1953-1975 жылдардағы Лаос Корольдігінің конституциялық монархиясы
Kingdom of Laos
Лаос Корольдігі (1953-1975): Тарих, конституциялық монархия, Патет Лао төңкерісі, тәуелсіздік және Лаос Халық Демократиялық Республикасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1953–1975 жылдардағы Оңтүстік-Шығыс Азиядағы конституциялық монархия – корольдікті басқарған үкімет.
1953–1975 constitutional monarchy in Southeast Asia
the government that controlled the kingdom
Лаос Корольдігі – Лаоста 1947 жылдан 1975 жылға дейінгі үкімет нысаны. Оңтүстік-Шығыс Азияда, Индоқытай түбегінің орталық бөлігінде орналасқан. Солтүстік-батысында Мьянма және Қытай, шығысында Солтүстік Вьетнам, оңтүстік-шығысында Камбоджа, батысында және оңтүстік-батысында Таиландпен шектеседі. Ел 1953 жылдың 9 қарашасында тәуелсіздік алғаннан бастап конституциялық монархия ретінде басқарылды. 1975 жылдың желтоқсанына дейін сақталды, содан кейін соңғы патшасы Сисаванг Ваттана Лаостағы азаматтық соғыс кезінде тақты Патет Лаоға тапсырды. Патет Лао монархияны жойып, Лаос Халықтық Демократиялық Республикасын құрды, ол Лаосты сол кезден бері басқарып келеді. 1947 жылы жаңа Конституциямен француз одағының құрамында және француз Индоқытайының қалған бөлігімен федерация құра отырып, өзін-өзі басқару құқығы берілді. 1953 жылғы Франко-Лаос келісімі Лаостың егеменді, тәуелсіз мемлекет ретінде құрылуын ресми бекітті, бірақ елді кім басқаратынын нақтыламады. Келесі жылдары билік үшін үш топ күресті: «Үш ханзада» деп аталатын ханзада Суванна Фума басқаратын бейтараптар, Чампасак ханзадасы басқаратын оңшыл партия және солшыл, Солтүстік Вьетнамның қолдауына ие Патет Лао, оны ханзада Суфанувонг және болашақ премьер-министр Кайсон Фомвихан басқарды. Лаос азаматтық соғысында Патет Лао жеңіске жетіп, 1975 жылы Лаос Халықтық Демократиялық Республикасын құрды.
The Kingdom of Laos was the form of government in Laos from 1947 to 1975. Located in Southeast Asia at the heart of the Indochinese Peninsula, it was bordered by Burma and China to the northwest, North Vietnam to the east, Cambodia to the southeast, and Thailand to the west and southwest. The country was governed as a constitutional monarchy beginning with its independence on 9 November 1953. It survived until December 1975, when its last king, Sisavang Vatthana, surrendered the throne to the Pathet Lao during the civil war in Laos, who abolished the monarchy in favour of a Marxist–Leninist state called the Lao People's Democratic Republic, which has controlled Laos ever since. Given self rule with the new Constitution in 1947 as part of the French Union and a federation with the rest of French Indochina, the 1953 Franco Lao Treaty finally established a sovereign, independent Laos, but did not stipulate who would rule the country. In the years that followed, three groups, led by the so called Three Princes, contended for power: the neutralists under Prince Souvanna Phouma, the right wing party under Prince Boun Oum of Champassak, and the left wing, North Vietnamese backed Pathet Lao under Prince Souphanouvong and future Prime Minister Kaysone Phomvihane. The Pathet Lao would eventually emerge victorious in the Laotian Civil War and establish the Lao People's Democratic Republic in 1975.
Солтүстік Вьетнамның Лаосқа басып кіруі және азаматтық соғыс
1960 жылы бірнеше көтерілістердің ортасында Лаостың Корольдік армиясы мен Кеңес Одағының қолдауымен коммунистік Патет Лао арасында қақтығыстар басталды. 1962 жылы князь Суванна Фума құрған Ұлттық бірліктің екінші Уақытша үкіметі табыссыз болды, және Лаостағы жағдай одан әрі нашарлай түсті, өйткені жанжал үлкен державалар арасындағы бәсекелестік ошағына айналды. Солтүстік Вьетнам Лаосқа басып кірген кезде Патет Лаоға Вьетнам Халық Армиясы (PAVN) және Вьетконг әскери қолдау көрсетті. Лаос, Солтүстік Вьетнамның Оңтүстік Вьетнамға қарсы соғысы үшін жабдықтау жолы ретінде пайдалану мақсатымен Лаостың бір бөлігін басып алғаннан кейін Вьетнам соғысына тартылды. Жауап ретінде АҚШ Солтүстік Вьетнам позицияларына қарсы бомбалау науқанын бастады, Лаостағы ресми және бейресми антикоммунистік күштерді, соның ішінде Хмонг генерал Ван Пао басқарған күштерді қолдады, сондай-ақ Вьетнам Республикасы армиясының Лаосқа жасаған шабуылдарын да қолдады. Орталық үкіметке көмек ретінде жабдықтар, оқу және қаржылай қолдау көрсетілді. 1968 жылы ПАВН Лаостың Корольдік армиясымен күресуге Патет Лаоға көмектесу үшін көп дивизиялық шабуылға шықты. Бұл шабуыл нәтижесінде армияның көп бөлігі таратылды, ал қақтығыс АҚШ және Таиландтың қолдауымен құрылған бейресми күштерге қалды. АҚШ Патет Лао және ПАВН күштеріне қарсы кең ауқымды әуе шабуылын жүргізді. 1964 және 1973 жылдар аралығында Лаосқа тәулігіне 24 сағат бойы, әр сегіз минут сайын орташа есеппен бір Б-52 бомбасы түсті. АҚШ бомбалаушылары осы кезеңде Лаосқа Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түскеннен де көп қару-жарақ тастады. 260 миллион бомбаның арасында, әсіресе Шианхуан провинциясындағы Жара жазығында, 80 миллионға жуығы жарылмады және бүгінгі күнге дейін адамдарды жарақаттап, өлтіруде. Лаос – жан басына шаққанда ең көп бомбаланған ел. Кастерлі бомбалардан ерекше зардап шеккендіктен, Лаос кастерлі оқ-дәрілерге тыйым салу және зардап шеккендерге көмек көрсету мақсатындағы конвенцияны белсенді түрде қолдады және 2010 жылдың қараша айында конвенцияға қатысушы мемлекеттердің бірінші отырысын өткізді. 1975 жылы Патет Лао, ПАВН және Кеңес Одағының қолдауымен Лао корольдік үкіметін құлатты, король Саванг Ваттананы 1975 жылдың 2 желтоқсанында тақтан басқаруға мәжбүр етті.
In 1960, amidst a series of rebellions, fighting broke out between the Royal Lao Army and the Soviet Union backed, communist Pathet Lao, a second Provisional Government of National Unity formed by Prince Souvanna Phouma in 1962 proved to be unsuccessful, and the situation steadily deteriorated thereafter as the conflict in Laos became a focus for superpower rivalry. During the North Vietnamese invasion of Laos, the Pathet Lao were backed militarily by the People's Army of Vietnam (PAVN) and Vietcong. Laos was also dragged into the Vietnam War after parts of Laos were invaded and occupied by North Vietnam for use as a supply route for its war against South Vietnam. In response, the United States initiated a bombing campaign against the North Vietnamese positions, supported regular and irregular anticommunist forces in Laos, including those led by Hmong General Vang Pao, and supported Army of the Republic of Vietnam incursions into Laos. It also provided supplies, training and funding for the central government. In 1968, the PAVN launched a multi division attack to help the Pathet Lao fight the Royal Lao Army. The attack resulted in the army largely demobilizing, leaving the conflict to irregular forces raised by the United States and Thailand. Massive aerial bombardment against Pathet Lao and PAVN forces was carried out by the United States. It has been reported that Laos was hit by an average of one B 52 bombload every eight minutes, 24 hours a day, between 1964 and 1973. US bombers dropped more ordnance on Laos in this period than was dropped during the whole of the Second World War. Of the 260 million bombs that rained down, particularly on Xiangkhouang Province on the Plain of Jars, some 80 million failed to explode and continue to injure and kill residents to this day. Laos is the most heavily bombed country, per capita, in the world. Because it was particularly heavily affected by cluster bombs during this war, Laos was a strong advocate of the Convention on Cluster Munitions to ban the weapons and assist victims and hosted the First Meeting of States Parties to the convention in November 2010. In 1975, the Pathet Lao, along with the PAVN and backed by the Soviet Union, overthrew the royalist Lao government, forcing King Savang Vatthana to abdicate on 2 December 1975.
Үкімет құлдырауы
1973 жылы ақпанда АҚШ пен Солтүстік Вьетнам арасындағы Париж бейбіт келісімінен кейін, соғыс тоқтатылды. 1974 жылы сәуірде тағы бір Уақытша Ұлттық Бірлік Үкіметі құрылды, оның премьер-министрі ретінде князь Суванна Фума тағайындалды. Алайда, сол кезде Патет Лао күштері елдің үлкен бөлігін бақылап алған болатын. 1975 жылы сәуірде Сайгон мен Пномпень коммунистік күштерге түскеннен кейін, Лаоста коалициялық үкімет құру мүмкіндігі жойылды. Екі елде де коммунистер жеңіске жеткен соң, олар Вьентьянға бет алды. 1975 жылы 2 желтоқсанда Вьентьян қаласында ханзада Вонг Саванг король Саванг Ваттананың тақтан бас тарту туралы хатын Патет Лаоға тапсырды. Лао Халықтық Демократиялық Республикасы құрылды, оның президенті ретінде принц Суфанувонг сайланды. Кейсон Фомвихань Лао Халықтық Революциялық Партиясының премьер-министрі және бас хатшысы қызметін атқарды.
A ceasefire was finally attained in February 1973, following the Paris Peace Accords between the United States and North Vietnam. In April 1974, another Provisional Government of National Unity was established, with Prince Souvanna Phouma as Prime Minister. However, by this time, Pathet Lao forces controlled large areas of the country, and following the fall of Saigon and Phnom Penh to communist forces in April 1975, removed any chances of a coalition government forming in Laos. Following the communist victories in both countries, they advanced on to Vientiane. On 2 December 1975 in Vientiane, Prince Vong Savang submitted the letter of abdication of King Savang Vatthana to the Pathet Lao. The Lao People's Democratic Republic was established with Prince Souphanouvong as President. Kaysone Phomvihane acted as Prime Minister and Secretary General of the Lao People's Revolutionary Party.
Салдары
30-40 мың азамат және бұрынғы үкімет мүшелері, соның ішінде патша отбасы Лаостың шалқар аймақтарындағы қайта тәрбиелеу лагерлеріне жіберілді. Патша, патшайым және тәжді ханзада барлығы да тұтқындықтан қайтыс болды.
About 30,000 to 40,000 citizens and members of the old government, including the royal family, were taken to re education camps in remote areas of Laos. The King, Queen and Crown Prince all died in captivity.