Кіріспе

Американдық актриса (1925–2001)

Ким Стэнли (туған Патрисия Кимберли Рид; 11 ақпан 1925 – 20 тамыз 2001) – американдық актриса, негізінен теледидар мен театрларда, бірақ кейде кинода да өнер көрсетті. Ол актерлік карьерасын театрдан бастады, сосын Нью-Йорк қаласындағы Актерлер студиясына оқуға түсті. «The Chase» (1952) спектакліндегі рөлі үшін 1952 жылғы «Театр әлемі» сыйлығын алды және «Пикник» (1953) мен «Автобус аялдамасы» (1955) бродвейлік қойылымдарында ойнады. Стэнли «Шығарманың жанасуы» (1959) және «Алыс ел» (1962) спектакльдеріндегі рөлдері үшін «Тони» сыйлығының «Ең үздік әйел актриса» номинациясына ұсынылды. 1950 жылдары Стэнли теледидарда өте көп өнер көрсетті, кейін фильмге көшті, онда «Құдайша» (1958) фильміндегі ойыны жақсы қабылданды. Ол «Мокингберді өлтіру» (1962) романына баяндама оқыды және «Сенс дымқыл түстен кейін» (1964) фильмінде ойнады, бұл рөлі үшін Нью-Йорк киносыншыларының «Ең үздік әйел актриса» сыйлығын жеңіп алды және «Оскар» сыйлығының «Ең үздік әйел актриса» номинациясына ұсынылды. Карьерасының қалған бөлігінде ол аз белсенді болды. Оның кейінгі табыстарының екеуі – «Франсис» (1982) фильміндегі Франсис Фармердің анасы рөлі (осы рөлі үшін «Ең үздік екінші пландағы әйел актриса» номинациясына ұсынылды) және «Дұрыс нәрсе» (1983) фильміндегі Панчо Барнс рөлі болды. Стэнли 1985 жылы «Сыс қалайы төбедегі мысық» телеспектакліндегі Үлкен ана рөлі үшін «Праймтайм Эмми» сыйлығын «Мини-сериал немесе фильмдегі ең үздік қосалқы актриса» номинациясы бойынша жеңіп алды. Сол жылы ол Америка театрлық даңқ залына енгізілді.

Ерте өмір

Стэнли Нью-Мексико штатының Тулароса қаласында, интерьер дизайнері Энн (құрметті әкесі Миллер) мен Альбукеркидегі Нью-Мексико университетінің философия және педагогика профессоры Дж. Т. Рейдтің қызы болып дүниеге келді. Ол Нью-Мексико университетінде драма мамандығы бойынша оқыды, кейін Пасадена Playhouse-де білім алды және сахналық есімі ретінде анасының әжесінің тегін қабылдады. Ол "The Chase" пьесасындағы Анна Ривз рөлін сомдағаны үшін 1952 жылғы "Театр әлемі" сыйлығын алды және Бродвейдегі "Пикник" (1953), онда Милли Оуэнс рөлін ойнады, және "Автобус аялдамасы" (1955), онда Шери рөлін ойнады, сияқты танымал қойылымдарда ойнады. Ол 1959 жылы "Поэтке тиіскендей" пьесасындағы ең үздік әйел рөлі үшін "Тони" сыйлығына, ал 1962 жылы Генри Денкердің "Алыс ел" пьесасындағы Элизабет фон Риттер рөлін орындағаны үшін "Пьесадағы ең үздік әйел рөлі" номинациясына ие болды. Стэнли сондай-ақ түпнұсқа лондондық қойылымда Мэгги "Мысық" рөлін ойнады. 1965 жылы ол Антон Чеховтың "Үш қарындас" пьесасының лондондық "Актерлер студиясы" қойылымында Маша рөлін ойнады. Қойылымды жергілікті сыншылардың қатал сынауынан кейін, ол енді сахнада ойнамайтынына сөз берді.

Теледидар

Стенли 1950 жылдары Нью-Йорк қаласында өркендеген тікелей эфирдегі теледраманың көрнекті актрисасы болды. 1950 жылдың 17 қазанында ол "The Trap" бағдарламасында "The Vanishing Lady" спектаклінде басты рөлде ойнады. Оның басқа да маңызды рөлдерінің ішінде Хортон Футтың "Мүліктің иесі болған бойжеткен" пьесасындағы Вильма, Техас АҚШ шығанағының жағалауынан шыққан, жұлдызға құмар 15 жастағы қыз рөлі бар, ол 1953 жылдың 5 сәуірінде "The Philco Goodyear Television Playhouse" бағдарламасында көрсетілді.

Фильм

Оның алғашқы фильмі – "Құдайша" (1958) болды, онда ол трагикалық киножұлдызының рөлін ойнады. Ол "Жаңбырлы күнді Сенс" (1964) фильмінде түсті, нәтижесінде Ұлттық сын кеңесінің үздік әйел рөлі үшін сыйлығын және Нью-Йорк киносыншылары шеңберінің үздік әйел рөлі үшін сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ "Оскар" сыйлығының үздік әйел рөлі және BAFTA сыйлығының басты рөлдегі үздік әйел рөлі номинацияларына ие болды. Стресбергтің режиссерлік жұмысымен түсірілген "Үш қарындас" (1966) фильмі Стэнлидің Маша рөлін қайта орындауымен ашылды, бұл Джеральдин Пейдж, Сэнди Деннис, Шелли Винтерс және Актерлер студиясының басқа да танымал өкілдерімен бірге оның экранда көрінуінің жалғыз мүмкіндігі. Ол "Франсис" (1982) фильміндегі Франсис Фармердің шектеулі анасының рөлі үшін "Оскар" сыйлығының үздік қосалқы әйел рөлі және "Алтын глобус" сыйлығының үздік қосалқы әйел рөлі номинацияларына ұсынылды. Ол сондай-ақ "The Right Stuff" (1983) фильмінде Панчо Барнстың рөлін ойнады. Стенли "Күлкілі құсты өлтіру" (1962) драмалық фильмінде титрлерде көрсетілмеген баяндаушы болды. Баяндаушы ретінде ол Жан Луиза Финч ("Скаут") кейіпкерін ересек күйінде бейнелейді. Фильмде Скауттың балалық шағын Мэри Бадхам сомдады. Ол "Бен Кейси" (1961–1966) телесериалының "Мейірімділіктің үлкен ісі" (1963) атты эпизодындағы рөлі үшін "Эмми" сыйлығын, ал 1984 жылы Теннесси Уильямстың "Ыстық төбедегі мысық" Оңтүстік мелодрамасының телеверсиясында "Үлкен ана" рөлі үшін тағы бір "Эмми" сыйлығын жеңіп алды.

Соңғы жылдар

Стенли соңғы жылдары актерлікпен айналыспады, Нью-Йорк, Лос-Анджелес қалаларында және кейін Санта-Фе, Нью-Мексикода мұғалім болып жұмыс істеуді ұнатты, сонда қайтыс болды. 2012 жылы оны Нью-Мексико ойын-сауық даңқы залына енгізді.

Жеке өмір

Стенли төрт рет тұрмысқа шықты: Брюс Холл (1945–1946), Курт Конвей (1949–1956), Альфред Райдер (1958–1964) және Джозеф Сигел (1964–1967). Барлық төрт неке де ажырасып бітті. Оның үш баласы болды: біреуі Курт Конвейден, біреуі Брукс Клифттен (Монтгомери Клифттің інісі), ол Конвейге үйленген кезде; және біреуі Альфред Райдерден (Лори). Райдермен тұрмысқа шыққанда Стэнли иудаизм дініне кірді.

Өлім

Стенли 76 жасында Санта-Федегі қарттар үйінде жатыр қатерлі ісіктен қайтыс болды. Одан кейін ағасы Джастин, үш баласы, және бірнеше туған інілері мен туған сіңлілері қалды. Джон Крампнердің "Әйел Брендо: Ким Стэнли туралы аңыз" (2006) атты өмірбаяны Ватсон Гуптилдің бөлімшесі – Back Stage Books баспасынан шықты.

Теледидар

Жыл Атауы Рөл жазбалары
1950 Белгісіз Әке, жақын әке
1950 Жұлдыздар шеруі Өзі, #1.53 эпизоды
1950 Тағдырмен тең Белгісіз Жоғалып бара жатқан ханым
1950 Тұзақ Белгісіз Өлім жазасы
1950 Қашып кету Белгісіз Соглашение
1951 Қауіп Белгісіз Мерейтой
1951 Сыртта Белгісіз Ешқайда бармайтын автобус
1952 Қауіп Хелен Жүйе
1954 Қауіп Белгісіз Пәрі
1953 Сен барсың Клеопатра Клеопатраның өлімі (б.з.д. 30 ж.)
1953 Сен барсың Жанна д'Арк Жанна д'Арктің соңғы сағаттары (1431 жылдың 30 мамыры)
1953 Театр шығанағы Белгісіз Апамның жасы
1953 Өзі #6.36 эпизоды
1952 Goodyear Television Playhouse Белгісіз Куәгер
1954 Goodyear Television Playhouse Белгісіз Браунстон
1956 Goodyear Television Playhouse Кей Джоуи
1956 Goodyear Television Playhouse Белгісіз Жастық шағымыздың күндерінде
1956 Goodyear Television Playhouse Белгісіз Жүректердің қастандығы
1953 Белгісіз Мүліктің жас әйелi
1953 Белгісіз Күшті әйелдер
1953 Белгісіз Алтыншы сезім
1954 Белгісіз Ерекше біреу
1954 Armstrong Circle Theatre Белгісіз Ұраған дауыл
1954 Inner Sanctum Mystery Мэгги Қолдар
1954 Kraft Television Theatre Белгісіз Қызыл әріп
1956 Kraft Television Theatre Белгісіз Испандық бишінің өлімі
1957 Kraft Television Theatre Белгісіз Шыны қабырға
1955 A.N.T.A. Album of 1955 Өзі Америкалық Ұлттық Театр және Академияның өндірісі
1955 Playwrights 56 Эбби Күту орны
1955 Playwrights 56 Марта Андерсон Ұшу
1955 The Elgin Hour Лили Көпір
1957 Westinghouse Studio One Жоржетт Томас Саяхатшы әйел
1957 Playhouse 90 Мэй Д'Амато Түндегі қақтығыс
1960 Playhouse 90 Сара Юбанкс Ертең
1958 Armchair Theatre Жоржетт Томас Саяхатшы әйел
1960 Armchair Theatre Белгісіз Торт пісіруші
1960 DuPont Show of the Month Сара Энн Хоу Итан Фром
1962 Westinghouse Presents: That's Where the Town Is Going Вильма Силлс Телефильм
1963 Ben Casey Фейт Парсонс Мейірімділік актісінің кардиналы: 1 және 2 бөлімдер
1964 Белгісіз Анама білуі керек пе?: 1 және 2 бөлімдер
1968 Flesh and Blood Делла Телефильм
1969 U.M.C. Джоанна Хансон Телефильм, Медициналық орталыққа пилот
1970 NET Playhouse: Dragon Country Белгісіз Телефильм
1971 Night Gallery Элизабет Крофт Өрмекшіге қорқыныш/Жастар/Мармелад шарабы/Академия
1971 Вета Мари Госс Жүректі өлтірген адам
1982 It Takes Two Миссис Тэнди Өлім жазасы
1983 55-ші «Оскар» марапаттау рәсімі Өзі
1983 Quincy, M.E. Миссис Эдит Джордан Ашық есіктен тыс
1984 Cat on a Hot Tin Roof Big Mama Телефильм, шектеулі сериядағы немесе арнайы фильмдегі үздік қосалқы актриса
2005 Өзі Документалды фильм