Кіріспе
Гливс класының эсминшісі USS Ellyson (DD 454/DMS 19) – АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі суасты кемешісі және АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі алғашқы әскери авиатор атанған Теодор Гордон Эллисонның есімімен аталған жалғыз кеме.
USS Ellyson (DD 454/DMS 19), a , is the only ship of the United States Navy to be named for Theodore Gordon Ellyson, a submariner who became the first officer of the U. S. Navy to be designated a naval aviator.
Қызмет тарихы
"Эллисон" кемесі 1940 жылдың 20 желтоқсанында Нью-Джерси штатының Керни қаласындағы "Федеральді кеме құрылысы" компаниясында салынды. Ол 1941 жылдың 26 шілдесінде командир Эллисонның қызы, мисс Гордон Эллисонның спонсоры болуымен суға түсірілді және 1941 жылдың 28 қарашасында қолданысқа кірістірілді.
1942 жыл
Екінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ-тың қатысуына дейін дайындықтары толыққан жоқ болатын Эллисон тез арада теңізге шығарылып, Атлантика мұхитында патрульдеуге кірісіп, Галифакс, Новая Шотландиядан бастап Батыс Үндістан және Панама каналына дейінгі одақтас кемелерін қорғады. 1942 жылдың 14 қаңтарында суға батқан «Норнесс» норвегиялық кемесінен 24 адамды құтқарып алды. 15 маусымда ол 10-шы эсминецтер эскадрильясының командирінің туын көтеріп, соғыс бойы мақтанышпен алып жүрді, эскадрилья 20-шы миналық дивизияға қайта ұйымдастырылып, оның эсминецтері жоғары жылдамдықты мина іздеушілерге айналды. 1942 жылдың тамызында Эллисон «Рейнджер» ұшақ тасушысымен бірге жұмыс істей бастады және 8 қарашада Федалаға, Француз Мароккосына түскен кезде оның құрамында болды. Шығыс жағалауда екі ай сүйемелдеу қызметін атқарғаннан кейін, ол Солтүстік Африкаға әскери ұшақтарды жеткізу үшін Касабланкаға екі рет сапар жасап, «Рейнджерге» қайта қосылды.
1943 жыл
1943 жылғы 5 сәуірде Эллисон Ньюфаундленд доминионындағы NS Argentia-ға келді, Royal Navy-мен операцияларға дайындалу үшін. Ол 12 мамырда «Оңтүстік Дакота» және «Алабама» линкорларының эскортында Англияға аттанды. Оркни аралдарындағы Скапа-Флоудан британдық үй флотымен бірге конвойлерді сүйемелдеді, Мурманск пен Исландияға бағытталған одақтас кемелерге алыстан қолдау көрсетті және неміс линкоры «Тирпиц» және басқа да неміс су үстіндегі кемелерін норвеждік базалардан ашық теңізде шайқасқа шығаруға тырысты. Шілдеде ол Германияның назарын Сицилияға жасалған нағыз шабуылдан аудару мақсатында Оңтүстік Норвегияға жасалған алдамшы шабуылға қатысты. 1943 жылғы 9 тамызда Вирджиния штатының Норфолк қаласына оралған Эллисон, «Айова» линкорының сынақ сапарында оны сүйемелдеді, содан кейін 24 қазанда онымен бірге Норфолкке қайта оралды. 3 қарашада Эллисон президент Франклин Д. Рузвельтті Тегеран конференциясына апарып бара жатқан «Айова» линкорының барлау желісінде жүзіп өтті. Кейіннен, линкордың эскортына өткен Эллисон Бразилиядағы Баия, Сьерра-Леонедегі Фритаун, Дакар және Оңтүстік Каролинадағы Порт-Рояль қалаларына тоқтады, содан кейін 19 желтоқсанда Массачусетс штатының Бостон қаласына оралды.
1944 жыл
1944 жылдың 6 қаңтарында Эллисон тағы да Рейнджерге қосылды. 19 сәуірде Солтүстік Африкаға бағытталды, 1 мамырда Оранға жетті. 16-сы күні суасты кемелерін іздеу кезінде Эллисон U-616 суасты кемесімен байланыс орнатып, қарқынды әуе-теңіз күштерімен бірлескен аңшылықты бастады. Суасты кемесі 23:58-де су бетіне шықты, бірақ Макомбпен қысқаша шайқасқаннан кейін дереу суға батып кетті. Эллисон мен Хэмблтон тереңдегі зарядтармен шабуылдауды жалғастырып, U-616-ны қайтадан су бетіне көтеруге мәжбүр етті. Эллисон 17-сі күні таңертең оқпен батырып, 30 адамды құтқарып алды. 1944 жылдың 22 мамырында Эллисон Францияға шабуылға соңғы дайындықтар үшін Плимутқа келді. 6 маусымда ол Пойнт-дю-Хокқа жасалған армиялық рейнджерлердің шабуылын қамтамасыз етіп, ондағы қару-жарақ орналасқан жерлерді жойды. 25 маусымда Шербург маңындағы қару-жарақтарды жарып, теңіз миналарын жойды және ірі флот бөлімшелері үшін түтін қоршауын жасады. Эллисон 1944 жылдың 29 маусымында Портленд портынан Оңтүстік Францияға 15 тамызда шабуыл жасау үшін шықты. Ол мина тазалаушы кемелердің артынан тікелей отырған эсминецтер тобын басқарып, жақындап келе жатқан әскерлерге қарсы қорғанысты жойды. 27 тамызда патрульдеу кезінде күдікті балық аулау кемесін жарықпен жарықтатты және оны ұстады, ішінде Германияның 50 суасты кемешісі қашып кетуге тырысып жатқанды анықтады. Эллисон күштердің жағаға түсуін және шабуылды қолдау үшін қазан айына дейін патрульдеуде болды, содан кейін Бостонға бағытталды, 8 қарашада жоғары жылдамдықты мина тазалаушы кемеге айналдыру процесін бастады. 1944 жылдың 15 қарашасында DMS-19 ретінде қайта жіктелді.
1945 жыл
Чесапик шығанағында жаттығудан өткеннен кейін, Эллисон 1945 жылғы 3 қаңтарда Норфолктен Тынық мұхитына аттанды. 24 наурызда ол Окинаваға өз эскадрильясымен бірге, жағаға шабуыл алдында миналардан тазалау үшін келді. Осылайша шабуылға дейін бомбалау мүмкіндігін жасағаннан кейін, ол жағажайлар мен ішкі порттарға жол ашу үшін кішігірім мина тазартушы кемелерге көмектесті. 1 сәуірде жағаға қонғаннан кейін Эллисон радарлық күзет желісіне қосылды. Окинава операциясында оның эскадрильясына жүктелген түрлі және қауіпті міндеттердің салдарынан, келесі үш айда онымен бірге жүзіп шыққан 12 кеменің тек үшеуі ғана зақымдалмаған күйінде сақталды. 6 сәуірде Эллисон өзінің бауырласы Эмонсқа көмекке келді, тастап кетілген, қамаққа түскен кемені буксирлеуге тырысты. Алау мен жарылыс қаупінен Эллисон 7 сәуірде жапондықтар бақылап отырған І-Шимаға қарай жүзіп кетуіне жол бермеу үшін зардап шеккен эсминецті батыруға мәжбүр болды. Эллисонның өзіне де бірнеше рет шабуыл жасалды және ол бірнеше жапондық ұшақты жойды. 1945 жылдың шілдесінде Эллисон Шығыс Қытай теңізін тазалау тобының флагманы болды. Соғыс тоқтатылғаннан кейін, ол Токио шығанағындағы Үшінші флотқа қосылып, басып алу флотының кемелері үшін оны тазартты. Қыркүйекте Окинаваға қайтып келді және Бакнер шығанағындағы базасынан Ішкі теңізді тазартатын басқару кемесі ретінде қызмет етті. Ол 5 желтоқсанда Жапониядан Норфолкке аттанды және 1946 жылғы 5 қаңтарда келді.
Соғыстан кейінгі кезең
Эллисон Атлантика мұхитында, негізінен Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында, Кариб теңізіне дейін жаттығулар үшін қалды. 1948 жылы Чарльстонда тоқтатылып, қараша айында Аргентияға амфибиялық жаттығуға қатысу үшін қайта іске қосылды. Атлантика флотының Миналық күштеріне бекітілген Эллисон Чарльстоннан шығыс жағалауында және Кариб теңізінде оқу-жаттығу қызметін жалғастырды. Ол 1949, 1951 және 1953 жылдары Жерорта теңізінде Алтыншы флот құрамында қызмет етті. 1954 жылдың 4 мамырында оның корпусының классификациялық белгісі DD 454 ретінде қайта жаңартылды.
Жапондық қызмет
1954 жылдың 19 қазанында қызметтен шығарылып, 1954 жылдың 20 қазанында Өзара қорғаныс көмектесу бағдарламасы бойынша Жапон үкіметіне берілді. Ол Жапонияның Теңіздік өзін-өзі қорғау күштерінде "Асаказе" деген атпен қызмет етті. 1970 жылы кеме АҚШ-қа қайтарылып, Тайваньға сатылды, онда ол құрастырмалы бөлшектерге бөлініп, қосалқы бөлшектерге айналдырылды.
Марапаттар
Эллисон Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін жеті шайқас жұлдызымен марапатталды.