Кіріспе
Тайваньдық чипсет өндіруші VIA Technologies, Inc. – интегралды схемаларды, негізінен аналық платалар чипсеттерін, процессорларды және жадты өндіретін тайваньдық компания. Бұл әлемдегі ең ірі тәуелсіз аналық платалар чипсеттерінің өндірушісі болған. Фабрикасыз жартылай өткізгіш компания ретінде VIA өз чипсеттерін зерттеу және әзірлеуді жүргізеді, содан кейін нақты (силиконды) өндірісті TSMC сияқты үшінші тараптың өндіріс орталықтарына тапсырады. VIA сонымен қатар VIA Labs Inc. (VLI) компаниясының бас компаниясы болып табылады. Тәуелсіз саудаланатын еншілес компания ретінде VLI компьютерлік перифериялық құрылғылар мен мобильді құрылғыларға арналған USB 3, USB 4, USB Type C және USB PD контроллерлерін әзірлейді және сатады.
VIA Technologies, Inc. is a Taiwanese manufacturer of integrated circuits, mainly motherboard chipsets, CPUs, and memory. It was the world's largest independent manufacturer of motherboard chipsets. As a fabless semiconductor company, VIA conducts research and development of its chipsets in house, then subcontracts the actual (silicon) manufacturing to third party merchant foundries such as TSMC. VIA is also the parent company of VIA Labs Inc. (VLI, ). As an independently traded subsidiary, VLI develops and markets USB 3, USB 4, USB Type C, and USB PD controllers for computer peripherals and mobile devices.
Тарих
Компания 1987 жылы АҚШ-тың Калифорния штатындағы Фримонт қаласында Шер Ванг құрды. 1992 жылы штаб-пәтерді Тайбэйге (Тайвань) көшіру туралы шешім қабылданды, Тайваньтағы және көрші Қытайдағы маңызды әрі дами жұзып жатқан ИТ-өндіріс базасымен жақын серіктестік орнату мақсатында. 1999 жылы VIA, сол кезде National Semiconductor компаниясының бөлімшесі болған Cyrix компаниясының көп бөлігін сатып алды. Сол жылы VIA, Centaur Technology компаниясын Integrated Device Technology компаниясынан сатып алып, x86 микропроцессорлар нарығына енді. VIA – VIA C3, VIA C7 және VIA Nano процессорларын, сондай-ақ EPIA платформасын жасаушы. Cyrix MediaGX платформасы National Semiconductor компаниясында қалды. 2001 жылы VIA S3 Graphics бірлескен кәсіпорнын құрды. 2005 жылдың қаңтарында VIA, компьютер мен интернетке қол жеткізе алмайтындарға арналған ақпараттық-коммуникациялық технологиялар жүйесін әзірлеу үшін VIA pc 1 бастамасын іске қосты. 2005 жылдың ақпанында VIA 100 миллионшы VIA AMD чипсетін шығарды. 2008 жылдың 29 тамызында VIA өз чипсеттері үшін ресми 2D үдетілген Linux драйверлерін және 3D үдетілген драйверлерді шығаратынын хабарлады. 2008 жылдың шілдесінде VIA Labs, Inc. (VLI) негізінен USB 3.0 үшін интегралды схемаларды әзірлеу және сату үшін VIA Technologies Inc. (VIA) толық меншіктігіндегі еншілес компания ретінде құрылды. VLI нарық өзгерістеріне жылдам жауап бере алатын «кішірек және осылайша икемді» компания болуға мүдделі болды. 2013 жылы VIA, Шанхай қалалық үкіметімен Zhaoxin деп аталатын fabless жартылай өткізгіш компаниясын құру туралы келісімге келді. Бірлескен кәсіпорын қытай нарығы үшін x86 үйлесімді процессорларды өндіреді. 2021 жылдың қарашасында Intel, VIA компаниясынан Centaur Technology бөлімшесінің бірнеше қызметкерлерін жұмысқа алды, бұл келісімнің құны 125 миллион долларға бағаланды, нәтижесінде x86 бөлімшесінің білікті мамандары мен тәжірибесіне ие болды. VIA x86 лицензиясын және оған байланысты патенттерді сақтап қалды, ал оның Zhaoxin CPU бірлескен кәсіпорны өз жұмысын жалғастыруда.
Өнімдер
1990 жылдардың ортасына қарай VIA компаниясының қызметі PC нарығы үшін интеграцияланған чипсеттерге шоғырланды. Сол кезде VIA компьютер пайдаланушылары арасында аналық платаның (негізгі логика) чипсеттерімен ең көп танылды. Дегенмен, VIA өнімдеріне аудио контроллерлер, желілік/байланыс контроллерлері, төмен қуатты CPU және тіпті CD/DVD жазу чипсеттері кіреді. Кейін ASUS сияқты PC және жабдық өндірушілер өз өнімдеріне ендіру үшін чипсеттерді сатып алды. 1990 жылдардың соңында VIA негізгі логикалық бизнесін кеңейте бастады және компания CPU бөлімін, графикалық бөлімін және дыбыс бөлімін құру үшін бизнес сатып алулар жасады. Кремний өндірісінің жетістіктері чипсеттердің интеграциясы мен функционалдығын үнемі арттырып отырғандықтан, VIA негізгі логика нарығында бәсекеге қабілетті болу үшін осы бөлімшелерді сатып алды. VIA, Cyrix және Centaur Technology компанияларын сатып алу арқылы бірнеше x86 үйлесімді процессорларды өндірді. VIA Zhaoxin бірлескен кәсіпорны арқылы процессорлар шығарады. Көптеген процессорлар алдын ала тіркелген BGA чиптері түрінде сатылады. Кейбір VIA x86 процессорларында құжатталмаған балама нұсқаулар жиынтығы бар.
Нарықтық үрдістер
1996 жылға қарай VIA Socket 7 платформасы үшін чипсеттерін ұсына отырып, PC компоненттерін жеткізуші ретінде танымал болды. 1997 жылы Apollo VP3 чипсеті арқылы VIA Socket 7 процессорлары үшін AGP қолдауын алғашқылардың бірі болып енгізді. VIA-ның 1998 және 2000 жылдар аралығындағы нарықтағы позициясы оның Pentium III чипсеттерінің табысымен байланысты болды. 2001 жылы Intel өзінің SDRAM чипсеттерін жасауды тоқтатты және енді тек RDRAM жады қолдау көрсетілетінін ресми түрде мәлімдеді. RDRAM жадының құны жоғары болғандықтан және оның өнімділігі айқын артықшылықтарды ұсынбағандықтан, өндірушілер VIA чипсеттерін пайдалану арқылы бірдей өнімділікке ие компьютерлерді төмен бағамен шығаруға мүмкіндік алды. Нарықтағы бәсекелестік күшейгендіктен, VIA 2001 жылы қиын жағдайдағы S3 Graphics компаниясын сатып алды. S3 Savage чипсеті жеке графикалық өнім ретінде бәсекеге төтеп бере алмаса да, оның төмен өндіріс құны VIA northbridge-імен интеграциялау үшін өте қолайлы болды. VIA басқаруымен S3 бренді PC графикалық нарығының шамамен 10% үлесіне ие болды, Intel және Nvidia компанияларынан кейін осы көрсеткіш бойынша үшінші орында тұрды. VIA өз негізгі тақталарына 24 биттік дыбыс беретін VIA Envy дыбыс картасын да қосты. Intel компаниясының заңдық шараларына қарамастан, Pentium 4 чипсеттері нарықта үлесті алуда қиындықтарға тап болды, ал Athlon 64 үшін K8T800 чипсеті танымал болды. 2004 жылдан 2012 жылға дейін VIA өзінің VIA C3 және VIA C7 процессорларын, сондай-ақ басқа x86 және x86 64 үйлесімді процессорларын әзірлеуді жалғастырды. Бұл процессорлар көлемі кішкентай, жеңіл және аз қуатты қолданбаларға арналған, және VIA осы нарықта сәтті өркендеуде. Мысалы, 2008 жылдың қаңтарында VIA Nano процессорын таныстырды – бұл 11 мм × 11 мм өлшемді, VM қолдауы бар x86 64 процессоры, ол 2008 жылдың мамырында ультрамобильді компьютерлерде пайда болды. 2013 жылға қарай, Zhaoxin бірлескен кәсіпорны арқылы VIA 1999 жылы Centaur Technologies компаниясын сатып алғаннан бастап жасалған x86 64 үйлесімді CPU дизайндарын және интеграцияланған графикалық жүйелерді жасауды жалғастырды, бұл VIA-ның S3 Graphics компаниясын 2001 жылы сатып алуымен байланысты болды.
Құқықтық мәселелер
Integrated Device Technology Centaur Technology компаниясын сатып алу нәтижесінде VIA, Intel компаниясы қолданатын процессор технологиясының маңызды аспектілерін қамтитын кем дегенде үш патентке қол жеткізді. Осы патенттердің келіссөздердегі артықшылығын пайдаланып, 2003 жылы VIA компаниясы Intel-мен он жылдық патенттік өзара лицензиялау туралы келісімге келді, бұл VIA-ға x86 үйлесімді процессорларды жобалау және өндіруді жалғастыруға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, VIA компаниясына Intel сокетін пайдалану құқығына үш жылдық жеңілдік мерзімі берілді.