Кіріспе

Либералды саяси партиялардың халықаралық федерациясы (1947 жылдан қазіргі уақытқа дейін). Либералды халықаралық (ЛИ) – либералды саяси партиялардың бүкіләлемдік ұйымы. Бұл саяси интернационал 1947 жылы Оксфордта құрылған және бүкіл әлемде либерализмді күшейтуді мақсат тұтқан либералды партиялар үшін ең беделді желіге айналды. Оның бас кеңсесі Лондон қаласындағы Уайтхолл-плейс, SW1A 2HD мекенжайында, Ұлттық либералды клубтың ішінде орналасқан. Оксфорд манифесі Либералды халықаралықтың негізгі саяси принциптерін көрсетеді, қазіргі таңда 111 партия мен ұйымға біріккен.

Мақсаттары

Либералды халықаралық конституция (2005) өзінің мақсаттарын былай анықтайды: бүкіл әлемде халықаралық сипаттағы либералды принциптерді кеңінен қабылдауға қол жеткізу, жеке бостандық, жеке жауапкершілік және әлеуметтік әділдік негізінде еркін қоғамды дамытуға көмектесу, мүше ұйымдар арасындағы және осы принциптерді қабылдаған барлық елдердің азаматтары арасындағы ынтымақтастық пен ақпарат алмасу құралдарын ұсыну. Африка, Америка, Азия және Еуропадан мүше партияларды біріктіретін принциптер – адам құқықтарына құрмет, еркін және әділ сайлаулар, көп партиялық демократия, әлеуметтік әділдік, төзімділік, нарықтық экономика, еркін сауда, қоршаған ортаның тұрақтылығы және халықаралық ынтымақтастыққа берілгендік. Либералды Интернационалдың мақсаттары 1946 және 1997 жылдар аралығында жазылған жеті манифест сериясында да баяндалған және әлемнің түрлі аймандарынан келген либералды партиялар мен жеке тұлғалар үшін жыл сайын өткізілетін конференциялар сияқты түрлі арналар арқылы ілгерілетуде.

Бюро

Либералды Интернационал бюросы әр 18 айда конгресс делегаттарымен сайланады. Либералды Интернационалдың 14-ші президенті – Хакима Эль-Хайте (Марокко) «Халықтық қозғалысынан», бұрынғы Қоршаған орта министрі, БҰҰ-ның климат жөніндегі арнайы өкілі және климат ғалымы. Эль-Хайте доктор Джули Миновестің орнын басты, ол бұрын Андорраның сыртқы істер министрі және Біріккен Ұлттар Ұйымындағы өкілі болған. Бұрынғы президенттерге Ханс Ван Баален, Джон Лорд Альдердис, голландиялық саясаткер және бұрынғы Еуропалық комиссар Фриц Болкештейн, неміс саясаткері Отто Граф Ламбсдорф және Франко Испаниясынан кейін Испанияның алғашқы демократиялық сайланған премьер-министрі Адольфо Суарес кіреді. Либералды Интернационалдың бас хатшысы – Оңтүстік Африка Ұлттық Ассамблеясының бұрынғы мүшесі Гордон Маккей. Бюроның басқа мүшелері: Президент орынбасары – профессор Карл Хайнц Паке; және вице-президенттер: Cellou Dalein Diallo (Гвинея), Китти Монтеррей (Никарагуа), Абир аль Сахлани (Швеция), Киат Ситтхеморн (Таиланд) және Роберт Вудторп Браун (Ұлыбритания). Екі сайланған қазынашы бар: Джудит Палларес (Андорра) және министр Омар Юм (Сенегал).

Құрылтайдан бұрын

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Радикалдық және осыған ұқсас демократиялық партиялардың халықаралық келісімі тоқтатылғандықтан, 1946 жылғы 16 маусымда Бельгияның Либералдық партиясы, Ұлыбританияның Либералдық партиясы, Францияның Республикалық, Радикалдық және Радикалды Социалистік партиясы, Данияның Социал-либералдық партиясы, Нидерландының Бостандық партиясы, Швейцарияның Ұлттық-либералдық партиясы, Швецияның Халық партиясы, Италияның Либералдық партиясы және эмиграциядағы Испания либералдарының өкілдері Брюссельде бас қосып, әлемдік либералдық ұйым құруға шақырған Брюссель декларациясын қабылдады.

Оксфорд манифесті

Оксфорд манифесті 1947 жылғы сәуірде Оксфордтағы Уадхэм колледжінде Оңтүстік Африка, Германия, Австрия, Бельгия, Канада, Кипр, Испания, Эстония, Ұлыбритания, АҚШ, Финляндия, Франция, Венгрия, Италия, Норвегия, Швеция, Швейцария, Чехословакия және Түркиядан келген 19 либералды саяси партияның өкілдері жасаған. Бұл құжат Либералды Интернационалдың негізгі саяси принциптерін сипаттайды. Оның басты қағидаларын Сальвадор де Мадариага қалыптастыруға жетекшілік етті. Оксфорд манифесті Уильям Бевериджтің идеяларынан шабыттанды және 20 ғасырдың маңызды саяси құжаттарының бірі саналады. Елу жыл өткен соң, 1997 жылы Либералды Интернационал Оксфордқа қайта оралып, бастапқы манифестке қосымша – «21 ғасырға арналған либералды күн тәртібі» құжатын жариялады, онда либералды саясат егжей-тегжейлі сипатталды. Екінші Оксфорд манифесті 1997 жылғы 27-30 қарашада Оксфорд қалалық үйінде өткен Либералды Интернационалдың 48-ші конгресінде қабылданды. 2017 жылы әлемдік федерация 70 жылдығын тойлап, «21 ғасырға арналған Андорра либералды манифестін» (ALM) қабылдады. Бұл жобаны сол кездегі президент Джули Миновес үш жыл бойы көптеген континенттерде бастады, және Либералды Интернационал саяси құжатты дайындау үшін жүргізген ең кең ауқымды пікір алмасуды қамтыды.

Толық мүшелері

LI-де 90 саяси партия бар. Ел/АймақАтауыҮкіметКірістіАндорраның Либералдық партиясы 1994Жартылай реформа қозғалысы 1947Эвополи 2023Чилидің Либералдық партиясы 2014Республикалық жиын 2014Истрия демократиялық ассамблеясы 2014Кубалық Либералдық Одақ 1992Демократиялық ынтымақтастық партиясы Ұлттық Либералдық партия Данияның Әлеуметтік-либералдық партиясы 1948Либералдық партия 1947Эстонияның Реформалық партиясы 1994ALDE тобы ALDE партиясы Орталық партия 1983Швед халық партиясы 1983Грузияның Республикалық партиясы 2006Германиялық Либералдық тобы 1947Тәуелсіз Демократиялық партия 1947Либералдық партия 1960Либералдық-демократиялық партия 1994Либералдық партия 1947Нағыз Радикалды Либералдық партия 2001Либералдық партия 1989Iniciativa Yabloko 2002Республика үшін Альянс 2018Rewmi Сенегал Демократиялық партиясы 1980Нақты CAHDI партиясы Демократиялық Альянс 1984Фундация Llibertat i Democràcia Либералдар 1947Орталық партия 2006Азат азаматтар қозғалысы 2022FDP. Либералдар 2009Демократиялық прогрессивтік партия 1994Азаматтық Біріккен майдан / Занзибар автономиялық аймағындағы коалиция Демократиялық партия Afek Tounes 2021Солтүстік Ирландияның Альянс партиясы Солтүстік Ирландия Ассамблеясында коалициялық үкімет, ұлттық деңгейде оппозиция 1991Либералдық Халықаралық Британдық тобы Либералды демократтар 1989Дүниежүзілік Либералды жастардың Халықаралық федерациясы Либералды әйелдердің Халықаралық желісі