1757 жылғы Гастенбек шайқасы

Кіріспе

1757 жылғы шайқас

Хастенбек шайқасы (26 шілде 1757 ж.) – Жеті жылдық соғыс кезінде Ганноверді басып алу аясында Ганновер, Гессен-Кассель және Брансвик одақтас әскерлері мен француздар арасында болған шайқас. Одақтастар Ганновер курфюрсттығындағы Хамелин қаласының жанында француз армиясынан жеңіліс тапты.

Кіріспе

Жеті жылдық соғыс кезінде Австрия, Ресей, Швеция және Саксониямен одақтасқан француздар 1757 жылдың сәуір айында екі әскермен, барлығы шамамен 100 000 сарбазбен Германияға басып кірді. Француздар Пруссия Корольдігінің назарын аударуды мақсат тұтты, ол Ұлыбритания мен Ганновермен одақтас болды, Пруссия мен Австрия бірнеше шайқастар өткізген Богемия майданынан алшақтату үшін (Лобосиц, Прага, Колин). Принц де Субиз басқаратын екі француз әскерінің бірі Германияның орталық бөлігімен өтті. Ол Император армиясына немесе "Рейхсармияға" қосылды, оған князь фон Хилдбургхаузен басшылық етті. Бұл одақтас әскер 5 қараша 1757 жылы Россбах шайқасында пруссиялық әскермен кездесіп, жеңіліске ұшырады. Маршал Луи Шарль д'Эстреес басқаратын екінші француз әскері шамамен 50 000 жаяу әскер, 10 000 атты әскер және 68 зеңбіректерден тұрды. Армия Ганновердің электораты бағытында жылжуды бастады. Пруссия өзінің жауы – Австрия, Ресей және Швециямен күшті күреске тартылғандықтан, батыс майданында көмектесе алмады. Бұл міндет Ганновердің бақылау армиясына жүктелді, ол Пруссиядан аз қолдау алды, атап айтқанда, алты пруссиялық батальон. "Ганновердің бақылау армиясының" негізгі бөлігі Ганновер армиясынан (шамамен 60%) және Гессеннен (шамамен 25%) құралды, сондай-ақ Брансвик пен Пруссиядан шағын күштер қосылды. Ганновердің бақылау армиясының жалпы саны шамамен 30 000 жаяу әскер, 5 000 атты әскер және 28 зеңбіректерді құрады. Бұл әскерге Ұлыбритания королі Георг II-нің ұлы, Камберленд герцогы Уильям Август басшылық етті. Ганновер Везердің батысында орналасқан Рейн өңірін қорғаудан бас тартты. Бұл пруссиялықтарға Веселдегі бекінісін тастап, сәуір айында Липпе сызығынан бас тартудан басқа амал қалдырмады. Камберлендтің басты мақсаты Ганновердің басылып алынуын болдырмау болды. Ол әскерін алдымен Билефельдке шоғырландырды, содан кейін Бракведеде қысқа тоқтап тұрғаннан кейін Камберленд Везер өзенін Минденнің оңтүстігінен кесіп өтуге шешім қабылдады. Басты идея – Везерді табиғи қорғаныс шебі ретінде пайдалану және француз әскерлерінің өзеннен өтуін мүмкін емес ету. Камберленд герцогы өзінің негізгі күштерін Хамелинге орналастырды, ол Хастенбектен солтүстік-батысқа қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан, ал пруссиялық батальондарды Минденде гарнизондық күш ретінде қалдырды. Ол сонымен қатар Везер бойында шағын қарауылдарды орналастырды. Осы уақытта француздар 3 шілдеде Ұлыбританияның Еуропаға маңызды кіру порты болған Эмденді басып алу үшін солтүстікке жасақ жіберді. Кейін олар оңтүстікке тағы бір жасақ жіберді, ол 15 шілдеде Кассельді алды. 7 шілде түнінде француздың күшті авангарды Беверюнген қаласының жанында Везер өзенін кесіп өтті. Везер өзенін кесіп өту әдетте оңай болмаса да, жаз айларында су деңгейі Мюнден мен Хамельн арасында 80 см-ге дейін төмендейді, бұл жаяу әскер мен атты әскердің өтуіне мүмкіндік береді. Француз әскерлері солтүстікке қарай жылжып, Хекстерде көпір басын орнатты. Негізгі әскер 16 шілдеде Везерден өтіп, Камберленд герцогына өзінің әскерін Хамелиннің оңтүстігіне орналастырып, д'Эстрееге қарсы шайқасудан басқа амал қалдырмады. Пруссия батальондары Ұлы Фридрихтің Австрияға қарсы Колин шайқасында жеңілгеннен кейін қайта шақырылды.

The French, who were allied with Austria, Russia, Sweden and Saxony during the Seven Years' War, invaded Germany in April 1757 with two armies, altogether about 100,000 soldiers. The French hoped to draw the attention of the Kingdom of Prussia, which was allied with Britain and Hanover, away from the Bohemian theatre where Prussia and Austria fought several battles (Lobositz, Prague, Kolin). One of the two French armies under command of Prince de Soubise marched through central Germany. It joined the Imperial Army, or "Reichsarmee", commanded by Prinz von Hildburghausen. This coalition army later met a Prussian army at the Battle of Rossbach on 5 November 1757 with disaster. The other French army commanded by Marshal Louis Charles d'Estrées consisted of about 50,000 infantry, 10,000 cavalry and 68 cannons. The army advanced towards the Electorate of Hanover. Prussia was heavily involved with its enemies Austria, Russia and Sweden and therefore was not able to help on the western front. This task was given to the Hanoverian Army of Observation which had little support from Prussia, namely six Prussian battalions. The main part of the "Hanoverian Army of Observation" came from the Hanoverian Army (about 60%) and Hesse (about 25%), smaller additional forces from Brunswick and Prussia. The total strength of the Hanoverian Army of Observation consisted of about 30,000 infantry, 5,000 cavalry and 28 guns. The army was commanded by William Augustus the Duke of Cumberland who was a son of King George II of Great Britain. Hanover refused to defend the Rhine which is west of the Weser. This left the Prussians no choice but to abandon their fortress in Wesel and to give up the line of the Lippe in April. Cumberland's main objective was preventing the occupation of Hanover. He first concentrated his army at Bielefeld, and then after a brief stand in Brackwede, Cumberland decided to cross the Weser south of Minden. The main idea was to use the Weser as a natural defense line and to make it impossible for the French troops to cross the river. The Duke of Cumberland deployed his main forces at Hamelin which is a couple of kilometers to the northwest of Hastenbeck and left the Prussian battalions as garrison forces in Minden. He also deployed small patrols all along the Weser. Meanwhile, the French sent a detachment to the north to capture Emden, which was an important access point for Britain to Europe, on 3 July. Later they sent another detachment to the south, which took Kassel on 15 July. During the night of 7 July, a strong French advance guard crossed the river Weser close to the town Beverungen. While the river Weser normally cannot easily be forded, during the summer the water level drops down to a low of 80 cm (~3 feet) between Münden and Hameln, making it possible for infantry and cavalry to cross. The French advance troops then marched to the north and established a bridgehead at Höxter. The main army crossed the Weser on 16 July, leaving the Duke of Cumberland no choice but to deploy his troops south of Hamelin and to engage d'Estrées. The Prussian battalions were then recalled by Frederick the Great, after losing the Battle of Kolin against Austria.

Шайқас

Әскерлер 25 шілде күні таңертең Хастенбек ауылында соңғы кездесуге келді. Француз оң фланкінің қолбасшысы, генерал Франсуа де Шевертке, Воренберг ауылында Ганновер әскерімен шайқасуға бұйрық берілді, бірақ ол оларды ығыстыра алмады. Генерал герцог де Бролье басқаратын француз сол фланкі әлі де Хамельн маңындағы Везер өзенін кешіп жатқандықтан, д’Эстреес барлық әскері жиналғанға дейін шайқасты кейінге жылдыруға шешім қабылдады. Келесі күні Ганновер әскері Хамелинден Воренбергке дейін қорғаныс шебін ұстады. Олардың оң фланкі Хамель өзенімен және Хастенбах арнасымен бекітілді. Ганновер майданының ортасы Хастенбек қаласының солтүстігіне орналастырылды, ал артиллериялық батарея қаланың артындағы биік жерде орналасқан еді. Ганновердің сол фланкінде екі бекітілген батарея және олардың қаруларын қорғаған гренадерлік батальондар болды. Сол фланкі Обенсбургке тірелді. Камберленд бұл төбені жабдықталған әскерлер үшін өтілмес деп қате пікірге келді және оның басына үш егер компаниясын орналастырды, тиімді түрде Ганновердің сол фланкін әуеде қалдырды. Генерал Шевертке Пикардия, Ла-Марин, Наварра және Эуден келген төрт бригадамен Ганновер позициясын айналып өтуге бұйрық берілді. Сағат 9-да бұл күш үш батальондық колонналармен Обенсбургке қарай жылжыды және егерлерді (аңшылардан шыққан неміс жеңіл жаяу әскері) жылдам жеңіп алды. Герцог Камберленд өзінің позициясының артынан қауіп төндірілгенін көріп, резервтерін және қаруларды қорғаған гренадерлік батальондарын Обенсбургті қайтарып алуға бұйрық берді. Обенсбургке қарсы шабуылда осы гренадерлік батальондарды қолдану, француздың Ганновер орталығына жасаған негізгі шабуылдары кезінде олардың орталықта қолжетімді болмайтынын білдірді. Француздардың негізгі шабуылы генерал д’Арментьердің Воренбергке қарсы бес жаяу әскер бригадасымен және төрт драгун полкімен жасаған шабуылынан тұрды. Сонымен қатар, француз орталығы солтүстіктегі батареяға шабуыл жасады. Ганновердің үлкен батареясы француз шабуылдарының бірнешеуін кері қайтара алды, бірақ ақырында артиллерия басып алынды. Ганновер резерві жаяу әскері Обенсбургке жеткенде, олар бір сәтте жағдайды өзгерте алды, бірақ Герцог Камберленд әскерін кері шегіндіргендіктен, олар енді оқшауланған позицияны ұзақ уақыт сақтай алмады.

The armies finally met on the morning of 25 July at the village of Hastenbeck. The commander of the French right flank, general François de Chevert, was ordered to engage Hanoverian troops at the village of Voremberg, but failed to drive them out. As the French left under general Duc de Broglie was still crossing the Weser near Hameln, d'Estrées decided to postpone the battle until all his troops were up. The next day saw the Hanoverian army holding on a line from Hamelin to Voremberg. Their right flank was anchored on the Hamel river and Hastenbach creek. The center of the Hanoverian front was deployed north of the town of Hastenbeck, and an artillery battery was situated on high ground behind the town. The Hanoverian left consisted of two entrenched batteries, with grenadier battalions protecting the guns. The left flank was anchored on the Obensburg. Cumberland made the mistake of assuming the hill to be impassable to formed troops and deployed a meagre three Jäger companies on its summit, effectively leaving the Hanoverian left flank in the air. General Chevert was ordered to flank the Hanoverian position with four brigades of troops from Picardy, la Marine, Navarre, and Eu. At 9 AM, this force advanced toward the Obensburg in three battalion columns and quickly overwhelmed the Jäger (German light infantryderived from hunters). The Duke of Cumberland, seeing his position threatened from the rear, ordered his reserves and the grenadier battalions protecting the guns to recapture the Obensburg. The use of these grenadier battalions in the counterattack on the Obensburg meant that they were no longer available in the center when the main French attacks went in against the Hanoverian center. The French main attack consisted of general d'Armentieres's attack against Voremberg with five brigades of infantry plus four regiments of dismounted dragoons. At the same time, the French center assaulted the battery immediately north of it. The Hanoverian grand battery was able to repulse several of the French attacks, but eventually the guns were overrun. When the Hanoverian reserve infantry arrived on the Obensburg, they were able to turn the tide momentarily, but as the Duke of Cumberland had begun to withdraw his army, they were unable to maintain the now isolated position for long.

Нәтиже

Хастенбек шайқасы – тарихтағы ең қызықты шайқастардың бірі, себебі екі бас қолбасшы да шайқасты ұтылған деп ойлады және жаудан шегіне бастады. Нәтижесінде 18 қыркүйекте Клостерзевен келісімі жасалды және Ганновер оккупацияланды. Шайқас барысында Хастенбек дерлік толығымен қирады: тек шіркеу, пасторлық үй және шаруа қожалығы ғана зардап көрмеді.