командирі коммодор Дэниел Холлоуэй «Коул» кемесіне сапар жасады. АҚШ үкіметі «Коулға» шабуыл жасаған немесе оған көмектескен адамдарды тұтқындауға көмектесетін ақпарат бергендерге 5 миллион долларға дейін сыйақы ұсынды. «Әл-Қаида» ұйымы 2000 жылдың 3 қаңтарында «The Sullivans» эсминціне жасалған сәтсіз шабуылдан кейін «Коулды» нысанаға алған деген күдік бар, бұл шабуыл 2000 жылғы мыңжылдық шабуылдар жоспарының бір бөлігі болды. 2002 жылдың 4 қарашасында «Коулға» шабуылды жоспарлаған деген күдікпен Салим Синан әл-Харети Йеменде Орталық барлау агенттігінің «AGM 114 Hellfire» зымыранымен өлтірді, бұл зымыран «General Atomics MQ 1 Predator» дронынан ұшырылды. 2019 жылдың сәуір айында федералды сот Гуантанамодағы «Коулдың» 2000 жылғы бомбалауының күдікті жетекшісі Абд аль Рахим аль Наширидің әскери сотын қарап отырған судьяның екі жылдық сотқа дейінгі іс жүргізудегі шешімдерін жоққа шығарды, соның салдарынан іс жылдар бойы созылуы мүмкін. Сенбесті көз: дата=2019 жылдың тамызы.

On 12 October 2000, while at anchor in Aden for refueling, Cole was attacked by Al Qaeda suicide bombers, who sailed a small boat near the destroyer and detonated explosive charges. The ship was under the command of Commander Kirk Lippold. Eleven seriously injured sailors — two women and nine men — were evacuated to various hospitals in Aden by French Air Force Transall C 160 airplanes from the French Forces of Djibouti. French forces were mobilized to treat the wounded. Afterward, a USAF McDonnell Douglas C 9 evacuated them. Cole was returned to the United States aboard the Dutch heavy lift ship , owned by Dockwise of the Netherlands. The ship was off loaded 13 December 2000 from Blue Marlin in a dredged deep water facility at the Pascagoula, Mississippi, shipyard of Northrop Grumman Ship Systems, Ingalls Operations. On 14 January 2001, Cole was moved from the floating dry dock at Litton Ingalls Shipbuilding to the land facility to begin her restoration process fully. Coles movement over land was accomplished by a system of electrically powered cars that traveled on rails. Cole was moved to a construction bay near where the ship was originally built five years before. On 1 July 2001, still under repair, she was transferred to Carrier Group 2, led by the aircraft carrier Harry S. Truman. On 14 September 2001, Cole was moved from drydock into the water once again. Initially scheduled for 15 September, the transfer was done the night of 14 September secretly to avoid the large media event originally scheduled one month before the September 11 attacks. Moving the ship from the dry dock to the water took around 8 hours. As part of the increased security surrounding the undocking, sister ship Bulkeley provided weapons and a physical presence to deter the possibility of any militant activity during the move. After 14 months of repair, Cole departed on 19 April 2002, and returned to her home port of Norfolk, Virginia. On 3 December 2001, Cole transitioned from Destroyer Squadron 22, to COMDESRON 18 and the Enterprise Battle Group. The move to CDS 18 was followed by a visit to Cole by Commodore Daniel Holloway, Commander, Destroyer Squadron 18, on 10–11 December 2001. The U. S. government offered a reward of up to $5 million for information leading to the arrest of people who committed or aided in the attack on Cole. Al Qaeda was suspected of targeting Cole following the failure of a 3 January 2000 attack on the destroyer The Sullivans, one of the 2000 millennium attack plots. On 4 November 2002, Qaed Salim Sinan al Harethi, a suspected al Qaeda operative who is believed to have planned the Cole attack, was killed in Yemen by the Central Intelligence Agency using an AGM 114 Hellfire missile launched from a General Atomics MQ 1 Predator drone. In April 2019, a federal court dismissed two years of rulings in pretrial proceedings by the judge overseeing the military trial of Abd al Rahim al Nashiri, the alleged leader of the 2000 bombing of Cole, at Guantánamo Bay; the case was expected to drag on for years. Unreliable source: date=August 2019

2020 жылдың 13 ақпанында Судан үкіметі бомбалаудан қаза тапқан теңізшілердің отбасыларына өтемақы төлеуге келісті.

Қайта орналастыру

2003 жылғы 20 тамызда «Коул» эсминшісі аргентиналық «АРА Саранди» эсминшісімен бірге қысқа топтық теңіз саяхатына шықты. «Коул» бортында «Торн» эсминшісінен келген іздеу және тәркілеу тобы болды. «Коул» эсминшісінің екі VBSS командасымен бірге олар «Коул» және «Саранди» эсминшілерінде алдағы Ұжымдық оқу-жаттығу тобының (COMPTUEX) жаттығуына дайындық үшін теңіздегі тыйым салу операциясы (MIO) сериясын жүргізді. 21 тамызда «Коул» эсминшісі «Killer Tomato» жаттығуы барысында КИУС және 5 дюймдік артиллериялық оқтарды атты, сондай-ақ «Саранди» эсминшісінің тікұшағы арқылы «Саранди» эсминшісімен бірнеше персоналдық алмасу жүргізді. Әр кемедегі үш офицер бірнеше сағатты өз әріптестерімен бірге өткізді. «Гонзалес» эсминшісі өз MIO-сымен қонуларын жүргізу үшін топқа қосылды. 22 тамызда барлық үш кеме Норфолкке қайту алдында жабдықтау кемесімен толықтырылды. Алдын ала жүргізілген COMPTUEX жаттығуы 2003 жылғы 10 қыркүйектен қазан айының басына дейін «Коул» экипажы мен «Enterprise Strike Group» тобының барлық мүшелерін сынады, ол бірқатар жоспарланған іс-шаралармен басталды. Бірінші күні «Коул» эсминшісінің CIC командалары бұғаттау жаттығуына қатысып, бұғатталған кезде «Коул» сенсорларына тигізетін әсерді көрсетті. 2003 жылғы 29 қарашада «Коул» эсминшісі бомбалаудан кейін алғашқы шетелдік сапарына шықты. Желтоқсан айы «Коул», «Гонзалес» және «Торн» эсминшілерінің Атлант мұхитын кесіп өтуімен басталды, «Энтерпрайз» соққы тобының 12-ші эсминецтер тобын орналастыру мақсатында. 2004 жылғы 27 мамырда ол Норфолк портына оралды. 2005 жылы «Коул» Балтық теңізінде «BALTOPS 05» жаттығуына қатысты. «Коул» шілде айының басында АҚШ-қа оралды және Филадельфиядағы 4 шілде мерекесіне қатысты. «Коул» 2006 жылғы 8 маусымда бомбалаудан кейін алғаш рет Таяу Шығысқа аттанды. Аден портынан өтетін кеме экипажы бомбалауда қаза тапқан экипаж мүшелеріне құрмет көрсету үшін кеменің қоршауын жасады. 2006 жылғы 6 желтоқсанда ол Норфолк портына қайтып келді. 2006 жылғы 21 тамызда Associated Press агенттігі хабарлағандай, бомбалау кезінде «Коул» эсминшісінің командирі, коммандер Кирк Липполд, капитан шеніне көтерілуден бас тартты. 2008 жылғы 28 ақпанда «Коул» Ливан жағалауында, күтілетін үш кемелік флотилияның біріншісі ретінде бекітілді. 2017 жылғы 3 ақпанда АҚШ қорғаныс ведомствосының өкілі Fox News телеарнасына: «Теңіз күштері осы аптаның басында Йемен жағалауында Сауд Арабиясының әскери кемесіне Иранның қолдауымен хуситтер жасаған шабуылдан кейін «USS Cole» эсминшісін Аден шығанағына жіберді» деді. Иран мен хуситтер бір-бірімен ынтымақтастық жасайтынын жоққа шығарды. 2022 жылғы мамыр айында «Коул» Норфолк теңіз базасынан шығарылды және Гарри С. Трумэн бастаған 8-ші ұшақ тасушы тобымен бірге 28-ші эсминецтер эскадрильясының құрамына кірді.

On 20 August 2003, Cole got underway with the Argentine destroyer ARA Sarandí for a short group sail. Embarked onboard Cole was the Visit Board Search and Seizure Team from the destroyer Thorn. Together with Coles two VBSS teams, they conducted a series of Maritime Interdiction Operation (MIO) boardings on both Cole and Sarandí to practice for the upcoming Composite Training Unit Exercise (COMPTUEX). On 21 August, Cole fired CIWS and 5 inch rounds during a Killer Tomato Exercise in addition to conducting a series of personnel transfers with Sarandí via Sarandís helicopter. Three of each ship's officers spent a few hours on their counterpart. The destroyer Gonzalez joined the group to conduct their own MIO boardings. On 22 August, all three ships conducted an underway replenishment with the supply vessel before heading back to Norfolk. The predeployment COMPTUEX tested Coles crew and all of the Enterprise Strike Group from 10 September 2003 until the beginning of October, starting with a series of structured events. On the first day, Coles CIC teams participated in a jamming exercise, demonstrating the effects on Coles sensors while being jammed. On 29 November 2003 Cole deployed for her first overseas deployment after the bombing. December began with Cole in company with fellow destroyers Gonzalez and Thorn, transiting the Atlantic Ocean for the deployment of Cruiser Destroyer Group 12, the Enterprise strike group. On 1 December, all three ships conducted an underway replenishment with the supply vessel , the Surface Strike Group's last fuel stop until reaching Europe. She subsequently returned to her home port of Norfolk on 27 May 2004, without incident. In 2005 Cole participated in Exercise BALTOPS 05 in the Baltic Sea. Cole returned to the U. S. in early July and attended Fourth of July celebrations in Philadelphia. Cole deployed to the Middle East on 8 June 2006, for the first time since the bombing. While passing the port city of Aden, the ship's company crewed the rails to honor the crewmembers killed in the bombing. She returned to her home port of Norfolk on 6 December 2006, again without incident. On 21 August 2006, the Associated Press reported that Coles commanding officer at the time of the bombing, Commander Kirk Lippold, had been denied promotion to the rank of captain. On 28 February 2008, Cole was sent to take station off Lebanon's coast, the first of an anticipated three ship flotilla. On 3 February 2017, a U. S. defense official told Fox News, "The Navy sent USS Cole to the Gulf of Aden following an attack earlier this week [30 January] on a Saudi warship off Yemen by Iranian backed Houthi rebels". Both Iran and the Houthis have denied they are collaborating with each other. In May 2022, Cole was homeported out of Naval Station Norfolk and a part of Destroyer Squadron 28, along with Carrier Strike Group 8 led by the Harry S. Truman.

Жаңарту

2009 жылдың 12 қарашасында Зымыранға қарсы қорғаныс агенттігі Коул кемесінің 2013 қаржы жылында RIM-161 Standard Missile-3 қабілетіне жаңартылатынын, осылайша Aegis баллистикалық зымыран қорғаныс жүйесінің құрамында жұмыс істейтінін хабарлады.