Кіріспе
Қосарланған хромосоманы құрайтын екі бірдей ДНК молекуласының бірі – хроматид (грекше khrōmat 'түс' + id). Хроматид – бұл қосарланған хромосоманың жартысы. Көбейтуден бұрын бір хромосома бір ДНК молекуласынан тұрады. Көбейту кезінде ДНК молекуласы көшіріледі, және пайда болған екі молекула хроматидтер деп аталады. Жасуша бөлінісінің кейінгі кезеңдерінде бұл хроматидтер бойлық бағытта бөлініп, жеке хромосомаларға айналады. Хроматид жұптары әдетте генетикалық тұрғыдан бірдей болады және гомозигота деп аталады. Дегенмен, мутациялар орын алса, олардың арасында шағын айырмашылықтар болуы мүмкін, мұндай жағдайда олар гетерозигота болып саналады. Хроматидтердің жұптасуын организмнің хромосомаларының гомологты түрлерінің санынан анықталатын плоидиясымен шатастырмау керек.
A chromatid (Greek khrōmat 'color' + id) is one half of a duplicated chromosome. Before replication, one chromosome is composed of one DNA molecule. In replication, the DNA molecule is copied, and the two molecules are known as chromatids. During the later stages of cell division these chromatids separate longitudinally to become individual chromosomes. Chromatid pairs are normally genetically identical, and said to be homozygous. However, if mutations occur, they will present slight differences, in which case they are heterozygous. The pairing of chromatids should not be confused with the ploidy of an organism, which is the number of homologous versions of a chromosome.
Қалған хроматидтер
Хроматидтер бауырлас немесе бауырлас емес хроматидтер болуы мүмкін. Бауырлас хроматид – ортақ центромер арқылы біріктірілген бір хромосоманың екі хроматидінің бірі. Бауырлас хроматидтер жұбы диада деп аталады. Бауырлас хроматидтер бөлініп кеткеннен кейін (митоздың анафазасы немесе жыныстық көбею кезінде мейоздың анафаза II кезінде), олар қайтадан хромосомалар деп аталады, әрқайсысы бастапқы хроматидтердің біреуімен бірдей генетикалық массаға ие болады. Екі бауырлас хроматидтің ДНК тізбегі толықтай бірдей (өте сирек ДНК көшіру қателіктерінен басқа). Бауырлас хроматидтер алмасуы (БХА) – екі бауырлас хроматид арасындағы генетикалық ақпарат алмасу. БХА митоз немесе мейоз кезінде жүруі мүмкін. БХА көбінесе ДНК зақымдануына жауап ретінде ДНК рекомбинациялық жөндеу процестерін көрсетеді (Бауырлас хроматидтер және Бауырлас хроматидтер алмасуы туралы мақалаларды қараңыз). Ал бауырлас емес хроматидтер – жұптасқан гомологты хромосомалардың екі хроматидінің кез келгені, яғни әкелік және аналық хромосомалардың жұптасуы. Хромосомалық кроссоверлерде бауырлас емес (гомологты) хроматидтер мейоздың I профазасында генетикалық материал алмасу үшін шиазмалар құрайды (Гомологты хромосома жұбына қараңыз).