Кіріспе

Невада штатында (АҚШ) жыл сайын өткізілетін эксперименталды фестиваль – Burning Man – АҚШ-тың батысындағы шөлде жыл сайын өткізілетін, «қоғамдық бірлік, өнер, жеке өзін-өзі таныту және дербестік» принциптеріне негізделген бір апталық ірі шара. Фестиваль атауы оның кульминациялық рәсімінен шыққан: «Адам» деп аталатын үлкен ағаш мүсінін күйдіру, ол Еңбек күніне дейінгі соңғы түнде, сенбі кешкісінде өтеді. 1991 жылдан бері шара Невада штатының солтүстік-батысындағы Блэк-Рок қаласында өткізіліп келеді – Ренодан солтүстік-шығысқа қарай 161 шақырым (100 миль) қашықтықтағы Блэк-Рок шөлінде құрылған уақытша қала. Burning Man-нің негізін қалаушы Ларри Харвидің 2004 жылғы сөзіне сәйкес, шара он принцип бойынша басшылыққа алады: радикалды қабылдау, сыйлық беру, коммерциясыздандыру, радикалды дербестік, радикалды жеке өзін-өзі таныту, қоғамдық еңбек, азаматтық жауапкершілік, із қалдырмау, қатысу және дереулік. Burning Man фестивалінде бас орындаушылар немесе белгіленген артистер жоқ. Оның орнына қатысушылар барлық өнер туындыларын, іс-шараларды және оқиғаларды өздері жобалап, жасайды. Өнер туындыларына эксперименталды және интерактивті мүсіндер, ғимараттар, қойылымдар, арт-мобильдер және басқа да медиа түрлері кіреді. Бұл туындылар Burning Man жобасы жыл сайын таңдайтын тақырыптан шабыт алады. Шара «контрмәдени мереке» деп аталады және ұйымдастырушылар оны «шөлде тойлауға мүмкіндік» деп сипаттайды. Алайда, 2019 жылы NPR Burning Man туралы былай деді: «Бұрын богемиялықтар мен еркін рухты адамдардың құпия жиыны деп есептелген Burning Man қазір әлеуметтік желілерде танымал тұлғалар, жұлдыздар және Кремний алқабының элитасы үшін бағытқа айналды». Burning Man 1986 жылдың 22 маусымында Сан-Францискодағы Бейкер-Бичте Ларри Харви мен Джерри Джеймс, алғашқы «Адам» мүсінінің авторлары ұйымдастырған шағын шара ретінде басталды. Содан бері фестиваль жыл сайын, Еңбек күніне дейінгі тоғыз күн бойы өткізіліп келеді. Шараның тарихында қатысушылар саны артып келеді. 2019 жылы 78 850 адам қатысты. Burning Man шарасын Burning Man жобасы ұйымдастырады – коммерциялық емес ұйым, ол 2013 жылы Black Rock City LLC, коммерциялық жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің орнына келді. Black Rock City LLC 1999 жылы шара ұйымдастырушыларын өкілдік ету үшін құрылды және қазір коммерциялық емес ұйымның еншілес компаниясы болып саналады. Burning Man жобасы АҚШ және халықаралық деңгейде Burning Man принциптеріне негізделген көптеген кішігірім аймақтық шараларды қолдайды.

1980 жылдар

"Жарлы адам" жазғы күн тоғысында от жағу рәсімі ретінде басталды. Мүсінші Мэри Граубергер, Ларри Харвидің қатыны Джанет Лордың досы, 1986 жылға дейін Бейкер Бичінде бірнеше жыл бойы күн тоғысының отын жағу жиындарын өткізді, олардың кейбіреулеріне Харви де қатысты. Граубергер оны ұйымдастыруды тоқтатқанда, Харви оның рұқсатымен "жалынды мұра етіп алды" және онымен бірге жалғастырды. Ол 2 метрлік ағаш адам мен кішкентай ағаш итті өртеп жіберді. Харви кейіннен осы бейнелерді өртеу туралы шабытын "радикалды өзін-өзі танытудың" спонтандық әрекеті деп сипаттады. 1987 жылы адамның биіктігі 5 метрге жетті, ал 1988 жылы ол 9 метрге дейін өсті.

1990 жылдан 1996 жылға дейін

1990 жылы Кевин Эванс пен Джон Лоу Невада штатының Рино қаласынан солтүстікке қарай орналасқан, Black Rock Desert деп аталатын шалғай және көпшілікке беймәлім алапта бөлек шара жоспарлады. Эванс оны дадаисттік уақытша автономды аймақ ретінде көздеді, онда мүсіндер өртелетін және ситуационисттік өнер көрсетілетін еді. Ол Джон Лоудан, құрғақ көлде тәжірибелі және Какофония қоғамының негізін қалаушысы болған, шараның орталық ұйымдастыру функцияларын жүктеуін сұрады. Какофония қоғамының жаңалықтарында бұл «Аймақтық саяхат №4, Black Rock-тағы жаман күн» (осы атпен 1955 жылы түсірілген фильмнен шабыттандырылған) деп жарияланды. Ал Бейкер жағалауындағы күн тоғысының өртуі рұқсат болмағандықтан парк полициясымен тоқтатылды. Шара ұйымдастырушылары «Адамды» өртеп жібермей, қайта құруға келісіп, оны салынған бос алаңға қайтарып жіберді. Біраз уақыттан кейін «Адамның» аяқтары мен денесі тізбекпен кесіліп, орын күтпеген жерден тұрақ ретінде жалға берілгенде бөлшектері алынып тасталды. «Адамды» Харвидің көп жылдар бойы бірге тұрған үйлесі Дэн Миллер бастауымен қайта құрды, оны «Аймақтық саяхат №4»-ке апаруға уақыт жетті. Тағы бір белсенді какофонист Майкл Микель, құрғақ көлдің ортасымен таныс емес қатысушылардың терең құрғақ көлде жоғалып кетпеуіне және сусыздану мен өлімге ұшырамауына көмектесетін білімді адамдардың көмегіне ие болатынын түсінді. Ол «Қауіпті сақшы» деген атты алып, оларға көмектесу үшін «Қара жартастың күзетшілерін» құрды. Осылайша, Black Rock City Лоу мен Микель ұйымдастырған серіктестік ретінде, Эванс пен Граубергердің идеялары, сондай-ақ Харви мен Джеймстің символды «Адамы» негізінде құрылды. Белгі жасау және жарық мүсіндеріндегі тәжірибесіне сүйене отырып, Лоу 1991 жылдан бастап «Адамға» арналған арнайы неондық түтіктер дайындады, осылайша ол жоспарланған жолдар пайда болғанға дейін түнде бағыт беруге көмектесетін маяқ ретінде көрінетін еді. Алғашқы жылдары қауымдастық тек ауыз сөз арқылы өсті, барлығы қатысушылар деп есептелді (әдетте олар күтілуі мүмкін болғанда шақырылмаған), олардың какофониялық ситуационисттік атмосфераға қосқан үлесіне қарай. Ақы төленетін немесе жоспарланған орындаушылар немесе суретшілер болған жоқ, өнер мен өмірдің, өнер кеңістігі мен тұру кеңістігінің аражігін ажырату болған жоқ, «басқа біреудің тікелей тәжірибесіне кедергі келтірме» және «орталық лагерде қару жоқ» ережесінен басқа ереже болған жоқ. 1991 жылы бұл шараға алғаш рет Жерді басқару бюросы (BLM) заңды рұқсат берді. Осы жылы өнер үлгісі және от бишісі (кейін «Жарлы Адамның» алғашқы көркемдік директоры) Кримсон Роуз та шараға қатысты. 1992 жылы Уильям Бинзен ойлап тапқан және режиссерлік еткен, ал Джуди Уэстпен бірлесіп (1993 және 1994 жылдары) өндіріс жасаған «Desert Siteworks» деп аталатын кішкентай, қарқынды, жақын жердегі шара дүниеге келді. Бірінші жылы шамамен 20 қатысушы, ал екінші және үшінші жылы шамамен 100 қатысушы болды. Жыл сайынғы, бірнеше аптаға созылатын шара жазғы күн тоғысы кезінде шөлді қоршаған әртүрлі құнарлы ыстық бұлақтарда өткізілетін. Қатысушылар өнер туындыларын жасап, өздігінен өнер көрсетті. «Жарлы Адамның» кейбір негізгі ұйымдастырушылары да «Desert Siteworks» құрамына кірді (Лоу, Микель), ал Бинзен Харвидің досы болды. Осылайша, екі шара идеялар мен қатысушылардың өзара алмасуына әкелді. «Desert Siteworks» жобасы үш жыл бойы (1992–1994) жүргізілді. 1996 жылы «Жарлы Адам» атауын иеленуге ресми серіктестік құрылған алғашқы жыл болды және бұл шараның қоршауында қоршалмаған күйде Black Rock Desert ортасында өткізілген соңғы жыл болды. 1996 жылы шара жұртшылыққа ашылғанға дейін Майкл Фьюри есімді жұмысшы Герлах, Невада қаласынан Black Rock Desert-тегі «Жарлы Адам» лагеріне бара жатқанда мотоцикл апатынан қаза тапты. Харви қақпалар әлі ашылмағандықтан, өлім «Жарлы Адам» ошағында болмағанын мәлімдеді. Тағы бір жұбай «рейв лагеріне» бара жатқанда сурет машинасымен шатырларының үстінен өтіп кетті, ол сол кезде негізгі лагерден алыс еді. 1996 жылғы шарадан кейін Лоу «Жарлы Адамнан» үзіліп, шара жалғасуы керек емес екенін ашық айтты.

1997 жылдан 2013 жылға дейін

1997 жыл оқиға үшін тағы бір маңызды кезең болды. 1997 жылы Black Rock-қа рұқсат берілмегендіктен, оны басқа жерге көшіруге тура келді. Жер бетіндегі жылдамдық сынағын жүргізетін команданың келіспейтін рұқсаты болды. Black Rock шөлінің батысында орналасқан, оған жақын Хуалапай құрғақ көл алабы Флай Ранчосы баламалы орын ретінде таңдалды. Бұл "Burning Man" іс-шарасын Першинг округінің/федералды BLM жерінен Уошо округінің қарауына көшірді, соның салдарынан рұқсаттарға қатысты ұзақ тізім пайда болды. Жаңа талаптарға сәйкес келу және жауапкершіліктің артуын басқару үшін ұйымдастырушылар "Biz Babe" Дана Харрисонның көмегімен Black Rock City LLC құрды. Уилл Роджер Петерсон мен Флинн Мауте "қаланың" желілік жоспарын құру үшін Қоғамдық жұмыстар департаментін (DPW) құрды, бұл талапқа сәйкес, авариялық көліктерді архитектор Род Гарретт жасаған "адреске" бағыттауға болатын еді. Гарретт 2011 жылы 76 жасында қайтыс болғанға дейін қаланың дизайнері болып қызмет етті. Ол сондай-ақ 2001 жылдан 2012 жылға дейін барлық "Адам" тұғырларының, орталық лагерь кафесінің және бірінші лагерьтің дизайнын жасады. 1998 жылы Black Rock шөліне қайта оралды, бірақ терең алапқа емес, уақытша периметрлік қоршаумен бірге. Сол кезде бастап, іс-шара сол жерде өтіп келеді. Black Rock City халқының өсуімен бірге BLM тарапынан қосымша шектеулер енгізілді, адамдарды іс-шараға қабылдау тәсілі өзгерді, атап айтқанда, барлық келушілерге онлайн билет сату жарияланды, сондай-ақ оның өміршеңдігіне қатысты қосымша ережелер қабылданды. Іс-шараның кейінгі кезеңдеріне қатысты сыншылар осы ережелер бастапқы бостандық пен қағидаларға нұқсан келтіріп, тәжірибе көлемін қабылдауға болмайтын деңгейге дейін азайтады деп санайды, ал көптеген жаңа қатысушылар белсенділіктің артуы өзгерістерді толықтырады деп есептейді: "Мутант көліктер" және қызметтік көліктерден басқа, көлік құралдарын жүргізуге тыйым салу. "Мутант көліктер" үшін қауіпсіздік стандарттары. От-шашуға тыйым салу. Жануарларды әкелуге тыйым салу. Қатысушыларға тағы бір маңызды шектеу – бұл іс-шараны қоршап тұрған және Black Rock құрғақ көлінің оңтүстік жағындағы іс-шара пайдаланатын жердің бесбұрышын анықтайтын 9,2 миль (14,8 км) ұзындықтағы уақытша пластикалық қоршау. Бұл 4 фут (1,2 метр) биіктігіндегі кедергі бастапқыда кемпингтерден желмен әкелінетін қоқысты ұстау үшін қолданылғандықтан "қоқыс қоршауы" деп аталады. 2002 жылдан бері осы қоршаудың сыртындағы аумаққа "Burning Man" қатысушыларының кіруіне рұқсат жоқ. 2005 жылғы іс-шара кезінде жарақат алған бір келуші Black Rock City LLC компаниясын Сан-Франциско округінің Жоғарғы сотында сәтсіз сотқа берді. 30 маусым 2009 жылы Калифорния апелляциялық сотының бірінші округі Black Rock City LLC пайдасына төменгі соттың шешімін қолдады, себебі адамдар "Адамды" жаққаннан кейін оған қасақана бару қаупін өз мойнына алады.

2013 жылдан 2019 жылға дейін

2013 жылдың желтоқсанында Black Rock City LLC компаниясы Burning Man Project деп аталатын жаңа коммерциялық емес ұйымның еншілес компаниясы болды, бірақ бұл құрылтайшылар арасында даулы қадам болды. 2017 жылдың 3 қыркүйегінде 41 жастағы Аарон Джоэл Митчелл еріктілер мен өрт сөндірушілердің қауіпсіздік шеңберінен өтіп, өзін Адам отына тастады. Митчелл келесі күні жүрек тоқтауынан, дене шогынан және денесінің 98 пайызы үшінші дәрежелі күйіктен көз жұмды. Оның өлімі өзіне-өзі қол жұмсау деп танылды.

2020 жылдан 2021 жылға дейін

2020 жылдың 10 сәуірінде Burning Man жобасы COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020 жылғы Burning Man іс-шарасының тоқтатылғанын жариялады, бұл Burning Man-нің құрылғаннан бергі тарихында алғаш рет өтпеген жылы болды. Олар билеттердің қайтарылмайтыны айтылған болатын, бірақ оған қарамастан билеттерді қайтаруды ұсынды. 2020 жылдың 7 қыркүйегінде Сан-Франциско қаласының Оушен Бичінде шамамен 1000 Burner тойлады. Сан-Франциско қаласының әкімі Лондон Брид оқиға туралы Twitter-де былай деп жазды: "Бұл ойсыздық пен өзімшілдік. Сіздер мерекелемей, адамдардың өмірін және біздің жетістіктерімізді қауіпке тігесіздер. Вирустың таралуынан ешкім де қорғалмайды". Black Rock шөлінде де бірнеше мың адам бейресми шараға келді, ал кейбіреулер оны "ескі күндерге" оралу деп сипаттады. 2021 жылғы іс-шара COVID-19 пандемиясының жалғасуына байланысты 2021 жылдың 27 сәуірінде тоқтатылды. Вакцинация бойынша үлкен қадамдар жасалғанмен, ұйымдастырушылар "бізде бар уақытта шешілуі тиіс белгісіздіктерді шешу мүмкін емес" деді. 2021 жылдың 14 мамырында Burning Man жобасы 2021 жылдың 22 тамызы мен 7 қыркүйегі аралығында өтетін онлайн іс-шараларға билеттерді веб-сайтында жариялады. Бейресми шара 2020 жылғыдан гөрі үлкен болды, оған шамамен 20 000 адам қатысты. Оны Black Rock Plan B және Rogue Burn сияқты түрлі топтар шала үйлестірді. Жерді басқару бюросы шектеулер енгізді, оның ішінде көлеңке беруге арналған құрылымдардан басқа ешқандай құрылысқа және лагерь оттарынан басқа өртке рұқсат берілмеді. Адам бейнесін күйдірудің орнына, оның контурын көрсететін үлкен жарықдиодты (LED) дрон шоу ұйымдастырылды.

2023 жыл

2023 жылы Жанып жатқан адам фестивалінде Еңбек күні демалысында жаңбыр жауып, одан кейін су тасқыны болды. Осыған байланысты, фестиваль аумағында көлік қозғалысы тоқтатылды. Ұйымдастырушылар бірнеше ұялы байланыс қызметтерін ұйымдастырып, 2023 жылғы су басқан жағажайда тірі қалу жөніндегі нұсқаулықпен бөлісті: "Жағажай кепкенше көлік жүргізуге тыйым салынады, шұғыл қызметтерден басқа. Қатысушылар азық-түлік, су және отынды үнемдеуге, сондай-ақ жылы және қауіпсіз жерде паналауға шақырылады" делінді. Сондай-ақ, қатысушыларға Burning Man Information Radio (BMIR) 94.5 FM және Gate Information Radio Station (GARS) 95.1 радиостанциялары туралы хабарланды. Су тасқыны салдарынан бір адам қаза тауып, мыңдаған адамдар қамалып қалды.

Халық саны

Халықты есептеу – жыл сайынғы іс-шара үшін BLM-нің Burning Man Project, бұрынғы Black Rock City, LLC (BRC) жобасына берген Арнайы демалыс рұқсатының (SRP) шарты. Бастапқыда алымдарды есептеу үшін пайдаланылған, қазір іс-шараның SRP-де көрсетілгендей рұқсат етілген ең көп халықтан аспауын қамтамасыз ету үшін қолданылады. Іс-шараға келген барлық адамдар халық санағына енгізілмейді. Мемлекеттік қызметкерлер мен мемлекеттік келісімшарт берушілер есептен шығарылады, бірақ бұл уақыт өте келе өзгерді. Халықты есептеу бастапқыда BLM-ге төленетін алымдарды есептеу үшін қолданылған. Бірақ көп ұзамай BLM іс-шараға қатысуға рұқсат етілген адамдардың санын шектеуді қарастыра бастады. Бұл 1998 жылы BLM күрделі пайдалану формуласын ұсынғанда дау туды, ол іс-шараның көлемін алдыңғы жылғыдан асырмауға тиіс еді. 2006 жылдан бастап SRP BRC-ге «билет сатуды іс-шараның ең көп саны алдыңғы жылы тіркелген ең жоғары көрсеткіштен 6%-дан артық өспеуі үшін басқаруды» талап етті. Алымдар Блэк Рок Ситидегі адамдардың күнделікті санын түскі уақытта есептеу арқылы анықталды. Бұл BRC қызметкерлері үшін ақы төлеуден босатылған алғашқы жыл болды. 2011 жылы ақы төлеу жүйесі түзетілген табысқа негізделді және енді күнделікті халық санағымен байланысты емес. 2012 жылғы SRP халық санағына кімдерді қосу керектігін нақтылады. Сол жылғы Экологиялық бағалауда (ЭА) «қатысушы» термині анықталды, ол «іс-шараның барлық қатысушыларын, соның ішінде ақы төленген қатысушылар мен еріктілерді» қамтиды. Халық санағына мемлекеттік қызметкерлер, Гумбольдт ауруханасының шұғыл жәрдем қызметкерлері, сатушылар мен мердігерлер кірмейді. Ең көп рұқсат етілген халық саны енді «қатысушыларға» қатысты. 2014 жылы еріктілер халық санағынан нақты босатылды және халық санының лимиті «ақы төленген қатысушыларға» қатыстыру үшін одан әрі жақсартылды. 2019 жылы «халық» анықтамасы тағы өзгерді, бұл жолы BRC қызметкерлері мен еріктілері енді бірлесіп «қатысушылар» деп аталды. Бұл 2019-2028 жылдарға арналған SRP өтінімдері үшін жаңа Экологиялық әсерді бағалау қажеттілігімен сәйкес келді, ол осы анықтамадағы өзгерісті енгізді. Burning Man Project сол жылы 78 850 адамды есепке алды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 8600 адамға көп, және «барлығы» ең көп халық санағына енгізілді. Бұл шамамен Burning Man Project-тің 2019 жылғы 990 нысанындағы мәлімдемесімен сәйкес келеді, онда 986 адам жұмыс істейді және 10 000 ерікті бар екені көрсетілген. 2022 жылы іс-шараның барлық кезеңіндегі қатысушылардың жалпы санына қосымша шектеу қойылды. «2022 жылғы іс-шараға қатысуға рұқсат етілген ең көп халық саны – 87 000 қатысушы». Кез келген уақытта пляждағы қатысушылардың ең көп саны 2019 жылғы 80 000 адам деңгейінде қалды.

Түбегейлі қосу

Кез келген адам "Жарлы адам" құрамына кіре алады. Біз бейтаныс адамды құрметпен қарсы аламыз және қабылдаймыз. Біздің қауымдастығымызға қатысу үшін ешқандай алғышарттар жоқ. Бұл жалпы ұйымдастыру мақсатында жазылған, яғни "Жарлы адам" мәдениетіне кез келген адам қош келді. "Жарлы адамға" қатысу үшін қажетті шарттар.

Ұрпақ беру

"Burning Man сыйлық беруге арналған. Сыйлықтың құндылығы шартсыз. Сыйлық беруде қайтарым күту немесе тең құнды нәрсеге айырбастау көзделмейді." Ақшаның орнына, қатысушылар сыйлықтарға негізделген экономикаға, яғни "поталак" сияқты жүйеге сүйенуге шақырылады. Іс-шараның басында, қатысушылар бір-бірімен "көмектер" алмасатын жер асты бартер экономикасы да болған. Бұл бастапқыда Burning Man ұйымы тарапынан қолдағанмен, қазір көбінесе одан бас тартылады. Оның орнына, қатысушылар бір-біріне шартсыз сыйлық беруге ынталандырылады.

Коммерциялық емес ету

Біздің қауым сыйлық беру рухын сақтап қалу үшін коммерциялық демеушілік, сауда-саттық, жарнамасыз әлеуметтік орта құруға тырысады. Біз өз мәдениетімізді осындай қанаушылықтан қорғауға дайынбыз. Біз тұтынушылықты қатысушылық тәжірибемен алмастыруға қарсымыз. Өрт сөндірушілер арасында ақшалай операцияларға рұқсат етілмейді. Ақшаны тек бірнеше таңдалған қайырымдылық, отын және санитарлық қызметтерді ұсынатын сатушыларға төлеуге болады: Іс-шара ұйымдастырушылары басқаратын Center Camp Café-де сатылатын кофе, шай, лимонад сияқты сусындар. 2022 жылы шығын, қажеттіліктің азаюы, қоршаған ортаға тигізетін әсері және коммерциялық емес сипатын ескере отырып, сусындар сату тоқтатылды. Мұз сатудан түскен пайда жергілікті Герлах империясының мектептеріне жұмсалады. Неваданың Герлах және Империя қалаларына бағытталған, іс-шараға қатыспайтын мердігер – Green Tortoise компаниясы басқаратын шаттл автобусына билеттер. Іс-шарадан шығып, қайта кіруге мүмкіндік беретін кіру-шығу билетін қақпадан шығар кезде сатып алуға болады. Әуежайды пайдалану үшін алғашқы кірген кезде төленетін жарна. Үшінші тарап мердігерлері сататын дизель және биодизель отыны. КВ (автокөліктердегі) қалдықтарын құю және кемпингтегі ағыс суды жою қызметтері. Ресми мердігермен келісіп орнатылатын жеке портативтік дәретханалар және оларға қызмет көрсету.

Өзгелерге толықтай сену

"Burning Man" жеке адамды өзінің ішкі мүмкіндіктерін ашуға, дамытуға және оларға сене білуге ынталандырады. Іс-шараның қиын жағдайы мен елсіз орналасқан жері қатысушылардың өмір сүру үшін өздері жауапкершілік тартуын қажет етеді. Шешікті серіктестік (ЖШС) көптеген сауда амалдарына тыйым салғандықтан, қатысушылар барлық қажетті заттарын алып келуге дайын болуы керек, "Декоммодификация" бөлімінде көрсетілгендерден басқа. Қала бойынша қоғамдық, көшіруге арналған дәретханалар да бар; олардың кейбіреулері, көркем автомобильдер сияқты, еріктілердің шығармашылық ойларымен әсемделіп жасалған.

Өзін-өзі білдірудің радикалды түрі

Радикалды өзін-өзі көрсету жеке тұлғаның ерекше қабілеттерінен туындайды. Оның мазмұнын жеке тұлға немесе өзара жұмыс істейтін топтан басқа ешкім анықтай алмайды. Ол басқаларға сый ретінде ұсынылады. Осы рухта, сый беруші алушының құқықтары мен бостандықтарын құрметтеуі тиіс. "Burning Man" қатысушылары әртүрлі өнер түрлері мен жобалар арқылы өзін-өзі әртүрлі тәсілдермен білдіруге ынталандырылады. Шарада киім кию міндетті емес, және көпшілік орындарда жалаңаш болу жиі кездеседі, бірақ бәрі де осылай істемейді.

Қоғамдық күш

Біздің қоғамда шығармашылық ынтымақтастық пен бірлескен жұмысқа баға беріледі. Біз мұндай өзара әрекеттесуді қолдайтын әлеуметтік желілерді, қоғамдық кеңістіктерді, өнер туындыларын және байланыс құралдарын жасауға, насихаттауға және қорғауға ұмтыламыз. Қатысушылар бір-бірімен жұмыс істеуге және көмектесуге ынталандырылады.

Азаматтық жауапкершілік

Біз азаматтық қоғамды құрметтейміз. Іс-шараларды ұйымдастыратын қоғамдық мүшелер халықтың қауіпсіздігіне жауапкершілікпен қарауы және қатысушыларға азаматтық міндеттерін түсіндіруге ұмтылуы керек. Сондай-ақ, олар іс-шараларды жергілікті, штаттық және федералдық заңдарға сәйкес өткізуге жауапты.

Ешбір із қалдырмаңыз

Біздің қоғам қоршаған ортаны құрметтейді. Біз қайда жиналсақ, сонда біздің қызметіміздің ешқандай із қалдырмауға міндеттенеміз. Біз өздерімізден кейін тазалап, мүмкіндігінше осы жерлерді тапқаннан гөрі жақсырақ қалдыруға тырысамыз.

Қатысу

Біздің қоғам радикалды түрде қатысу этикасын ұстанады. Біз трансформациялық өзгерістер, жеке адамда болсын, қоғамда болсын, тек терең жеке қатысу арқылы ғана мүмкін болатынына сенеміз. Іс-қимыл арқылы біз өмірге жетеміз. Барлық адам жұмыс істеуге шақырылады. Әркім ойын-сауыққа шақырылған. Жүректі ашатын іс-әрекеттер арқылы біз әлемді нақты етеміз. Адамдар көрермен болудың орнына, қатысуға ынталандырылады.

Тездетушілік

Тәжірибе біздің мәдениетте құндылықты бағалаудың ең маңызды өлшемі болып табылады. Біз өзіміздің ішкі жан-дүниемізді тануға, айналамыздағы адамдардың нақтылығын сезінуге, қоғамға қатысуға және адам күшінен артық табиғатпен байланыс орнатуға кедергі келтіретін тосқауылдарды жолуға ұмтыламыз. Ешқандай идея осы тәжірибенің орнын баса алмайды.

Өнер

Burning Man-нің ерекшелігі – жасаушы мәдениеті, технология және табиғаттың қиылысынан туған, кең ауқымды интерактивті инсталляциялар. Көптеген туындылар көтерілу, тигізу, технологиялық интерфейстер немесе қозғалыс арқылы қатысуға шақырады. Түнде көптеген өнер туындылары от немесе LED шамдарымен жарықтандырылады. Burning Man-де өнер арқылы шығармашылық өркендеуге көптеген мүмкіндіктер бар. Музыка, перформанс өнері және партизандық театр лагерьтерде және қаланың дамыған аймақтарында жиі ұсынылатын өнер түрлері. Өнер туындылары қала көшелерінен тыс, ашық плаяда орналастырылады. Жыл сайын Блэк-Рок-Ситиге жүздеген өнер туындылары, кішкентайдан алып үлкенге дейін әкелінеді. Плаядағы өнерге Burning Man жобасының «Артерия» деп аталатын бөлімі көмектеседі, ол суретшілерге өз туындыларын шөлге орналастыруға, соқтығыстарды болдырмау үшін жарықтандыруды қамтамасыз етуге, құрғақ көл төсегінің бүтіндігін сақтау үшін өртеу платформасын жасауға және өрт қауіпсіздігі талаптарының орындалуын қадағалауға көмектеседі. Суретшілерге гранттар кураторлық және бақылау жүйесі арқылы қолжетімді, өтінімдерді қабылдау мерзімі жыл басында белгіленеді. Гранттар суретшілерге өз қаражатынан асып түсетін жұмыстар жасауға көмектесуге арналған, әдетте туындыны жасаумен байланысты шығындардың бір бөлігін ғана жабады және суретшінің қоғамдық ресурстарын пайдалануды талап етеді. Барлық гранттарға бөлінетін қаржының жалпы сомасы тапсырылған өтінімдердің саны мен сапасына байланысты (әдетте 100-ден астам) өзгереді, бірақ билет сатудан түскен табыстың бірнеше пайызын құрайды (соңғы жылдары шамамен 500 000 доллар). 2006 жылы 29 жоба қаржыландырылды. Өнер департаменті гранттарға ие болуға болатын өнер туындыларының сипатына қатысты бірқатар стандарттарды белгілейді, бірақ тақырыпқа және интерактивтілікке сәйкестік маңызды шарттар болып табылады. Бұл қаржы көркемдік қауымдастықтарды, әсіресе Калифорния штатының Сан-Франциско шығанағы аймағында, дәстүрлі түрде шараға қатысушылардың көп бөлігін қамтамасыз еткен аймақта дамытуға ықпал етті. Шараның және грант бағдарламасының географиялық аумағын кеңейту үшін белсенді және табысты жұмыстар жүргізілуде.

Көрермен жоқ: Адамды өртеу өнері

2018 жылы Вашингтондағы Смитсоний американдық өнер мұражайының Ренвик галереясы «Жарлы адам» фестивалінен әкелген туындыларды ел астанасына ұсынды. Көрме Ренвик галереясының барлық ғимаратын және оны қоршаған аудандарды қамтыды. Көрмеде бөлме көлеміндегі инсталляциялар, костюмдер мен әшекейлер көрсетілді, ал Невада өнер мұражайынан алынған фотосуреттер мен архивтік материалдар «Жарлы адам» фестивалінің қалыптасуы мен богемдік тамырларын баяндады. Көлік құралының дизайны «Мутант көлік критерийлеріне» сай келсе, ол іс-шараға соңғы физикалық тексеруден өтуге және лицензия алуға шақырылады. Барлық жобалар мен ұсыныстар қабылданбайды. Іс-шара ұйымдастырушылары мен Көлік басқармасы жыл сайынғы MV талаптарын жоғары деңгейде ұстап, мутант көліктерінің санын шектейді. Бұл АҚШ Жерді басқару бюросының федералды жерде іс-шара өткізуге рұқсат берудегі шектеулеріне және жаяу жүргіншілерге ыңғайлы ортаны сақтауды қалайтын қатысушыларға жауап ретінде жасалған. Аз өзгертілген немесе қатысушыларды тасымалдау функциясын орындайтын көліктерге мүдде танытылмайды және шақырылмайды. Көлік қозғалысы департаменті ұсынған мутант көлікке қатысты өтінішті мақұлдау үшін «негізгі көлікті тани аласыз ба?» деген критерий қолданылады. Мысалы, егер 1967 жылғы VW фургоны жылтыр заттармен, қуыршақтардың бас-кейпімен және ескі асүй құралдарымен жабылған болса да, оны VW фургоны ретінде тану мүмкін болса, Көлік басқармасы оны «әсемделген автомобиль» деп есептейді, бірақ ол мутант көлік критерийлеріне жеткілікті өзгеріс енгізбеген болады. 2010 жылғы іс-шараға 600-ден астам мутант көлігі қатысты.

Велосипедтер

Көлдің құрғақ бетінде велосипедтер мен үш дөңгелекті велосипедтер танымал. Құрғақ лайда жүру үшін тау велосипедтері жол велосипедтерінен әдетте артықшылыққа ие, себебі лай әдетте қатты болғанымен, қозғалыс салдарынан жұмсарады. Көптеген қатысушылар велосипедтерін ерекшелеу үшін безендіреді. Велосипедтердегі жарық түнгі қауіпсіздік үшін маңызды болғандықтан, көптеген қатысушылар оны безендірулеріне енгізеді, электр қуатымен қосылғанда неоникалық эффект беретін жұқа, иілгіш түтік – электролюминесцентті сымды (әлде "el wire" деп те аталады) велосипед рамасында күрделі суреттер жасау үшін пайдаланады. "Жарлы адам" фестивалінің әр түні мыңдаған адамдар велосипедтерімен, арт-автомобильдерімен, жарықтандырылған мүсіндермен және сахналармен бірегей көрініс құрайды.

Электрондық музыка

1992 жылы Сан-Франциско аймағының рейв мәдениетінің ықпалымен электрондық музыкаға бағытталған лагерьлер пайда бола бастады. Тербо Тед Burning Man тарихындағы алғашқы ди-джей ретінде танылды, ол винилдік пластинкадан ойнатылған Жан Мишель Жар әнімен ашылды. Ди-джейлер әдетте "Техно гетто" деп аталған Плайяның шетіндегі аймақты иеленді. Кейінгі жылдары негізгі лагердің белгілі бір бөлімдері "дыбыс лагерлері" деп белгіленді, олардың дыбыс деңгейі мен динамиктердің орналасуы Black Rock City орталығынан алысқа бағытталды. Ережелерді айналып өту үшін, тікелей ди-джейлер мен үлкен дыбыс жүйелері бар мутант көліктер де пайда бола бастады. Opulent Temple және Robot Heart сияқты бірнеше ірі электрондық музыка лагерлері Burning Man-де үнемі қайта оралатындығымен белгілі болды. Әртүрлі дәуірлер мен жанрларды ұсынатын ірі продюсерлер мен ди-джейлер Burning Man-де өнер көрсетті, бірақ декоммерцияландыру және бірдендік рухына орай ди-джейлік шаралар немесе "құрамы" жарияланбауға шақырылады. Соңғы жылдары қатысушылар арасында "мейнстримдік" электрондық би музыкасының өкілдерінің саны артып келе жатқанына қатысты алаңдаушылықтар туды. 2015 жылы ұйымдастырушылар "Deep Playa Music Zone" (немесе DMZ) деп аталатын жаңа аймақ құрды, ол тікелей ди-джейлермен өнер көрсететін арт-көліктер үшін жаңа аламат ретінде қызмет етеді.

Блэк Рок Сити

Black Rock City, көбінесе BRC деп қысқартылатын, Burning Man қатысушылары құратын уақытша қала. Қаланың көбінесе жоспарлауы мен жалпы инфрақұрылымын Қоғамдық жұмыстар департаментінің (DPW) еріктілері салады, олар шарадан бірнеше апта бұрын және кейін Black Rock City-де тұрады. Тақырыптық лагерьлер, ауылдар, өнер орнатылымдары және жеке кемпингтер сияқты қаланың қалған бөлігінің барлығы қатысушылармен жасалады.

Қалалық жоспарлау

Қаланың дамыған бөлігі 1999 жылдан бері ортасында Адам орналасқан, диаметрі 2,4 км болатын шеңбердің үштен екі бөлігін құрайтын, доға тәрізді концентрлі көшелер сериясы ретінде ұйымдастырылған. Радиалды көшелер, кейде Авенюлер деп аталады, Адамнан ең сыртқы шеңберге дейін созылады. Бұл көшелердің жобалары әуе суретінде көрінеді. Шеңбердің "жетіспейтін" үштен бірі және ашық ішкі кеңістігі көркемдік инсталляциялар үшін пайдаланылады. Ең ішкі көше Эспланада деп аталады. Қалған көшелерге аттар өрттің басты тақырыбына сәйкес беріледі және оларды есте сақтауды жеңілдету үшін әліпбилік тәртіппен немесе бастан аяғына дейін реттеледі. Мысалы, 1999 жылы «Уақыт доңғалағы» тақырыбында, ал 2004 жылы «Көктемдік қақпа» тақырыбында көшелерге Күн жүйесі планеталарының аттары берілді. Радиалды көшелерге әдетте сағат көрсеткіші беріледі, мысалы, 6:00 немесе 6:15, мұнда Адам сағат тақтасының ортасында орналасқан. 12:00 көшесі жоқ доғаның үштен бірінің ортасында орналасқан, әдетте Адамнан 60° нақты бағытта. Бұл авенюлер басқа тәсілдермен де белгіленді, атап айтқанда, 2002 жылы «Жүзбелі әлем» тақырыбына сәйкес, компастың градустары ретінде. Мысалы, 175 градус, ал 2003 жылы «Сенімнен тыс» тақырыбының аясында «Рационалды, абсурдты» сияқты сөздермен, сенім ұғымдарымен аталған концентрлі көшелермен қиылысатын әр қиылыс «Авторитет, догма» сияқты «Абсурдты Авторитет» немесе «Рационалды догма» сияқты тіркестерді құрады. Бұл қатысушылардың арасында таныс сағат жүйесіз қалада бағдарланудың қиындығына байланысты танымал болмады. Блэк Рок Сити әуежайы қаланың жанында, әдетте оңтүстік жағында салынған. Төмендегі «Көлік» бөлімін қараңыз.

Орта лагерь

Орталық лагерь Блэк Рок Ситидің орта сызығында, Эспеланадтағы сағат 6:00 көрсеткішінде Мэнге қарай орналасқан. Бұл аймақ қаланың орталық кездесу орны болып табылады және Орталық лагерь кафесімен қатар, қоғамдық радионы қолдайтын лагерьлер (BMIR 94.5 FM), Жер сақшылары, Қайта өңдеу лагері, Рейнджерлер бекеттері, BLM және ESD (Төтенше жағдайға жауап беру) және Арктика (мұз) сияқты бірнеше қалалық қызметтерді қамтиды.

Ауылдар мен тақырыптық лагерьлер

Ауылдар мен тақырыптық лагерьлер Блэк-Рок-Ситидің ең ішкі көшелері бойында орналасқан, көбінесе қатысушыларға ойын-сауық немесе сыйлықтар ұсынады. Тақырыптық лагерьлер – бірнеше адамнан бастап, бірнеше жүз адамға дейін құрамындағы, бірегей құндылық ұсынымын білдіретін ұжымдық топтар. "Тақырыптық лагерь" мәртебесіне ие болу және, демек, BRC-ге орналасу үшін, сіз ресми Burning Man орналасу арналары арқылы өтініш беруіңіз керек және болашақ жылдары орналасу құқығын сақтау үшін жақсы қалыпта болуыңыз қажет. Сонымен қатар, Блэк-Рок-Ситиде "Ауылдар" да бар, олар ортақ құндылықтарды бөлісетін және жеке тақырыптық лагерьлердің "ауылдары" арасында ресурстарды үйлестіретін тақырыптық лагерьлердің жиынтығы болып табылады. Тақырыптық лагерьлер мен ауылдар, сондай-ақ орналасу шекарасынан тысқары жерде босқан "ашық лагерьлер" – бәрі бірлесіп құраған атмосфераны жасау үшін бірігеді. Burning Man өсіп дамыған сайын, оған әртүрлі адамдар көптеп келеді. Блэк-Рок-Ситидегі тақырыптық лагерьлердің айналасында басқа қалалардағыдай субмәдениеттер қалыптасады.

Еріктілер

"Жарлы адам" фестивалі көптеген еріктілерге үлкен сұраныс танытады.

Қауіпсіздік, полиция және ереже

Блэк Рок Ситиді жергілікті және штаттық құқық қорғау органдары, сондай-ақ Жерді басқару бюросының рейнджерлері патрульдейді. Жергілікті полиция есірткі қолдану және кәмелетке толмағандарға алкоголь сату үшін 1500 доллар айыппұл салады. "Жарлы адам" фестивалінің өз еріктілер тобы бар – Блэк Рок Рейнджерлері, олар даулар туындағанда бейресми делдалдық қызмет көрсетеді. Өрт сөндіру, шұғыл медициналық көмек (ШМК), психикалық денсаулық және байланыс бойынша қолдауды Блэк Рок Сити Шұғыл Қызметтер Департаментінің (ESD) еріктілері қамтамасыз етеді. Қалада "MASH" сияқты үш станция құрылған: 3, 6 және 9 станциялары. 6-станцияда мемлекеттік лицензиясы бар ALS медициналық қызмет провайдерімен жұмыс істейтін дәрігерлер мен медбикелер жұмыс істейді. 3 және 9-станцияларда Блэк Рок Сити ESD қызметкерлері жұмыс істейді. 3 және 9-станциялары шұғыл медициналық көмек пен алғашқы көмек көрсетсе, еріктілер көбінесе дәрігерлер, медбикелер, жедел жәрдем фельдшерлері/парамедиктері және өрт сөндірушілер болып табылады. 3 және 9-станцияларында медициналық жағдайларға жедел ден қою үшін кішкентай өрт машинасынан, қауіпті материалдарды тасымалдау/құтқару машинасынан және жедел әрекет ету көлігінен басқа да құрал-жабдықтар бар. 2013 жылдың ақпан айында жасалған және 2015 жылдың тамызында жарияланған құжаттарда 2010 жылдың тамызында Федералдық Тергеу бюросы (ФБР) Невададағы өңірлік кеңселеріне "террористік әрекеттердің алдын алуға және барлау ақпаратын жинауға" көмектесу үшін "Жарлы адам" фестивалін патрульдейтіні туралы хабарлама жібергені анықталды. ФБР жүргізген қауіп-қатерді бағалау бойынша, есірткі қолдану және көпшілікке бақылау жасау "Жарлы адам" үшін басты қауіптер болып саналғанымен, Бюро оқиғаға жасырын агенттердің белгісіз санын жіберді, нәтижесінде "жағымсыз қауіптер мен реакциялар болған жоқ".

1986-1991 жылдар

Бейкер Бичтен бастап, 1991 жылға дейін, "Жарлы адам" шөл далаға орналасқанға дейін, қалада нақты ұйымдық құрылым болған жоқ. Блэк Рок Ситидің дизайнері Род Гарретттің айтуынша, "лагерьдің бастапқы пішіні шеңбер болды. Бұл арнайы жоспарланбаған, бірақ дәстүрлі от отырының шеңберінен және шексіздей кеңістікке қарсы 'көлікті айналдыру' сезімінен туындаған инстинктивті құбылыс еді". Бұл ұзаққа соқпады, себебі қатысушылардың саны жүздерге жетті, ал мұндай үлкен жиынға қандай да бір жоспарлау қажет болды.

1992 - 1995 жылдар

Жерді басқару бюросы оқиғаға назар аударды және қауіпсіздікті сақтау үшін жоспарлар жасалуын талап етті. Олар шараны ресми шара ретінде тіркеуді талап етті. Оған жауап ретінде орталық лагерден төрт басты жол салынды. Адам орталық лагердің батысында орналасқан, себебі лагерь солтүстік-оңтүстікке емес, күннің аспандағы жолына қарай бағдарланған. Шараның туған кездегі орталық шеңбері сақталды. 1993 жылы алғашқы дыбыс лагері ашылды. Ол «Техно Гетто» деп аталды және орталық лагерден солтүстікке қарай екі миль жерде орналасқан. Бұл қалыпты тақырыптық лагерь емес, оның орнына дербес шағын орталық болды. Хабар тақтасы мен Порт-а-потиі бар кішкентай «орталық лагерь» болды. Орталық 365,76 метрлік лагерь аумағы шеңбермен қоршалған. Алты алып дыбыс жүйесі шеңберден сыртқа қарап тұрды. «Техно Гетто» «рейвті» негізгі шарадан бөлек ұстау үшін бөлек орналастырылды. Уақыт өте келе музыка Burning Man мәдениетімен тығыз байланысып, тіпті Playa Tech деп аталатын ерекше жанрдың пайда болуына себеп болды.

1996 жыл

1996 жылы халық саны 8000-ға жеткенде, Жерді басқару бюросын қанағаттандыру және қауіпсіздікті сақтау үшін одан да көп құрылымдық өзгерістер қажет болды. Орталық лагерьдің айналасына екінші шеңберді құру мақсатымен "Ринг Роуд" деп аталатын жол салынды. Орталық лагерьдің айналасындағы шеңбердің шығыс бөлігі конус пішіндес "Ешкімнің жері" деп жарияланды, онда ешқандай көркем инсталляциялар мен кемпингтерге рұқсат берілмеді. Мақсаты – алыстағы "Адамды" Орталық лагерьден әдемі көрініспен қамтамасыз ету болды. Орталықты айналаған лагерьлерге қоса, "Ешкімнің жері" конусының сыртында да лагерьлер орналасты. 1996 жыл техно-гетто үшін соңғы жыл болды. Дегенмен, музыкалық ояндыру орын алды, одан кейін басқа да музыкалық лагерьлер пайда болды.

1997 жыл

1997 жылы Burning Man Washoe округімен саяси мәселелерге байланысты Плайядан Хуалапай Флэтке көшірілді. 1997 жылы Блэк-Рок-Сити ресми түрде, белгіленген көшелермен, аймақтық бөлумен, көлік құралдарын және тақырыптық лагерьлерді тіркеумен нағыз қалаға айналды. Род Гаррет сол кезден бастап Блэк-Рок-Ситидің бас дизайнері болып тағайындалды. Оның жобасында Орталық лагерь бастапқы нүкте болып қала берді, ал екі бұрышты қолдар екі жағынан созылып, Адам төңірегінде көлденең "V" пішінін құрады. Бұл басты қолдар алты сақина тәрізді жолдан және екі шеткі алаңнан тұрды. 1997 жыл Рейнджерлердің патрульдік шеңбері мен бір кіру қақпасының алғашқы жылы болды.

1998 жыл

Burning Man 1998 жылы плаяға оралды және қазіргі заманғы құрылымның негізі енгізілді. Мақсат – "біздің алғашқы лагерь аймағының жақындығын қайта жаңғырту, бірақ оны әлдеқайда кең ауқымда іске асыру" еді. Род Гарреттің дизайны 1997 жылғы бұрыштық "V" пішінін тегістеп, доғаны қолданды. 1998 жылы ол шеңбердің жартысынан да аз бөлігін қамтыды. Радиалды көшелер қазіргідей 11:30 немесе 5:15 сияқты атаулардың орнына Солтүстік 1–20 және Оңтүстік 1–20 деп нөмірленді. Төрт үлкен алаң болды, олардың әрқайсысында ірі тақырыпты лагерь орналасқан.

1999-2010 жылдар

1999 жылы «Уақыт доңғалағы» тақырыбы бойынша қаланың үлкен доғасы бүгінгідей толық 240° (2/3 шеңбер) дейін кеңейтілді. Көшелер сағат тілімен нөмірленді. Адам ортада болды, Орталық лагерь сағат 6:00-де, ал көшелер әр 30 минут сайын (15°) сағат 2:00-ден 10:00-ге дейін орналастырылды. 2000 жылы ғибадатхана плаядағы тұрақты нысан ретінде пайда болды және ол Адамнан кем маңызды емес болып өсті. Ол ашық шеңбердің үштен бір бөлігінде, терең плаяның ортасында сағат 12:00-ге орналастырылды. 2000 жылы дыбыс күшті жақ деген ұғым енгізілді. Тыныш жақ, үлкен дыбыс лагерлері сағат 10:00 және 2:00 шеттерінде, терең плаяға қарай орналастырылатын ережемен ауыстырылды. Қажеттілік арта келе, сақина тәрізді қосымша көшелер салынды.

2011 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2011 жылы G көшесінен бастап, қала сыртында бағытталғанды жеңілдету үшін қосымша радиалды көшелер салынды. Бұл көшелер 15 минут сайын салынып тұрды.

Жолға кіру

34-ші тас жол Блэк Рок Ситидің басты кіреберісіне қол жеткізеді. Бұл тас жол Герлахтың солтүстігінде 447-ші тас жолға қосылады, ол кейін Уодсворттағы 80-ші қалааралық тас жолына жақын 427-ші тас жолына дейін оңтүстікке қарай созылады. Көліктер содан кейін 34-ші тас жолдың кіреберісінен Gate Road арқылы бас қақпаға дейін жүреді, бұл топырақты жолдың жылдамдық шегі сағатына 10 мильді құрайды. Қалаға кіретін барлық көліктерде тиісті көлікке кіру рұқсаты болуы керек. Барлық жолаушылар кіру үшін жарамды билеттермен қамтамасыз етілуі тиіс. Көліктер қалада тыйым салынған заттарға тексеріледі. Егер билеттері "Уилл Колл" бөлімінде сақталған болса, билет алу орындары 34-ші тас жолдың кіреберісі мен бас қақпаның арасында орналасқан. Егер оларда шараға дайындалу үшін арнайы ерте келу рұқсаты болмаса, қақпа ашылғанға дейін келген кез келген көлік Реноға қайтарылып жіберіледі, сондай-ақ 34-ші немесе 447-ші тас жолдардың бойында күтуге, Герлахта қалуға және кішкентай қалашықты тығыздап алуға рұқсат етілмейді, себебі бұл қауіпті жағдай тудырады.

Коммерциялық әуежайлар

Іс-шараға ең жақын тұрақты коммерциялық қызмет көрсететін әуежай – Невада штатының Рино қаласындағы Рино-Тахо халықаралық әуежайы, ол жерге дейін екі сағаттан астам сапар жолы бар. 2018 жылы шамамен 18 000 адам Рино әуежайы арқылы осы іс-шараға келді және кетті, бұл әуежайдың кірісіне 11 миллион доллар қосты. Сол жылы әуежай ішінде Burning Man туралы арнайы ақпарат бюросы құрылып, багаж алу орнының жанына орналастырылды. Сан-Франциско халықаралық әуежайы көлікпен шамамен алты сағаттық қашықтықта орналасқан, ол халықаралық рейстер саны бойынша ең жақын әуежай. Басқа да маңызды әуежайлар бар, бірақ олардың халықаралық жолаушылар ағыны аз, көбінесе ішкі рейстерді ұсынады. Оларға Сакраменто халықаралық әуежайы (Блэк-Рок-Ситиден 4,5 сағаттық сапарда) және Окленд халықаралық әуежайы, Сан-Хосе халықаралық әуежайы сияқты Сан-Франциско аймағындағы басқа да әуежайлар жатады. Солт-Лейк-Сити халықаралық әуежайы (Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласын қызмет көрсетеді) және Гарри Рид халықаралық әуежайы (Невада штатының Лас-Вегас қаласын қызмет көрсетеді) екеуі де Блэк-Рок-Ситиге 8,5 сағаттық сапар ұсынады.

Уақытша әуежай

Плайяның бір бөлігі уақытша әуежай ретінде пайдаланылады, ол әр шара алдында құрылып, кейін толығымен жойылады. Ол жалпы авиация және чартерлік рейстерге қызмет көрсетеді. 1995 жылдан бастап ұшқыштар онда тіктеп қонуды бастады. 1999 жылы құрылымдық жабдықтау қажет болғаннан кейін, Tiger Tiger (Лисса Шоун) және LLC кеңесінің мүшесі Клин (Уилл Роджер) мырзаның күш-жігері арқасында BLM-мен келісілген нысанда құрылды. 2009 жылы FAA оны жекеменшік әуежай деп мойындап, 88NV коды берді. Ол Klamath Falls Sectional картасында 122,9 МГц CTAF жиілігімен көрсетілген. Блэк Рок UNICOM және әуежай шара кезінде әр күні сағат 6:00-ден 19:30-ға дейін (PDT) осы жиілікте жұмыс істейді. Ұшу-қону жолағы – плаяның тығыздалған жолағы ғана, ол жарықтандырылмаған. Әуежайға тән әуе трафигі және қауіпсіздік мәселелеріне байланысты, ұшқыштарға AOPA сияқты ұйымдар ұсынатын жарияланған ақпарат пен ережелермен танысу ұсынылады. Плайя бетінің жыл сайынғы өзгерістеріне байланысты, әуежай туралы ақпарат өзгеріске ұшырауы мүмкін.

Шаттлдар

Рено мен Сан-Франциско қалаларынан басталатын, төлем алдын ала жасалған шаттлдар қатысушыларды іс-шараға және кері тасымалдайды. Іс-шара кезінде Gerlach және Empire қалаларымен іс-шара орны арасында ақылы шаттл қызметі де болды, бірақ ол тоқтатылды. Іс-шарадан шығу және қайта кіру үшін қосымша төлем қажет, және мұндай әрекетке кеңес берілмейді.

Басқа

Қатысушылар бірге көлікпен жүреді және автостоппен барады, алайда жаяу немесе велосипедпен іс-шараға келуге рұқсат жоқ.

"Жетірек қалдырмау" саясаты

"Жарлы адам" фестивалі үлкен құрғақ даланың (playa) ортасында өтеді. Адамдар тұрақтамағанмен, даланың төңірегінде көптеген жануарлар мен өсімдіктер мекендейді. "Жарлы адам" фестивалін қолдаушылар қатысушылардан Black Rock City (BRC) қаласына келгенде із қалдырмау (Leave No Trace - LNT) және аймақты әдетте МООП (Matter Out of Place) деп аталатын қоқыспен ластамауды талап етеді. BLM (Жерді басқару бюросы) және LLC-нің LNT қағидаларын сақтауға қарамастан, орында қалған қоқыс мөлшері жылдар бойы артқан. Өрт көптеген көркем туындылар мен шаралардың маңызды бөлігі болғанымен, материалдарды арнайы күйдіру платформасында ғана жағуға болады. Тіпті ағыз суын да далаға құюға рұқсат жоқ. Пайдаланылған душ суын жинап, буландыру керек немесе қатысушылармен үйге алып кетуге болады, сондай-ақ, RV көліктеріне де қызмет көрсететін, жүріп тұратын септик сорғыш машиналарымен жоюға болады. Суды буландыру үшін көбінесе ағаш қаңқасы бар пластик жамылғы қолданылады. Даланы күзететін Жерді басқару бюросының осы шараға қойған талаптары өте қатаң. Бұл талаптарға қоқысты тазалау, күйген іздерді жою, шаңды басу және қатысушылардың көліктерінен тамшылаған сұйықтықты жинау кіреді. Фестиваль аяқталғаннан кейін бір ай бойы Black Rock City қоғамдық жұмыстар департаментінің (BRC-DPW) дала қалпына келтіру тобы шөлде қалып, уақытша қаладан кейін тазалап, оқиғаның ешқандай із қалмауын қамтамасыз етуге тырысады. Фестивальдің тазалау саясатына қарамастан, Першинг округінің шерифі Джерри Аллен әр фестиваль "әдетте шөлге көптеген қоқыстарды тастап кетеді" деді. Оның сөзіне қарағанда, тастап кетілген көліктерді қоса алғанда, қалдықтар 2023 жылғы фестивальден кейін ерекше көп болды.

Геотермиялық энергияны барлауға қарсы іс-қимыл

2023 жылы "Жарлы адам" Невада шөліндегі геотермалды энергияны – жаңартылатын жасыл энергия көзін зерттеуге қарсы сотқа шағымданып, талап қойды. Содан кейін округ комиссиясы геотермалды энергияны зерттеуге берілген рұқсатты кері қайтарып алды, бұл жобаны белгісіз мерзімге тоқтатты және оны толығымен жоюы мүмкін. "Жарлы адам" ұйымы бұл қадамды қуанышпен қарсы алды. 2010 жылы "Sierra Club" Burning Man-ді қоқысқа тасталатын "жүздеген мыңдаған" пластикалық су бөтелкелері, сондай-ақ әсемдеп көрсетілген от пен жарылыстар үшін сынады. Burning Man-нің 2007 жылғы "Жасыл адам" тақырыбы, әсіресе "Crude Awakening" атты 99 фут (30 метр) биіктіктегі мұнай бұрғылау қондырғысы, реактивтік отын мен сұйық пропанды пайдаланып, саңырауқұлақ тәрізді бұлтты көкке атқандығы үшін сынға ілікті. Оқиғаның көміртегі ізін азайту мақсатында 2007 жылы 30 және 50 киловатттық күн батареялары тұрақты ескерткіш ретінде орнатылды, олардың жылдық көміртегі шығарындысын 559 тоннаға азайтуға мүмкіндік берді. "Burn Clean Project" – бұл еріктілер ұйымы, ол табиғи отынды биодизельмен алмастыруға көмектесті. 2023 жылы климаттық белсенділер тобы Блэк-Рок қаласына кіретін жолды тосқауылдады.

Гентрификация

Burning Man көптеген миллиардерлер мен танымал адамдарды тартты, олардың көпшілігі Силикон алқабы мен Голливудтан. Tesla Motors компаниясының бас директоры Илон Маск бір кезде Burning Man-ді «Силикон алқабы» деп атаған. Бір венчурлік капитал миллиардері өз лагерінде бір адамға 16 500 доллар тұратын кеш ұйымдастырды. 2017 жылы Google қызметкерлері тамақ үшін лобстерлерді бір қораппен жеткізіп әкелді. «Радикалды қатысу» принципі бойынша байлардың Burning Man-ге қатысуына рұқсат берілгеніне қарамастан, көптеген тұрақты қатысушылар олардың эксклюзивті тәжірибелеріне қарсы шықты. Ларри Харви олардың «радикалды өзін-өзі сендіру» және басқа да принциптерге қайшы келетінін жазды, бірақ сонымен қатар байлардың қатысуына рұқсат беру Burning Man үшін пайдалы екенін айтты. 2016 жылы White Ocean дыбыс лагерінде болған вандализм осы қатысушыларға қарсы «революция» болды деп айтылды, оларды «паразиттер класы» немесе «бай паразиттер» деп сипаттады. Ал, қабылдау бағасы жылдар бойына өсіп келеді. Сонымен қатар, Невада заң шығарушылары ойын-сауық және сату салығы кодексін өзгертіп, 15 000-нан астам билет сататын Burning Man сияқты коммерциялық емес ұйымдарды қосты. Нәтижесінде, 2016 жылы салықтарды қоса алғанда, бір билеттің бағасы 424 долларды құрады. Тіпті Burning Man-нің төмен кірісті қатысушылар бағдарламасы бойынша сатылған билеттерге де осы салықтар қолданылады. Көлік, тамақ, лагерь ақысы, киім-кешек және костюмдер, сыйлықтарды ескерсек, CNBC 2016 жылы қатысудың жалпы құны 1 300 доллардан 20 000 долларға дейін жетеді деп есептеді. 2017 жылы Money журналы қатысудың орташа жалпы құны 2 348 долларды құрайды деп бағалады. 2014 жылы Burning Man қатысушыларының нәсілдік құрамы бойынша, олардың 87%-ы өзін ақ, 6%-ы испаниялық/латиноамерикандық, 6%-ы азиялық, 2%-ы американдық үнді және 1%-ы қара деп атады (сандар дөңгеленген). (Невада халқының 2022 жылғы санақ бойынша 51%-ы ақ, 29%-ы испаниялық, 11%-ы азиялық, 2%-ы жергілікті, 11%-ы қара). The Guardian газетінің сұхбатында Харви: «Менің ойымша, қара нәсілділер ақ нәсілділерге қарағанда кемпинг жасауды жақтырмайды. Біз нәсілдік квоталар белгілемейміз. Бұл біз үшін ешқашан утопиялық қоғам ретінде ойға келген емес». Burning Man «өз шыңына жетті» деген сын айтылса да, бұл пікірді 2020 жылы мәдени антрополог Грэм Сент Джон сынға алды, ол Burning Man ешқашан утопия болмағанын айтты.

Фотосуретке түсіру шектеулері

Burning Man билетінің талаптары бойынша, фото және бейне түсіру құралдарын пайдаланғысы келетін қатысушылар Black Rock City-нің суреттеріне қатысты авторлық құқықты Burning Man ұйымымен бөлісуге және осы суреттерді коммерциялық мақсатта пайдалануға тыйым салуға міндетті. Бұл көптеген адамдар, соның ішінде Electronic Frontier Foundation (EFF) тарапынан сынға алынды. Оқиға кезеңінде кездесетін бейтарап жалаңаштықтың деңгейі жылдар бойы айтарлықтай төмендеді, себебі ұялы телефон камераларының кең таралғаны және фотосуреттерді интернетке оңай жүктеу мүмкіндігі пайда болды. Burning Man өкілінің мәлімдемесіне сәйкес, бұл саясат жаңа емес, оны EFF-тің бұрынғы басшысы жасаған, порнографиялық видеоларды тоқтату үшін сот процесінде қолданылған және қатысушылардың алаңдаушылығынан туындаған: «Біз Black Rock City-нің (қоғамдық жерде өтетін жеке шара) шығармашылық еркіндіктің бекінілігі ретінде кеңінен танылғанымен мақтан тұтамыз. [Б]ірақ қатысушылардың бостандықтарын қорғау үшін камераларға қатысты белгілі бір жалпы талаптарды қабылдау қажет. EFF кез келген шараға қатысушының суретке түсіруге және осы суреттермен кез келген шектеусіз немесе оны іске асыру жолымен қалағанын жасауға абсолютті құқығы бар деп санайды. Біз мұндай құқықтардың толығымен қоғамдық кеңістікте суретке түсіру үшін орынды екенін мойындаймыз, бірақ бұл Burning Man-нің жеке кеңістігіне қатысты емес. Егер олай болса, онда Burning Man қатысушылардың жеке өмірін қорғауға және суреттерді коммерцияландырудың алдын алуға мүмкіндік алмас еді». Burning Man ұйымы EFF, Creative Commons және басқа да тараптармен бірлесіп жұмыс істеп, фотосурет саясатын қайта қарады және нақтылады.

Өңірлік іс-шаралар

Burning Man-нің танымалдылығы басқа топтар мен ұйымдарды ұқсас шаралар өткізуге ынталандырды, олардың кейбіреулері қатысушылар үшін қорытынды ретінде қызмет етеді. Burners Burning Man-ге ұқсас кішкентай аймақтық шараларды құрды, мысалы, Техастағы Burning Flipside; Колорадодағы Apogaea; Делавэрдегі Playa del Fuego; Жаңа Англиядағы Firefly; Жаңа Зеландиядағы Kiwiburn; Австралиядағы Blazing Swan; Батыс Вирджиниядағы Transformus; Оңтүстік Африкадағы AfrikaBurn; Испаниядағы Сарагоса маңындағы NoWhere; Израильдегі Midburn және тағы да басқалары. Шаралардың кейбіреулері Burning Man өңірлік желісі арқылы Burning Man ұйымымен ресми түрде байланысты. Бұл ресми байланыс әдетте шараның Burning Man ұйымы белгілеген 10 қағидаға және белгілі бір стандарттарға сәйкес келуін, сондай-ақ Burning Man жобасына ресми қатынасы бар ерікті "Burning Man аймақтық байланыс адамымен" бірге болуын талап етеді, ол заңды келісім хаты арқылы бекітіледі. Нидерланды 2016 жылдан бері "Қойлар ұйықтаған жер" деп аталатын Burning Man-мен ресми түрде байланысты алғашқы шараға ие болған АҚШ-тан тыс ел болды. Осы стандарттарға сәйкес келу үшін шараға өзін ресми түрде "Burning Man аймақтық шарасы" ретінде таныстыруға рұқсат беріледі. Аймақтық шара ұйымдастырушылары онлайн платформалар мен жеке конференциялар арқылы үздік тәжірибелермен әлемдік деңгейде алмасуға мүмкіндік алады, олардың бір бөлігін Burning Man жобасы демеушілік етеді.

Танымал мәдениетте

The Office [S06E16] эпизодында Джим өзінің және әйелі Пэмнің баласын Burning Man фестивалінде ұқтырғанын айтады. Donn Cortez [Don DeBrandt] жазған "The Man Burns Tonight: A Black Rock City Mystery" романы 2005 жылы жарық көрді және оқиғасы 2003 жылғы Burning Man фестивалінде өтеді. 2010 жылғы South Park эпизоды "Coon vs. Coon and Friends" Картманның Қара Лорд Ктулхуды өз қалауынша орындау үшін манипуляциялауын көрсетеді, соның ішінде Burning Man фестивалін жою да бар. Cory Doctorow-тың 2013 жылғы "Homeland" романы болашақтағы Burning Man фестивалінде басталады. 2016 жылғы Watch Dogs 2 видео ойынында кейіпкерлер Burning Man фестиваліне ұқсас іс-шараға қатысады. The Simpsons-тың 2014 жылғы "Blazed and Confused" эпизодында Burning Man фестиваліне негізделген "Blazing Guy" іс-шарасы көрсетіледі, тіпті бір кейіпкер "Burning Man" деп айтып, кейін "Blazing Guy" деп түзетеді. Google логотипінің ойыншыл түрде өңделген алғашқы Google Doodle 1998 жылы Burning Man фестиваліне қатысқан негіздейтіндердің қатысуын жариялады. 2005 жылғы "Malcolm in the Middle" эпизодының "Burning Man" сюжеті осы фестиваль кезінде өтеді. 2007 жылғы Xavier: Renegade Angel эпизоды "Escape from Squatopian Freedom" басты кейіпкер Xavier-дің "Burning Person" деп аталатын іс-шараға баруын көрсетеді. 2020 жылы Jeff Wittek, Simon Rex және Jonah-ның "Burningman" әні шықты. Фестиваль бельгиялық жазушы Amélie Nothomb-тың 2011 жылғы француз тіліндегі "Tuer le père" (сөзбе-сөз: Әкені өлтіру) романының маңызды орындарының бірі болып табылады. Armistead Maupin-нің "Tales of the City" сериясының тоғызыншы және соңғы романы саганың көптеген кейіпкерлері Burning Man фестивалінде жиналуымен аяқталады.

Фильмдер

Dust & Illusions, 2009 жылы 20 сұхбаттасушының көзқарасынан 30 жылдық Burning Man тарихы туралы деректі фильм. "Менің ата-анамды Burning Man-ге алып бару" – 2014 жылы түсірілген, Брайант Босеннің ата-анасын алғашқы рет Burning Man-ге алып бару кезіндегі оқиғалары мен жағдайларын көрсететін фильм. Spark: A Burning Man Story, 2013 жылы Burning Man туралы түсірілген деректі фильм, онда сахна артындағы түсірілімдер мен негізін қалаушылармен сұхбаттар бар.