Чристчерч қаласының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Крайстчерч (['/k//r//aɪ//s//(//t//)//tʃ//ɜr//tʃ/]) – Англияның Дорсет графтығының оңтүстік жағалауындағы қала және азаматтық приход. 2021 жылы приходтың халқы 31 372 адамды құрады. Ол батысында Борнмутпен, ал шығысында Нью-Форестпен шектеседі. Хэмпширдің тарихи округіне жататын Крайстчерч 1974 жылдан 2019 жылға дейін Дорсет әкімшілік округінің құрамындағы аудан болды, содан кейін жаңа Борнмут, Крайстчерч және Пул бірыңғай билігіне қосылды. 7-ғасырда Авон және Стоур өзендерінің құсылысында, Крайстчерч портына құятын жерде құрылған қала бастапқыда Твинхам деп аталды, бірақ 1094 жылы монастырь салынғаннан кейін Крайстчерч атауын алды. Қала маңызды сауда портына айналып, 9-ғасырда бекітілді. 12-ғасырда Англия азамат соғысы кезінде парламенттік армиямен қиратылған қамал салынды, осымен қоса қорғаныс жүйесі күшейтілді. 18-19 ғасырларда контрабанда гүлденіп, қаланың ең табысты кәсіптерінің біріне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде күтілетін басып алуға қарсы сақтық шарасы ретінде қала жақсы бекітілді, ал 1940 жылы қаланың әуежайында Корольдік әуе күштері үшін ұшақтар жасауға Airspeed зауыты салынды. Қаланың порты, жағажайлары, табиғи қорықтары және тарихи маңызы бар ғимараттары Крайстчерчті танымал туристік орынға айналдырды. Борнмут әуежайы – 2019 жылы шамамен 800 000 жолаушыны қабылдаған халықаралық әуежай. Әуежайдың өнеркәсіптік паркінде бірнеше аэроғарыш және инженерлік кәсіпорындар орналасқан, бұл Дорсеттегі ең ірі жұмыс орындарының бірі болып табылады.

Тарих

Крайстчерч шамамен 650 жылы Вессекске Доречестердің (Оксфордшир) алғашқы епискобы Сент Биринус жіберген миссионерлермен негізделді. Олар Авон және Стоур өзендері арасындағы көтерілген жерге қоныстанды, сол арқылы адамдар мен тауарларын Бландфорд және Ескі Сарум (қазіргі Солсбериге жақын) сияқты сауда орындарына тасыды. Порт Саксон Англиясындағы маңызды порттардың біріне айналды, себебі материкке оңай жетуге болатын, ал кемелер Авон өзенімен Солсбериге дейін жүре алатын. Қала 901 жылғы аңглосаксон жылнамасында Твеокснеам (Твинхэм) деп тілге алынған, бұл ескі ағылшын тіліндегі betweoxn (арасында) және ēam (өзендер) сөздерінен шыққан. 890 жылы Ұлы Альфред Твинхэмді стратегиялық тұрғыдан маңызды деп санады, сондықтан даниялықтардың шапқыншылығы қаупінен қорғаныш үшін оны бурхқа айналдырып, қаланың төңірегіне қоршау салды. 1094 жылы король Уильям II-нің бас хатшысы, сол кездегі Твинхэм деканы Ранулф Фламбард, алғашқы миссионерлік шіркеу орнында монастырь салуды бастады. Монастырь салынғаннан кейін қала Крайстчерч деп аталды. 12 ғасырдың басында қала ішінде қамал салынды. Бастапқыда Генрих I-нің туысы Ричард де Редверс салған ағаш бекініс, кейін Балдуин де Редверс императрица Матильдамен азаматтық соғыс кезінде король Стефанға қарсы тұру үшін таспен қайта салды. 1642–1651 жылдардағы Азамат соғысында қамал парламентарийлердің қолына түсті. Крайстчерч бірнеше рет қожайынын ауыстырды: бастапқыда роялистердің бақылауында болды, 1644 жылы сэр Уильям Уоллердің парламенттік армиясы басып алды. Лорд Горинг 1645 жылы қаланы қысқа мерзімге қайта басып алды, бірақ шегінуге мәжбүр болды, бірнеше күннен кейін үлкен күшпен оралып, қамалға шабуыл жасады. Алайда парламентарийлер шабуылға төтеп беріп, қаладағы билігін сақтап қалды. Осындай қуатты бекініс тағы да роялистердің қолына түсіп қалуы мүмкін деген қорқынышпен Кромвель 1652 жылы қаланы бұзуға бұйрық берді. Крайстчерчте балық аулау өркендегенмен, портың маңызы азайды, себебі ол үлкен су айдыны бар кемелерге қолжетімді болмады. Портқа кіру өте қиын болды, себебі құм бағаналары үнемі жылды. 1665 жылы Эдвард Хайд, Кларендон графы, Крайстчерч елордасының иелігін сатып алды. Қаладағы сауданы жақсарту жоспарының бір бөлігі ретінде ол Хенгистбери бас түбіндегі құмдық арқылы жаңадан кесу арқылы портқа кіру мәселесін шешуге тырысты. Алайда, жаңа кіреберіс бірнеше рет толып, 1703 жылы үлкен дауыл кіреберісті толығымен жапқан жамбасты бұзды. Келесі 150 жыл ішінде балама схемалар ұсынылды, бірақ ешқайсысы қабылданбады. 18 және 19 ғасырларда контрабанда Крайстчерчтің табысты салаларының бірі болды, себебі көрші қалаларға оңай қол жеткізуге болады және кедендік кесушілерге кедергі келтірген қиын портқа кіруге болатын. Көптеген қала тұрғындары осы заңсыз саудаға қатысып, көп байлық жинады. 1784 жылы жергілікті контрабандистер мен кеден және акциз қызметкерлері арасындағы қақтығыс Мудфорд шайқасына әкелді, онда Корольдік теңіз флотының офицері қаза тапты, ал контрабандист кейіннен өлім жазасына кесілді. Бұл кезеңде сағаттар мен сағаттарға арналған фитильдік тізбектерді жасау да маңызды сала болды. 1790 жылы Роберт Кокс Хай-стриттегі шеберханаларда фитильдік тізбектер шығара бастады. 1793 жылы Кокс Британиядағы тізбекті өндіріске монополияға ие болды, бүкіл елде сағат, сағаттар мен хронометр жасаушыларды қамтамасыз етті. 1845 жылы Уильям Харт Баргейтсте осындай зауыт ашты. Алайда 1875 жылы сағаттар дизайнының өзгеруіне байланысты тізбектер қажет болмады, сондықтан зауыттар жабылды. Темір жол 1847 жылы Крайстчерчке келді, бірақ ең жақын станция, Крайстчерч Роуд, Холмслиде болды, ал жолаушылар қалған жолды омнибуспен жүрді. 1862 жылы қалада жаңа станция салынды, ол қазіргі орнына жақын және Рингвудтан филиал желісімен қызмет көрсетті. Крайстчерч 1883 жылы магистральға қосылды, ал үшінші станция салынуы керек болды. Крайстчерч, әсіресе Мюдфорд, 1790 жылдары король Георг III қалаға демеу көрсеткеннен бері қарапайым туристік саудаға ие болды, бірақ темір жолдардың келуі Крайстчерчті көбірек әлеуетті келушілерге қолжетімді етті. 1903 жылы Крайстчерч қаласында қоғамдық трамвайларды электрмен қамтамасыз ету үшін электр станциясы салынды. Бұл қаладағы жарық үшін жеткілікті болды, ал 1940 жылы ұлттық желіге қосылды. Фишер авиациялық компаниясы 1930 жылы Сомерфорд жолының шығыс шетіндегі далалардан ұшуды бастады, ал 1933 жылы компания 19 000-нан астам жолаушыны тасыды. 1934 жылы олар орналасқан жерде әуежай құруға рұқсат алды, ол Крайстчерч әуежайы деп аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әуежайда Airspeed зауыты салынды, ол RAF үшін ұшақтар жасауды бастады; 1944 жылы АҚШ Әуе күштерінің 9-шы әскері онда база құрды. 1944 жылы Хурнда екінші әуежай ашылды, ол Борнмут әуежайына айналды. 1940 жылы неміс 6-шы армиясы Шербурда болғанда, Крайстчерч күтілетін шапқыншылыққа қарсы нығайтылды: қаланың ішінде және төңірегінде окоптар, пулеметтік орналасқан жерлер мен танк тұрақтарының құрылысы Крайстчерчті «танкқа қарсы арал» етті. 1941 және 1942 жылдар арасында Дональд Бейли Крайстчерч казармасындағы Әскери инженериялық тәжірибелік орталықта Бейли көпірін жасады. 18 ғасырдың ортасынан бастап үлкен тұрғын үйлердің салынуымен көптеген дамулар болды. 1873 жылы қаланың солтүстігіндегі Портфилд деп аталатын жалпы жер еншігінен шығарылып, салынды және қаланың халқы тез өсті. 20 ғасырдың барысында одан әрі дамулар халқының 11 000-нан астамнан 45 000-нан астамға өсуіне әкелді. 1950 жылдары қала орталығының шығысында үлкен тұрғын үйлер салынды, ал 1958 жылы Лондон мен Саутгемптонға бағытталған қаланың басты көшесі ретінде пайдаланылатын трафикті қайта бағыттау үшін айналма жол салынды. 1974 жылы қала Хэмпшир графтығынан Дорсетке жергілікті басқаруды қайта ұйымдастыруға байланысты ауыстырылды және Корольдік жарлық бойынша борон статусы берілді.

Christchurch was founded in approximately AD 650 by missionaries sent to Wessex by St Birinus, the first Bishop of Dorchester (Oxfordshire). They settled on a stretch of raised land between the rivers Avon and Stour which carried people and their wares to and from market settlements such as Blandford and Old Sarum (near modern Salisbury). The harbour became one of the most important in Saxon England as it was easily reached from the continent and boats could travel up the river Avon to Salisbury. The town appears in the Anglo Saxon Chronicle entry of 901 as Tweoxneam (Twynham) from Old English betweoxn (between) and ēam (rivers). In around 890 AD, Alfred the Great considered Twynham to be of such strategic importance that, with the threat of invasion by the Danes, he made it a burh and defensive walls were erected around the town. In 1094 a chief minister of King William II, Ranulf Flambard, then Dean of Twynham, began the building of a priory on the site of the original mission church. Soon after the construction of the priory the town became known as Christchurch. Some time in the early 12th century, a castle was built within the town. Originally a wooden fort built by Richard de Redvers, first cousin to King Henry I, it was rebuilt in stone by Baldwin de Redvers to resist King Stephen during the civil war with the Empress Matilda. The castle again saw action during the Civil War of 1642–1651 when occupied by the Parliamentarians. Christchurch changed hands a number of times: originally under Royalist control, it was captured by Sir William Waller's Parliamentary army in 1644. Lord Goring briefly retook the town in 1645 but was obliged to withdraw and returned with a larger force days later and laid siege to the castle. However, the Parliamentarians withstood the siege and maintained their hold on the town. Fearing such a powerful stronghold might once again fall into Royalist hands, Cromwell ordered the castle to be destroyed in 1652. Although the fishing industry thrived in Christchurch, the importance of the harbour declined as it became inaccessible to vessels of a large draught. The harbour entrance was particularly troublesome with constantly shifting sandbars. In 1665 Edward Hyde, Earl of Clarendon, bought the Lordship of the Manor of Christchurch. As part of his plans to improve trade in the town, he attempted to resolve the problems with the harbour entrance by cutting a new one through the sandspit at the foot of Hengistbury Head. However, upon completion the new entrance repeatedly silted up and in 1703 a large storm damaged a groyne which blocked the entrance entirely. Over the following 150 years alternative schemes were proposed but none were ever taken up. Smuggling was one of Christchurch's most lucrative industries during the 18th and 19th centuries due to easy access to neighbouring towns and the difficult harbour entrance which acted as a barrier to customs cutters. Many townspeople were involved in this illegal trade and large quantities of wealth were accumulated. In 1784 a confrontation between a gang of local smugglers and Customs and Excise officers led to the Battle of Mudeford in which a Royal Navy officer was killed and a smuggler subsequently executed. Another important industry during this period was the manufacture of fusee chains for watches and clocks. In 1790, Robert Cox began to manufacture fusee chains in workshops in the High Street. By 1793 Cox gained a monopoly on chain production in Britain, supplying watch, clock and chronometer makers throughout the country. In 1845 William Hart opened a similar factory in Bargates. However, by 1875 the chains were no longer required due to changes in watch designs and the factories were closed. The railway came to Christchurch in 1847 although the nearest station, Christchurch Road, was at Holmsley and passengers were taken the rest of the way by omnibus. In 1862 a new station was built in the town close to where it stands today and was served by a branch line from Ringwood. Christchurch joined the mainline in 1883, and a third station had to be built. Christchurch, and in particular Mudeford, had been enjoying a modest tourist trade since King George III had patronised the town in the 1790s but the arrival of the railways made Christchurch accessible to more potential visitors. A power station was built in Christchurch in 1903 to power the public trams. The excess generated was sufficient to light the town, and it was added to the national grid in 1940. The Fisher Aviation Company began to provide flights from fields at the eastern end of Somerford Road in 1930, and by 1933 the company had flown over 19,000 passengers. In 1934, they obtained permission to establish an aerodrome on the site which became known as Christchurch Airfield. During the Second World War an Airspeed factory was built on the airfield, and began manufacturing aircraft for the RAF; the USAAF Ninth Air Force established a base there in 1944. A second aerodrome opened at Hurn in 1944 which became Bournemouth Airport. In 1940, with the German 6th Army at Cherbourg, Christchurch was fortified against an expected invasion: the construction of pillboxes, gun emplacements and tank traps in and around the town, made Christchurch an "anti tank island". Between 1941 and 1942 Donald Bailey developed the Bailey bridge at the Military Engineering Experimental Establishment at Christchurch Barracks. Much development with a large increase in housing occurred from the mid 18th century. In 1873, of common land north of the town known as Portfield was enclosed and built upon and the town's population rapidly expanded. During the 20th century further development has seen the population grown from a little over 11,000 to more than 45,000. In the 1950s a large housing estate was built to the east of the town centre and in 1958 a bypass was constructed which redirected traffic using the town's high street as the main thoroughfare to and from London and Southampton. In 1974 the town was transferred from the county of Hampshire to Dorset following local government reorganisation and was granted borough status by a Royal Charter.

Үкімет және саясат

Крайстчерч 2019 жылдың сәуірінде құрылған біртұтас әкімшілік бірлік – Борнмут, Крайстчерч және Пул (BCP) ауданының құрамына кіреді. Бұл әкімшілік Борнмут, Крайстчерч және Пул қалалық кеңестерінің бірігуі нәтижесінде құрылды; алайда, Крайстчерч кеңесі оның құрылуына қарсы болды және Жоғарғы сотқа шағымданып, нәтижесінде жоңқа шықты. Осыған байланысты бірқатар консервативті кеңесшілер партиядан шеттетілді, ал олардың бірнешеуі 2019 жылы тәуелсіз кандидаттар ретінде сайлауға түсті. 2019 жылы BCP кеңесіне алғашқы сайлаулар өткізіліп, бұрынғы көлеңкелік әкімшілік алмастырылды. Консерваторлар жаңа әкімшіліктегі ең ірі партия болғанымен, кеңесте абсолютті көпшілік болмады, соның салдарынан басқа партиялардың біріккен альянсы құрылды. Крайстчерч қалалық кеңесі, жергілікті биліктің бірінші деңгейі, сол кезде құрылып, Крайстчерч қалалық залында орналасты. Кемінде 1297 жылдан бері қалыптасқан Крайстчерч мэрінің лауазымы қазір көбінесе рәсімдік сипатта және шектеулі өкілеттіктерге ие. 2019 жылға дейін Крайстчерч жергілікті басқару ауданы және қалалық мәртебесіне ие болған. Ол Дорсет округі кеңесінің алты ауданының ең кішісі және Англиядағы халық саны бойынша ең кіші аудандардың бірі еді. Аудан 1974 жылы Крайстчерч қалалық кеңесінің және Рингвуд және Фордингбридж ауылдық ауданының бір бөлігінің бірігуі арқылы құрылды және Дорсет округінің метрополистік емес құрамына кірді. Оның құрамында Борнмут халықаралық әуежайы және Бертон мен Хурн приходтары сияқты кең ауылдық аймақтар бар. Жергілікті сайлауларда аудан 11 округке бөлініп, 24 кеңесші сайланды. Сайлаулар төрт жыл сайын өтіп, соңғы сайлау 2015 жылы өткен, нәтижесінде консерваторлар 21 орынмен абсолютті көпшілігін сақтап қалды. Крайстчерч Парламенттегі бір парламенттік округпен өкілдік етіледі. Округ 1983 жылы Крайстчерч және Лаймингтон, Солтүстік Дорсет және Нью-Форест округтерінің бөліктерінен қайта құрылды және оның құрылғаннан бастап 1993 жылы қайтыс болғанға дейін Роберт Адли (консерватор) басқарды. Толықтыру сайлауында Диана Мэддок (Либералды-демократ) 35,4% дауыспен жеңіске жетті, бұл үкіметтік партияға қарсы ең үлкен дауыс айырмашылығының бірі болды. 1997 жылы консервативті кандидат Кристофер Чоп осы округті қайта жеңіп алды және 2001 және 2005 жылдары сақтап қалды. 2010 жылғы жалпы сайлауда Чоп 15 410 дауыс және 56,4% дауыспен өзінің орындығын сақтап қалды, бұл Крайстчершті елдегі ең сенімді консервативті округтердің біріне айналдырды. Крайстчерч Еуропалық парламентке сайлауда Оңтүстік-Батыс Англия округінің бір бөлігі болды. 2016 жылғы Ұлыбританияның Еуропалық Одаққа мүшелігі туралы референдумда Крайстчерч 59% дауыспен Еуроодақтан шығуды қолдады.

Christchurch falls within the area of Bournemouth, Christchurch and Poole (BCP), a unitary authority created in April 2019. The authority is a merger of Bournemouth, Christchurch and Poole borough councils; its creation was opposed by Christchurch Council, who unsuccessfully appealed to the High Court. A number of Conservative councillors were suspended from the party as a result, with several standing in 2019 as independents. In 2019, the first elections to BCP Council were held, replacing a shadow authority. Whilst the Conservatives were the largest party in the new authority, the council remained under no overall control, and subsequently a Unity Alliance Administration was formed of other parties. Christchurch Town Council, the first tier of local government, was created at the same time as the unitary authority, based at Christchurch Town Hall. In existence since at least 1297, Christchurch's Office of Mayor is now mainly a ceremonial role with little power. Until 2019, Christchurch was a local government district which had borough status. It was the smallest of Dorset County Council's six districts and one of the smallest boroughs in England by population. The district was formed by the merger of the Municipal Borough of Christchurch with part of Ringwood and Fordingbridge Rural District in 1974, and was part of the non metropolitan county of Dorset. It had some large rural areas including Bournemouth International Airport and the parishes of Burton and Hurn. For local elections the borough was divided into 11 wards electing 24 councillors. Elections took place every four years; the last election took place in 2015, resulting in the Conservatives retaining overall control with 21 seats. Christchurch is represented by a single parliamentary constituency in the House of Commons. The seat was recreated in 1983 from parts of the Christchurch and Lymington, North Dorset and New Forest constituencies, and was held by Robert Adley (Conservative) from its creation until his death in 1993. At the by election Diana Maddock (Liberal Democrat) was elected with a swing of 35.4%, one of the largest ever swings against a sitting party. The seat was retaken by Conservative candidate Christopher Chope in 1997, and retained in 2001 and 2005. In the 2010 general election, Chope retained his seat with a considerable majority of 15,410 and 56.4% of the vote, making Christchurch one of the safest Conservative constituencies in the country. Christchurch was part of the South West England constituency for elections to the European Parliament. In the 2016 United Kingdom European Union membership referendum, Christchurch voted by 59% to leave.

География

Крайстчерч – Дорсет әкімшілік округіндегі ең шығыс жағалау қаласы, сонымен қатар ол тарихи Гэмпшир округіне де жатады. Қала батыс жағынан Борнмутпен шектеседі, Пулден шамамен 9 миль (14 км) шығысқа, Саутгемптондан 20 миль (32 км) батысқа және Солсбериден 23 миль (37 км) оңтүстікке орналасқан. Қала орталығы Авон және Стур өзендері арасында жатыр, олар тікелей Крайстчерч портына құяды. Аудан шекарасы солтүстікте Хёрн Орманға дейін, онда Борнмут әуежайы орналасқан, және шығысқа қарай жағалау бойымен Уолкфордқа дейін созылады. Стур өзені батыс жағынан табиғи шекараны құрайды, ал оңтүстік шекараны саға мен порт құрайды. Крайстчерч порты кең тұзды батпақтарды қамтиды және Мудфорд Спит деп аталатын құмдармен қорғалған, оның екі жағында серуендеу жолымен тізілген жағажай шатырлары бар. Порттың кіреберісіндегі құмдардың басында табиғи төбе (Хенгистбери басы) орналасқан, ол құмды жартастарда жыл сайын ұялайтын құмшақтар үшін ерекше орын болып табылады. Портқа кіру, «Ран» деп аталатын жерде, бір жағында Мудфорд қиясы, екінші жағында құмдар орналасқан. Көктемгі толысу кезінде мұнда айтарлықтай үлкен толқындар пайда болады. Порт қорғалған жабайы табиғат резерваты болып табылады және көптеген аққулар, жағалау құстары және басқа да құстарға мекендейді. Оңтүстік жағында портты Хенгистбери басы қоршап тұр, ол қола дәуірінен бастау алатын ең алғашқы қоныс орны болған. Станпит батпағы – Авон және Стур өзендерінің қосылған жерінен төмен орналасқан табиғат резерваты. 18-шы ғасырда ол Крайстчерч портының тар арналарына темекі мен ромды контрабандамен әкелгендерге әйгілі болған. Онда тұзды және тұщы сулы батпақтар, қамысты алқаптар бар, сондай-ақ мал жайылымы, сирек құстар мен 14 түрлі сирек немесе жоғалу қаупі бар өсімдіктер мекендейді. 1964 жылы ол Жергілікті табиғат резерваты, ал 1986 жылы – Ерекше ғылыми маңызы бар аудан деп жарияланды. Крайстчерчтің солтүстігінде Сент-Кэтрин төбесі орналасқан, ол ауданның теңіз деңгейінен ең биік бөлігі. Бұл төбе – үш төбе тізбегінің ең оңтүстігіндегісі, ұзындығы шамамен 5 км, ал оның ауданы шөптесін және қылқан жапырақты орманды құрайды. Жаңа Орман, Крайстчерч аббаттығы, Хенгистбери басы, Авон аңғары, Крайстчерч шығанағы, Солент және Уайт аралының Иглз тауы төбенің шығыс жағынан көрінеді. Төбенің оңтүстік-батыс жағынан Стур аңғары, Пул шығанағы және Пурбек аралын көруге болады. Өзінің тамаша көріністерінің арқасында Сент-Кэтрин төбесі ежелгі заманнан бері бақылау және маяк ретінде пайдаланылып келеді, ал соңғы жылдары әскери оқу алаңы ретінде қызмет етеді. Аудан ішінде құрылыс мақсатында құм мен қиыршық тас қазу жұмыстары жүргізілуде, және жаңа учаскелерді ашу жоспарлануда.

Christchurch is the most easterly coastal town of the administrative county of Dorset, and it lies within the historic county of Hampshire. The town abuts Bournemouth to the west and is approximately 9 mile (14 km) east of Poole, 20 mile (32 km) west of Southampton, 23 mile (37 km) south of Salisbury. The town centre lies between the rivers Avon and Stour which flow directly into Christchurch Harbour. The borough boundaries stretched to Hurn Forest in the north encompassing Bournemouth Airport and eastwards along the coast as far as Walkford. The River Stour forms a natural boundary to the west; the estuary and harbour form the southern boundary. Christchurch Harbour contains large areas of salt marsh and is protected by a sandbar known as Mudeford Spit which has fine sandy beach on both sides of a walkway lined with beach huts. The harbour is protected by a natural headland (Hengistbury Head) at the start of the sandbanks, and is a special site for sand martins which nest annually in the sandy cliffs. The harbour is only accessible to shallow draught boats drawing up to 4 feet (1 m) due to the sandbars at the entrance. The entrance, known as the Run, has Mudeford Quay on one side and the spit on the other. Considerable tides flow here: up to during spring tides. The harbour is a protected wildlife refuge and is home to large populations of swans, waders and other bird life. On the south side, the harbour is enclosed by Hengistbury Head which was the site of the earliest settlement here dating back to the Bronze Age. Stanpit Marsh is a nature reserve situated just below the confluence of the Rivers Avon and Stour. During the 18th century it was notorious for smugglers landing tobacco and rum in the narrow channels of Christchurch Harbour. It contains areas of salt marsh and freshwater marsh with reed beds and is home to grazing horses, rare birds, and 14 species of rare or endangered plants. It was designated as a Local Nature Reserve in 1964, and a Site of Special Scientific Interest in 1986. To the north of Christchurch is St Catherine's Hill, the highest part of the borough at above sea level. This hill is the most southerly of a chain of three hills, some 3 mile (5 km) long with area of heathland and coniferous forest. The New Forest, Christchurch Priory, Hengistbury Head, Avon Valley, Christchurch Bay, The Solent and The Needles of the Isle of Wight can be seen from viewpoints on the east side of the Hill. Stour Valley way, Poole Bay and the Isle of Purbeck can be viewed from the south west side of the Hill. Due to its commanding views, St. Catherine's Hill has been in use since prehistoric times as a look out area and beacon and in more recent years served as a military training ground. The extraction of sand and gravel for construction purposes is carried out in the borough, and the opening of more sites is planned.

Мәдениет

Қалаға апталық базарды Балдуин де Редверс сыйлаған, ал алғашқы базар 1149 жылы Касл-стрит пен Хай-стриттың қиылысында өткен. Бұл апталық базарлар 1872 жылы тоқтатылып, бір ғасырдан кейін қалалық әкімшілік ғимаратының жанындағы тұрақта қайта жандандырылды, қазір Саксон алаңы орналасқан жер. 1983 жылы алаңның құрылысы басталғанда, базар Банк-Клоуздегі тұраққа көшірілді. Бүгінде ол әр дүйсенбіде Хай-стритте өткізіледі, сол кезде көлік қозғалысы тоқтатылады. Қалада азық-түлік жәрмеңкелері мен француз базары да бар. 2000 жылдан бері қалада жыл сайын мамыр айында тамақ және шарап фестивалі ұйымдастырылады. Онда 100-ден астам тамақ және сусын сататын дүкендері бар халықаралық азық-түлік базары мен Саксон алаңында орнатылған ас үйі бар үлкен шатыр қарастырылған. Мұнда тамақ дайындау көрсетілімдері ұйымдастырылады, кейде танымал шеф-аспазшалар қатысады: бұрынғы қонақтардың арасында Гэри Родс және Жан Кристоф Новелли болған. Апталық фестиваль – бұл қоғамдық шара, мақсаты халықты дұрыс тамақтануға және азық-түлік қолжетімділігіне үйрету. Фестиваль барысында жергілікті шеф-аспазшалар мектептерге рецепттерді көрсетуге шақырылады, ал демалыс күндері шатырда 7-10 жастағы балаларға арналған аспаздық шеберханалар өткізіледі. Крайстчерч шілде айының бірінші демалыс күндері жыл сайын музыка фестивалін өткізеді. Бастапқыда халықтық фестиваль болған бұл шара, түрлі талғамдарға қарай дамыды: клубты және моррис билері, сальса және іш биі көрсетілімдері ұйымдастырылды. Рок-топтар мен соул тобы дәстүрлі музыка түрлерімен қатар қосылды. Фестиваль форматы жыл сайын өзгереді, бірақ көбінесе қалалық кемежайда және оның төңірегінде өтеді, онда үлкен шатыр негізгі сахна болып табылады. Жергілікті барларда көбінесе шағын топтар ойнайды, ал билер мен көрмелер қала орталығында өтеді. Тағы бір жылдық шара – 1909 жылдан бері жыл сайын өткізілетін регата. Ол тамыздың екінші аптасында өтеді және Stour өзенінде қайық жарыстары мен оған жақын қалалық кемежайда орналасқан көшпелі ойын-сауық паркі ұйымдастырылады. Апта соңында карнавалдық шеру мен әсем фейерверк көрсетіледі. Приоридің жанындағы кемежай бөлігі The Quomps деп аталады және ол 1911 жылы Лорд Малмсберидің қалаға сыйлаған жері. Куомпсте орналасқан 19 ғасырлық музыкалық стенд 1938 жылы қалаға анонимді сыйлық ретінде табысталған. Жаз айларында ол сенбі күндері тегін ашық ауада концерттер өткізу үшін қолданылады, ең танымалдарының бірі – "Stompin' on the Quomps", жылтыр джаз фестивалі. Жексенбі күндері кешке мыс оркестрлері жиі ойнайды. Қалада мұражай бар: Quay Road-тағы Қызыл үй мұражайы. Бұрын қалалық жұмыс үйі болған Қызыл үйде жергілікті тарих, киім-кешек, геология, табиғат тарихы және археологияға қатысты тұрақты және уақытша көрмелер ұйымдастырылған. Мұражай аумағында ресми және бейресми бақтар бар. Баргейтстегі ескі электр стансасында, Шотландия және Оңтүстік Энергия компаниясына тиесілі, Электр энергиясы мұражайы орналасқан. Қазір ол көпшілікке ашық емес, бірақ компания мұражай коллекциясын Ұлыбритания бойынша кеңінен таратудың жаңа жолдарымен жұмыс істеп жатыр.

A weekly market was granted to the town by Baldwin de Redvers and the first market took place in 1149 at the junction of Castle Street and High Street. These weekly markets stopped in 1872 but resumed a century later in a car park next to the town hall, now the site of Saxon Square. When construction of the square began in 1983, the market was moved to a car park in Bank Close. Today it is held every Monday in High Street which is then closed to traffic. Periodically there are food fairs and a French market in the town. Every year since 2000 the town has held a food and wine festival during May. It includes an international food market with over 100 stalls selling food and drink, and a large marquee with a kitchen area erected in Saxon Square. Here cooking demonstrations are given, sometimes by a celebrity chef: past guests have included Gary Rhodes and Jean Christophe Novelli. The week long festival is a community event which aims to educate people in healthy eating as well as the availability of foods. During the festival local chefs are invited into schools to demonstrate recipes; and throughout the weekend the marquee hosts a cookery workshop for 7 to 10 year olds. Christchurch holds an annual music festival on the first weekend in July. Originally a folk festival, the event has evolved to cater for a wider variety of tastes: clog and morris dancing groups and salsa and belly dancing exhibitions have featured. Rock bands and soul groups have been included alongside the more traditional types of music. The festival's format changes annually but usually takes place on and around the town quay where a large marquee contains the main stage. Local bars often host smaller bands and dancing and exhibitions take place throughout the town centre. Another annual event is the regatta which has been held every year since 1909. It takes place around the second week in August and involves rowing competitions on the River Stour and a travelling funfair sited on the adjacent town quay. A carnival procession and large firework display takes place at the weekend. The part of the quay by the priory is known as The Quomps and was conveyed to the town in 1911 by Lord Malmesbury. A 19th century bandstand situated in the Quomps was an anonymous gift to the town in 1938. During the summer months it is used for free open air concerts on Saturdays, one of the most popular being "Stompin' on the Quomps", a smooth jazz festival. On Sunday afternoons brass bands often play there. The town has a museum: the Red House Museum in Quay Road. Once the town's workhouse, the Red House contains permanent and temporary exhibitions pertaining to local history, costume, geology, natural history and archaeology. The museum grounds contain formal and informal gardens. The old power station in Bargates, owned by Scottish and Southern Energy, housed the Museum of Electricity. This is no longer open to the public, although the company is working on new ways to share the museum's collection more widely across the UK.

Дін

Крайстчерчте көптеген шіркеулер бар, олардың ең танымалсы – Крайстчерч соборы.

Қала орталығы

Крайстчерч қаласының орталығы дәстүрлі пабтар, мейрамханалар, кофеханалар, көне коттедждер және тарихи ескерткіштердің үйлесімін қамтиды. Қаланың ескі бөлігі саксон дәуірінен бастау алады және саксондық көшелердің жоспарын сақтайды. ІІ санаттағы қала әкімінің кеңсесі 1745 жылы Басты көшенің соңында базар залы ретінде салынған, бірақ 1849 жылы қазіргі орнына көшірілді. Ол жабылып, кеңейтілді және 1970 жылдардың ортасына дейін қала әкімдігі ретінде пайдаланылды, содан кейін азаматтық кеңселер салынды. 1982 жылы Саксон алаңының сауда орталығы салынғанда ол бұрынғы түріне келтірілді. Басты көшеде ІІ санаттағы екі паб бар: «Е Олд Джордж Инне» – бұрынғы ат қорасы, контрабандистердің танымал орны, ал «Шип Инн» пабының тарихы 1688 жылға дейін жетеді. Басты көшенің соңында Шерч-стрит орналасқан, онда ІІ* санаттағы грузин стиліндегі Church Hatch резиденциясы бар. Бұл үй бір кезде сэр Оуэн Тюдор Берннің меншігі болған, 1929 жылы халықтың шақыруымен бұзудан құтқарылды. Шерч-стриттегі ІІ санаттағы «Е Олд Эйт Беллс» сыйлық дүкені бұрын контрабандистердің жиналатын орны болған және көптеген жергілікті аңыздармен байланысты. Жақын жердегі Касл-стритте 14 ғасырлық сабанмен жабылған Perfumery орналасқан, ол көбінесе ескі сот ғимараты деп аталады, бірақ кейбір жергілікті тарихшылар оның бұрынғы орны жанында болғанын және көп бұрын жойылғанын айтады. Қала орталығында І санаттағы үш көпір бар. Қалалық көпір – 15 ғасырлық тас көпір, екі бөліктен тұрады, олар тар жер тілімен бөлінген. Шығыс бөлігі қаладан өтетін Авон өзенінің екі тармағының тар бөлігін кесіп өтеді және бес төменгі дөңгелек аркасы бар. Батыс көпірде екі арка бар және ол Авон өзеніне жақын орналасқан диірмен арнасын кесіп өтеді. Қалалық көпірдің шығысында, қала орталығынан сол бағытта Уотерлоо көпірі Авон өзенінің кең тармағын жабады. 1816–1817 жылдары ортағасырлық дәстүрде Портленд тасымен салынған, оның дизайнында бес кең сегменттік арка, дөңгелек тіректер және су өткізбейтін бөліктер бар. Көпірдің солтүстік жағында ескі құрылымға тірелген заманауи болаттан жасалған жаяу жүргіншілер көпірі орнатылған.

Christchurch's town centre encompasses a mixture of traditional public houses, restaurants, coffee shops, antiquated cottages and historic listed buildings. The older part of the town dates from Saxon times and retains its Saxon street layout. The Grade II listed Mayor's Parlour was built as the market hall in 1745 at the far end of the High Street but was moved to its present position in 1849. It was enclosed and extended, and used as the town hall until the civic offices were built in the mid 1970s. It was restored to its former condition circa 1982 when the Saxon Square shopping precinct was built. High Street contains two Grade II listed public houses: Ye Olde George Inne, once a coach house, A known haunt of smugglers, the Ship Inn's history can be traced back to 1688. At the end of High Street is Church Street which contains Church Hatch, a Grade II* listed Georgian residence. Once the home of Sir Owen Tudor Burne, it was saved from demolition in 1929 by public appeal. Ye Olde Eight Bells, a Grade II listed gift shop in Church Street, was once another alehouse frequented by smugglers and central to a number of local legends. Close by in Castle Street is the Perfumery, a 14th century thatched property often referred to as the old courthouse; although some local historians maintain that this was next door and long gone. The town centre contains three Grade I listed bridges. The Town Bridge is a 15th century ashlar stone bridge composed of two portions separated by a narrow strip of land. The eastern portion crosses the narrower of two branches of the River Avon that pass through the town and features five low round headed arches. The western bridge features two arches and crosses the millstream which runs adjacent to the Avon. To the east of the Town Bridge on the same route from the town centre the Waterloo Bridge spans the larger branch of the Avon. Built circa 1816–1817 in the mediaeval tradition with dressed Portland stone, its design incorporates five wide segmental arches, circular piers and capped cutwaters. On the northern side of the bridge a modern steel pedestrian footbridge is cantilevered to the older structure.

Қалқа

I дәрежелі Крайстчерч қамалы нормандық тегінен шыққан және бастапқыда мотта мен бейлиден тұрған. Бұл қамал бір кезде қалаға үстемдік еткен, бірақ қазір қираған күйде жатыр және тек қабырғаларының бір бөлігі ғана сақталған. Крайстчерч қаласында 924 жылға дейін қамал болған, сол кезде Едуард Ескі қаланы моттадағы ағаш бекініспен нығайтқан. 1066 жылғы нормандық жаулап алудан кейін қамалдың қорғанысы арық пен бейлимен күшейтілді, олар ағаш қоршаумен қоршалған. Ағаш бекініс орнына алдымен тағы бір ағаш құрылыс, содан кейін 12 ғасырда салынған тас қамал салынды. Қамалдың қоршау қабырғасының ішінде I дәрежелі нормандық тұрғын үйі – Констебль үйі орналасқан. Ғимараттың тас жұмыстарының көп бөлігі, соның ішінде нормандық мұржаның сирек кездесетін мысалы (елдегі бес мұржаның бірі) және диірмен арнасынан асып шығатын жасырын бөлме сақталған. Англия азамат соғысы кезінде парламенттік армия қамалға зиян келтірді, осылайша оның роялистердің қолына тиюіне жол бермеді. Бұл Англиядағы ең ұзын приход шіркеуі, оның негізгі бөлігі 311 футтан (95 метрден) асады. Монастырь қазір де құлшылық ету үшін қолданылады және Винчестер епархиясының Англия шіркеуіне бөлігі болып табылады.

Меңгер ордасы

Плейс Милл – II* санаттағы ағылшын-саксондық су диірмені, Крайстчерч монастырінің оңтүстігіне қатысты орналасқан. Ол «Domesday Book» кітабында еске алынған және қызыл кірпіштің астында ортағасырлық тас негізге ие. Диірмен монастырьға тиесілі болған, бірақ 1908 жылы жұмысын тоқтатты және 1981 жылы кеңес сатып алып, жаңартқанға дейін ұзақ уақыт қолданылмай тұрды. Оның ерекшелігі – суды бір өзеннен (Авон) алып, екінші өзенге (Стор) құяды. Диірменге су жеткізуші арна, Bargates-тің артындағы Электр музейіне жақын орналасқан «Royalty Fisheries» балық шаруашылығынан басталады және Авон мен монастырь аумағы арасында шамамен 1 км қашықтықты ағып, Стор өзеніне қосылады. Жанында ортағасырлық II санаттағы «Плейс Милл Бридж» көпірі орналасқан.

Спорт және демалыс

Қаланың футбол командасы, Крайстчерч ФК, Авон Коузвей мен Матчемс Лэйннің қиылысында орналасқан Хурн Бридж спорт клубында ойнайды. 1885 жылы құрылған клуб 1887 жылы Гэмпшир футбол қауымдастығының негізін қалаушы мүшесі болды. Крайстчерч ФК 1938, 1948 және 1986 жылдары Хэмпшир бірінші лигасына чемпион атанды. 1970 жылы клуб Боурнмут аға кубогын үш рет қатарынан жеңіп алған алғашқы команда болды. Клуб 1988 жылы Уэсекс лигасына (Англия футбол лигасының тоғызыншы деңгейі) қосылды және лигадағы әуесқой статусын сақтап қалған сирек клубтардың бірі. Хурн Бридж сонымен қатар Крайстчерч крикет клубының үйі, олардың командалары сенбі және жексенбі күндері Дорсет лигаларында ойнайды. 2009 жылы бірінші құрама 3-дивизионды жеңіп алды, бұрын 4-дивизионнан көтерілген болатын. Осы екі маусымда команда тек төрт ойында жеңіліске ұшырады. Хурн Бридж Дорсет крикет орталығына ие, ол Дорсет крикет кеңесі басқаратын жабық жаттығу кешені. Крайстчерчте Крайстчерч боулинг клубы бар, ол қамалдың қираған қалдықтарының жанындағы алаңда ойнайды. Қалада тағы екі боулинг клубы мен гольф алаңдары бар: Ифорд пен Хайклифте. Крайстчерчте желкендесу танымал демалыс түрі, ал портта үш желкендесу клубы орналасқан: Хайклиф желкендесу клубы, Мудефорд желкендесу клубы және Крайстчерч желкендесу клубы, олар тиісінше Мудефорд кейде, Балықшылар банкі мен Таун Кейде орналасқан. Қалалық кеменің екінші жағында жергілікті қайық жүзу клубы орналасқан.

Көлік

Крайстчерчке А35 тас жолы қызмет көрсетеді, ол Девоннан Пул, Борнмут және Нью-Форест арқылы Саутгемптонға дейін созылады. Қаланың солтүстігінде А35, Оңтүстік Англияның орталық бөлігіндегі маңызды магистраль болып табылатын А31 тас жолымен жалғасады, бұл Саутгемптондағы М27 автожолына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. А338 тас жолы Борнмуттан солтүстікке қарай Крайстчерч арқылы Гэмпширдегі Рингвудқа дейін өтеді. Автобустарды Go South Coast компаниясы өздерінің morebus брендімен басқарады. Крайстчерч теміржол станциясы Лондон Уотерлоодан Веймутқа дейінгі Оңтүстік-Батыс басты теміржол желісінде орналасқан. South Western Railway компаниясы қызмет көрсетеді және Лондон Уотерлооға апта ішінде сағат сайын екі рет, ал жексенбіде сағат сайын пойыз жөнелтеді. Борнмут әуежайы, Хурнда орналасқан, ең жақын әуежай болып табылады және Крайстчерч қаласының орталығынан шамамен 6 км солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Бұрын RAF әуеайлағы болған бұл әуежай 1950 жылдардың соңында коммерциялық рейстерді бастады және 2019 жылы шамамен 800 000 жолаушыға қызмет көрсетті. Ryanair, TUI және EasyJet әуежайдан рейстерді жүзеге асырады және Еуропалық бағыттарға жоспарлы рейстер ұсынады. Жаз айларында шағын жолаушылар паромдары Тактон мен Мюдфорд Спит арасында қалалық кемежай арқылы қатынайды. Тағы бір паром Уик пен Кей арасындағы Стур өзенінен, Тактон көпірінен төмен өтеді. Бұл паром 1882 жылы көпір салынар алдында жұмыс істеген және сол кезде Ифордтан төменгі жағындағы жалғыз өткел болған. Mudeford Sandbank-тен Mudeford Quay-ге дейін портың кіреберісінде тағы бір паром қызметі жұмыс істейді. Бұл паром 1960 жылға дейін қайықпен жүргізілген, төлемақы жолаушының қалауына байланысты болған.

Білім

Крайстчерчте екі балалар бағы, екі бастауыш мектеп, бес мектеп (балалар бағы мен бастауыш мектептің біріктірілген түрі) және үш орта мектеп бар. Орта мектептердің көлемі бойынша реті: Твинхэм мектебі (1 515 оқушы), Хайклифф мектебі (1 347 оқушы) және Грандж мектебі (637 оқушы). Орта мектептер біртұтас жоғарғы сыныпты бөліседі, үш орында әртүрлі курстар ұсынылады. Эдмунд Лайонс, адмирал және дипломат, Бертон ауданында туып, өмір сүрген. Британ мұражайының кураторы және Англия банкінің басқарушысы Густав Брандер 1777 жылы Крайстчерч соборының жерінде салынған Приори Хаусы (Priory House) тұрған. Францияның болашақ королі Людовик Филипп Наполеон соғыстары кезінде осы жерде паналаған. Джон Стюарт, 3-ші Бут графы, 1762–63 жылдары премьер-министр болған, әуесқой ботаник және Кьюдегі Корольдік ботаникалық бақтардың негізін қалаушылардың бірі; 1773 жылы Крайстчерч иелігінде, жартастың үстіне жақын орналасқан High Cliff House сарайын салдырған. Бұл аймақ қазір Хайклифф деп белгілі. Чарльз Стюарт, 1-ші Стюарт де Ротсе бароны, дипломат және Джон Стюарт, 3-ші Бут графының немересі; атасының үйі орнында Хайклифф сарайын салдырған. Фельдмаршал Хью Роуз, 1-ші Стратнайрн бароны, сер Джордж Генри Роуздың ұлы, отбасылық үйде уақыт өткізген. Ол Тактонға жақын Уикте (сол кезде Крайстчерчтің бір бөлігі) дүниеге келді және өмірінің соңына дейін Крайстчерч аймағында тұрды. Бейли көпірін ойлап тапқан инженер Дональд Бейли 1966 жылдан 1985 жылға дейін Крайстчерчте тұрды.