Кіріспе
Ticonderoga класының USS Port Royal (CG 73) – АҚШ Теңіз күштерінде қызмет еткен басқарылатын зымырандық крейсер. 1994 жылдың 9 шілдесінде класс бойынша 27-ші және соңғы кеме ретінде қолданысқа енгізілді. Port Royal кемесінің аты Оңтүстік Каролина штатындағы Порт-Роял шығанасында болған екі теңіз шайқасының құрметіне берілген, бірі – Америка революциялық соғысы кезінде, екіншісі – Америка азаматтық соғысы кезінде. 2022 жылдың 29 қыркүйегінде қызметтен босатылды. Бұл атпен аталған екінші кеме. Алғашқысы – Нью-Йорк қаласынан шыққан, 1862 жылдан 1866 жылға дейін қызмет еткен, бу машинасымен жүретін, бүйір дөңгелекті артиллериялық қайық.
USS Port Royal (CG 73) was a guided missile cruiser that served in the United States Navy. She was commissioned on 9 July 1994, as the 27th and final ship of the class. Port Royal was named in honor of the two naval battles of Port Royal Sound, South Carolina, one during the American Revolutionary War, the other during the American Civil War. She was decommissioned on 29 September 2022. The ship is the second to bear the name, with the first being a steam powered, side wheel gunboat, from New York City, in commission from 1862 to 1866.
Құрылыс
Екінші Port Royal (CG 73) 1989 жылдың 9 мамырында CG 69 корпус нөмірімен тағайындалды, бірақ бұл нөмір 1989 жылдың 8 желтоқсанында басқарылатын зымырандық крейсер Vicksburg-ке берілді, ал CG 73 Port Royal-ға қайта тағайындалды; 1991 жылдың 18 қазанында Миссисипи штатының Паскагула қаласында Ingalls Shipbuilding, Litton Industries компаниясы салынды; 1992 жылдың 20 қарашасында суға түсірілді; Сьюзан Г. Бейкер (Джэймс А. Бейкер III-тің әйелі, президент Джордж Буштің әскери кабинетінің басшысы және бұрынғы мемлекеттік хатшы) қолдауымен; және 1994 жылдың 9 шілдесінде Джорджия штатының Саванна қаласында қолданысқа енгізілді.
Операциялар
Порт-Рояль 1995 жылдың желтоқсанынан 1996 жылдың маусымына дейін "Нимиц" ұрыс тобының "Жетілік" тасымалдаушы тобы құрамында болды. CVBG Оңтүстік Күзет операциясына қатысты, бірақ 1996 жылдың наурызында Оңтүстік Қытай теңізінде үшінші Тайвань бұғазындағы жағдайды тұрақтандыру үшін күш ретінде орналастырылды. Осы кезеңде капитан Ричардс 1996 жылдың 21 қаңтарында командалық міндетін капитан Гэри Ругхедке тапсырды. Порт-Рояль әйелдерді экипажға алған алғашқы АҚШ крейсері болды. Порт-Рояль 1997 жылдың қыркүйегінен 1998 жылдың наурызына дейін Оңтүстік Күзет операциясына қатысу үшін "Нимиц" ұрыс тобымен бірге орналасты. Порт-Рояль Джон Стеннис ұрыс тобымен Оңтүстік Күзет операциясына қатысты. 2000 жылдың қаңтар айында Хавайға оралған ол, порттық валы мен ступицасына зақым келгеннен кейін, БҰҰ санкцияларын бұза отырып, ирактық мұнайды контрабандамен тасыған күдікті кемелерді қуалау кезінде зардап шекті. Маусым айында қайтып келгеннен кейін, тамыз айында жөндеу және жаңарту үшін құрғақ докқа кірді. Порт-Рояль 2001 жылдың 17 қарашасында Перл-Харбордан шығып, Джон Стеннис ұрыс тобына қосылып, "Тұрақты бостандық" операциясын қолдауға аттанды. 2003 жылдың наурызында 7-ші тасымалдаушы тобына бекітілді. Порт-Рояль 2003 жылдың 3 қыркүйегінен 2004 жылдың 11 наурызына дейін терроризмге қарсы жаһандық соғысты (GWOT) қолдау үшін Peleliu Expeditionary Strike Group One (ESG 1) құрамында болды. Бұл экспедициялық шабуыл тобының алғашқы орналасуы болды. Порт-Рояль 2006 жылдың 27 ақпанынан 2006 жылдың 5 тамызына дейін терроризмге қарсы жаһандық соғысты қолдау үшін Peleliu Expeditionary Strike Group Three (ESG 3) құрамында болды. 2008 жылдың 6 қаңтарында "Хоппер", "Порт-Рояль" және "Инграхам" фрегаты Ормуз бұғазы арқылы Парсы шығанағына кіргенде, бес ирандық катер оларға жоғары жылдамдықпен және қауіпті ниетпен жақындады. АҚШ кемелері Арабия теңізінде "Хопперден" бір күн бұрын жоғалған теңізшіні іздеп жүрген кезде осы жағдайға тап болды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мәлімдемесіне сәйкес, ирандық катерлер АҚШ кемелеріне қауіпті әрекеттер жасаған. Радиоарнасы арқылы "Мен сендерге келе жатырмын. Бір-екі минуттан кейін жарыласыңдар" деген хабарлама келгені хабарланды. АҚШ кемелері оқ атуға дайындалып жатқанда, ирандықтар кенеттен кері бұрылып кетті. Ирандықтар кетер алдында АҚШ кемелерінің алдына ақ жәшіктерді тастады. АҚШ кемелері жәшіктерді тексермеді. Екі елдің шенеуніктері оқиғаның ауырлығы туралы әртүрлі пікір білдірді. Ирандықтар олардың қалыпты маневрлер жүргізгенін алға тартса, американдық шенеуніктер АҚШ теңіз кемелеріне төнетін жақын қауіптің болғанын мәлімдеді. Кемеде болған контр-адмирал Диксон Р. Смит сол күні уақытша командалық міндетін алды, ал 9 ақпанда Смиттың Теңіз бетіндегі тобының Орта Тынық мұхиты аймағындағы офицері капитан Джон Лауэр III командалық міндетін қабылдады. Соғыс кемесінің су астындағы сонарлық күмбезіне, винттеріне және валдарына ауыр зақым келді және жөндеу үшін құрғақ докқа қойылды. Капитан Нил Паротт оқиғаны тергеуге жетекшілік етуге тағайындалды. 18 ақпанда кеме Перл-Харбордың 4-ші құрғақ догына кірді. Әскери-теңіз күштері жөндеуге 25-40 миллион доллар жұмсалатынын бағалады. Кеме 2009 жылдың 24 қыркүйегінде құрғақ доктан шықты, бірақ қызметке оралу үшін бірнеше апта жөндеу және бағалау жұмыстары қажет болды.
Жерге тұйықталғаннан кейін
2013 жылдың мамырында Конгресс қойған сұрақтарға жауап ретінде, Naval Sea Systems Command (NAVSEA) кеменің жағдайы осы кластағы басқа крейсерлерге ұқсас екенін, ал кеме жерге тірелуінің салдары бұрынғыдай ауыр болмауы мүмкін екенін мәлімдеді. Кеме және оның жағдайы туралы толық есеп 2013 жылдың тамыз айының басында күтілуде.
Пайдаланудан шығару
2020 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бюджеттік жоспары Порт-Рояльді, сондай-ақ оның бауырлары Монтерей, Шило және Вела шығанағын, жаңғыртылмағандықтан, мерзімінен бұрын тоқтату жолына қоюды ұсынды. 2020 жылдың желтоқсан айында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Конгреске әскери кемелерді салудың жылдық ұзақ мерзімді жоспары туралы баяндамасында кеме 2022 жылы пайдаланудан шығарылып, резервке қойылатыны хабарланды. Кеме 29 қыркүйек 2022 жылы Гавайидегі Перл-Харбор – Хиккам әскери базасында ресми түрде тоқтатылды, 2022 жылғы мәліметтер бойынша оның соңғы тағдыры әлі шешілмеді.