Кіріспе

Atari 7800 ProSystem, немесе жай ғана Atari 7800 – Atari Corporation компаниясының 1986 жылы Atari 2600 және Atari 5200 консольдерінің ізбасары ретінде ресми түрде шығарған үй видео ойыны консолі. Ол Atari 2600 картридждерінің көбін іске қоса алады, бұл оны кері үйлесімділігі бар алғашқы консольдардың біріне айналдырады. Консоль 2600 стандартты CX40 және Pole Position II ойынымен бірге, басқа үлгідегі джойстикпен бірге жеткізілді. Бастапқыда жарияланған ойындардың көпшілігі 1981–1983 жылдардағы аркадалық бейне ойындардың порттары болды. General Computer Corporation компаниясымен жобаланған 7800, Atari-дің бұрынғы консольдерімен салыстырғанда графикалық жабдықтарын айтарлықтай жақсартты, бірақ 1977 жылы 2600 консолімен бірге шыққан Телевизиялық интерфейс адаптері чипі дыбыс шығару үшін қолданылды. 1983 жылғы видео ойын дағдарысына себеп болған нашар сапалы ойындардың көптігін болдырмау үшін, картридждерді Atari цифрлық түрде қол қоюы керек болды. Atari 7800 алғаш рет Atari, Inc. компаниясы 1984 жылдың 21 мамырында жариялады, бірақ компания сатылғаннан кейін, 1986 жылдың мамырына дейін кең таралған шығарылымнан бас тартты. Atari Corporation 1992 жылдың 1 қаңтарында 7800, 2600 және Atari 8 биттік компьютерлерге қолдау көрсетуді тоқтатты. Atari 7800 ProSystem – Atari, Inc. компаниясының General Computer Corporation сияқты сыртқы компаниямен жасалған алғашқы консолі. Ол 1983–1984 жылдары 1984 жылдың маусым айында кең таралған нарыққа шығару мақсатымен жобаланды, бірақ 1984 жылдың 2 шілдесінде компанияны Tramel Technology Ltd компаниясына сатқаннан кейін жоба тоқтатылды. Жоба бастапқыда Atari 3600 деп аталды. Food Fight сияқты аркадалық ойындарды жасауда тәжірибесі бар GCC, жаңа жүйені сол кездегі аркадалық автоматтарына ұқсас графикалық архитектурамен жобалады. Процессор – бұл 1,79 МГц жиілікте жұмыс істейтін, сәл өңделген 6502 процессоры, Atari SALLY. Кейбір өлшемдер бойынша 7800, 1983 жылғы Nintendo Entertainment System-нен қуаттырақ, ал басқалары бойынша керісінше. Ол 2600 теледидар интерфейсі адаптері чипін пайдаланады, екі аудио арнасын жасау үшін сол чиптің шектеулерімен бірге.

Іске қосу

7800 1984 жылғы 21 мамырда жарияланды. Жүйенің бастапқы іске қосылуына арналған он үш ойын жарияланды: Ms. Pac Man, Pole Position II, Centipede, Joust, Dig Dug, Nile Flyer Track & Field және Xevious. 1984 жылғы 2 шілдеде Warner Communications компаниясы Atari компаниясының тұтынушылар бөлімін Джек Трамиелге сатты. Алғашқы бағалау кезеңінде барлық жобалар тоқтатылды. GCC компаниясына 7800-ді әзірлегені үшін төленбеген, ал Warner мен Tramiel кімнің жауапты екендігі үшін таласты. 1985 жылдың мамырында Tramiel GCC компаниясына қарызын төледі. Бұл GCC әзірлеген бастапқы ойындар бойынша қосымша келіссөздерге және 1985 жылдың қарашасында аяқталған жаңа бейне ойын бөлімін басқаратын адамды іздеуге әкелді. Atari 7800-дің алғашқы партиясы 1986 жылдың қаңтарында сатылымға шыққанға дейін қоймаларда жатты. Консоль 1986 жылдың мамырында бүкіл елде 79,95 долларға сатылды. Ол 1984 жылы 7800-дің дебютіне арналған ойындармен бірге шықты және Atari Corporation басшыларының мәлімдемесіне сәйкес, "бірнеше миллион" долларлық бюджетпен маркетингтік кампанияға ие болды. Бұл Sega жұмсаған 9 миллион доллар мен Nintendo жұмсаған 16 миллион доллардан әлдеқайда аз болды. Warner жоспарлаған пернетақта мен рекордтық ұпайлар картриджі жойылды. 7800 бұрынғы 5200-ге қатысты көптеген шағымдарды шешті, оның ішінде кішірек өлшем, кері үйлесімділік және жақсартылған контроллер дизайны болды. 1987 жылдың ақпанында Computer Entertainer журналы АҚШ-та 100 000 Atari 7800 консолі сатылғанын, оның ішінде 1984 жылдан бері қоймада сақталғандары да бар екенін хабарлады. Бұл Master System-нің 125 000 және NES-тің 1,1 миллионынан кем болды.

Ұсынысты тоқтату

1992 жылдың 1 қаңтарында Atari Corporation 7800, 2600 және Atari XEGS-ті қоса алғанда 8 биттік компьютерлер отбасының өндірісі мен техникалық қолдауын тоқтату туралы хабарлады. Осы күннен кейін де кем дегенде бір ойын, яғни Toki ойынының шығарылмаған нұсқасы жасалған. Өндіріс тоқтатылған кезде Nintendo Entertainment System Солтүстік Америка нарығының 80% құрады, ал Atari-дің үлесі 12% болды. Еуропада 7800-дің соңғы партиялары 1995 жылдың жаз-күз айларына дейін сатылды. Retro Gamer журналының 132-шы санында Atari UK маркетингінің менеджері Darryl Still былай деді: "Ол Еуропалық сауда желілерінде жақсы қамтамасыз етілген; 2600 сияқты тұтынушылардың қызығушылығын тудырмаса да, пошта арқылы тапсырыс каталогтары мен табысы төмен аймақтарда көп сатылғанын есіме түсіремін".

Графика

Графика арнайы MARIA чипімен жасалады, ол заманауи аркадалық жүйелік тақталарда қолданылатын әдіспен жұмыс істейді. Бұл экранның бір бөлігінде жоғары ажыратымды мәтінді көрсетуге, ал ойын аймағында төменгі ажыратымды, көбірек түсті графиканы көрсетуге мүмкіндік береді.

Дыбыс

7800 екі арналы дыбыс үшін TIA чипін пайдаланады, бұл 1977 жылғы Atari VCS-де қолданылған чип, ал дыбысы сол жүйенің сапасына тең. Бұны өтеу үшін GCC инженерлері ойынға картриджге POKEY аудио чипін қосуға мүмкіндік берді. Тек Ballblazer мен Commando ғана осы мүмкіндікті пайдаланды. GCC дыбыстық мүмкіндіктерін одан әрі жақсарту үшін 7800 картридждеріне орналастырылатын, арзан бағалы және жоғары өнімді GUMBY атты дыбыс чипін жасауды жоспарлады. Алайда, Atari компаниясы Джек Трамиелге сатылғаннан кейін бұл жоба тоқтатылды.

Цифрлық қолтаңбаланған картридждер

Atari 2600 үшін сапасы төмен, үшінші тараптан шыққан көптеген ойындардан кейін Atari 7800 картридждеріне цифрлық қолтаңба қоюды міндеттеді. Картридж жүйеге қосылғанда, BIOS картридждің ROM-ның қолтаңбасын жасайды және оны картриджде сақталған қолтаңбамен салыстырады. Егер олар сәйкес келсе, консоль 7800 режимінде жұмыс істейді, бұл ойынға MARIA және басқа мүмкіндіктерге қол жеткізуге рұқсат береді, әйтпесе консоль 2600 ретінде жұмыс істейді. Экспорттық шектеулерге байланысты PAL 7800 консольдерінде бұл цифрлық қолтаңба коды жоқ, олар 2600 картридждерін анықтау үшін түрлі эвристикалық әдістерді пайдаланады.

Артқа қарай үйлесімділік

7800-дің Atari 2600-мен үйлесімділігі 2600-де қолданылатын көптеген бірдей микросхемаларды қосу арқылы қамтамасыз етілген. Atari 2600 ойынын ойнағанда, 7800 графика мен дыбысты жасау үшін Телевизиялық интерфейс адаптері (Television Interface Adaptor) чипін пайдаланады. Процессор 1,19 МГц-қа дейін төмендейді, бұл 2600-нің 6507 чипінің өнімділігімен сәйкес келеді. Жедел жад (RAM) 128 байтпен шектеледі және картридж деректері 4К блоктармен қолжетімді. 7800 режимінде (толық экрандағы Atari логотипімен белгіленеді) графикалық бейнелер толығымен MARIA графикалық процессорлық блогы (graphics processing unit) арқылы жасалады. Барлық жүйелік жедел жад қолжетімді және картридж деректеріне 48К блоктармен қолжетімді. Жүйенің SALLY 6502 процессоры әдеттегі 1,79 МГц жылдамдығымен жұмыс істейді. 2600 чиптері дыбыс шығару үшін, сондай-ақ контроллерлер мен консольдің басқару элементтеріне қосылу үшін қолданылады.

Жүйелік түзетулер

Бастапқы нұсқасы: Төменгі алдыңғы панельде екі джойстик порты бар. Жаңартулар мен қосымша құрылғылар үшін бүйірлік кеңейту порты. Екі CX24 Pro Line джойстигі, ток адаптері, коммутатор, RCA қосылу кабелі және Pole Position II картриджімен бірге келеді. Екінші түзету: Аналық платаға шамалы өзгерістер енгізілді. Кеңейту портының ұясы алынып тасталды.

Шекаралық құрылғылар

Atari 7800, Atari Pro Line джойстигімен бірге келді, бұл қозғалыс үшін джойстикпен жабдықталған екі түймелі контроллер. Pro Line 2600 үшін әзірленді және 1983 жылы жарнамаланды, бірақ Atari 7800 өндірісіне кіріскенше шығарылуы кейінге шегерілді. Оң жақ ату түймесі тек белгілі бір 7800 ойындары үшін жеке ату түймесі ретінде жұмыс істейді; әйтпесе, ол сол жақ ату түймесінің қызметін қайталайды, осылайша екі түйме де 2600 ойындары үшін қолданылуы мүмкін. 7800 контроллерлері физикалық тұрғыдан үйлесімді болғанымен, Sega Master System-мен жұмыс істемейді, ал Sega контроллерлері 7800-дің екі түймелі режимін пайдалана алмайды. Pro Line контроллерлерінің эргономикалық кемшіліктеріне байланысты туындаған сынға жауап ретінде, Atari кейінірек еуропалық 7800 нұсқасымен бірге joypad контроллерін шығарды. Nintendo және Sega жүйелеріндегі контроллерлерге ұқсас стильде жасалған, ол АҚШ-та қолжетімді болған жоқ. Atari XG 1 жарық пулеметі, Atari XEGS-пен бірге және жеке сатылады, 7800-мен үйлесімді. Atari 7800 үшін жарық пулеметін қолданатын бес ойын шығарды: Alien Brigade, Barnyard Blaster, Crossbow, Meltdown және Sentinel.

Ойындар

Жүйе Atari 2600 үшін 400-ден астам ойын ойнай алады, бірақ 7800 үшін бар болғаны 59 ресми шығарылым болды. Ойын құрамы аркадтық бейне ойындарының алтын ғасырынан алынған, жоғары сапалы ойындарға баса назар аударды. Pole Position II, Dig Dug және Galaga 1986 жылғы шығарылым кезінде тиісінше үш, төрт және бес жылдық болды. 1979 жылғы "Астероидтар" ойынының растрлық графикалық нұсқасы 1987 жылы жарық көрді. 1988 жылы Atari Nintendo-ның "Donkey Kong" ойынының нұсқасын шығарды, бұл түпнұсқа аркадтық ойыннан жеті жыл және Atari 8-биттік компьютерлік картриджінен бес жыл өткен соң болды. Atari сонымен қатар "Super Games" деп аталатын ойындар желісін сатты, олар бұрын One On One Basketball және Impossible Mission сияқты үй консолінде ойналмаған аркадтық және компьютерлік ойындарды қамтыды. Он бір ойынды үш үшінші тарап компаниясы өздерінің таңбаларымен (Absolute Entertainment, Activision және Froggo) әзірледі және сатты, ал қалғанын Atari Corporation жариялады. Atari-дің көптеген ойындарын сыртқы компаниялар келісімшарт бойынша жасады. Кейбір NES ойындарын басқа аркадтық ойын автоматтарын өндірушілерден лицензия алған компаниялар жасады. NES нұсқасын жасаушыға NES ойынының бәсекелес нұсқасын жасауға шектеулер қойылғанмен, түпнұсқа аркадтық авторлық құқықтың иесі аркадтық ойынның үй нұсқасына бірнеше жүйеге лицензия беру құқығынан бас тартқан жоқ. Осы мүмкіндікті пайдаланып, Mario Bros., Double Dragon, Commando, Rampage, Xenophobe, Ikari Warriors және Kung Fu Master ойындарының Atari 7800 нұсқаларына лицензия беріліп, әзірленді. 1990 жылы Atari соңғы ойын жиынтығын шығарды: Alien Brigade, Basketbrawl, Fatal Run, Meltdown, Midnight Mutants, MotorPsycho, Ninja Golf, Planet Smashers және Scrapyard Dog. Scrapyard Dog кейіннен Atari Lynx үшін де шығарылды.

Atari Flashback-тің қайтаруы

2004 жылы Infogrames компаниясына тиесілі Atari нұсқасы Atari Flashback консолін шығарды. Ол кішкентай Atari 7800-ге ұқсайды және құрамында бес 7800 және он бес 2600 ойыны бар. Atari 7800 аппараттық құралын қайта жасаудың орнына NES On A Chip аппараттық құралын қолданып жасалғандықтан, нағыз ойын тәжірибесін дұрыс көшіре алмағаны үшін сынға ілікті. Кейіннен 7800 жобасы прототиптер жасалғаннан кейін тоқтатылды.

Ойын жасау

Цифрлық қолтаңба ұзақ уақыт бойы жаңа ойынды жасауға кедергі келтірді. Қолтаңба қою бағдарламалық жасақтамасы 2001 жылы Classic Gaming Expo көрмесінде табылып, жарияланды. Содан бері Beef Drop, B*nQ, Combat 1990, CrazyBrix, Failsafe және Santa Simon сияқты бірнеше жаңа Atari 7800 ойындары шығарылды.

Бастапқы код

13 ойынның бастапқы коды, операциялық жүйе және Atari ST-де іске қосылатын әзірлеу құралдары Калифорния штатының Саннивейл қаласындағы Atari ғимаратының артындағы қоқысқа тасталған күйінде табылды. Centipede, Commando, Crossbow, Desert Falcon, Dig Dug, Food Fight, Galaga, Hat Trick, Joust, Ms. Pac Man, Super Stunt Cycle, Robotron: 2084 және Xevious ойындарының түсіндірмелі ассемблер тілінде жазылған бастапқы коды қолжетімді болды.